Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோऽர்ஶஶ்சிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथातोऽर्शश्चिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
உதரார்ஶஸோஸ்த்ரிதோஷஜத்வஸாமாந்யாத் பத்தகுதோதரகாரணத்வாச்சாநந்தரமர்ஶஸாஂ சிகித்ஸிதமுச்யதே||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ஆஸீநஂ முநிமவ்யக்ரஂ கதஜாப்யஂ கதக்ஷணம்| பஷ்டவாநர்ஶஸாஂ யுக்தமக்நிவேஶஃ புநர்வஸும்||௩||
आसीनं मुनिमव्यग्रं कृतजाप्यं कृतक्षणम्| पृष्टवानर्शसां युक्तमग्निवेशः पुनर्वसुम्||३||
🔊 Audio coming soon
ஆஸீநமித்யாதி| கதக்ஷணமிதி கதாவஸரம்| யுக்தமுசிதஂ ப்ரகோபஹேத்வாதிஂ பப்ரச்சேதி யோஜநா; கிஂவா யுக்தமிதி வ்யாக்யாநோத்யுக்தமிதி பாவஃ||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ப்ரகோபஹேதுஂ ஸஂஸ்தாநஂ ஸ்தாநஂ லிங்கஂ சிகித்ஸிதம்| ஸாத்யாஸாத்யவிபாகஂ ச தஸ்மை தந்முநிரப்ரவீத்||௪||
प्रकोपहेतुं संस्थानं स्थानं लिङ्गं चिकित्सितम्| साध्यासाध्यविभागं च तस्मै तन्मुनिरब्रवीत्||४||
🔊 Audio coming soon
ப்ரகோபஸ்ய ரோகோத்பாதஸ்ய ஹேதுஃ; ததாஹ்யத்ர ப்ரகோபஶப்தேந ரோகோத்பாதஂ வக்ஷ்யதி; யதா- ‘பித்தோல்பணாநாஂ விஜ்ஞேயஃ ப்ரகோபே ஹேதுரர்ஶஸாம்’ இதி; ஸஂஸ்தாநம் ஆகாரஃ, ஸஂஸ்தாநஂ யத்யபி லிங்கே ஏவ ப்ரவிஶதி, ததாऽபீஹ பஹுப்ரபஞ்சவக்தவ்யத்வாத் ஸஂஸ்தாநஂ பதகுக்தம்||௪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
இஹ கல்வக்நிவேஶ! த்விவிதாந்யர்ஶாஂஸி- காநிசித் ஸஹஜாநி, காநிசிஜ்ஜாதஸ்யோத்தரகாலஜாநி| தத்ர பீஜஂ குதவலிபீஜோபதப்தமாயதநமர்ஶஸாஂ ஸஹஜாநாம்| தத்ர த்விவிதோ பீஜோபதப்தௌ ஹேதுஃ- மாதாபித்ரோரபசாரஃ, பூர்வகதஂ ச கர்ம; ததாऽந்யேஷாமபி ஸஹஜாநாஂ விகாராணாம்| தத்ர ஸஹஜாநி ஸஹ ஜாதாநி ஶரீரேண, அர்ஶாஂஸீத்யதிமாஂஸவிகாராஃ||௫||
इह खल्वग्निवेश! द्विविधान्यर्शांसि- कानिचित् सहजानि, कानिचिज्जातस्योत्तरकालजानि| तत्र बीजं गुदवलिबीजोपतप्तमायतनमर्शसां सहजानाम्| तत्र द्विविधो बीजोपतप्तौ हेतुः- मातापित्रोरपचारः, पूर्वकृतं च कर्म; तथाऽन्येषामपि सहजानां विकाराणाम्| तत्र सहजानि सह जातानि शरीरेण, अर्शांसीत्यधिमांसविकाराः||५||
🔊 Audio coming soon
இஹேத்யாதிநா த்விவிதாந்யர்ஶாஂஸி ப்ரதிபாத்ய ஸஹஜாநி ஹேத்வாதிநா ப்ராஹ- தத்ர பீஜமித்யாதி| பீஜமிஹ ஶுக்ரஶோணிதம்| தச்ச குதவல்யாரம்பகேண பீஜேநோபதப்தஂ ஸத் ஸஹஜாநாஂ காரணஂ பவதி| குதவல்யாரம்பகேண ச துஷ்டேந பீஜேந ஶரீராரம்பகஸ்ய பீஜஸ்யாயமேவோபதாபோ யத் ஸ்வயமதுஷ்டஸ்ய துஷ்டேந ஸம்பந்தஃ| ததஶ்ச குதவலீபீஜதோஷாத் குதவலீஷ்வேவார்ஶோஜந்ம பவதி, ஶேஷாவயவாரம்பகஂ பீஜமதுஷ்டத்வாந்ந விகாரஂ ஜநயதி| ந பீஜதுஷ்டேஃ ஸர்வதாऽநாரம்பகத்வஂ, ஸர்வதா பீஜாநுபகாதாத்; உக்தஂ ச “யஸ்ய யஸ்ய ஹ்யங்காவயவஸ்ய பீஜே பீஜபாக உபதப்தோ பவதி தஸ்ய தஸ்ய ஹ்யங்காவயவஸ்ய விகதிருபஜாயதே” (ஶா.அ.௪) இத்யாதி| அந்யே து ஆஹிதாக்நிபாடாத் பூர்வநிபாதாநியமேந உபதப்தஂ குதவலீபீஜஂ யஸ்மிந் தத்குதவலீபீஜோபதப்தமிதிபதஂ கதமித்யாஹுஃ| அபசார இதி அநுசிதாஹாரவிஹாரரூபஃ ஶுக்ரஶோணிதபாகவிஶேஷதூஷகஃ| பூர்வகதஂ ச கர்மேதி ஜாயமாநஸ்ய ஸஹஜார்ஶோऽபிநிர்வர்தகஂ ஜந்மாந்தரீயஂ கர்ம| தச்ச கர்ம துர்பலஂ ஸந்மாதாபித்ரபசாரஸஹிதஂ பீஜதூஷகஂ பவதி, பலவத்து விநாऽபசாரஜநகமேவ பவதீதி ஜ்ஞேயம்| யதோக்தஹேதுத்வயமந்யத்ராபி ஸஹஜே கதேऽதிதிஶதி- ததேத்யாதிநா| தத்ரேத்யாதிநா ஸஹஜஶப்தார்தஂ வ்யாகரோதி| அர்ஶஃஶப்தாபிதேயமாஹ- அர்ஶாஂஸீத்யாதி| அதிமாஂஸவிகாரா இதி அதிமாஂஶவிஶேஷாஃ||௫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ஸர்வேஷாஂ சார்ஶஸாஂ க்ஷேத்ரஂ- குதஸ்யார்தபஞ்சமாங்குலாவகாஶே த்ரிபாகாந்தராஸ்திஸ்ரோ குதவலயஃ க்ஷேத்ரமிதி; கேசித்து பூயாஂஸமேவ தேஶமுபதிஶந்த்யர்ஶஸாஂ- ஶிஶ்நமபத்யபதஂ கலதாலுமுகநாஸிகாகர்ணாக்ஷிவர்த்மாநி த்வக் சேதி| ததஸ்த்யதிமாஂஸதேஶதயா, குதவலிஜாநாஂ த்வர்ஶாஂஸீதி ஸஞ்ஜ்ஞா தந்த்ரேऽஸ்மிந்| ஸர்வேஷாஂ சார்ஶஸாமதிஷ்டாநஂ- மேதோ மாஂஸஂ த்வக் ச||௬||
सर्वेषां चार्शसां क्षेत्रं- गुदस्यार्धपञ्चमाङ्गुलावकाशे त्रिभागान्तरास्तिस्रो गुदवलयः क्षेत्रमिति; केचित्तु भूयांसमेव देशमुपदिशन्त्यर्शसां- शिश्नमपत्यपथं गलतालुमुखनासिकाकर्णाक्षिवर्त्मानि त्वक् चेति| तदस्त्यधिमांसदेशतया, गुदवलिजानां त्वर्शांसीति सञ्ज्ञा तन्त्रेऽस्मिन्| सर्वेषां चार्शसामधिष्ठानं- मेदो मांसं त्वक् च||६||
🔊 Audio coming soon
த்ரிபாகாந்தரா இதி அர்தபஞ்சாங்குலஸ்ய ஸார்தாங்குலரூபததீயபாகாவகாஶாஃ| குதவலய இதி குதஸ்ய மாஂஸவலயஃ| அஸ்மிஂஶ்ச விபாகேऽர்தபஞ்சாங்குலே குதே குதௌஷ்டேந கஹீதமர்தாங்குலஂ பாஹ்யவல்யா பரிகஹ்யதே| க்ஷேத்ரஂ தேஶ; அர்ஶஃப்ரரோஹப்ரதேஶ இத்யர்தஃ| கேசிதித்யநேந தந்த்ராந்தரேऽபத்யபதாதிகதாநாமபி அதிமாஂஸாநாஂ ‘அர்ஶாஂஸி’ இதி ஸஞ்ஜ்ஞா பண்யதே இதி ஸூசயதி | அதிஷ்டாநமிதி தூஷ்யம்||௬||
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
தத்ர ஸஹஜாந்யர்ஶாஂஸி காநிசிதணூநி, காநிசிந்மஹாந்தி, காநிசித்தீர்காணி, காநிசித்த்ரஸ்வாநி, காநிசித்வத்தாநி, காநிசித்விஷமவிஸதாநி, காநிசிதந்தஃகுடிலாநி, காநிசித்பஹிஃகுடிலாநி, காநிசிஜ்ஜடிலாநி, காநிசிதந்தர்முகாநி, யதாஸ்வஂ தோஷாநுபந்தவர்ணாநி||௭||
तत्र सहजान्यर्शांसि कानिचिदणूनि, कानिचिन्महान्ति, कानिचिद्दीर्घाणि, कानिचिद्ध्रस्वानि, कानिचिद्वृत्तानि, कानिचिद्विषमविसृतानि, कानिचिदन्तःकुटिलानि, कानिचिद्बहिःकुटिलानि, कानिचिज्जटिलानि, कानिचिदन्तर्मुखानि, यथास्वं दोषानुबन्धवर्णानि||७||
🔊 Audio coming soon
தத்ர ஸஹஜாநீத்யாதிநா ஸஂஸ்தாநலிங்கே ப்ராஹ| ஜடிலாநீதி தணாங்குராகாராணி| தோஷாநுபந்தவர்ணாநீதி தோஷாநுரூபவர்ணாநி||௭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
தைருபஹதோ ஜந்மப்ரபதி பவத்யதிகஶோ விவர்ணஃ க்ஷாமோ தீநஃ ப்ரசுரவிபத்தவாதமூத்ரபுரீஷஃ ஶர்கராஶ்மரீமாந், ததாऽநியதவிபத்தமுக்தபக்வாமஶுஷ்கபிந்நவர்சா அந்தராऽந்தரா ஶ்வேதபாண்டுஹரிதபீதரக்தாருணதநுஸாந்த்ரபிச்சிலகுணபகந்த்யாமபுரீஷோபவேஶீ, நாபிபஸ்திவங்க்ஷணோத்தேஶே ப்ரசுரபரிகர்திகாந்விதஃ, ஸகுதஶூலப்ரவாஹிகாபரிஹர்ஷப்ரமேஹப்ரஸக்தவிஷ்டம்பாந்த்ரகூஜோதாவர்தஹதயேந்த்ரியோபலேபஃ ப்ரசுரவிபத்ததிக்தாம்லோத்காரஃ, ஸுதுர்பலஃ, ஸுதுர்பலாக்நிஃ, அல்பஶுக்ரஃ, க்ரோதநோ, துஃகோபசாரஶீலஃ, காஸஶ்வாஸதமகதஷ்ணாஹல்லாஸச்சர்த்யரோசகாவிபாகபீநஸக்ஷவதுபரீதஃ, தைமிரிகஃ, ஶிரஃஶூலீ, க்ஷாமபிந்நஸந்நஸக்தஜர்ஜரஸ்வரஃ, கர்ணரோகீ, ஶூநபாணிபாதவதநாக்ஷிகூடஃ, ஸஜ்வரஃ, ஸாங்கமர்தஃ, ஸர்வபர்வாஸ்திஶூலீ ச, அந்தராऽந்தரா பார்ஶ்வகுக்ஷிபஸ்திஹதயபஷ்டத்ரிகக்ரஹோபதப்தஃ, ப்ரத்யாநபரஃ, பரமாலஸஶ்சேதி; ஜந்மப்ரபத்யஸ்ய குதஜைராவதோ மார்கோபரோதாத்வாயுரபாநஃ ப்ரத்யாரோஹந் ஸமாநவ்யாநப்ராணோதாநாந் பித்தஶ்லேஷ்மாணௌ ச ப்ரகோபயதி, ஏதே ஸர்வ ஏவ ப்ரகுபிதாஃ பஞ்ச வாயவஃ பித்தஶ்லேஷ்மாணௌ சார்ஶஸமபித்ரவந்த ஏதாந் விகாராநுபஜநயந்தி; இத்யுக்தாநி ஸஹஜாந்யர்ஶாஂஸி||௮||
तैरुपहतो जन्मप्रभृति भवत्यतिकृशो विवर्णः क्षामो दीनः प्रचुरविबद्धवातमूत्रपुरीषः शर्कराश्मरीमान्, तथाऽनियतविबद्धमुक्तपक्वामशुष्कभिन्नवर्चा अन्तराऽन्तरा श्वेतपाण्डुहरितपीतरक्तारुणतनुसान्द्रपिच्छिलकुणपगन्ध्यामपुरीषोपवेशी, नाभिबस्तिवङ्क्षणोद्देशे प्रचुरपरिकर्तिकान्वितः, सगुदशूलप्रवाहिकापरिहर्षप्रमेहप्रसक्तविष्टम्भान्त्रकूजोदावर्तहृदयेन्द्रियोपलेपः प्रचुरविबद्धतिक्ताम्लोद्गारः, सुदुर्बलः, सुदुर्बलाग्निः, अल्पशुक्रः, क्रोधनो, दुःखोपचारशीलः, कासश्वासतमकतृष्णाहृल्लासच्छर्द्यरोचकाविपाकपीनसक्षवथुपरीतः, तैमिरिकः, शिरःशूली, क्षामभिन्नसन्नसक्तजर्जरस्वरः, कर्णरोगी, शूनपाणिपादवदनाक्षिकूटः, सज्वरः, साङ्गमर्दः, सर्वपर्वास्थिशूली च, अन्तराऽन्तरा पार्श्वकुक्षिबस्तिहृदयपृष्ठत्रिकग्रहोपतप्तः, प्रध्यानपरः, परमालसश्चेति; जन्मप्रभृत्यस्य गुदजैरावृतो मार्गोपरोधाद्वायुरपानः प्रत्यारोहन् समानव्यानप्राणोदानान् पित्तश्लेष्माणौ च प्रकोपयति, एते सर्व एव प्रकुपिताः पञ्च वायवः पित्तश्लेष्माणौ चार्शसमभिद्रवन्त एतान् विकारानुपजनयन्ति; इत्युक्तानि सहजान्यर्शांसि||८||
🔊 Audio coming soon
அநியதத்வஂ விபத்தமுக்தத்வாதிவிருத்ததர்மயுக்மத்ரயே ஜ்ஞேயம்| அந்தராऽந்தரேதி கதாசித், ந ஸர்வதா| ப்ரசுரோ விபத்தத்வாதிகுணயுக்த உத்காரோ யஸ்ய ஸ ததா| துஃகோபசாரஶீல இதி துஃகோபசாரஹேதுரித்யர்தஃ| ப்ரத்யாநஂ கூர்ணநம்| கஸ்மாத் புநரயஂ ஸஹஜார்ஶோயுக்த ஈதக்வ்யாதிபரிகஹீதோ பவதீத்யாஹ- ஜந்மேத்யாதி| ப்ரத்யாரோஹந்நிதி ஊர்த்வஂ கச்சந்| அத்ர க்ரமேண பஞ்சவாதப்ரகோபோ பவதி| ஸர்வதா வாயுர்விகுணோ பவதி; தேந ஸர்வத்ர வாதவிகாராஃ ப்ராயோ பவந்தி; பித்தஶ்லேஷ்மப்ரகோபாச்ச தத்விகாரா அபி பவந்தீதி யுக்தமேவ| அர்ஶஸமிதி அர்ஶோயுக்தஂ புருஷம்||௮||
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
அத ஊர்த்வஂ ஜாதஸ்யோத்தரகாலஜாநி வ்யாக்யாஸ்யாமஃ- குருமதுரஶீதாபிஷ்யந்திவிதாஹிவிருத்தாஜீர்ணப்ரமிதாஶநாஸாத்ம்யபோஜநாத்கவ்யமாத்ஸ்யவாராஹமாஹிஷாஜாவிகபிஶிதபக்ஷணாத் கஶஶுஷ்கபூதிமாஂஸபைஷ்டிகபரமாந்நக்ஷீரததிமண்டதிலகுடவிகதிஸேவநாந்மாஷயூஷேக்ஷுரஸபிண்யாகபிண்டாலுகஶுஷ்கஶாக- ஶுக்தலஶுநகிலாடதக்ரபிண்டகபிஸமணாலஶாலூகக்ரௌஞ்சாதநகஶேருகஶங்காடகதரூடவிரூடநவஶூகஶமீ- தாந்யாமமூலகோபயோகாத்குருபலஶாகராகஹரிதகமர்தகவஸாஶிரஸ்பதபர்யுஷிதபூதிஶீதஸங்கீர்ணாந்நாப்யவஹாராந்மந்த- காதிக்ராந்தமத்யபாநாத்வ்யாபந்நகுருஸலிலபாநாததிஸ்நேஹபாநாதஸஂஶோதநாத்பஸ்திகர்மவிப்ரமாதவ்யாயாமாதவ்யவாயாத்திவாஸ்வப்நாத் ஸுகஶயநாஸநஸ்தாநஸேவநாச்சோபஹதாக்நேர்மலோபசயோ பவத்யதிமாத்ரஂ, ததோத்கடகவிஷமகடிநாஸநஸேவநாதுத்ப்ராந்தயாநோஷ்ட்ரயாநாததிவ்யவாயாத்பஸ்திநேத்ராஸம்யக்ப்ரணிதாநாத்குதக்ஷணநாதபீக்ஷ்ணஂ ஶீதாம்புஸஂஸ்பர்ஶாச்சேலலோஷ்டதணாதிகர்ஷணாத் ப்ரததாதிநிர்வாஹணாத்வாதமூத்ரபுரீஷவேகோதீரணாத் ஸமுதீர்ணவேகவிநிக்ரஹாத் ஸ்த்ரீணாஂ சாமகர்பப்ரஂஶாத்கர்போத்பீடநாத்விஷமப்ரஸூதிபிஶ்ச ப்ரகுபிதோ வாயுரபாநஸ்தஂ மலமுபசிதமதோகமாஸாத்ய குதவலிஷ்வாதத்தே, ததஸ்தாஸ்வர்ஶாஂஸி ப்ராதுர்பவந்தி||௯||
अत ऊर्ध्वं जातस्योत्तरकालजानि व्याख्यास्यामः- गुरुमधुरशीताभिष्यन्दिविदाहिविरुद्धाजीर्णप्रमिताशनासात्म्यभोजनाद्गव्यमात्स्यवाराहमाहिषाजाविकपिशितभक्षणात् कृशशुष्कपूतिमांसपैष्टिकपरमान्नक्षीरदधिमण्डतिलगुडविकृतिसेवनान्माषयूषेक्षुरसपिण्याकपिण्डालुकशुष्कशाक- शुक्तलशुनकिलाटतक्रपिण्डकबिसमृणालशालूकक्रौञ्चादनकशेरुकशृङ्गाटकतरूटविरूढनवशूकशमी- धान्याममूलकोपयोगाद्गुरुफलशाकरागहरितकमर्दकवसाशिरस्पदपर्युषितपूतिशीतसङ्कीर्णान्नाभ्यवहारान्मन्द- कातिक्रान्तमद्यपानाद्व्यापन्नगुरुसलिलपानादतिस्नेहपानादसंशोधनाद्बस्तिकर्मविभ्रमादव्यायामादव्यवायाद्दिवास्वप्नात् सुखशयनासनस्थानसेवनाच्चोपहताग्नेर्मलोपचयो भवत्यतिमात्रं, तथोत्कटकविषमकठिनासनसेवनादुद्भ्रान्तयानोष्ट्रयानादतिव्यवायाद्बस्तिनेत्रासम्यक्प्रणिधानाद्गुदक्षणनादभीक्ष्णं शीताम्बुसंस्पर्शाच्चेललोष्टतृणादिघर्षणात् प्रततातिनिर्वाहणाद्वातमूत्रपुरीषवेगोदीरणात् समुदीर्णवेगविनिग्रहात् स्त्रीणां चामगर्भभ्रंशाद्गर्भोत्पीडनाद्विषमप्रसूतिभिश्च प्रकुपितो वायुरपानस्तं मलमुपचितमधोगमासाद्य गुदवलिष्वाधत्ते, ततस्तास्वर्शांसि प्रादुर्भवन्ति||९||
🔊 Audio coming soon
குருஶீதேத்யாதௌ ப்ரமிதம் அல்பம்| கஶஂ துர்பலப்ராணிபவம்| பரமாந்நஂ பாயஸஃ| பிண்யாகஂ திலகல்கஃ, கிலாடோ நஷ்டக்ஷீரபிண்டஃ, தக்ரபிண்டஸ்து தக்ரஜோ கநபாகஃ, விஸஂ ஸ்தூலஂ, மணாலஂ தநு, தரூடஂ நிஷ்காரகஃ, க்ரௌஞ்சாதநஂ கேஞ்சுலிகேதி க்யாதஃ| ஸங்கீர்ணஂ மாஂஸபக்தாதி மிஶ்ரப்ரகதிகமந்நம்| அதிக்ராந்தமத்யஂ வ்யாபந்நமத்யம்| அவ்யவாயஃ அதிவ்யவாயஃ(?), ஸ சேஹாவ்யவாயவிஷமவ்யவாயாதிர்ஜ்ஞேயஃ| ப்ரததாதிநிர்வாஹணாத் தீர்காதிமாத்ரப்ரவாஹணாத்||௯||
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ஸர்ஷபமஸூரமாஷமுத்கமகுஷ்டகயவகலாயபிண்டிடிண்டிகேரகேபுகதிந்துககர்கந்துகாகணந்திகாபிம்பீபதரகரீரோதும்பர- கர்ஜூரஜாம்பவகோஸ்தநாங்குஷ்டகஶேருஶங்காடகஶங்கீதக்ஷஶிகிஶுகதுண்டஜிஹ்வாபத்மமுகுலகர்ணிகாஸஂஸ்தாநாநி ஸாமாந்யாத்வாதபித்தகபப்ரபலாநி||௧௦||
सर्षपमसूरमाषमुद्गमकुष्ठकयवकलायपिण्डिटिण्टिकेरकेबुकतिन्दुककर्कन्धुकाकणन्तिकाबिम्बीबदरकरीरोदुम्बर- खर्जूरजाम्बवगोस्तनाङ्गुष्ठकशेरुशृङ्गाटकशृङ्गीदक्षशिखिशुकतुण्डजिह्वापद्ममुकुलकर्णिकासंस्थानानि सामान्याद्वातपित्तकफप्रबलानि||१०||
🔊 Audio coming soon
டிண்டிகேரஂ கரீரபலஂ, தக்ஷஃ குக்குடஃ| ஸாமாந்யாத் வாதபித்தகபப்ரபலாநீத்யநேந ஸர்வைர்தோஷைரர்ஶஸாஂ நாநாகதிஂ தர்ஶயதி||௧௦||
Adhikarana 10 (11-13) · Śloka 13
தேஷாமயஂ விஶேஷஃ- ஶுஷ்கம்லாநகடிநபருஷரூக்ஷஶ்யாவாநி, தீக்ஷ்ணாக்ராணி, வக்ராணி, ஸ்புடிதமுகாநி, விஷமவிஸதாநி, ஶூலாக்ஷேபதோதஸ்புரணசிமிசிமாஸஂஹர்ஷபரீதாநி, ஸ்நிக்தோஷ்ணோபஶயாநி, ப்ரவாஹிகாத்மாநஶிஶ்நவஷணபஸ்திவங்க்ஷணஹத்க்ரஹாங்கமர்தஹதயத்ரவப்ரபலாநி, ப்ரததவிபத்தவாதமூத்ரவர்சாஂஸி, ஊருகடீபஷ்டத்ரிகபார்ஶ்வகுக்ஷிபஸ்திஶூலஶிரோऽபிதாபக்ஷவதூத்காரப்ரதிஶ்யாயகாஸோதாவர்தாயாமஶோஷஶோத- மூர்ச்சாரோசகமுகவைரஸ்யதைமிர்யகண்டூநாஸாகர்ணஶங்கஶூலஸ்வரோபகாதகராணி, ஶ்யாவாருணபருஷநகநயநவதநத்வங்மூத்ரபுரீஷஸ்ய வாதோல்பணாந்யர்ஶாஂஸீதி வித்யாத்||௧௧|| பவதஶ்சாத்ர- கஷாயகடுதிக்தாநி ரூக்ஷஶீதலகூநி ச| ப்ரமிதால்பாஶநஂ தீக்ஷ்ணமத்யமைதுநஸேவநம்||௧௨|| லங்கநஂ தேஶகாலௌ ச ஶீதௌ வ்யாயாமகர்ம ச| ஶோகோ வாதாதபஸ்பர்ஶோ ஹேதுர்வாதார்ஶஸாஂ மதஃ||௧௩||
तेषामयं विशेषः- शुष्कम्लानकठिनपरुषरूक्षश्यावानि, तीक्ष्णाग्राणि, वक्राणि, स्फुटितमुखानि, विषमविसृतानि, शूलाक्षेपतोदस्फुरणचिमिचिमासंहर्षपरीतानि, स्निग्धोष्णोपशयानि, प्रवाहिकाध्मानशिश्नवृषणबस्तिवङ्क्षणहृद्ग्रहाङ्गमर्दहृदयद्रवप्रबलानि, प्रततविबद्धवातमूत्रवर्चांसि, ऊरुकटीपृष्ठत्रिकपार्श्वकुक्षिबस्तिशूलशिरोऽभितापक्षवथूद्गारप्रतिश्यायकासोदावर्तायामशोषशोथ- मूर्च्छारोचकमुखवैरस्यतैमिर्यकण्डूनासाकर्णशङ्खशूलस्वरोपघातकराणि, श्यावारुणपरुषनखनयनवदनत्वङ्मूत्रपुरीषस्य वातोल्बणान्यर्शांसीति विद्यात्||११|| भवतश्चात्र- कषायकटुतिक्तानि रूक्षशीतलघूनि च| प्रमिताल्पाशनं तीक्ष्णमद्यमैथुनसेवनम्||१२|| लङ्घनं देशकालौ च शीतौ व्यायामकर्म च| शोको वातातपस्पर्शो हेतुर्वातार्शसां मतः||१३||
🔊 Audio coming soon
லிங்காதிஸாமாந்யே வாதஜாதீநாஂ கிஂ விஶேஷநிஶ்சாயகமித்யாஹ- தேஷாமயஂ விஶேஷ இதி| அயமிதி வக்ஷ்யமாணலிங்கஹேதுபேதரூபோ விஶேஷோ வாதஜாதிவ்யவச்சேதக இத்யர்தஃ| யத்யபி விஶேஷாபிதாநே ஹேதுரேவாக்ரேऽபிதாதுஂ யுஜ்யதே, ததாऽபி ஸஂஸ்தாநரூபலிங்காபிதாநாநுஷங்காத் ப்ரதிலோமவ்யாக்யாநாத்வா லிங்கமேவாக்ரேऽபிதீயதே- ஶுஷ்கம்லாநேத்யாதிநா, ததநு கஷாயேத்யாதிநா ஹேதுஂ வக்ஷ்யதி; ஏவஂ பித்தகபஜயோரபி வ்யதிக்ரமேண ஹேதுலிங்காபிதாநஂ ஜ்ஞேயம்| ப்ரமிதாஶநமத்ர அத்யல்பாஶநம்| ஆதபஸ்பர்ஶோ யத்யப்யுஷ்ணஸ்ததாऽபி ரூக்ஷதயா வாதஜநகஃ; உக்தஂ ஹி- “ஆதபஃ கடுகோ ரூக்ஷஃ” இத்யாதி||௧௧-௧௩||
Adhikarana 11 (14-16) · Śloka 16
மதுஶிதிலஸுகுமாராண்யஸ்பர்ஶஸஹாநி, ரக்தபீதநீலகஷ்ணாநி, ஸ்வேதோபக்லேதபஹுலாநி, விஸ்ரகந்திதநுபீதரக்தஸ்ராவீணி , ருதிரவஹாநி, தாஹகண்டூஶூலநிஸ்தோதபாகவந்தி, ஶீதோபஶயாநி, ஸம்பிந்நபீதஹரிதவர்சாஂஸி, பீதவிஸ்ரகந்திப்ரசுரவிண்மூத்ராணி, பிபாஸாஜ்வரதமகஸம்மோஹபோஜநத்வேஷகராணி பீதநகநயநத்வங்மூத்ரபுரீஷஸ்ய பித்தோல்பணாந்யர்ஶாஂஸீதி வித்யாத்||௧௪|| பவதஶ்சாத்ர- கடூஷ்ணலவணக்ஷாரவ்யாயாமாக்ந்யாதபப்ரபாஃ | தேஶகாலாவஶிஶிரௌ க்ரோதோ மத்யமஸூயநம்||௧௫|| விதாஹி தீக்ஷ்ணமுஷ்ணஂ ச ஸர்வஂ பாநாந்நபேஷஜம்| பித்தோல்பணாநாஂ விஜ்ஞேயஃ ப்ரகோபே ஹேதுரர்ஶஸாம்||௧௬||
मृदुशिथिलसुकुमाराण्यस्पर्शसहानि, रक्तपीतनीलकृष्णानि, स्वेदोपक्लेदबहुलानि, विस्रगन्धितनुपीतरक्तस्रावीणि , रुधिरवहानि, दाहकण्डूशूलनिस्तोदपाकवन्ति, शीतोपशयानि, सम्भिन्नपीतहरितवर्चांसि, पीतविस्रगन्धिप्रचुरविण्मूत्राणि, पिपासाज्वरतमकसम्मोहभोजनद्वेषकराणि पीतनखनयनत्वङ्मूत्रपुरीषस्य पित्तोल्बणान्यर्शांसीति विद्यात्||१४|| भवतश्चात्र- कटूष्णलवणक्षारव्यायामाग्न्यातपप्रभाः | देशकालावशिशिरौ क्रोधो मद्यमसूयनम्||१५|| विदाहि तीक्ष्णमुष्णं च सर्वं पानान्नभेषजम्| पित्तोल्बणानां विज्ञेयः प्रकोपे हेतुरर्शसाम्||१६||
🔊 Audio coming soon
மத்வித்யாதிநா பித்தஜஂ ப்ராஹ| ஶிதிலாநி கோமலாநி| ஸுகுமாராணி அகர்கஶாநி| ரக்தபீதஸ்ராவீணீதி அத்ர ரக்தஶப்தேந லோஹிதவர்ண உச்யதே| ருதிரவஹாநீதி பதேந ரக்தஸ்ருதிரேவோச்யதே| ப்ரதமஂ விஸ்ரகந்தீதி ரக்தவிஶேஷணஂ, த்விதீயஂ விஸ்ரகந்தீதி விண்மூத்ரவிஶேஷணம்| ப்ரதமஂ பீதாபிதாநஂ வர்சஸோ ஹரிதபீதோபதேஶார்தஂ, த்விதீயஂ து விஸ்ரகந்தேந ஸஹ பீதவர்ணதோபதேஶார்தஂ, ததீயஂ து பீதநகேத்யாதௌ கேவலஂ பீதவர்ணதோபதர்ஶநார்தம்| கடூஷ்ணேத்யாதௌ ப்ரதமமுஷ்ணபதமுஷ்ணஸ்பர்ஶோபதேஶார்தஂ, த்விதீயமுஷ்ணபதமுஷ்ணவீர்யோபதர்ஶநார்தம்| ‘கட்வம்லலவணக்ஷார’ இதி வா பாடஃ||௧௪-௧௬||
Adhikarana 12 (17-19) · Śloka 19
தத்ர யாநி ப்ரமாணவந்தி, உபசிதாநி, ஶ்லக்ஷ்ணாநி, ஸ்பர்ஶஸஹாநி , ஸ்நிக்தஶ்வேதபாண்டுபிச்சிலாநி, ஸ்தப்தாநி, குரூணி, ஸ்திமிதாநி, ஸுப்தஸுப்தாநி, ஸ்திரஶ்வயதூநி, கண்டூபஹுலாநி, பஹுப்ரததபிஞ்ஜரஶ்வேதரக்தபிச்சாஸ்ராவீணி, குருபிச்சிலஶ்வேதமூத்ரபுரீஷாணி, ரூக்ஷோஷ்ணோபஶயாநி, ப்ரவாஹிகாதிமாத்ரோத்தாநவங்க்ஷணாநாஹவந்தி, பரிகர்திகாஹல்லாஸநிஷ்டீவிகாகாஸாரோசகப்ரதிஶ்யாயகௌரவச்சர்திமூத்ரகச்ச்ரஶோஷஶோத- பாண்டுரோகஶீதஜ்வராஶ்மரீஶர்கராஹதயேந்த்ரியோபலேபாஸ்யமாதுர்யப்ரமேஹகராணி, தீர்ககாலாநுபந்தீநி , அதிமாத்ரமக்நிமார்தவக்லைப்யகராணி, ஆமவிகாரப்ரபலாநி, ஶுக்லநகநயநவதநத்வங்மூத்ரபுரீஷஸ்ய ஶ்லேஷ்மோல்பணாந்யர்ஶாஂஸீதி வித்யாத்||௧௭|| பவதஶ்சாத்ர- மதுரஸ்நிக்தஶீதாநி லவணாம்லகுரூணி ச| அவ்யாயாமோ திவாஸ்வப்நஃ ஶய்யாஸநஸுகே ரதிஃ||௧௮|| ப்ராக்வாதஸேவா ஶீதௌ ச தேஶகாலாவசிந்தநம்| ஶ்லைஷ்மிகாணாஂ ஸமுத்திஷ்டமேதத் காரணமர்ஶஸாம்||௧௯||
तत्र यानि प्रमाणवन्ति, उपचितानि, श्लक्ष्णानि, स्पर्शसहानि , स्निग्धश्वेतपाण्डुपिच्छिलानि, स्तब्धानि, गुरूणि, स्तिमितानि, सुप्तसुप्तानि, स्थिरश्वयथूनि, कण्डूबहुलानि, बहुप्रततपिञ्जरश्वेतरक्तपिच्छास्रावीणि, गुरुपिच्छिलश्वेतमूत्रपुरीषाणि, रूक्षोष्णोपशयानि, प्रवाहिकातिमात्रोत्थानवङ्क्षणानाहवन्ति, परिकर्तिकाहृल्लासनिष्ठीविकाकासारोचकप्रतिश्यायगौरवच्छर्दिमूत्रकृच्छ्रशोषशोथ- पाण्डुरोगशीतज्वराश्मरीशर्कराहृदयेन्द्रियोपलेपास्यमाधुर्यप्रमेहकराणि, दीर्घकालानुबन्धीनि , अतिमात्रमग्निमार्दवक्लैब्यकराणि, आमविकारप्रबलानि, शुक्लनखनयनवदनत्वङ्मूत्रपुरीषस्य श्लेष्मोल्बणान्यर्शांसीति विद्यात्||१७|| भवतश्चात्र- मधुरस्निग्धशीतानि लवणाम्लगुरूणि च| अव्यायामो दिवास्वप्नः शय्यासनसुखे रतिः||१८|| प्राग्वातसेवा शीतौ च देशकालावचिन्तनम्| श्लैष्मिकाणां समुद्दिष्टमेतत् कारणमर्शसाम्||१९||
🔊 Audio coming soon
தத்ர யாநீத்யாதிநா கபஜமாஹ| ப்ரமாணவந்தீதி மஹாப்ரமாணாநி| ஸுப்தஸுப்தாநீதி அத்யர்தஂ நிஶ்சேதநாநி| தீர்ககாலாநுஶயாமீதி தீர்ககாலாநுபந்தீநி||௧௭-௧௯||
Adhikarana 13 (20) · Śloka 20
ஹேதுலக்ஷணஸஂஸர்காத்வித்யாத்த்வந்த்வோல்பணாநி ச| ஸர்வோ ஹேதுஸ்த்ரிதோஷாணாஂ ஸஹஜைர்லக்ஷணைஃ ஸமம்||௨௦||
हेतुलक्षणसंसर्गाद्विद्याद्द्वन्द्वोल्बणानि च| सर्वो हेतुस्त्रिदोषाणां सहजैर्लक्षणैः समम्||२०||
🔊 Audio coming soon
ஹேதுலக்ஷணேத்யாதௌ உல்பணபதேந த்வந்த்வஜே ததீயோऽபி தோஷோ ஜநகோऽஸ்த்யேவ, பரஂ ஸோல்பணோ ந பவதீதி தர்ஶயதி| ஸர்வோ ஹேதுரிதி யதோக்தஸர்வஹேதுஃ, ஸஹஜஃ லக்ஷணைஃ ஸஹ ஸர்வோ ஹேதுஸ்த்ரிதோஷாணாஂ பவதி; தேந த்ரிதோஷே ஸர்வஹேதுத்வாத் ஸஹஜாநி லக்ஷணாநி பவந்தீத்யர்தஃ||௨௦||
Adhikarana 14 (21-22) · Śloka 22
விஷ்டம்போऽந்நஸ்ய தௌர்பல்யஂ குக்ஷேராடோப ஏவ ச| கார்ஶ்யமுத்காரபாஹுல்யஂ ஸக்திஸாதோऽல்பவிட்கதா||௨௧|| க்ரஹணீதோஷபாண்ட்வர்தேராஶங்கா சோதரஸ்ய ச| பூர்வரூபாணி நிர்திஷ்டாந்யர்ஶஸாமபிவத்தயே||௨௨||
विष्टम्भोऽन्नस्य दौर्बल्यं कुक्षेराटोप एव च| कार्श्यमुद्गारबाहुल्यं सक्थिसादोऽल्पविट्कता||२१|| ग्रहणीदोषपाण्ड्वर्तेराशङ्का चोदरस्य च| पूर्वरूपाणि निर्दिष्टान्यर्शसामभिवृद्धये||२२||
🔊 Audio coming soon
விஷ்டம்பஃ அப்ரசலத்வம்| ஆடோபஃ குடகுடாஶப்தஃ||௨௧-௨௨||
Adhikarana 15 (23) · Śloka 23
அர்ஶாஂஸி கலு ஜாயந்தே நாஸந்நிபதிதைஸ்த்ரிபிஃ| தோஷைர்தோஷவிஶேஷாத்து விஶேஷஃ கல்ப்யதேऽர்ஶஸாம்||௨௩||
अर्शांसि खलु जायन्ते नासन्निपतितैस्त्रिभिः| दोषैर्दोषविशेषात्तु विशेषः कल्प्यतेऽर्शसाम्||२३||
🔊 Audio coming soon
அர்ஶஸாஂ த்ரிதோஷஜந்யத்வேऽபி ஏகதோஷஜத்வாதிவ்யபதேஶமாஹ- அர்ஶாஂஸீத்யாதி| யத்யபி ஸந்நிபதிதைரித்யுக்தே த்ரயாணாஂ மேலகோ லப்யதே, ததாऽபி த்ரிபிரிதி பதஂ த்ரயாணாமப்யத்ராநுபந்த்யத்வஸ்யோபதர்ஶநார்தம்| தோஷவிஶேஷாதிதி உல்பணரூபவாதாதிவிஶேஷாத்| விஶேஷ இதி வாதஜோऽயஂ, பித்தஜோऽயமித்யாதிகோ விஶேஷஃ||௨௩||
Adhikarana 16 (24-25) · Śloka 25
பஞ்சாத்மா மாருதஃ பித்தஂ கபோ குதவலித்ரயம்| ஸர்வ ஏவ ப்ரகுப்யந்தி குதஜாநாஂ ஸமுத்பவே||௨௪|| தஸ்மாதர்ஶாஂஸி துஃகாநி பஹுவ்யாதிகராணி ச| ஸர்வதேஹோபதாபீநி ப்ராயஃ கச்ச்ரதமாநி ச||௨௫||
पञ्चात्मा मारुतः पित्तं कफो गुदवलित्रयम्| सर्व एव प्रकुप्यन्ति गुदजानां समुद्भवे||२४|| तस्मादर्शांसि दुःखानि बहुव्याधिकराणि च| सर्वदेहोपतापीनि प्रायः कृच्छ्रतमानि च||२५||
🔊 Audio coming soon
பஞ்சாத்மேதி ப்ராணாபாநவ்யாநோதாநஸமாநரூபஃ||௨௪-௨௫||
Adhikarana 17 (26-32) · Śloka 32
ஹஸ்தே பாதே முகே நாப்யாஂ குதே வஷணயோஸ்ததா| ஶோதோ ஹத்பார்ஶ்வஶூலஂ ச யஸ்யாஸாத்யோऽர்ஶஸோ ஹி ஸஃ||௨௬|| ஹத்பார்ஶ்வஶூலஂ ஸம்மோஹஶ்சர்திரங்கஸ்ய ருக் ஜ்வரஃ| தஷ்ணா குதஸ்ய பாகஶ்ச நிஹந்யர்குதஜாதுரம்||௨௭|| ஸஹஜாநி த்ரிதோஷாணி யாநி சாப்யந்தராஂ வலிம்| ஜாயந்தேऽர்ஶாஂஸி ஸஂஶ்ரித்ய தாந்யஸாத்யாநி நிர்திஶேத்||௨௮|| ஶோஷத்வாதாயுஷஸ்தாநி சதுஷ்பாதஸமந்விதே| யாப்யந்தே தீப்தகாயாக்நேஃ ப்ரத்யாக்யேயாந்யதோऽந்யதா||௨௯|| த்வந்த்வஜாநி த்விதீயாயாஂ வலௌ யாந்யாஶ்ரிதாநி ச| கச்ச்ரஸாத்யாநி தாந்யாஹுஃ பரிஸஂவத்ஸராணி ச||௩௦|| பாஹ்யாயாஂ து வலௌ ஜாதாந்யேகதோஷோல்பணாநி ச| அர்ஶாஂஸி ஸுகஸாத்யாநி ந சிரோத்பாததாநி ச||௩௧|| தேஷாஂ ப்ரஶமநே யத்நமாஶு குர்யாத்விசக்ஷணஃ| தாந்யாஶு ஹி குதஂ பத்த்வா குர்யுர்பத்தகுதோதரம்||௩௨||
हस्ते पादे मुखे नाभ्यां गुदे वृषणयोस्तथा| शोथो हृत्पार्श्वशूलं च यस्यासाध्योऽर्शसो हि सः||२६|| हृत्पार्श्वशूलं सम्मोहश्छर्दिरङ्गस्य रुग् ज्वरः| तृष्णा गुदस्य पाकश्च निहन्यर्गुदजातुरम्||२७|| सहजानि त्रिदोषाणि यानि चाभ्यन्तरां वलिम्| जायन्तेऽर्शांसि संश्रित्य तान्यसाध्यानि निर्दिशेत्||२८|| शोषत्वादायुषस्तानि चतुष्पादसमन्विते| याप्यन्ते दीप्तकायाग्नेः प्रत्याख्येयान्यतोऽन्यथा||२९|| द्वन्द्वजानि द्वितीयायां वलौ यान्याश्रितानि च| कृच्छ्रसाध्यानि तान्याहुः परिसंवत्सराणि च||३०|| बाह्यायां तु वलौ जातान्येकदोषोल्बणानि च| अर्शांसि सुखसाध्यानि न चिरोत्पाततानि च||३१|| तेषां प्रशमने यत्नमाशु कुर्याद्विचक्षणः| तान्याशु हि गुदं बद्ध्वा कुर्युर्बद्धगुदोदरम्||३२||
🔊 Audio coming soon
ஹஸ்தேத்யாதிநா ஸாத்யாஸாத்யவிபாகமாஹ| அங்கஸ்ய ருகிதி ஸர்வாங்கருக்| ஶேஷத்வாதாயுஷ இதி ஆயுஷஃ ஶேஷத்வே ஸதீத்யர்தஃ| ஸமந்வித இதி பாவே க்தஃ; தேந சதுஃபாதஸமந்வயே ஸதீத்யர்தஃ||௨௬-௩௨||
Adhikarana 18 (33-37) · Śloka 37
தத்ராஹுரேகே ஶஸ்த்ரேண கர்தநஂ ஹிதமர்ஶஸாம்| தாஹஂ க்ஷாரேண சாப்யேகே, தாஹமேகே ததாऽக்நிநா||௩௩|| அஸ்த்யேதத்பூரிதந்த்ரேண தீமதா தஷ்டகர்மணா| க்ரியதே த்ரிவிதஂ கர்ம ப்ரஂஶஸ்தத்ர ஸுதாருணஃ||௩௪|| புஂஸ்த்வோபகாதஃ ஶ்வயதுர்குதே வேகவிநிக்ரஹஃ| ஆத்மாநஂ தாருணஂ ஶூலஂ வ்யதா ரக்தாதிவர்தநம்||௩௫|| புநர்விரோஹோ ரூடாநாஂ க்லேதோ ப்ரஂஶோ குதஸ்ய ச| மரணஂ வா பவேச்சீக்ரஂ ஶஸ்த்ரக்ஷாராக்நிவிப்ரமாத்||௩௬|| யத்து கர்ம ஸுகோபாயமல்பப்ரஂஶமதாருணம்| ததர்ஶஸாஂ ப்ரவக்ஷ்யாமி ஸமூலாநாஂ விவத்தயே||௩௭||
तत्राहुरेके शस्त्रेण कर्तनं हितमर्शसाम्| दाहं क्षारेण चाप्येके, दाहमेके तथाऽग्निना||३३|| अस्त्येतद्भूरितन्त्रेण धीमता दृष्टकर्मणा| क्रियते त्रिविधं कर्म भ्रंशस्तत्र सुदारुणः||३४|| पुंस्त्वोपघातः श्वयथुर्गुदे वेगविनिग्रहः| आध्मानं दारुणं शूलं व्यथा रक्तातिवर्तनम्||३५|| पुनर्विरोहो रूढानां क्लेदो भ्रंशो गुदस्य च| मरणं वा भवेच्छीघ्रं शस्त्रक्षाराग्निविभ्रमात्||३६|| यत्तु कर्म सुखोपायमल्पभ्रंशमदारुणम्| तदर्शसां प्रवक्ष्यामि समूलानां विवृत्तये||३७||
🔊 Audio coming soon
தத்ரேத்யாதிநா சிகித்ஸாமாஹ| கர்தநஂ சேதநம்| பூரி தந்த்ராணி அதீதாநி யேந ஸ பூரிதந்த்ரஃ| அயஂ ப்ரகரணார்தஃ- ஶிக்ஷிதேநைவ ஶஸ்த்ரகர்ம விதாநதஃ கர்தவ்யம்| புநர்விரோஹஃ புநருத்பத்திஃ; ரூடாநாஂ ரூடவ்ரணாநாம்||௩௩-௩௭||
Adhikarana 19 (38-61) · Śloka 61
வாதஶ்லேஷ்மோல்பணாந்யாஹுஃ ஶுஷ்காண்யர்ஶாஂஸி தத்விதஃ| ப்ரஸ்ராவீணி ததாऽऽர்த்ராணி ரக்தபித்தோல்பணாநி ச||௩௮|| தத்ர ஶுஷ்கார்ஶஸாஂ பூர்வஂ ப்ரவக்ஷ்யாமி சிகித்ஸிதம்| ஸ்தப்தாநி ஸ்வேதயேத் பூர்வஂ ஶோபஶூலாந்விதாநி ச||௩௯|| சித்ரகக்ஷாரபில்வாநாஂ தைலேநாப்யஜ்ய புத்திமாந்| யவமாஷகுலத்தாநாஂ புலாகாநாஂ ச போட்டலைஃ||௪௦|| கோகராஶ்வஶகத்பிண்டைஸ்திலகல்கைஸ்துஷைஸ்ததா| வசாஶதாஹ்வாபிண்டைர்வா ஸுகோஷ்ணைஃ ஸ்நேஹஸஂயுதைஃ||௪௧|| ஶக்தூநாஂ பிண்டிகாபிர்வா ஸ்நிக்தாநாஂ தைலஸர்பிஷா| ஶுஷ்கமூலகபிண்டைர்வா பிண்டைர்வா கார்ஷ்ணகந்திகைஃ||௪௨|| ராஸ்நாபிண்டைஃ ஸுகோஷ்ணைர்வா ஸஸ்நேஹைர்ஹாபுஷைரபி| இஷ்டகஸ்ய கராஹ்வாயாஃ ஶாகைர்கஞ்ஜநகஸ்ய வா||௪௩|| அப்யஜ்ய குஷ்டதைலேந ஸ்வேதயேத் போட்டலீகதைஃ| வஷார்கைரண்டபில்வாநாஂ பத்ரோத்க்வாதைஶ்ச ஸேசயேத்||௪௪|| மூலகத்ரிபலார்காணாஂ வேணூநாஂ வருணஸ்ய ச| அக்நிமந்தஸ்ய ஶிக்ரோஶ்ச பத்ராண்யஶ்மந்தகஸ்ய ச||௪௫|| ஜலேநோத்க்வாத்ய ஶூலார்தஂ ஸ்வப்யக்தமவகாஹயேத்| கோலோத்க்வாதேऽதவா கோஷ்ணே ஸௌவீரகதுஷோதகே||௪௬|| பில்வக்வாதேऽதவா தக்ரே ததிமண்டாம்லகாஞ்ஜிகே| கோமூத்ரே வா ஸுகோஷ்ணே தஂ ஸ்வப்யக்தமவகாஹயேத்||௪௭|| கஷ்ணஸர்பவராஹோஷ்ட்ரஜதுகாவஷதஂஶஜாம்| வஸாமப்யஞ்ஜநே தத்யாத்தூபநஂ சார்ஶஸாஂ ஹிதம்||௪௮|| நகேஶாஃ ஸர்பநிர்மோகோ வஷதஂஶஸ்ய சர்ம ச| அர்கமூலஂ ஶமீபத்ரமர்ஶோப்யோ தூபநஂ ஹிதம்||௪௯|| தும்புரூணி விடங்காநி தேவதார்வக்ஷதா கதம்| பஹதீ சாஶ்வகந்தா ச பிப்பல்யஃ ஸுரஸா கதம்||௫௦|| வராஹவஷவிட் சைவ தூபநஂ ஸக்தவோ கதம்| குஞ்ஜரஸ்ய புரீஷஂ து கதஂ ஸர்ஜரஸஸ்ததா||௫௧|| ஹரித்ராசூர்ணஸஂயுக்தஂ ஸுதாக்ஷீரஂ ப்ரலேபநம்| கோபித்தபிஷ்டாஃ பிப்பல்யஃ ஸஹரித்ராஃ ப்ரலேபநம்||௫௨|| ஶிரீஷபீஜஂ குஷ்டஂ ச பிப்பல்யஃ ஸைந்தவஂ குடஃ| அர்கக்ஷீரஂ ஸுதாக்ஷீரஂ த்ரிபலா ச ப்ரலேபநம்||௫௩|| பிப்பல்யஶ்சித்ரகஃ ஶ்யாமா கிண்வஂ மதநதண்டுலாஃ| ப்ரலேபஃ குக்குடஶகத்தரித்ராகுடஸஂயுதஃ||௫௪|| தந்தீ ஶ்யாமாऽமதாஸங்கஃ பாராவதஶகத்குடஃ| ப்ரலேபஃ ஸ்யாத்கஜாஸ்தீநி நிம்போ பல்லாதகாநி ச||௫௫|| ப்ரலேபஃ ஸ்யாதலஂ கோஷ்ணஂ வாஸந்தகவஸாயுதம்| ஶூலஶ்வயதுஹத்யுக்தஂ சுலூகீவஸயாऽதவா||௫௬|| ஆர்கஂ பயஃ ஸுதாகாண்டஂ கடுகாலாபுபல்லவாஃ| கரஞ்ஜோ பஸ்தமூத்ரஂ ச லேபநஂ ஶ்ரேஷ்டமர்ஶஸாம்||௫௭|| அப்யங்காத்யாஃ ப்ரதேஹாந்தா ய ஏதே பரிகீர்திதாஃ| ஸ்தம்பஶ்வயதுகண்ட்வர்திஶமநாஸ்தேऽர்ஶஸாஂ மதாஃ||௫௮|| ப்ரதேஹாந்தைருபக்ராந்தாந்யர்ஶாஂஸி ப்ரஸ்ரவந்தி ஹி| ஸஞ்சிதஂ துஷ்டருதிரஂ ததஃ ஸம்பத்யதே ஸுகீ||௫௯|| ஶீதோஷ்ணாஸ்நிக்தரூக்ஷைர்ஹி ந வ்யாதிருபஶாம்யதி| ரக்தே துஷ்டே பிஷக் தஸ்மாத்ரக்தமேவாவஸேசயேத்||௬௦|| ஜலௌகோபிஸ்ததா ஶஸ்த்ரைஃ ஸூசீபிர்வா புநஃ புநஃ| அவர்தமாநஂ ருதிரஂ ரக்தார்ஶோப்யஃ ப்ரவாஹயேத்||௬௧||
वातश्लेष्मोल्बणान्याहुः शुष्काण्यर्शांसि तद्विदः| प्रस्रावीणि तथाऽऽर्द्राणि रक्तपित्तोल्बणानि च||३८|| तत्र शुष्कार्शसां पूर्वं प्रवक्ष्यामि चिकित्सितम्| स्तब्धानि स्वेदयेत् पूर्वं शोफशूलान्वितानि च||३९|| चित्रकक्षारबिल्वानां तैलेनाभ्यज्य बुद्धिमान्| यवमाषकुलत्थानां पुलाकानां च पोट्टलैः||४०|| गोखराश्वशकृत्पिण्डैस्तिलकल्कैस्तुषैस्तथा| वचाशताह्वापिण्डैर्वा सुखोष्णैः स्नेहसंयुतैः||४१|| शक्तूनां पिण्डिकाभिर्वा स्निग्धानां तैलसर्पिषा| शुष्कमूलकपिण्डैर्वा पिण्डैर्वा कार्ष्णगन्धिकैः||४२|| रास्नापिण्डैः सुखोष्णैर्वा सस्नेहैर्हापुषैरपि| इष्टकस्य खराह्वायाः शाकैर्गृञ्जनकस्य वा||४३|| अभ्यज्य कुष्ठतैलेन स्वेदयेत् पोट्टलीकृतैः| वृषार्कैरण्डबिल्वानां पत्रोत्क्वाथैश्च सेचयेत्||४४|| मूलकत्रिफलार्काणां वेणूनां वरुणस्य च| अग्निमन्थस्य शिग्रोश्च पत्राण्यश्मन्तकस्य च||४५|| जलेनोत्क्वाथ्य शूलार्तं स्वभ्यक्तमवगाहयेत्| कोलोत्क्वाथेऽथवा कोष्णे सौवीरकतुषोदके||४६|| बिल्वक्वाथेऽथवा तक्रे दधिमण्डाम्लकाञ्जिके| गोमूत्रे वा सुखोष्णे तं स्वभ्यक्तमवगाहयेत्||४७|| कृष्णसर्पवराहोष्ट्रजतुकावृषदंशजाम्| वसामभ्यञ्जने दद्याद्धूपनं चार्शसां हितम्||४८|| नृकेशाः सर्पनिर्मोको वृषदंशस्य चर्म च| अर्कमूलं शमीपत्रमर्शोभ्यो धूपनं हितम्||४९|| तुम्बुरूणि विडङ्गानि देवदार्वक्षता घृतम्| बृहती चाश्वगन्धा च पिप्पल्यः सुरसा घृतम्||५०|| वराहवृषविट् चैव धूपनं सक्तवो घृतम्| कुञ्जरस्य पुरीषं तु घृतं सर्जरसस्तथा||५१|| हरिद्राचूर्णसंयुक्तं सुधाक्षीरं प्रलेपनम्| गोपित्तपिष्टाः पिप्पल्यः सहरिद्राः प्रलेपनम्||५२|| शिरीषबीजं कुष्ठं च पिप्पल्यः सैन्धवं गुडः| अर्कक्षीरं सुधाक्षीरं त्रिफला च प्रलेपनम्||५३|| पिप्पल्यश्चित्रकः श्यामा किण्वं मदनतण्डुलाः| प्रलेपः कुक्कुटशकृद्धरिद्रागुडसंयुतः||५४|| दन्ती श्यामाऽमृतासङ्गः पारावतशकृद्गुडः| प्रलेपः स्याद्गजास्थीनि निम्बो भल्लातकानि च||५५|| प्रलेपः स्यादलं कोष्णं वासन्तकवसायुतम्| शूलश्वयथुहृद्युक्तं चुलूकीवसयाऽथवा||५६|| आर्कं पयः सुधाकाण्डं कटुकालाबुपल्लवाः| करञ्जो बस्तमूत्रं च लेपनं श्रेष्ठमर्शसाम्||५७|| अभ्यङ्गाद्याः प्रदेहान्ता य एते परिकीर्तिताः| स्तम्भश्वयथुकण्ड्वर्तिशमनास्तेऽर्शसां मताः||५८|| प्रदेहान्तैरुपक्रान्तान्यर्शांसि प्रस्रवन्ति हि| सञ्चितं दुष्टरुधिरं ततः सम्पद्यते सुखी||५९|| शीतोष्णास्निग्धरूक्षैर्हि न व्याधिरुपशाम्यति| रक्ते दुष्टे भिषक् तस्माद्रक्तमेवावसेचयेत्||६०|| जलौकोभिस्तथा शस्त्रैः सूचीभिर्वा पुनः पुनः| अवर्तमानं रुधिरं रक्तार्शोभ्यः प्रवाहयेत्||६१||
🔊 Audio coming soon
வாதஶ்லேஷ்மோல்பணாநீத்யத்ர யத்யபி கபஜே ஸ்ராவ உக்தஃ, ததாऽபி ஸ பிச்சாரூபாநுபந்தஃ ந து ரக்தஸ்ராவஃ, தேந ஶுஷ்கார்ஶோக்ரஹணஂ; பிச்சாஸ்ராவஸ்து ஶுஷ்கார்த்ரகாரணமேலகேऽபி பவதி| சித்ரகக்ஷாரபில்வாநாஂ தைலேநேதி சித்ரகாதிஸித்தேந தைலேந| புலாகஂ துச்சதாந்யம்| கார்ஷ்ணகந்திகைரிதி ஶோபாஞ்ஜநகதைஃ| கராஹ்வாயா அஜமோதாயாஃ| குஷ்டதைலேநேதி குஷ்டஸித்ததைலேந| ஜதுகா சர்மசடிகா| வஷதஂஶஃ பிடாலஃ| அக்ஷதா இதி அகண்டிதா யவாஃ| கதபாதாந்தாஶ்சத்வாரோ தூபாஃ; ஹஸ்திமலஸர்ஜரஸாப்யாஂ ச பஞ்சமோ தூபஃ| கிண்வஂ ஸுராபீஜம்| மதநதண்டுலா மதநபலஶஸ்யம்| தந்தீ நிகும்பா| அமதாஸங்கஃ மயூரதுத்தம்| அலஂ ஹரிதாலம்| வாஸந்தகவஸா உஷ்ட்ரவஸா| கடுகாலாபுஃ திக்தகாலாபுஃ| ஜலௌகோபிரித்யாதௌ அவர்தமாநஂ ருதிரஂ ப்ரவாஹயேதிதி யோஜ்யம்| பில்வபேஶிகா பில்வமத்யம்||௩௮-௬௧||
Adhikarana 20 (62-71) · Śloka 71
குதஶ்வயதுஶூலார்தஂ மந்தாக்நிஂ பாயயேத்து தம்| த்ர்யூஷணஂ பிப்பலீமூலஂ பாடாஂ ஹிங்கு ஸசித்ரகம்||௬௨|| ஸௌவர்சலஂ புஷ்கராக்யமஜாஜீஂ பில்வபேஷிகாம்| பிடஂ யவாநீஂ ஹபுஷாஂ விடங்கஂ ஸைந்தவஂ வசாம்||௬௩|| திந்திடீகஂ ச மண்டேந மத்யேநோஷ்ணோதகேந வா| ததாऽர்ஶோக்ரஹணீதோஷஶூலாநாஹாத்விமுச்யதே||௬௪|| பாசநஂ பாயயேத்வா தத்யதுக்தஂ ஹ்யாதிஸாரிகே| ஸகுடாமபயாஂ வாऽபி ப்ராஶயேத் பௌர்வபக்திகீம்||௬௫|| பாயயேத்வா த்ரிவச்சூர்ணஂ த்ரிபலாரஸஸஂயுதம்| ஹதே குதாஶ்ரயே தோஷே கச்சந்த்யர்ஶாஂஸி ஸங்க்ஷயம்||௬௬|| கோமூத்ராத்யுஷிதாஂ தத்யாத் ஸகுடாஂ வா ஹரீதகீம்| ஹரீதகீஂ தக்ரயுதாஂ த்ரிபலாஂ வா ப்ரயோஜயேத்||௬௭|| ஸநாகரஂ சித்ரகஂ வா ஸீதுயுக்தஂ ப்ரயோஜயேத்| தாபயேச்சவ்யயுக்தஂ வா ஸீதுஂ ஸாஜாஜிசித்ரகம்||௬௮|| ஸுராஂ ஸஹபுஷாபாடாஂ தத்யாத் ஸௌவர்சலாந்விதாம்| ததித்தபில்வஸஂயுக்தஂ யுக்தஂ வா சவ்யசித்ரகைஃ||௬௯|| பல்லாதகயுதஂ வாऽபி ப்ரதத்யாத்தக்ரதர்பணம்| பில்வநாகரயுக்தஂ வா யவாந்யா சித்ரகேண ச||௭௦|| சித்ரகஂ ஹபுஷாஂ ஹிங்குஂ தத்யாத்வா தக்ரஸஂயுதம்| பஞ்சகோலயுதஂ வாऽபி தக்ரமஸ்மை ப்ரதாபயேத்||௭௧||
गुदश्वयथुशूलार्तं मन्दाग्निं पाययेत्तु तम्| त्र्यूषणं पिप्पलीमूलं पाठां हिङ्गु सचित्रकम्||६२|| सौवर्चलं पुष्कराख्यमजाजीं बिल्वपेषिकाम्| बिडं यवानीं हपुषां विडङ्गं सैन्धवं वचाम्||६३|| तिन्तिडीकं च मण्डेन मद्येनोष्णोदकेन वा| तथाऽर्शोग्रहणीदोषशूलानाहाद्विमुच्यते||६४|| पाचनं पाययेद्वा तद्यदुक्तं ह्यातिसारिके| सगुडामभयां वाऽपि प्राशयेत् पौर्वभक्तिकीम्||६५|| पाययेद्वा त्रिवृच्चूर्णं त्रिफलारससंयुतम्| हृते गुदाश्रये दोषे गच्छन्त्यर्शांसि सङ्क्षयम्||६६|| गोमूत्राध्युषितां दद्यात् सगुडां वा हरीतकीम्| हरीतकीं तक्रयुतां त्रिफलां वा प्रयोजयेत्||६७|| सनागरं चित्रकं वा सीधुयुक्तं प्रयोजयेत्| दापयेच्चव्ययुक्तं वा सीधुं साजाजिचित्रकम्||६८|| सुरां सहपुषापाठां दद्यात् सौवर्चलान्विताम्| दधित्थबिल्वसंयुक्तं युक्तं वा चव्यचित्रकैः||६९|| भल्लातकयुतं वाऽपि प्रदद्यात्तक्रतर्पणम्| बिल्वनागरयुक्तं वा यवान्या चित्रकेण च||७०|| चित्रकं हपुषां हिङ्गुं दद्याद्वा तक्रसंयुतम्| पञ्चकोलयुतं वाऽपि तक्रमस्मै प्रदापयेत्||७१||
🔊 Audio coming soon
கோமூத்ராத்யுஷிதாமிதி ராத்ரௌ கோமூத்ரஸ்தாபிதாம்| பல்லாதகயுதமித்யத்ர பல்லாதகசூர்ணஸ்ய ஸக்த்வபேக்ஷயா தஶமோ பாகஃ| உக்தஂ ஹி- “சூர்ணஂ தர்பணபாகைர்நவபிஃ ஸஂயோஜிதஂ தேயம்” இதி; அந்யே து தர்பணபல்லாதகசூர்ணயோஃ ஸமாநயோஃ ஸ்தோகஸ்ய ப்ரயோகமாஹுஃ||௬௨-௭௧||
Adhikarana 21 (72-75) · Śloka 75
ஹபுஷாஂ குஞ்சிகாஂ தாந்யமஜாஜீஂ காரவீஂ ஶடீம்| பிப்பலீஂ பிப்பலீமூலஂ சித்ரகஂ ஹஸ்திபிப்பலீம்||௭௨|| யவாநீஂ சாஜமோதாஂ ச சூர்ணிதஂ தக்ரஸஂயுதம்| மந்தாம்லகடுகஂ வித்வாந் ஸ்தாபயேத்ததபாஜநே||௭௩|| வ்யக்தாம்லகடுகஂ ஜாதஂ தக்ராரிஷ்டஂ முகப்ரியம்| ப்ரபிபேந்மாத்ரயா காலேஷ்வந்நஸ்ய தஷிதஸ்த்ரிஷு||௭௪|| தீபநஂ ரோசநஂ வர்ண்யஂ கபவாதாநுலோமநம்| குதஶ்வயதுகண்ட்வர்திநாஶநஂ பலவர்தநம்||௭௫|| இதி தக்ராரிஷ்டஃ|
हपुषां कुञ्चिकां धान्यमजाजीं कारवीं शटीम्| पिप्पलीं पिप्पलीमूलं चित्रकं हस्तिपिप्पलीम्||७२|| यवानीं चाजमोदां च चूर्णितं तक्रसंयुतम्| मन्दाम्लकटुकं विद्वान् स्थापयेद्धृतभाजने||७३|| व्यक्ताम्लकटुकं जातं तक्रारिष्टं मुखप्रियम्| प्रपिबेन्मात्रया कालेष्वन्नस्य तृषितस्त्रिषु||७४|| दीपनं रोचनं वर्ण्यं कफवातानुलोमनम्| गुदश्वयथुकण्ड्वर्तिनाशनं बलवर्धनम्||७५|| इति तक्रारिष्टः|
🔊 Audio coming soon
தக்ராரிஷ்டே து க்ரஹணீசிகித்ஸாயாஂ “யவாந்யாமலகஂ பத்யா மரீசஂ த்ரிபலாஂஶிகம்| லவணாநி பலாஂஶாநி பஞ்ச சைகத்ர சூர்ணயேத்|| தக்ரே ததாஸுதஂ ஜாதஂ தக்ராரிஷ்டஂ பிபேந்நரஃ” (சி.அ.௧௫) இத்யுக்ததக்ராரிஷ்டாநுஸாரேணேஹாபி தக்ரசூர்ணமாநவ்யவஸ்தா| ஏததநுஸாரப்ரக்ஷிப்தேநைவ சாத்ர ஹபுஷாதிசூர்ணேந மந்தாம்லகடுகஂ பவதீத்யுக்தஂ; மந்தாம்லகடுகஂ ஸ்தாபயேத், வ்யக்தாம்லகடுகமிதி ஜாதலக்ஷணஂ; வ்யக்தாம்லஂ கடு சேதி வ்யக்தாம்லகடுகஂ; ந து கடுத்வமபி வ்யக்தமத்ர, ஸந்தாநேந வ்யக்தகடுதாநுத்பாதாத்| அந்நஸ்ய த்ரிஷு காலேஷ்விதி போஜநாதிமத்யாந்தேஷு| ஸஸ்நேஹஂ தக்ரஂ வாதே, கபே ரூக்ஷம்||௭௨-௭௫||
Adhikarana 22 (76-88) · Śloka 88
த்வசஂ சித்ரகமூலஸ்ய பிஷ்ட்வா கும்பஂ ப்ரலேபயேத்| தக்ரஂ வா ததி வா தத்ர ஜாதமர்ஶோஹரஂ பிபேத்||௭௬|| வாதஶ்லேஷ்மார்ஶஸாஂ தக்ராத் பரஂ நாஸ்தீஹ பேஷஜம்| தத் ப்ரயோஜ்யஂ யதாதோஷஂ ஸஸ்நேஹஂ ரூக்ஷமேவ வா||௭௭|| ஸப்தாஹஂ வா தஶாஹஂ வா பக்ஷஂ மாஸமதாபி வா| பலகாலவிஶேஷஜ்ஞோ பிஷக் தக்ரஂ ப்ரயோஜயேத்||௭௮|| அத்யர்தமதுகாயாக்நேஸ்தக்ரமேவாவசாரயேத்| ஸாயஂ வா லாஜஶக்தூநாஂ தத்யாத்தக்ராவலேஹிகாம்||௭௯|| ஜீர்ணே தக்ரே ப்ரதத்யாத்வா தக்ரபேயாஂ ஸஸைந்தவாம்| தக்ராநுபாநஂ ஸஸ்நேஹஂ தக்ரௌதநமதஃ பரம்||௮௦|| யூஷைர்மாஂஸரஸைர்வாऽபி போஜயேத்தக்ரஸஂயுதைஃ| யூஷை ரஸேந வாऽப்யூர்த்வஂ தக்ரஸித்தேந போஜயேத்||௮௧|| காலக்ரமஜ்ஞஃ ஸஹஸா ந ச தக்ரஂ நிவர்தயேத்| தக்ரப்ரயோகோ மாஸாந்தஃ க்ரமேணோபரமோ ஹிதஃ||௮௨|| அபகர்ஷோ யதோத்கர்ஷோ ந த்வந்நாதபகஷ்யதே| ஶக்த்யாகமநரக்ஷார்தஂ தார்ட்யார்தமநலஸ்ய ச||௮௩|| பலோபசயவர்ணார்தமேஷ நிர்திஶ்யதே க்ரமஃ| ரூக்ஷமர்தோத்ததஸ்நேஹஂ யதஶ்சாநுத்ததஂ கதம்||௮௪|| தக்ரஂ தோஷாக்நிபலவித்த்ரிவிதஂ தத் ப்ரயோஜயேத்| ஹதாநி ந விரோஹந்தி தக்ரேண குதஜாநி து||௮௫|| பூமாவபி நிஷிக்தஂ தத்தஹேத்தக்ரஂ தணோலுபம்| கிஂ புநர்தீப்தகாயாக்நேஃ ஶுஷ்காண்யர்ஶாஂஸி தேஹிநஃ||௮௬|| ஸ்ரோதஃஸு தக்ரஶுத்தேஷு ரஸஃ ஸம்யகுபைதி யஃ| தேந புஷ்டிர்பலஂ வர்ணஃ ப்ரஹர்ஷஶ்சோபஜாயதே||௮௭|| வாதஶ்லேஷ்மவிகாராணாஂ ஶதஂ சாபி நிவர்ததே| நாஸ்தி தக்ராத் பரஂ கிஞ்சிதௌஷதஂ கபவாதஜே||௮௮||
त्वचं चित्रकमूलस्य पिष्ट्वा कुम्भं प्रलेपयेत्| तक्रं वा दधि वा तत्र जातमर्शोहरं पिबेत्||७६|| वातश्लेष्मार्शसां तक्रात् परं नास्तीह भेषजम्| तत् प्रयोज्यं यथादोषं सस्नेहं रूक्षमेव वा||७७|| सप्ताहं वा दशाहं वा पक्षं मासमथापि वा| बलकालविशेषज्ञो भिषक् तक्रं प्रयोजयेत्||७८|| अत्यर्थमृदुकायाग्नेस्तक्रमेवावचारयेत्| सायं वा लाजशक्तूनां दद्यात्तक्रावलेहिकाम्||७९|| जीर्णे तक्रे प्रदद्याद्वा तक्रपेयां ससैन्धवाम्| तक्रानुपानं सस्नेहं तक्रौदनमतः परम्||८०|| यूषैर्मांसरसैर्वाऽपि भोजयेत्तक्रसंयुतैः| यूषै रसेन वाऽप्यूर्ध्वं तक्रसिद्धेन भोजयेत्||८१|| कालक्रमज्ञः सहसा न च तक्रं निवर्तयेत्| तक्रप्रयोगो मासान्तः क्रमेणोपरमो हितः||८२|| अपकर्षो यथोत्कर्षो न त्वन्नादपकृष्यते| शक्त्यागमनरक्षार्थं दार्ढ्यार्थमनलस्य च||८३|| बलोपचयवर्णार्थमेष निर्दिश्यते क्रमः| रूक्षमर्धोद्धृतस्नेहं यतश्चानुद्धृतं घृतम्||८४|| तक्रं दोषाग्निबलवित्त्रिविधं तत् प्रयोजयेत्| हतानि न विरोहन्ति तक्रेण गुदजानि तु||८५|| भूमावपि निषिक्तं तद्दहेत्तक्रं तृणोलुपम्| किं पुनर्दीप्तकायाग्नेः शुष्काण्यर्शांसि देहिनः||८६|| स्रोतःसु तक्रशुद्धेषु रसः सम्यगुपैति यः| तेन पुष्टिर्बलं वर्णः प्रहर्षश्चोपजायते||८७|| वातश्लेष्मविकाराणां शतं चापि निवर्तते| नास्ति तक्रात् परं किञ्चिदौषधं कफवातजे||८८||
🔊 Audio coming soon
தக்ரப்ரயோகஃ- பூர்வாஹ்ணே தக்ரமேவ கேவலஂ பேயஂ, தத்ராத்யர்தஂ மத்வக்நிநா ஸாயமபி தக்ரமேவ ஸேவ்யம், ஏதத் ‘அத்யர்தமதுகாயாக்நேஸ்தக்ரமேவாவசாரயேத்’ இத்யநேநோக்தம்| கிஞ்சித்ப்ரவத்தேऽக்நௌ ப்ராதஸ்தக்ரமேவ பேயஂ, ஸாயஂ து லாஜஸக்தூநாஂ தக்ரயுக்தாऽவலேஹிகா தேயா| ததஸ்து க்ரமேணாக்நௌ வத்தே தக்ரபேயா தக்ரௌதநஂ தக்ரஸஂஸ்கதயூஷாதிபோஜநாநி ஸாயஂ தேயாநி, ப்ராதஸ்து தக்ரமேவ, ஸப்தாஹாதிஸ்தக்ரகாலோ ஜ்ஞேயஃ| அத்ர ஜதூகர்ணஃ- “ப்ராதஸ்தக்ரப்ரயோகஃ, க்ரமேணோத்கர்ஷாபகர்ஷௌ, ஜீர்ணே ச ஸைந்தவாந்விததக்ரேணௌதநஂ வா, அதிமந்தாக்நேஸ்தக்ரமேவ” இதி| ஸஹஸேதி ஏகதா| மாஸாந்தே இதி மாஸே நாதிக்ராமதி| அபகர்ஷோ யதோத்கர்ஷ இதி யேந க்ரமேண தக்ரஂ வத்தஂ தேநைவ மாத்ராக்ரமேண தக்ரமபகஷ்யத இதி| தக்ரப்ரயோகஹ்ராஸே ஸதி அந்நஸமுதாயாத்த்ராஸோ ந கர்தவ்யஃ, யோஂऽஶஸ்தக்ரஸ்யாபகஷ்டஃ ஸ அந்நாந்தரேண பூரணீய இத்யர்தஃ| கஸ்மாதயஂ தக்ரப்ரயோகக்ரம இத்யாஹ- ஶக்தீத்யாதி| ரூக்ஷமித்யாதிநோக்தஂ த்ரிவிதஂ தக்ரஂ கபபித்தவாதேஷு தோஷேஷு, மந்ததம-மந்ததர-மந்தேஷ்வக்நிஷு, பலேஷு சாதமமத்யமோத்தமேஷு, யதாஸங்க்யஂ ஜ்ஞேயம்| பூமாவபீத்யாதி கேசித் படந்தி| ஶதமிதி விஂஶதிஃ ஶ்லேஷ்மவிகாராஃ, அஶீதிர்வாதவிகாரா இதி மிலித்வா விகாராணாஂ ஶதம்||௭௬-௮௮||
Adhikarana 23 (89-95) · Śloka 96
பிப்பலீஂ பிப்பலீமூலஂ சித்ரகஂ ஹஸ்திபிப்பலீம்| ஶங்கவேரமஜாஜீஂ ச காரவீஂ தாந்யதும்புரு||௮௯|| பில்வஂ கர்கடகஂ பாடாஂ பிஷ்ட்வா பேயாஂ விபாசயேத்| பலாம்லாஂ யமகைர்பஷ்டாஂ தாஂ தத்யாத்குதஜாபஹாம்||௯௦|| ஏதைஶ்சைவ கடாந் குர்யாதேதைஶ்ச விபசேஜ்ஜலம்| ஏதைஶ்சைவ கதஂ ஸாத்யமர்ஶஸாஂ விநிவத்தயே||௯௧|| ஶடீபலாஶஸித்தாஂ வா பிப்பல்யா நாகரேண வா| தத்யாத்யவாகூஂ தக்ராம்லாஂ மரிசைரவசூர்ணிதாம்||௯௨|| ஶுஷ்கமூலகயூஷஂ வா யூஷஂ கௌலத்தமேவ வா| ததித்தபில்வயூஷஂ வா ஸகுலத்தமகுஷ்டகம்||௯௩|| சாகலஂ வா ரஸஂ தத்யாத்யூஷைரேபிர்விமிஶ்ரிதம்| லாவாதீநாஂ பலாம்லஂ வா ஸதக்ரஂ க்ராஹிபிர்யுதம்||௯௪|| ரக்தஶாலிர்மஹாஶாலிஃ கலமோ லாங்கலஃ ஸிதஃ| ஶாரதஃ ஷஷ்டிகஶ்சைவ ஸ்யாதந்நவிதிரர்ஶஸாம்||௯௫|| இத்யுக்தோ பிந்நஶகதாமர்ஶஸாஂ ச க்ரியாக்ரமஃ|௯௬|
पिप्पलीं पिप्पलीमूलं चित्रकं हस्तिपिप्पलीम्| शृङ्गवेरमजाजीं च कारवीं धान्यतुम्बुरु||८९|| बिल्वं कर्कटकं पाठां पिष्ट्वा पेयां विपाचयेत्| फलाम्लां यमकैर्भृष्टां तां दद्याद्गुदजापहाम्||९०|| एतैश्चैव खडान् कुर्यादेतैश्च विपचेज्जलम्| एतैश्चैव घृतं साध्यमर्शसां विनिवृत्तये||९१|| शटीपलाशसिद्धां वा पिप्पल्या नागरेण वा| दद्याद्यवागूं तक्राम्लां मरिचैरवचूर्णिताम्||९२|| शुष्कमूलकयूषं वा यूषं कौलत्थमेव वा| दधित्थबिल्वयूषं वा सकुलत्थमकुष्ठकम्||९३|| छागलं वा रसं दद्याद्यूषैरेभिर्विमिश्रितम्| लावादीनां फलाम्लं वा सतक्रं ग्राहिभिर्युतम्||९४|| रक्तशालिर्महाशालिः कलमो लाङ्गलः सितः| शारदः षष्टिकश्चैव स्यादन्नविधिरर्शसाम्||९५|| इत्युक्तो भिन्नशकृतामर्शसां च क्रियाक्रमः|९६|
🔊 Audio coming soon
பில்வஂ பாலபில்வம்| பலாம்லமிதி பலைர்தாடிமாதிபிரம்லாம்| க்ராஹிபிர்யுதமிதி வர்சோக்ராஹிதஶஸஂஸ்கதம்| ரக்தஶால்யாதயோऽந்நபாநவ்யாகதாஃ||௮௯-௯௫||-
Adhikarana 24 (96-102) · Śloka 102
யேऽத்யர்தஂ காடஶகதஸ்தேஷாஂ வக்ஷ்யாமி பேஷஜம்||௯௬|| ஸஸ்நேஹைஃ ஶக்துபிர்யுக்தாஂ ப்ரஸந்நாஂ லவணீகதாம்| தத்யாந்மத்ஸ்யண்டிகாஂ பூர்வஂ பக்ஷயித்வா ஸநாகராம்||௯௭|| குடஂ ஸநாகரஂ பாடாஂ பலாம்லஂ பாயயேச்ச தம்| குடஂ கதயவக்ஷாரயுக்தஂ வாऽபி ப்ரயோஜயேத்||௯௮|| யவாநீஂ நாகரஂ பாடாஂ தாடிமஸ்ய ரஸஂ குடம்| ஸதக்ரலவணஂ தத்யாத்வாதவர்சோऽநுலோமநம்||௯௯|| துஃஸ்பர்ஶகேந பில்வேந யவாந்யா நாகரேண வா| ஏகைகேநாபி ஸஂயுக்தா பாடா ஹந்த்யர்ஶஸாஂ ருஜம்||௧௦௦|| ப்ராக்பக்தஂ யமகே பஷ்டாந் ஸக்துபிஶ்சாவசூர்ணிதாந்| கரஞ்ஜபல்லவாந் தத்யாத்வாதர்சோऽநுலோமநாந்||௧௦௧|| மதிராஂ வா ஸலவணாஂ ஸீதுஂ ஸௌவீரகஂ ததா| குடநாகரஸஂயுக்தஂ பிபேத்வா பௌர்வபக்திகம்||௧௦௨||
येऽत्यर्थं गाढशकृतस्तेषां वक्ष्यामि भेषजम्||९६|| सस्नेहैः शक्तुभिर्युक्तां प्रसन्नां लवणीकृताम्| दद्यान्मत्स्यण्डिकां पूर्वं भक्षयित्वा सनागराम्||९७|| गुडं सनागरं पाठां फलाम्लं पाययेच्च तम्| गुडं घृतयवक्षारयुक्तं वाऽपि प्रयोजयेत्||९८|| यवानीं नागरं पाठां दाडिमस्य रसं गुडम्| सतक्रलवणं दद्याद्वातवर्चोऽनुलोमनम्||९९|| दुःस्पर्शकेन बिल्वेन यवान्या नागरेण वा| एकैकेनापि संयुक्ता पाठा हन्त्यर्शसां रुजम्||१००|| प्राग्भक्तं यमके भृष्टान् सक्तुभिश्चावचूर्णितान्| करञ्जपल्लवान् दद्याद्वातर्चोऽनुलोमनान्||१०१|| मदिरां वा सलवणां सीधुं सौवीरकं तथा| गुडनागरसंयुक्तं पिबेद्वा पौर्वभक्तिकम्||१०२||
🔊 Audio coming soon
யவாநீநாகரமித்யாதௌ யவாந்யாதீநி ஸமாநி தக்ரேண பேயாநி; லவணஂ தாவத்யாவல்லவணரஸதா பவதி||௯௬-௧௦௨||
Adhikarana 25 (103-118) · Śloka 118
பிப்பலீநாகரக்ஷாரகாரவீதாந்யஜீரகைஃ| பாணிதேந ச ஸஂயோஜ்ய பலாம்லஂ தாபயேத்கதம்||௧௦௩|| பிப்பலீ பிப்பலீமூலஂ சித்ரகோ ஹஸ்திபிப்பலீ| ஶங்கவேரயவக்ஷாரௌ தைஃ ஸித்தஂ வா பிபேத்கதம்||௧௦௪|| சவ்யசித்ரகஸித்தஂ வா குடக்ஷாரஸமந்விதம்| பிப்பலீமூலஸித்தஂ வா ஸகுடக்ஷாரநாகரம் ||௧௦௫|| பிப்பலீபிப்பலீமூலததிதாடிமதாந்யகைஃ | ஸித்தஂ ஸர்பிர்விதாதவ்யஂ வாதவர்சோவிபந்தநுத்||௧௦௬|| சவ்யஂ த்ரிகடுகஂ பாடாஂ க்ஷாரஂ குஸ்தும்புரூணி ச| யவாநீஂ பிப்பலீமூலமுபே ச விடஸைந்தவே||௧௦௭|| சித்ரகஂ பில்வமபயாஂ பிஷ்ட்வா ஸர்பிர்விபாசயேத்| ஶகத்வாதாநுலோம்யார்தஂ ஜாதே தத்நி சதுர்குணே||௧௦௮|| ப்ரவாஹிகாஂ குதப்ரஂஶஂ மூத்ரகச்ச்ரஂ பரிஸ்ரவம்| குதவங்க்ஷணஶூலஂ ச கதமேதத்வ்யபோஹதி||௧௦௯|| நாகரஂ பிப்பலீமூலஂ சித்ரகோ ஹஸ்திபிப்பலீ| ஶ்வதஂஷ்ட்ரா பிப்பலீ தாந்யஂ பில்வஂ பாடா யவாநிகா||௧௧௦|| சாங்கேரீஸ்வரஸே ஸர்பிஃ கல்கைரேதைர்விபாசயேத்| சதுர்குணேந தத்நா ச தத்கதஂ கபவாதநுத்||௧௧௧|| அர்ஶாஂஸி க்ரஹணீதோஷஂ மூத்ரகச்ச்ரஂ ப்ரவாஹிகாம்| குதப்ரஂஶார்திமாநாஹஂ கதமேதத்வ்யபோஹதி||௧௧௨|| பிப்பலீஂ நாகரஂ பாடாஂ ஶ்வதஂஷ்ட்ராஂ ச பதக் பதக்| பாகாஂஸ்த்ரிபலிகாந் கத்வா கஷாயமுபகல்பயேத்||௧௧௩|| கண்டீரஂ பிப்பலீமூலஂ வ்யோஷஂ சவ்யஂ ச சித்ரகம்| பிஷ்ட்வா கஷாயே விநயேத் பூதே த்விபலிகஂ பிஷக்||௧௧௪|| பலாநி ஸர்பிஷஸ்தஸ்மிஂஶ்சத்வாரிஂஶத் ப்ரதாபயேத்| சாங்கேரீஸ்வரஸஂ துல்யஂ ஸர்பிஷா ததி ஷட்குணம்||௧௧௫|| மத்வக்நிநா ததஃ ஸாத்யஂ ஸித்தஂ ஸர்பிர்நிதாபயேத்| ததாஹாரே விதாதவ்யஂ பாநே ப்ராயோகிகே விதௌ||௧௧௬|| க்ரஹண்யர்ஶோவிகாரக்நஂ குல்மஹத்ரோகநாஶநம்| ஶோதப்லீஹோதராநாஹமூத்ரகச்ச்ரஜ்வராபஹம்||௧௧௭|| காஸஹிக்காருசிஶ்வாஸஸூதநஂ பார்ஶ்வஶூலநுத்| பலபுஷ்டிகரஂ வர்ண்யமக்நிஸந்தீபநஂ பரம்||௧௧௮||
पिप्पलीनागरक्षारकारवीधान्यजीरकैः| फाणितेन च संयोज्य फलाम्लं दापयेद्घृतम्||१०३|| पिप्पली पिप्पलीमूलं चित्रको हस्तिपिप्पली| शृङ्गवेरयवक्षारौ तैः सिद्धं वा पिबेद्घृतम्||१०४|| चव्यचित्रकसिद्धं वा गुडक्षारसमन्वितम्| पिप्पलीमूलसिद्धं वा सगुडक्षारनागरम् ||१०५|| पिप्पलीपिप्पलीमूलदधिदाडिमधान्यकैः | सिद्धं सर्पिर्विधातव्यं वातवर्चोविबन्धनुत्||१०६|| चव्यं त्रिकटुकं पाठां क्षारं कुस्तुम्बुरूणि च| यवानीं पिप्पलीमूलमुभे च विडसैन्धवे||१०७|| चित्रकं बिल्वमभयां पिष्ट्वा सर्पिर्विपाचयेत्| शकृद्वातानुलोम्यार्थं जाते दध्नि चतुर्गुणे||१०८|| प्रवाहिकां गुदभ्रंशं मूत्रकृच्छ्रं परिस्रवम्| गुदवङ्क्षणशूलं च घृतमेतद्व्यपोहति||१०९|| नागरं पिप्पलीमूलं चित्रको हस्तिपिप्पली| श्वदंष्ट्रा पिप्पली धान्यं बिल्वं पाठा यवानिका||११०|| चाङ्गेरीस्वरसे सर्पिः कल्कैरेतैर्विपाचयेत्| चतुर्गुणेन दध्ना च तद्घृतं कफवातनुत्||१११|| अर्शांसि ग्रहणीदोषं मूत्रकृच्छ्रं प्रवाहिकाम्| गुदभ्रंशार्तिमानाहं घृतमेतद्व्यपोहति||११२|| पिप्पलीं नागरं पाठां श्वदंष्ट्रां च पृथक् पृथक्| भागांस्त्रिपलिकान् कृत्वा कषायमुपकल्पयेत्||११३|| गण्डीरं पिप्पलीमूलं व्योषं चव्यं च चित्रकम्| पिष्ट्वा कषाये विनयेत् पूते द्विपलिकं भिषक्||११४|| पलानि सर्पिषस्तस्मिंश्चत्वारिंशत् प्रदापयेत्| चाङ्गेरीस्वरसं तुल्यं सर्पिषा दधि षड्गुणम्||११५|| मृद्वग्निना ततः साध्यं सिद्धं सर्पिर्निधापयेत्| तदाहारे विधातव्यं पाने प्रायोगिके विधौ||११६|| ग्रहण्यर्शोविकारघ्नं गुल्महृद्रोगनाशनम्| शोथप्लीहोदरानाहमूत्रकृच्छ्रज्वरापहम्||११७|| कासहिक्कारुचिश्वाससूदनं पार्श्वशूलनुत्| बलपुष्टिकरं वर्ण्यमग्निसन्दीपनं परम्||११८||
🔊 Audio coming soon
பிப்பலீநாகரேத்யாதௌ அபக்வமேவ கேசித்கதமிச்சந்தி| குடக்ஷாரஸமந்விதமித்யத்ர கதே ஸித்தே குடாதீநாஂ ப்ரக்ஷேப்யத்வஂ ஜ்ஞேயம்| பிப்பலீபிப்பலீமூலேத்யாதௌ ததி த்ரவஂ, ஶேஷாணாஂ கல்கஃ| ஜாதே தத்நீதி ஸுஜாதே| நாகரமித்யாதிகே கதே சாங்கேரீஸ்வரஸஸ்யாபி சதுர்குணேந தத்நா சேதி சகாராச்சாதுர்குண்யம்| பிப்பலீமித்யாதௌ பூரிமாநஸாந்நித்யே க்வாதஸ்யாநுக்தமாநத்வாத் ஸ்நேஹஸமத்வமேவ; தேந த்வாதஶபலேऽபி க்வாத்யத்ரவ்யே த்ரிப்ரஸ்தஂ பாநீயஂ தத்த்வா சத்வாரிஂஶத்பலாநி ஸ்தாப்யாநி| கண்டீரமித்யாதிநா கல்கத்ரவ்யாண்யாஹ||௧௦௩-௧௧௮||
Adhikarana 26 (119-126) · Śloka 127
ஸகுடாஂ பிப்பலீயுக்தாஂ கதபஷ்டாஂ ஹரீதகீம்| த்ரிவத்தந்தீயுதாஂ வாऽபி பக்ஷயேதாநுலோமிகீம்||௧௧௯|| விட்வாதகபபித்தாநாமாநுலோம்யேऽத நிர்வதே| குதேऽர்ஶாஂஸி ப்ரஶாம்யந்தி பாவகஶ்சாபிவர்ததே||௧௨௦|| பர்ஹிதித்திரிலாவாநாஂ ரஸாநம்லாந் ஸுஸஂஸ்கதாந்| தக்ஷாணாஂ வர்தகாநாஂ ச தத்யாத்விட்வாதஸங்க்ரஹே||௧௨௧|| த்ரிவத்தந்தீபலாஶாநாஂ சாங்கேர்யாஶ்சித்ரகஸ்ய ச| யமகே பர்ஜிதஂ தத்யாச்சாகஂ ததிஸமந்விதம்||௧௨௨|| உபோதிகாஂ தண்டுலீயஂ வீராஂ வாஸ்துகபல்லவாந்| ஸுவர்சலாஂ ஸலோணீகாஂ யவஶாகமவல்குஜம்||௧௨௩|| காகமாசீஂ ருஹாபத்ரஂ மஹாபத்ரஂ ததாऽம்லிகாம்| ஜீவந்தீஂ ஶடிஶாகஂ ச ஶாகஂ கஞ்ஜநகஸ்ய ச||௧௨௪|| ததிதாடிமஸித்தாநி யமகே பர்ஜிதாநி ச| தாந்யநாகரயுக்தாநி ஶாகாந்யேதாநி தாபயேத்||௧௨௫|| கோதாலோபாகமார்ஜாரஶ்வாவிதுஷ்ட்ரகவாமபி| கூர்மஶல்லகயோஶ்சைவ ஸாதயேச்சாகவத்ரஸாந்||௧௨௬|| ரக்தஶால்யோதநஂ தத்யாத்ரஸைஸ்தைர்வாதஶாந்தயே|௧௨௭|
सगुडां पिप्पलीयुक्तां घृतभृष्टां हरीतकीम्| त्रिवृद्दन्तीयुतां वाऽपि भक्षयेदानुलोमिकीम्||११९|| विड्वातकफपित्तानामानुलोम्येऽथ निर्वृते| गुदेऽर्शांसि प्रशाम्यन्ति पावकश्चाभिवर्धते||१२०|| बर्हितित्तिरिलावानां रसानम्लान् सुसंस्कृतान्| दक्षाणां वर्तकानां च दद्याद्विड्वातसङ्ग्रहे||१२१|| त्रिवृद्दन्तीपलाशानां चाङ्गेर्याश्चित्रकस्य च| यमके भर्जितं दद्याच्छाकं दधिसमन्वितम्||१२२|| उपोदिकां तण्डुलीयं वीरां वास्तुकपल्लवान्| सुवर्चलां सलोणीकां यवशाकमवल्गुजम्||१२३|| काकमाचीं रुहापत्रं महापत्रं तथाऽम्लिकाम्| जीवन्तीं शटिशाकं च शाकं गृञ्जनकस्य च||१२४|| दधिदाडिमसिद्धानि यमके भर्जितानि च| धान्यनागरयुक्तानि शाकान्येतानि दापयेत्||१२५|| गोधालोपाकमार्जारश्वाविदुष्ट्रगवामपि| कूर्मशल्लकयोश्चैव साधयेच्छाकवद्रसान्||१२६|| रक्तशाल्योदनं दद्याद्रसैस्तैर्वातशान्तये|१२७|
🔊 Audio coming soon
ஆநுலோமிகாநி ஶாகாந்யாஹ- உபோதிகாமித்யாதி| ஸுவர்சலா ஸூர்யாவர்தா| ருஹாபத்ரம் உதக்ரஶாகம்| மஹாபத்ரஃ ஶ்யோநாகஃ| ததிதாடிமாதி ஸஂஸ்காரத்ரவ்யம்||௧௧௯-௧௨௬||-
Adhikarana 27 (127-129) · Śloka 129
ஜ்ஞாத்வா வாதோல்பணஂ ரூக்ஷஂ மந்தாக்நிஂ குதஜாதுரம்||௧௨௭|| மதிராஂ ஶார்கரஂ ஜாதஂ ஸீதுஂ தக்ரஂ துஷோதகம்| அரிஷ்டஂ ததிமண்டஂ வா ஶதஂ வா ஶிஶிரஂ ஜலம்||௧௨௮|| கண்டகார்யா ஶதஂ வாऽபி ஶதஂ நாகரதாந்யகைஃ| அநுபாநஂ பிஷக்தத்யாத்வாதவர்சோऽநுலோமநம்||௧௨௯||
ज्ञात्वा वातोल्बणं रूक्षं मन्दाग्निं गुदजातुरम्||१२७|| मदिरां शार्करं जातं सीधुं तक्रं तुषोदकम्| अरिष्टं दधिमण्डं वा शृतं वा शिशिरं जलम्||१२८|| कण्टकार्या शृतं वाऽपि शृतं नागरधान्यकैः| अनुपानं भिषग्दद्याद्वातवर्चोऽनुलोमनम्||१२९||
🔊 Audio coming soon
ஶார்கரமிதி ஶர்கராகதம்| அரிஷ்டஂ வக்ஷ்யமாணம்||௧௨௭-௧௨௯||
Adhikarana 28 (130-134) · Śloka 134
உதாவர்தபரீதா யே யே சாத்யர்தஂ விரூக்ஷிதாஃ| விலோமவாதாஃ ஶூலார்தாஸ்தேஷ்விஷ்டமநுவாஸநம்||௧௩௦|| பிப்பலீஂ மதநஂ பில்வஂ ஶதாஹ்வாஂ மதுகஂ வசாம்| குஷ்டஂ ஶடீஂ புஷ்கராக்யஂ சித்ரகஂ தேவதாரு ச||௧௩௧|| பிஷ்ட்வா தைலஂ விபக்தவ்யஂ பயஸா த்விகுணேந ச| அர்ஶஸாஂ மூடவாதாநாஂ தச்ச்ரேஷ்டமநுவாஸநம்||௧௩௨|| குதநிஃஸரணஂ ஶூலஂ மூத்ரகச்ச்ரஂ ப்ரவாஹிகாம்| கட்யூருபஷ்டதௌர்பல்யமாநாஹஂ வங்க்ஷணாஶ்ரயம்||௧௩௩|| பிச்சாஸ்ராவஂ குதே ஶோபஂ வாதவர்சோவிநிக்ரஹம்| உத்தாநஂ பஹுஶோ யச்ச ஜயேத்தச்சாநுவாஸநாத்||௧௩௪||
उदावर्तपरीता ये ये चात्यर्थं विरूक्षिताः| विलोमवाताः शूलार्तास्तेष्विष्टमनुवासनम्||१३०|| पिप्पलीं मदनं बिल्वं शताह्वां मधुकं वचाम्| कुष्ठं शटीं पुष्कराख्यं चित्रकं देवदारु च||१३१|| पिष्ट्वा तैलं विपक्तव्यं पयसा द्विगुणेन च| अर्शसां मूढवातानां तच्छ्रेष्ठमनुवासनम्||१३२|| गुदनिःसरणं शूलं मूत्रकृच्छ्रं प्रवाहिकाम्| कट्यूरुपृष्ठदौर्बल्यमानाहं वङ्क्षणाश्रयम्||१३३|| पिच्छास्रावं गुदे शोफं वातवर्चोविनिग्रहम्| उत्थानं बहुशो यच्च जयेत्तच्चानुवासनात्||१३४||
🔊 Audio coming soon
பிப்பல்யாத்யே தைலே கேசித் தந்த்ராந்தரதர்ஶநாத்தோயமபி சதுர்குணஂ வதந்தி; தந்ந, தந்த்ராந்தரோக்தஂ யோகாந்தரமேவ பஶ்யாமஃ||௧௩௦-௧௩௪||
Adhikarana 29 (135-136) · Śloka 136
ஆநுவாஸநிகைஃ பிஷ்டைஃ ஸுகோஷ்ணைஃ ஸ்நேஹஸஂயுதைஃ| தார்வந்தைஃ ஸ்தப்தஶூலாநி குதஜாநி ப்ரலேபயேத்||௧௩௫|| திக்தாஸ்தைஃ ப்ரஸ்ரவந்த்யாஶு ஶ்லேஷ்மபிச்சாஂ ஸஶோணிதாம்| கண்டூஃ ஸ்தம்பஃ ஸருக் ஶோபஃ ஸ்ருதாநாஂ விநிவர்ததே||௧௩௬||
आनुवासनिकैः पिष्टैः सुखोष्णैः स्नेहसंयुतैः| दार्वन्तैः स्तब्धशूलानि गुदजानि प्रलेपयेत्||१३५|| दिग्धास्तैः प्रस्रवन्त्याशु श्लेष्मपिच्छां सशोणिताम्| कण्डूः स्तम्भः सरुक् शोफः स्रुतानां विनिवर्तते||१३६||
🔊 Audio coming soon
ஆநுவாஸநிகைரிதி அநுவாஸநதைலஸாதநார்தமுக்தைஃ பிப்பல்யாதிபிஃ| ஷட்விரேசநாஶதாஶ்ரிதீயோக்தாநுவாஸநோபதர்ஶககஷாயக்ரஹணப்ரதிஷேதார்தஂ தார்வந்தைரிதி விஶேஷணஂ; தேந தார்வந்தேநோக்தாந்யேவ கஹ்யந்தே||௧௩௫-௧௩௬||
Adhikarana 30 (137) · Śloka 137
நிரூஹஂ வா ப்ரயுஞ்ஜீத ஸக்ஷீரஂ தாஶமூலிகம்| ஸமூத்ரஸ்நேஹலவணஂ கல்கைர்யுக்தஂ பலாதிபிஃ||௧௩௭||
निरूहं वा प्रयुञ्जीत सक्षीरं दाशमूलिकम्| समूत्रस्नेहलवणं कल्कैर्युक्तं फलादिभिः||१३७||
🔊 Audio coming soon
தாஶமூலிகமிதி தஶமூலகஷாயயுதம்| பலாதிபிரிதி மதநபலாதிபிராஸ்தாபநயௌகிகைஃ||௧௩௭||
Adhikarana 31 (138-169) · Śloka 169
ஹரீதகீநாஂ ப்ரஸ்தார்தஂ ப்ரஸ்தமாமலகஸ்ய ச| ஸ்யாத் கபித்தாத்தஶபலஂ ததோऽர்தா சேந்த்ரவாருணீ||௧௩௮|| விடங்கஂ பிப்பலீ லோத்ரஂ மரிசஂ ஸைலவாலுகம்| த்விபலாஂஶஂ ஜலஸ்யைதச்சதுர்த்ரோணே விபாசயேத்||௧௩௯|| த்ரோணஶேஷே ரஸே தஸ்மிந் பூதே ஶீதே ஸமாவபேத்| குடஸ்ய த்விஶதஂ திஷ்டேத்தத் பக்ஷஂ கதபாஜநே||௧௪௦|| பக்ஷாதூர்த்வஂ பவேத் பேயா ததோ மாத்ரா யதாபலம்| அஸ்யாப்யாஸாதரிஷ்டஸ்ய குதஜா யாந்தி ஸங்க்ஷயம்||௧௪௧|| க்ரஹணீபாண்டுஹத்ரோகப்லீஹகுல்மோதராபஹஃ| குஷ்டஶோபாருசிஹரோ பலவர்ணாக்நிவர்தநஃ||௧௪௨|| ஸித்தோऽயமபயாரிஷ்டஃ காமலாஶ்வித்ரநாஶநஃ| கமிக்ரந்த்யர்புதவ்யங்கராஜயக்ஷ்மஜ்வராந்தகத்||௧௪௩|| இத்யபயாரிஷ்டஃ| தந்தீசித்ரகமூலாநாமுபயோஃ பஞ்சமூலயோஃ| பாகாந் பலாஂஶாநாபோத்ய ஜலத்ரோணே விபாசயேத்||௧௪௪|| த்ரிபலஂ த்ரிபலாயாஶ்ச தலாநாஂ தத்ர தாபயேத்| ரஸே சதுர்தஶேஷே து பூதே ஶீதே ஸமாவபேத்||௧௪௫|| துலாஂ குடஸ்ய தத்திஷ்டேந்மாஸார்தஂ கதபாஜநே| தந்மாத்ரயா பிபந்நித்யமர்ஶோப்யோ விப்ரமுச்யதே||௧௪௬|| க்ரஹணீபாண்டுரோகக்நஂ வாதவர்சோऽநுலோமநம்| தீபநஂ சாருசிக்நஂ ச தந்த்யரிஷ்டமிமஂ விதுஃ||௧௪௭|| இதி தந்த்யரிஷ்டஃ| ஹரீதகீபலப்ரஸ்தஂ ப்ரஸ்தமாமலகஸ்ய ச| விஶாலாயா ததித்தஸ்ய பாடாசித்ரகமூலயோஃ||௧௪௮|| த்வே த்வே பலே ஸமாபோத்ய த்வித்ரோணே ஸாதயேதபாம்| பாதாவஶேஷே பூதே ச ரஸே தஸ்மிந் ப்ரதாபயேத்||௧௪௯|| குடஸ்யைகாஂ துலாஂ வைத்யஸ்தத் ஸ்தாப்யஂ கதபாஜநே| பக்ஷஸ்திதஂ பிபேதேநஂ க்ரஹண்யர்ஶோவிகாரவாந்||௧௫௦|| ஹத்பாண்டுரோகஂ ப்லீஹாநஂ காமலாஂ விஷமஜ்வரம்| வர்சோமூத்ராநிலகதாந் விபந்தாநக்நிமார்தவம்||௧௫௧|| காஸஂ குல்மமுதாவர்தஂ பலாரிஷ்டோ வ்யபோஹதி| அக்நிஸந்தீபநோ ஹ்யேஷ கஷ்ணாத்ரேயேண பாஷிதஃ||௧௫௨|| இதி பலாரிஷ்டஃ| துராலபாயாஃ ப்ரஸ்தஃ ஸ்யாச்சித்ரகஸ்ய வஷஸ்ய ச| பத்யாமலகயோஶ்சைவ பாடாயா நாகரஸ்ய ச||௧௫௩|| தந்த்யாஶ்ச த்விபலாந் பாகாஞ்ஜலத்ரோணே விபாசயேத்| பாதாவஶேஷே பூதே ச ஸுஶீதே ஶர்கராஶதம்||௧௫௪|| ப்ரக்ஷிப்ய ஸ்தாபயேத் கும்பே மாஸார்தஂ கதபாவிதே| ப்ரலிப்தே பிப்பலீசவ்யப்ரியங்குக்ஷௌத்ரஸர்பிஷா||௧௫௫|| தஸ்ய மாத்ராஂ பிபேத் காலே ஶார்கரஸ்ய யதாபலம்| அர்ஶாஂஸி க்ரஹணீதோஷமுதாவர்தமரோசகம்||௧௫௬|| ஶகந்மூத்ராநிலோத்காரவிபந்தாநக்நிமார்தவம்| ஹத்ரோகஂ பாண்டுரோகஂ ச ஸர்வமேதேந ஸாதயேத்||௧௫௭|| இதி த்விதீயபலாரிஷ்டஃ | நவஸ்யாமலகஸ்யைகாஂ குர்யாஜ்ஜர்ஜரிதாஂ துலாம்| குடவாஂஶாஶ்ச பிப்பல்யோ விடங்கஂ மரிசஂ ததா||௧௫௮|| பாடாஂ ச பிப்பலீமூலஂ க்ரமுகஂ சவ்யசித்ரகௌ| மஞ்ஜிஷ்டைல்வாலுகஂ லோத்ரஂ பலிகாநுபகல்பயேத்||௧௫௯|| குஷ்டஂ தாருஹரித்ராஂ ச ஸுராஹ்வஂ ஸாரிவாத்வயம்| இந்த்ராஹ்வஂ பத்ரமுஸ்தஂ ச குர்யாதர்தபலோந்மிதம்||௧௬௦|| சத்வாரி நாகபுஷ்பஸ்ய பலாந்யபிநவஸ்ய ச| த்ரோணாப்யாமம்பஸோ த்வாப்யாஂ ஸாதயித்வாऽவதாரயேத்||௧௬௧|| பாதாவஶேஷே பூதே ச ஶீதே தஸ்மிந் ப்ரதாபயேத்| மத்வீகாத்வ்யாடகரஸஂ ஶீதஂ நிர்யூஹஸம்மிதம்||௧௬௨|| ஶர்கராயாஶ்ச பிந்நாயா தத்யாத்த்விகுணிதாஂ துலாம்| குஸுமஸ்ய ரஸஸ்யைகமர்தப்ரஸ்தஂ நவஸ்ய ச||௧௬௩|| த்வகேலாப்லவபத்ராம்புஸேவ்யக்ரமுககேஶராந்| சூர்ணயித்வா து மதிமாந் கார்ஷிகாநத்ர தாபயேத்||௧௬௪|| தத் ஸர்வஂ ஸ்தாபயேத் பக்ஷஂ ஸுசௌக்ஷே கதபாஜநே| ப்ரலிப்தே ஸர்பிஷா கிஞ்சிச்சர்கராகுருதூபிதே||௧௬௫|| பக்ஷாதூர்த்வமரிஷ்டோऽயஂ கநகோ நாம விஶ்ருதஃ| பேயஃ ஸ்வாதுரஸோ ஹத்யஃ ப்ரயோகாத்பக்தரோசநஃ||௧௬௬|| அர்ஶாஂஸி க்ரஹணீதோஷமாநாஹமுதரஂ ஜ்வரம்| ஹத்ரோகஂ பாண்டுதாஂ ஶோதஂ குல்மஂ வர்சோவிநிக்ரஹம்||௧௬௭|| காஸஂ ஶ்லேஷ்மாமயாஂஶ்சோக்ராந் ஸர்வாநேவாபகர்ஷதி| வலீபலிதகாலித்யஂ தோஷஜஂ ச வ்யபோஹதி||௧௬௮|| இதி கநகாரிஷ்டஃ| பத்ரபங்கோதகைஃ ஶௌசஂ குர்யாதுஷ்ணேந வாऽம்பஸா| இதி ஶுஷ்கார்ஶஸாஂ ஸித்தமுக்தமேதச்சிகித்ஸிதம்||௧௬௯||
हरीतकीनां प्रस्थार्धं प्रस्थमामलकस्य च| स्यात् कपित्थाद्दशपलं ततोऽर्धा चेन्द्रवारुणी||१३८|| विडङ्गं पिप्पली लोध्रं मरिचं सैलवालुकम्| द्विपलांशं जलस्यैतच्चतुर्द्रोणे विपाचयेत्||१३९|| द्रोणशेषे रसे तस्मिन् पूते शीते समावपेत्| गुडस्य द्विशतं तिष्ठेत्तत् पक्षं घृतभाजने||१४०|| पक्षादूर्ध्वं भवेत् पेया ततो मात्रा यथाबलम्| अस्याभ्यासादरिष्टस्य गुदजा यान्ति सङ्क्षयम्||१४१|| ग्रहणीपाण्डुहृद्रोगप्लीहगुल्मोदरापहः| कुष्ठशोफारुचिहरो बलवर्णाग्निवर्धनः||१४२|| सिद्धोऽयमभयारिष्टः कामलाश्वित्रनाशनः| कृमिग्रन्थ्यर्बुदव्यङ्गराजयक्ष्मज्वरान्तकृत्||१४३|| इत्यभयारिष्टः| दन्तीचित्रकमूलानामुभयोः पञ्चमूलयोः| भागान् पलांशानापोथ्य जलद्रोणे विपाचयेत्||१४४|| त्रिपलं त्रिफलायाश्च दलानां तत्र दापयेत्| रसे चतुर्थशेषे तु पूते शीते समावपेत्||१४५|| तुलां गुडस्य तत्तिष्ठेन्मासार्धं घृतभाजने| तन्मात्रया पिबन्नित्यमर्शोभ्यो विप्रमुच्यते||१४६|| ग्रहणीपाण्डुरोगघ्नं वातवर्चोऽनुलोमनम्| दीपनं चारुचिघ्नं च दन्त्यरिष्टमिमं विदुः||१४७|| इति दन्त्यरिष्टः| हरीतकीफलप्रस्थं प्रस्थमामलकस्य च| विशालाया दधित्थस्य पाठाचित्रकमूलयोः||१४८|| द्वे द्वे पले समापोथ्य द्विद्रोणे साधयेदपाम्| पादावशेषे पूते च रसे तस्मिन् प्रदापयेत्||१४९|| गुडस्यैकां तुलां वैद्यस्तत् स्थाप्यं घृतभाजने| पक्षस्थितं पिबेदेनं ग्रहण्यर्शोविकारवान्||१५०|| हृत्पाण्डुरोगं प्लीहानं कामलां विषमज्वरम्| वर्चोमूत्रानिलकृतान् विबन्धानग्निमार्दवम्||१५१|| कासं गुल्ममुदावर्तं फलारिष्टो व्यपोहति| अग्निसन्दीपनो ह्येष कृष्णात्रेयेण भाषितः||१५२|| इति फलारिष्टः| दुरालभायाः प्रस्थः स्याच्चित्रकस्य वृषस्य च| पथ्यामलकयोश्चैव पाठाया नागरस्य च||१५३|| दन्त्याश्च द्विपलान् भागाञ्जलद्रोणे विपाचयेत्| पादावशेषे पूते च सुशीते शर्कराशतम्||१५४|| प्रक्षिप्य स्थापयेत् कुम्भे मासार्धं घृतभाविते| प्रलिप्ते पिप्पलीचव्यप्रियङ्गुक्षौद्रसर्पिषा||१५५|| तस्य मात्रां पिबेत् काले शार्करस्य यथाबलम्| अर्शांसि ग्रहणीदोषमुदावर्तमरोचकम्||१५६|| शकृन्मूत्रानिलोद्गारविबन्धानग्निमार्दवम्| हृद्रोगं पाण्डुरोगं च सर्वमेतेन साधयेत्||१५७|| इति द्वितीयफलारिष्टः | नवस्यामलकस्यैकां कुर्याज्जर्जरितां तुलाम्| कुडवांशाश्च पिप्पल्यो विडङ्गं मरिचं तथा||१५८|| पाठां च पिप्पलीमूलं क्रमुकं चव्यचित्रकौ| मञ्जिष्ठैल्वालुकं लोध्रं पलिकानुपकल्पयेत्||१५९|| कुष्ठं दारुहरिद्रां च सुराह्वं सारिवाद्वयम्| इन्द्राह्वं भद्रमुस्तं च कुर्यादर्धपलोन्मितम्||१६०|| चत्वारि नागपुष्पस्य पलान्यभिनवस्य च| द्रोणाभ्यामम्भसो द्वाभ्यां साधयित्वाऽवतारयेत्||१६१|| पादावशेषे पूते च शीते तस्मिन् प्रदापयेत्| मृद्वीकाद्व्याढकरसं शीतं निर्यूहसम्मितम्||१६२|| शर्करायाश्च भिन्नाया दद्याद्द्विगुणितां तुलाम्| कुसुमस्य रसस्यैकमर्धप्रस्थं नवस्य च||१६३|| त्वगेलाप्लवपत्राम्बुसेव्यक्रमुककेशरान्| चूर्णयित्वा तु मतिमान् कार्षिकानत्र दापयेत्||१६४|| तत् सर्वं स्थापयेत् पक्षं सुचौक्षे घृतभाजने| प्रलिप्ते सर्पिषा किञ्चिच्छर्करागुरुधूपिते||१६५|| पक्षादूर्ध्वमरिष्टोऽयं कनको नाम विश्रुतः| पेयः स्वादुरसो हृद्यः प्रयोगाद्भक्तरोचनः||१६६|| अर्शांसि ग्रहणीदोषमानाहमुदरं ज्वरम्| हृद्रोगं पाण्डुतां शोथं गुल्मं वर्चोविनिग्रहम्||१६७|| कासं श्लेष्मामयांश्चोग्रान् सर्वानेवापकर्षति| वलीपलितखालित्यं दोषजं च व्यपोहति||१६८|| इति कनकारिष्टः| पत्रभङ्गोदकैः शौचं कुर्यादुष्णेन वाऽम्भसा| इति शुष्कार्शसां सिद्धमुक्तमेतच्चिकित्सितम्||१६९||
🔊 Audio coming soon
ஹரீதகீநாமித்யாதிநா அபயாரிஷ்டாதயஃ பஞ்சாரிஷ்டா உச்யந்தே| த்ரிபலாயா இதி மிலிதத்ரிபலாயா ஏவ பலத்ரயஂ, நிர்தேஶஸ்ய மாநப்ரதாநத்வாத்| ஹரீதகீத்யாதௌ பலஶப்தேந நிரஸ்திஹரீதகீஂ க்ராஹயதி, தேந ஹரீதகீப்ரஸ்தார்தஂ; கிந்து ஜதூகர்ணேऽயஂ யோகோ த்விகுணமாநேந படிதஃ; யதா “ஹரீதகீபலப்ரஸ்தஃ, த்விகுணா ஹ்யாமலககபித்தபாடேந்த்ராஃ ஸசித்ரகாஃ, குடஸ்ய ச ஶதத்வயம்” இதி| க்ரமுகஂ பூகஃ பட்டிகாலோத்ரோ வா| ஸுராஹ்வா கோரக்ஷகர்கடிகா| அத்ர யத்யபி ஆமலகாதித்ரவ்யத்வ்யாடகமாநஂ பவதி, தத்ர ச ஸாமாந்யபரிபாஷயைவ த்வித்ரோணஜலதாநமர்தத்ரோணாவஸ்தாநஂ ச லப்யதே, ததாऽபி ஸ்பஷ்டார்தஂ ஜலக்வாதாபிதாநஂ ஜ்ஞேயம்| மத்வீகாத்வ்யாடகரஸமிதி வசநேந மத்வீகாயா ஆடகத்வயே த்ரோணத்வயஂ ஜலஂ தத்த்வா க்வாத்யஸமஂ ஜலஂ ஸ்தாப்யமிதி தர்ஶயதி; அந்யே து த்ராக்ஷாஸ்வரஸத்ரவௌ துல்யாவிதி வ்யாக்யாநஂ கதவந்தஃ| உக்தஂ ஹி ஜதூகர்ணே- “தாத்ரீ துலா, கௌடவிகஂ பிப்பலீ மரிசஂ கமிக்நஂ ச, இந்த்ராஹ்வஂ ஸாரிவாத்வயஂ தாருநிஶா ஸுரதாரு கநஂ குஷ்டஂ சார்தபலிகஂ, பலிகஂ மஞ்ஜிஷ்டாபாடாதில்வகக்ரந்திகைல்வாலுகசவ்யக்ரமுகபில்வஂ ஸாக்நிகஂ பாக்யஂ, த்ராக்ஷாத்வயஂ ச பதக்பதக் க்வாதௌ விமிஶ்ரிதௌ த்வௌ, ஸிதாதுலே த்வே, மது த்விகுடவஂ ச” இத்யாதி| அத்ராபி ச ஸாமாந்யபரிபாஷா சரகோக்தமாநஸமாநா ஏவ| பிந்நாயா இதி சூர்ணீகதாயாஃ| குஸுமஸ்வரஸோ மது||௧௩௮-௧௬௯||
Adhikarana 32 (170-184) · Śloka 184
சிகித்ஸிதமிதஂ ஸித்தஂ ஸ்ராவிணாஂ ஶண்வதஃ பரம் | தத்ராநுபந்தோ த்விவிதஃ ஶ்லேஷ்மணோ மாருதஸ்ய ச||௧௭௦|| விட் ஶ்யாவஂ கடிநஂ ரூக்ஷஂ சாதோ வாயுர்ந வர்ததே| தநு சாருணவர்ணஂ ச பேநிலஂ சாஸகர்ஶஸாம்||௧௭௧|| கட்யூருகுதஶூலஂ ச தௌர்பல்யஂ யதி சாதிகம்| தத்ராநுபந்தோ வாதஸ்ய ஹேதுர்யதி ச ரூக்ஷணம்||௧௭௨|| ஶிதிலஂ ஶ்வேதபீதஂ ச விட் ஸ்நிக்தஂ குரு ஶீதலம்| யத்யர்ஶஸாஂ கநஂ சாஸக் தந்துமத் பாண்டு பிச்சிலம்||௧௭௩|| குதஂ ஸபிச்சஂ ஸ்திமிதஂ குரு ஸ்நிக்தஂ ச காரணம்| ஶ்லேஷ்மாநுபந்தோ விஜ்ஞேயஸ்தத்ர ரக்தார்ஶஸாஂ புதைஃ||௧௭௪|| ஸ்நிக்தஶீதஂ ஹிதஂ வாதே ரூக்ஷஶீதஂ கபாநுகே| சிகித்ஸிதமிதஂ தஸ்மாத் ஸம்ப்ரதார்ய ப்ரயோஜயேத்||௧௭௫|| பித்தஶ்லேஷ்மாதிகஂ மத்வா ஶோதநேநோபபாதயேத்| ஸ்ரவணஂ சாப்யுபேக்ஷேத லங்கநைர்வா ஸமாசரேத்||௧௭௬|| ப்ரவத்தமாதாவர்ஶோப்யோ யோ நிகஹ்ணாத்யபுத்திமாந்| ஶோணிதஂ தோஷமநிலஂ தத்ரோகாஞ்ஜநயேத்பஹூந்||௧௭௭|| ரக்தபித்தஂ ஜ்வரஂ தஷ்ணாமக்நிஸாதமரோசகம்| காமலாஂ ஶ்வயதுஂ ஶூலஂ குதவங்க்ஷணஸஂஶ்ரயம்||௧௭௮|| கண்ட்வருஃகோடபிடகாஃ குஷ்டஂ பாண்ட்வாஹ்வயஂ கதம்| வாதமூத்ரபுரீஷாணாஂ விபந்தஂ ஶிரஸோ ருஜம்||௧௭௯|| ஸ்தைமித்யஂ குருகாத்ரத்வஂ ததாऽந்யாந் ரக்தஜாந் கதாந்| தஸ்மாத் ஸ்ருதே துஷ்டரக்தே ரக்தஸங்க்ரஹணஂ ஹிதம்||௧௮௦|| ஹேதுலக்ஷணகாலஜ்ஞோ பலஶோணிதவர்ணவித்| காலஂ தாவதுபேக்ஷேத யாவந்நாத்யயமாப்நுயாத்||௧௮௧|| அக்நிஸந்தீபநார்தஂ ச ரக்தஸங்க்ரஹணாய ச| தோஷாணாஂ பாசநார்தஂ ச பரஂ திக்தைருபாசரேத்||௧௮௨|| யத்து ப்ரக்ஷீணதோஷஸ்ய ரக்தஂ வாதோல்பணஸ்ய ச| வர்ததே ஸ்நேஹஸாத்யஂ தத் பாநாப்யங்காநுவாஸநைஃ||௧௮௩|| யத்து பித்தோல்பணஂ ரக்தஂ கர்மகாலே ப்ரவர்ததே| ஸ்தம்பநீயஂ ததேகாந்தாந்ந சேத்வாதகபாநுகம்||௧௮௪||
चिकित्सितमिदं सिद्धं स्राविणां शृण्वतः परम् | तत्रानुबन्धो द्विविधः श्लेष्मणो मारुतस्य च||१७०|| विट् श्यावं कठिनं रूक्षं चाधो वायुर्न वर्तते| तनु चारुणवर्णं च फेनिलं चासृगर्शसाम्||१७१|| कट्यूरुगुदशूलं च दौर्बल्यं यदि चाधिकम्| तत्रानुबन्धो वातस्य हेतुर्यदि च रूक्षणम्||१७२|| शिथिलं श्वेतपीतं च विट् स्निग्धं गुरु शीतलम्| यद्यर्शसां घनं चासृक् तन्तुमत् पाण्डु पिच्छिलम्||१७३|| गुदं सपिच्छं स्तिमितं गुरु स्निग्धं च कारणम्| श्लेष्मानुबन्धो विज्ञेयस्तत्र रक्तार्शसां बुधैः||१७४|| स्निग्धशीतं हितं वाते रूक्षशीतं कफानुगे| चिकित्सितमिदं तस्मात् सम्प्रधार्य प्रयोजयेत्||१७५|| पित्तश्लेष्माधिकं मत्वा शोधनेनोपपादयेत्| स्रवणं चाप्युपेक्षेत लङ्घनैर्वा समाचरेत्||१७६|| प्रवृत्तमादावर्शोभ्यो यो निगृह्णात्यबुद्धिमान्| शोणितं दोषमनिलं तद्रोगाञ्जनयेद्बहून्||१७७|| रक्तपित्तं ज्वरं तृष्णामग्निसादमरोचकम्| कामलां श्वयथुं शूलं गुदवङ्क्षणसंश्रयम्||१७८|| कण्ड्वरुःकोठपिडकाः कुष्ठं पाण्ड्वाह्वयं गदम्| वातमूत्रपुरीषाणां विबन्धं शिरसो रुजम्||१७९|| स्तैमित्यं गुरुगात्रत्वं तथाऽन्यान् रक्तजान् गदान्| तस्मात् स्रुते दुष्टरक्ते रक्तसङ्ग्रहणं हितम्||१८०|| हेतुलक्षणकालज्ञो बलशोणितवर्णवित्| कालं तावदुपेक्षेत यावन्नात्ययमाप्नुयात्||१८१|| अग्निसन्दीपनार्थं च रक्तसङ्ग्रहणाय च| दोषाणां पाचनार्थं च परं तिक्तैरुपाचरेत्||१८२|| यत्तु प्रक्षीणदोषस्य रक्तं वातोल्बणस्य च| वर्तते स्नेहसाध्यं तत् पानाभ्यङ्गानुवासनैः||१८३|| यत्तु पित्तोल्बणं रक्तं घर्मकाले प्रवर्तते| स्तम्भनीयं तदेकान्तान्न चेद्वातकफानुगम्||१८४||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி ரக்தார்ஶஸாஂ வாதகபாநுபந்தஂ லக்ஷணஂ ச தர்ஶயந் பிந்நாஂ சிகித்ஸாமாஹ- சிகித்ஸிதமித்யாதி| அத்ர ச தந்த்ரே பித்தஜஸ்யேவ ரக்தஜாந்யர்ஶாஂஸி துஷ்டஸ்ராவயுக்தாநி ஸ்ராவீணீதி ஜ்ஞேயாநி| விட் ஶ்யாவமிதி நிர்தேஶாத்விட்ஶப்தோ நபுஂஸகலிங்கோऽப்யஸ்தீத்யுந்நீயதே| மலிநமிதி அத்யர்ததுஷ்டம்| ஹேத்வாதிவிஶேஷஜ்ஞேந ஸ்ராவஸ்யோபேக்ஷா கார்யேதி ஸூசயதி| வர்ததே இதி ப்ரவர்ததே| வாதேऽநுபலே ஸ்நேஹநஂ, கபேऽநுபலே தூபேக்ஷணஂ லங்கநாதி வா கார்யமிதி பாவஃ||௧௭௦-௧௮௪||
Adhikarana 33 (185-192) · Śloka 192
குடஜத்வங்நிர்யூஹஃ ஸநாகரஃ ஸ்நிக்தரக்தஸங்க்ரஹணஃ| த்வக்தாடிமஸ்ய தத்வத் ஸநாகரஶ்சந்தநரஸஶ்ச||௧௮௫|| சந்தநகிராததிக்தகதந்வயவாஸாஃ ஸநாகராஃ க்வதிதாஃ| ரக்தார்ஶஸாஂ ப்ரஶமநா தார்வீத்வகுஶீரநிம்பாஶ்ச||௧௮௬|| ஸாதிவிஷா குடஜத்வக் பலஂ ச ஸரஸாஞ்ஜநஂ மதுயுதாநி| ரக்தாபஹாநி தத்யாத் பிபாஸவே தண்டுலஜலேந||௧௮௭|| குடஜத்வசோ விபாச்யஂ பலஶதமார்த்ரஂ மஹேந்த்ரஸலிலேந| யாவத்ஸ்யாத்கதரஸஂ தத்த்ரவ்யஂ பூதோ ரஸஸ்ததோ க்ராஹ்யஃ||௧௮௮|| மோசரஸஃ ஸஸமங்கஃ பலிநீ ச ஸமாஂஶிகைஸ்த்ரிபிஸ்தைஶ்ச | வத்ஸகபீஜஂ துல்யஂ சூர்ணிதமத்ர ப்ரதாதவ்யம்||௧௮௯|| பூதோத்க்வதிதஃ ஸாந்த்ரஃ ஸ ரஸோ தர்வீப்ரலேபநோ க்ராஹ்யஃ| மாத்ராகாலோபஹிதா ரஸக்ரியைஷா ஜயத்யஸக்ஸ்ராவம்||௧௯௦|| சகலீபயஸா பீதா பேயாமண்டேந வா யதாக்நிபலம்| ஜீர்ணௌஷதஶ்ச ஶாலீந் பயஸா சாகேந புஞ்ஜீத||௧௯௧|| ரக்தார்ஶாஂஸ்யதிஸாரஂ ரக்தஂ ஸாஸக்ருஜோ நிஹந்த்யாஶு| பலவச்ச ரக்தபித்தஂ ரஸக்ரியைஷா ஜயத்யுபயபாகம் ||௧௯௨|| இதி குடஜாதிரஸக்ரியா|
कुटजत्वङ्निर्यूहः सनागरः स्निग्धरक्तसङ्ग्रहणः| त्वग्दाडिमस्य तद्वत् सनागरश्चन्दनरसश्च||१८५|| चन्दनकिराततिक्तकधन्वयवासाः सनागराः क्वथिताः| रक्तार्शसां प्रशमना दार्वीत्वगुशीरनिम्बाश्च||१८६|| सातिविषा कुटजत्वक् फलं च सरसाञ्जनं मधुयुतानि| रक्तापहानि दद्यात् पिपासवे तण्डुलजलेन||१८७|| कुटजत्वचो विपाच्यं पलशतमार्द्रं महेन्द्रसलिलेन| यावत्स्याद्गतरसं तद्द्रव्यं पूतो रसस्ततो ग्राह्यः||१८८|| मोचरसः ससमङ्गः फलिनी च समांशिकैस्त्रिभिस्तैश्च | वत्सकबीजं तुल्यं चूर्णितमत्र प्रदातव्यम्||१८९|| पूतोत्क्वथितः सान्द्रः स रसो दर्वीप्रलेपनो ग्राह्यः| मात्राकालोपहिता रसक्रियैषा जयत्यसृक्स्रावम्||१९०|| छगलीपयसा पीता पेयामण्डेन वा यथाग्निबलम्| जीर्णौषधश्च शालीन् पयसा छागेन भुञ्जीत||१९१|| रक्तार्शांस्यतिसारं रक्तं सासृग्रुजो निहन्त्याशु| बलवच्च रक्तपित्तं रसक्रियैषा जयत्युभयभागम् ||१९२|| इति कुटजादिरसक्रिया|
🔊 Audio coming soon
ஸநாகர ஈஷந்நாகரஃ| ஸ்நிக்தஸ்ய ரக்தஸ்ய ஸங்க்ரஹணஃ ஸ்நிக்தரக்தஸங்க்ரஹணஃ| தத்வதித்யநேந பூர்வயோகபலஂ விதிஂ ச தர்ஶயதி| குடஜத்வச இத்யாதௌ பலஶதஂ துலா, ஜலத்ரோணேந ஸாத்யம், அஷ்டபாகாவஶேஷஃ கஷாயோ க்ராஹ்யஃ| தந்த்ராந்தரேऽப்யுக்தஂ- “த்ரோணேऽம்பஸஃ பலஶதஂ குடஜத்வசோऽஷ்டபாகஶேஷம்” இதி| மஹேந்த்ரஸலிலம் ஆந்தரிக்ஷஂ ஜலம்| தர்வீப்ரலேபநோ க்ராஹ்ய இதி யஸ்யாமவஸ்தாயாஂ தர்வீப்ரலேபோ பவதி தஸ்யாமவதாரணீயஃ| உபயபாகரக்தபித்தஸ்யாஸாத்யத்வாதுபயபாகஶப்தேந கேவலோர்த்வகஂ கேவலாதோகஂ சேஷ்யதே; தத்ராப்யதோகஸ்ய யாப்யத்வாத்தத்யாபநமேவேஹ நிஹந்யாதிதி பதேநோச்யதே||௧௮௫-௧௯௨||
Adhikarana 34 (193-198) · Śloka 198
நீலோத்பலஂ ஸமங்கா மோசரஸஶ்சந்தநஂ திலா லோத்ரம்| பீத்வா ச்சகலீபயஸா போஜ்யஂ பயஸைவ ஶால்யந்நம்||௧௯௩|| சாகலிபயஃ ப்ரயுக்தஂ நிஹந்தி ரக்தஂ ஸவாஸ்துகரஸஂ ச| தந்வவிஹங்கமகாணாஂ ரஸோ நிரம்லஃ கதம்லோ வா||௧௯௪|| பாடா வத்ஸகபீஜஂ ரஸாஞ்ஜநஂ நாகரஂ யவாந்யஶ்ச| பில்வமிதி சார்ஶஸைஶ்சூர்ணிதாநி பேயாநி ஶூலேஷு||௧௯௫|| தார்வீ கிராததிக்தஂ முஸ்தஂ துஃஸ்பர்ஶகஶ்ச ருதிரக்நம்| ரக்தேऽதிவர்தமாநே ஶூலே ச கதஂ விதாதவ்யம்||௧௯௬|| குடஜபலவல்ககேஶரநீலோத்பலலோத்ரதாதகீகல்கைஃ| ஸித்தஂ கதஂ விதேயஂ ஶூலே ரக்தார்ஶஸாஂ பிஷஜா||௧௯௭|| ஸர்பிஃ ஸதாடிமரஸஂ ஸயாவஶூகஂ ஶதஂ ஜயத்யாஶு| ரக்தஂ ஸஶூலமதவா நிதிக்திகாதுக்திகாஸித்தம்||௧௯௮||
नीलोत्पलं समङ्गा मोचरसश्चन्दनं तिला लोध्रम्| पीत्वा च्छगलीपयसा भोज्यं पयसैव शाल्यन्नम्||१९३|| छागलिपयः प्रयुक्तं निहन्ति रक्तं सवास्तुकरसं च| धन्वविहङ्गमृगाणां रसो निरम्लः कदम्लो वा||१९४|| पाठा वत्सकबीजं रसाञ्जनं नागरं यवान्यश्च| बिल्वमिति चार्शसैश्चूर्णितानि पेयानि शूलेषु||१९५|| दार्वी किराततिक्तं मुस्तं दुःस्पर्शकश्च रुधिरघ्नम्| रक्तेऽतिवर्तमाने शूले च घृतं विधातव्यम्||१९६|| कुटजफलवल्ककेशरनीलोत्पललोध्रधातकीकल्कैः| सिद्धं घृतं विधेयं शूले रक्तार्शसां भिषजा||१९७|| सर्पिः सदाडिमरसं सयावशूकं शृतं जयत्याशु| रक्तं सशूलमथवा निदिग्धिकादुग्धिकासिद्धम्||१९८||
🔊 Audio coming soon
கதம்ல ஈஷதம்லஃ| குடஜபலவல்கஶப்தேந இந்த்ரயவாஃ குடஜத்வக் சோச்யதே| ஸதாடிமரஸமித்யத்ர ஸித்தஂ ஸர்பிஃ||௧௯௩-௧௯௮||
Adhikarana 35 (199-211) · Śloka 211
லாஜாபேயா பீதா ஸசுக்ரிகா கேஶரோத்பலைஃ ஸித்தா| ஹந்த்யாஶ்வஸ்ரஸ்ராவஂ ததா பலாபஶ்நிபர்ணீப்யாம்||௧௯௯|| ஹ்ரீவேரபில்வநாகரநிர்யூஹே ஸாதிதாஂ ஸநவநீதாம்| வக்ஷாம்லதாடிமாம்லாமம்லீகாம்லாஂ ஸகோலாம்லாம்||௨௦௦|| கஞ்ஜநகஸுராஸித்தாஂ தத்யாத்யமகேந பர்ஜிதாஂ பேயாம்| ரக்தாதிஸாரஶூலப்ரவாஹிகாஶோதநிக்ரஹணீம்||௨௦௧|| காஶ்மர்யாமலகாநாஂ ஸகர்புதாராந் பலாம்லாஂஶ்ச| கஞ்ஜநகஶால்மலீநாஂ க்ஷீரிண்யாஶ்சுக்ரிகாயாஶ்ச||௨௦௨|| ந்யக்ரோதஶுங்ககாநாஂ கண்டாஂஸ்ததா கோவிதாரபுஷ்பாணாம்| தத்நஃ ஸரேண ஸித்தாந் தத்யாத்ரக்தே ப்ரவத்தேऽதி||௨௦௩|| ஸித்தஂ பலாண்டுஶாகஂ தக்ரேணோபோதிகாஂ ஸபதராம்லாம்| ருதிரஸ்ரவே ப்ரதத்யாந்மஸூரஸூபஂ ச தக்ராம்லம்||௨௦௪|| பயஸா ஶதேந யூஷைர்மஸூரமுத்காடகீமகுஷ்டாநாம் | போஜநமத்யாதம்லைஃ ஶாலிஶ்யாமாககோத்ரவஜம்||௨௦௫|| ஶஶஹரிணலாவமாஂஸைஃ கபிஞ்ஜலைணேயகைஃ ஸுஸித்தைஶ்ச| போஜநமத்யாதம்லைர்மதுரைரீஷத் ஸமரிசைர்வா||௨௦௬|| தக்ஷஶிகிதித்திரிரஸைர்த்விககுதலோபாகஜைஶ்ச மதுராம்லைஃ| அத்யாத்ரஸைரதிவஹேஷ்வர்ஶஃஸ்வநிலோல்பணஶரீரஃ||௨௦௭|| ரஸகடயூஷயவாகூஸஂயோகதஃ கேவலோऽதவா ஜயதி| ரக்தமதிவர்தமாநஂ வாதஂ ச பலாண்டுருபயுக்தஃ||௨௦௮|| சாகாந்தராதி தருணஂ ஸருதிரமுபஸாதிதஂ பஹுபலாண்டு| வ்யத்யாஸாந்மதுராம்லஂ விட்ஶோணிதஸங்க்ஷயே தேயம்||௨௦௯|| நவநீததிலாப்யாஸாத் கேஶரநவநீதஶர்கராப்யாஸாத்| ததிஸரமதிதாப்யாஸாதர்ஶாஂஸ்யபயாந்தி ரக்தாநி||௨௧௦|| நவநீதகதஂ சாகஂ மாஂஸஂ ச ஸஷஷ்டிகஃ ஶாலிஃ| தருணஶ்ச ஸுராமண்டஸ்தருணீ ச ஸுரா நிஹந்த்யஸ்ரம்||௨௧௧||
लाजापेया पीता सचुक्रिका केशरोत्पलैः सिद्धा| हन्त्याश्वस्रस्रावं तथा बलापृश्निपर्णीभ्याम्||१९९|| ह्रीवेरबिल्वनागरनिर्यूहे साधितां सनवनीताम्| वृक्षाम्लदाडिमाम्लामम्लीकाम्लां सकोलाम्लाम्||२००|| गृञ्जनकसुरासिद्धां दद्याद्यमकेन भर्जितां पेयाम्| रक्तातिसारशूलप्रवाहिकाशोथनिग्रहणीम्||२०१|| काश्मर्यामलकानां सकर्बुदारान् फलाम्लांश्च| गृञ्जनकशाल्मलीनां क्षीरिण्याश्चुक्रिकायाश्च||२०२|| न्यग्रोधशुङ्गकानां खण्डांस्तथा कोविदारपुष्पाणाम्| दध्नः सरेण सिद्धान् दद्याद्रक्ते प्रवृत्तेऽति||२०३|| सिद्धं पलाण्डुशाकं तक्रेणोपोदिकां सबदराम्लाम्| रुधिरस्रवे प्रदद्यान्मसूरसूपं च तक्राम्लम्||२०४|| पयसा शृतेन यूषैर्मसूरमुद्गाढकीमकुष्ठानाम् | भोजनमद्यादम्लैः शालिश्यामाककोद्रवजम्||२०५|| शशहरिणलावमांसैः कपिञ्जलैणेयकैः सुसिद्धैश्च| भोजनमद्यादम्लैर्मधुरैरीषत् समरिचैर्वा||२०६|| दक्षशिखितित्तिरिरसैर्द्विककुदलोपाकजैश्च मधुराम्लैः| अद्याद्रसैरतिवहेष्वर्शःस्वनिलोल्बणशरीरः||२०७|| रसखडयूषयवागूसंयोगतः केवलोऽथवा जयति| रक्तमतिवर्तमानं वातं च पलाण्डुरुपयुक्तः||२०८|| छागान्तराधि तरुणं सरुधिरमुपसाधितं बहुपलाण्डु| व्यत्यासान्मधुराम्लं विट्शोणितसङ्क्षये देयम्||२०९|| नवनीततिलाभ्यासात् केशरनवनीतशर्कराभ्यासात्| दधिसरमथिताभ्यासादर्शांस्यपयान्ति रक्तानि||२१०|| नवनीतघृतं छागं मांसं च सषष्टिकः शालिः| तरुणश्च सुरामण्डस्तरुणी च सुरा निहन्त्यस्रम्||२११||
🔊 Audio coming soon
கஞ்ஜநகேத்யாதிநா யோகாந்தரஂ, கஞ்ஜநகஃ பலாண்டுபேதஃ| கர்புதாரஃ காஞ்சநபேதஃ| போஜநமித்யாதௌ போஜநமத்யாதிதி யோஜ்யம்| த்விககுத் உஷ்ட்ரஃ| அந்தராதி ஶரீரமத்யஂ, தச்ச தருணச்சாகஸ்யைவாத்யாத்| மதுராம்லஂ ப்ரதமஂ மதுரஂ, பஶ்சாத்கிஞ்சிதம்லம்| ததிஸரஸ்ய மதிதஂ ததிஸரமதிதம்| நவநீதகதஂ ஸத்யஸ்கநவநீதகதம்; அந்யே து நவநீதஂ கதஂ ச சாகஂ வதந்தி; யதோ அஜா ரக்தஸ்தம்பநாத்மிகா ப்ரோக்தா||௧௯௯-௨௧௧||
Adhikarana 36 (212-221) · Śloka 221
ப்ராயேண வாதபஹுலாந்யர்ஶாஂஸி பவந்த்யதிஸ்ருதே ரக்தே| துஷ்டேऽபி ச கபபித்தே தஸ்மாதநிலோऽதிகோ ஜ்ஞேயஃ||௨௧௨|| தஷ்ட்வா து ரக்தபித்தஂ ப்ரபலஂ கபவாதலிங்கமல்பஂ ச| ஶீதா க்ரியா ப்ரயோஜ்யா யதேரிதா வக்ஷ்யதே சாந்யா ||௨௧௩|| மதுகஂ ஸபஞ்சவல்கஂ பதரீத்வகுதும்பரஂ தவபடோலம்| பரிஷேசநே விதத்யாத்வஷககுமயவாஸநிம்பாஂஶ்ச||௨௧௪|| ரக்தேऽதிவர்தமாநே தாஹே க்லேதேऽவகாஹயேச்சாபி| மதுகமணாலபத்மகசந்தநகுஶகாஶநிஷ்க்வாதே||௨௧௫|| இக்ஷுரஸமதுகவேதஸநிர்யூஹே ஶீதலே பயஸி வா தம்| அவகாஹயேத் ப்ரதிக்தஂ பூர்வஂ ஶிஶிரேண தைலேந||௨௧௬|| தத்த்வா கதஂ ஸஶர்கரமுபஸ்ததேஶே குதே த்ரிகதேஶே ச| ஶிஶிரஜலஸ்பர்ஶஸுகா தாரா ப்ரஸ்தம்பநீ யோஜ்யா||௨௧௭|| கதலீதலைரபிநவைஃ புஷ்கரபத்ரைஶ்ச ஶீதஜலஸிக்தைஃ| ப்ரச்சாதநஂ முஹுர்முஹுரிஷ்டஂ பத்மோத்பலதலைஶ்ச||௨௧௮|| துர்வாகதப்ரதேஹஃ ஶததௌதஸஹஸ்ரதௌதமபி ஸர்பிஃ| வ்யஜநபவநஃ ஸுஶீதோ ரக்தஸ்ராவஂ ஜயத்யாஶு||௨௧௯|| ஸமங்காமதுகாப்யாஂ திலமதுகாப்யாஂ ரஸாஞ்ஜநவதாப்யாம்| ஸர்ஜரஸகதாப்யாஂ வா நிம்பகதாப்யாஂ மதுகதாப்யாஂ வா||௨௨௦|| தார்வீத்வக்ஸர்பிர்ப்யாஂ ஸசந்தநாப்யாமதோத்பலகதாப்யாம்| தாஹே க்லேதே ச குதப்ரஂஶே குதஜாஃ ப்ரதிஸாரணீயாஃ ஸ்யுஃ||௨௨௧||
प्रायेण वातबहुलान्यर्शांसि भवन्त्यतिस्रुते रक्ते| दुष्टेऽपि च कफपित्ते तस्मादनिलोऽधिको ज्ञेयः||२१२|| दृष्ट्वा तु रक्तपित्तं प्रबलं कफवातलिङ्गमल्पं च| शीता क्रिया प्रयोज्या यथेरिता वक्ष्यते चान्या ||२१३|| मधुकं सपञ्चवल्कं बदरीत्वगुदुम्बरं धवपटोलम्| परिषेचने विदध्याद्वृषककुमयवासनिम्बांश्च||२१४|| रक्तेऽतिवर्तमाने दाहे क्लेदेऽवगाहयेच्चापि| मधुकमृणालपद्मकचन्दनकुशकाशनिष्क्वाथे||२१५|| इक्षुरसमधुकवेतसनिर्यूहे शीतले पयसि वा तम्| अवगाहयेत् प्रदिग्धं पूर्वं शिशिरेण तैलेन||२१६|| दत्त्वा घृतं सशर्करमुपस्थदेशे गुदे त्रिकदेशे च| शिशिरजलस्पर्शसुखा धारा प्रस्तम्भनी योज्या||२१७|| कदलीदलैरभिनवैः पुष्करपत्रैश्च शीतजलसिक्तैः| प्रच्छादनं मुहुर्मुहुरिष्टं पद्मोत्पलदलैश्च||२१८|| दुर्वाघृतप्रदेहः शतधौतसहस्रधौतमपि सर्पिः| व्यजनपवनः सुशीतो रक्तस्रावं जयत्याशु||२१९|| समङ्गामधुकाभ्यां तिलमधुकाभ्यां रसाञ्जनवृताभ्याम्| सर्जरसघृताभ्यां वा निम्बघृताभ्यां मधुघृताभ्यां वा||२२०|| दार्वीत्वक्सर्पिर्भ्यां सचन्दनाभ्यामथोत्पलघृताभ्याम्| दाहे क्लेदे च गुदभ्रंशे गुदजाः प्रतिसारणीयाः स्युः||२२१||
🔊 Audio coming soon
யவாஸஃ துராலபா| ஶிஶிரேண தைலேநேதி ஶீதலத்ரவ்யஸாதிதேந தைலேந| ஶிஶிரேத்யாதி ஶிஶிரஜலா ச ஸுகஸ்பர்ஶா ச; தேந தீவ்ரஶீதத்வஂ நிவாரயதி||௨௧௨-௨௨௧||
Adhikarana 37 (222-223) · Śloka 223
ஆபிஃ க்ரியாபிரதவா ஶீதாபிர்யஸ்ய திஷ்டதி ந ரக்தம்| தஂ காலே ஸ்நிக்தோஷ்ணைர்மாஂஸரஸைஸ்தர்பயேந்மதிமாந்||௨௨௨|| அவபீடகஸர்பிர்பிஃ கோஷ்ணைர்கததைலிகைஸ்ததாऽப்யங்கைஃ| க்ஷீரகததைலஸேகைஃ கோஷ்ணைஸ்தமுபாசரேதாஶு||௨௨௩||
आभिः क्रियाभिरथवा शीताभिर्यस्य तिष्ठति न रक्तम्| तं काले स्निग्धोष्णैर्मांसरसैस्तर्पयेन्मतिमान्||२२२|| अवपीडकसर्पिर्भिः कोष्णैर्घृततैलिकैस्तथाऽभ्यङ्गैः| क्षीरघृततैलसेकैः कोष्णैस्तमुपाचरेदाशु||२२३||
🔊 Audio coming soon
அதுநா அஶக்யரக்தஸ்ருதௌ க்ஷீணதாதுதர்பணார்தஂ பஂஹணமாஹ- ஆபிரித்யாதி| அவபீடகஸர்பிஃ போஜநஸ்யோர்த்வஂ யத் பீயதே; கிஂவா பூரிமாத்ரஂ ஸர்பிரவபீடகமுச்யதே| தமிதி ஸ்ரவத்ரக்தஂ புருஷம்||௨௨௨-௨௨௩||
Adhikarana 38 (224-229) · Śloka 229
கோஷ்ணேந வாதப்ரபலே கதமண்டேநாநுவாஸயேச்சீக்ரம்| பிச்சாபஸ்திஂ தத்யாத் காலே தஸ்யாதவா ஸித்தம்||௨௨௪|| யவாஸகுஶகாஶாநஂ மூலஂ புஷ்பஂ ச ஶால்மலம்| ந்யக்ரோதோதும்பராஶ்வத்தஶுங்காஶ்ச த்விபலோந்மிதாஃ||௨௨௫|| த்ரிப்ரஸ்தஂ ஸலிலஸ்யைதத் க்ஷீரப்ரஸ்தஂ ச ஸாதயேத்| க்ஷீரஶேஷஂ கஷாயஂ ச பூதஂ கல்கைர்விமிஶ்ரயேத்||௨௨௬|| கல்காஃ ஶால்மலிநிர்யாஸஸமங்காசந்தநோத்பலம்| வத்ஸகஸ்ய ச பீஜாநி ப்ரியங்குஃ பத்மகேஶரம்||௨௨௭|| பிச்சாபஸ்திரயஂ ஸித்தஃ ஸகதக்ஷௌத்ரஶர்கரஃ| ப்ரவாஹிகாகுதப்ரஂஶரக்தஸ்ராவஜ்வராபஹஃ||௨௨௮|| ப்ரபௌண்டரீகஂ மதுகஂ பிச்சாபஸ்தௌ யதேரிதாந்| பிஷ்ட்வாऽநுவாஸநஂ ஸ்நேஹஂ க்ஷீரத்விகுணிதஂ பசேத்||௨௨௯|| இதி பிச்சாபஸ்திஃ|
कोष्णेन वातप्रबले घृतमण्डेनानुवासयेच्छीघ्रम्| पिच्छाबस्तिं दद्यात् काले तस्याथवा सिद्धम्||२२४|| यवासकुशकाशानं मूलं पुष्पं च शाल्मलम्| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थशुङ्गाश्च द्विपलोन्मिताः||२२५|| त्रिप्रस्थं सलिलस्यैतत् क्षीरप्रस्थं च साधयेत्| क्षीरशेषं कषायं च पूतं कल्कैर्विमिश्रयेत्||२२६|| कल्काः शाल्मलिनिर्याससमङ्गाचन्दनोत्पलम्| वत्सकस्य च बीजानि प्रियङ्गुः पद्मकेशरम्||२२७|| पिच्छाबस्तिरयं सिद्धः सघृतक्षौद्रशर्करः| प्रवाहिकागुदभ्रंशरक्तस्रावज्वरापहः||२२८|| प्रपौण्डरीकं मधुकं पिच्छाबस्तौ यथेरितान्| पिष्ट्वाऽनुवासनं स्नेहं क्षीरद्विगुणितं पचेत्||२२९|| इति पिच्छाबस्तिः|
🔊 Audio coming soon
பிச்சாபஸ்திமாஹ- யவாஸேத்யாதி| யவாஸஃ துராலபா| அத்ர ச கல்காதிமாநஂ பஸ்திவத்விஜ்ஞேயம்||௨௨௪-௨௨௯||
Adhikarana 39 (230-233) · Śloka 233
ஹ்ரீவேரமுத்பலஂ லோத்ரஂ ஸமங்காசவ்யசந்தநம்| பாடா ஸாதிவிஷா பில்வஂ தாதகீ தேவதாரு ச||௨௩௦|| தார்வீத்வங் நாகரஂ மாஂஸீ முஸ்தஂ க்ஷாரோ யவாக்ரஜஃ| சித்ரகஶ்சேதி பேஷ்யாணி சாங்கேரீஸ்வரஸே கதம்||௨௩௧|| ஐகத்யஂ ஸாதயேத் ஸர்வஂ தத் ஸர்பிஃ பரமௌஷதம்| அர்ஶோதிஸாரக்ரஹணீபாண்டுரோகே ஜ்வரேऽருசௌ||௨௩௨|| மூத்ரகச்ச்ரே குதப்ரஂஶே பஸ்த்யாநாஹே ப்ரவாஹணே| பிச்சாஸ்ராவேऽர்ஶஸாஂ ஶூலே யோஜ்யமேதத்த்ரிதோஷநுத்||௨௩௩|| இதி ஹ்ரீவேராதிகதம்|
ह्रीवेरमुत्पलं लोध्रं समङ्गाचव्यचन्दनम्| पाठा सातिविषा बिल्वं धातकी देवदारु च||२३०|| दार्वीत्वङ् नागरं मांसी मुस्तं क्षारो यवाग्रजः| चित्रकश्चेति पेष्याणि चाङ्गेरीस्वरसे घृतम्||२३१|| ऐकध्यं साधयेत् सर्वं तत् सर्पिः परमौषधम्| अर्शोतिसारग्रहणीपाण्डुरोगे ज्वरेऽरुचौ||२३२|| मूत्रकृच्छ्रे गुदभ्रंशे बस्त्यानाहे प्रवाहणे| पिच्छास्रावेऽर्शसां शूले योज्यमेतत्त्रिदोषनुत्||२३३|| इति ह्रीवेरादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
யவாக்ரஜஃ க்ஷாரஃ யவக்ஷாரஃ| சாங்கேரீஸ்வரஸோऽத்ர சதுர்குணோ க்ராஹ்யஃ, த்ரவாந்தராஸாந்நித்யாத்||௨௩௦-௨௩௩||
Adhikarana 40 (234-242) · Śloka 242
அவாக்புஷ்பீ பலா தார்வீ பஶ்நிபர்ணீ த்ரிகண்டகஃ| ந்யக்ரோதோதும்பராஶ்வத்தஶுங்காஶ்ச த்விபலோந்மிதாஃ||௨௩௪|| கஷாய ஏஷாஂ பேஷ்யாஸ்து ஜீவந்தீ கடுரோஹிணீ| பிப்பலீ பிப்பலீமூலஂ நாகரஂ ஸுரதாரு ச||௨௩௫|| கலிங்காஃ ஶால்மலஂ புஷ்பஂ வீரா சந்தநமுத்பலம் | கட்பலஂ சித்ரகோ முஸ்தஂ ப்ரியங்க்வதிவிஷாஸ்திராஃ||௨௩௬|| பத்மோத்பலாநாஂ கிஞ்ஜல்கஃ ஸமங்கா ஸநிதிக்திகா| பில்வஂ மோசரஸஃ பாடா பாகாஃ கர்ஷஸமந்விதாஃ||௨௩௭|| சதுஷ்ப்ரஸ்தே ஶதஂ ப்ரஸ்தஂ கஷாயமவதாரயேத்| த்ரிஂஶத்பலாநி ப்ரஸ்தோऽத்ர விஜ்ஞேயோ த்விபலாதிகஃ||௨௩௮|| ஸுநிஷண்ணகசாங்கேர்யோஃ ப்ரஸ்தௌ த்வௌ ஸ்வரஸஸ்ய ச| ஸர்வைரேதைர்யதோத்திஷ்டைர்கதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்||௨௩௯|| ஏததர்ஶஃஸ்வதீஸாரே ரக்தஸ்ராவே த்ரிதோஷஜே| ப்ரவாஹணே குதப்ரஂஶே பிச்சாஸு விவிதாஸு ச||௨௪௦|| உத்தாநே சாதிபஹுஶஃ ஶோதஶூலே குதாஶ்ரயே| மூத்ரக்ரஹே மூடவாதே மந்தேऽக்நாவருசாவபி||௨௪௧|| ப்ரயோஜ்யஂ விதிவத் ஸர்பிர்பலவர்ணாக்நிவர்தநம்| விவிதேஷ்வந்நபாநேஷு கேவலஂ வா நிரத்யயம்||௨௪௨|| இதி ஸுநிஷண்ணகசாங்கேரீகதம்|
अवाक्पुष्पी बला दार्वी पृश्निपर्णी त्रिकण्टकः| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थशुङ्गाश्च द्विपलोन्मिताः||२३४|| कषाय एषां पेष्यास्तु जीवन्ती कटुरोहिणी| पिप्पली पिप्पलीमूलं नागरं सुरदारु च||२३५|| कलिङ्गाः शाल्मलं पुष्पं वीरा चन्दनमुत्पलम् | कट्फलं चित्रको मुस्तं प्रियङ्ग्वतिविषास्थिराः||२३६|| पद्मोत्पलानां किञ्जल्कः समङ्गा सनिदिग्धिका| बिल्वं मोचरसः पाठा भागाः कर्षसमन्विताः||२३७|| चतुष्प्रस्थे शृतं प्रस्थं कषायमवतारयेत्| त्रिंशत्पलानि प्रस्थोऽत्र विज्ञेयो द्विपलाधिकः||२३८|| सुनिषण्णकचाङ्गेर्योः प्रस्थौ द्वौ स्वरसस्य च| सर्वैरेतैर्यथोद्दिष्टैर्घृतप्रस्थं विपाचयेत्||२३९|| एतदर्शःस्वतीसारे रक्तस्रावे त्रिदोषजे| प्रवाहणे गुदभ्रंशे पिच्छासु विविधासु च||२४०|| उत्थाने चातिबहुशः शोथशूले गुदाश्रये| मूत्रग्रहे मूढवाते मन्देऽग्नावरुचावपि||२४१|| प्रयोज्यं विधिवत् सर्पिर्बलवर्णाग्निवर्धनम्| विविधेष्वन्नपानेषु केवलं वा निरत्ययम्||२४२|| इति सुनिषण्णकचाङ्गेरीघृतम्|
🔊 Audio coming soon
அவாக்புஷ்பீ அதஃபுஷ்பீ| அத்ர க்வாத்யத்ரவ்யஂ ஷோடஶபலம்| யத்யப்யத்ரோத்ஸர்கதஶ்சதுஷ்ப்ரஸ்தமேவ ஜலஂ தேயஂ, ததா ஶேஷசதுர்பாகஃ ப்ரஸ்த ஏவ பவதி, ததாऽபி சதுர்குணஜலதாநஸ்ய சதுர்தபாகஶேஷதயா ஸ்தாப்யகஷாயஸ்ய உத்ஸர்கவிதௌ ஸூசநார்தமிதஂ சரகவசநம்| ததா ‘த்ரிஂஶத்பலாநி து ப்ரஸ்தோ விஜ்ஞேயோ த்விபலாதிகஃ’ இத்யபி வசநஂ பரிபாஷாஸித்தார்தாபிதாயகஂ விஜ்ஞேயம்| அத ஏவ தடபலஸஂஸ்காரேऽபி த்ரவத்வைகுண்யாபிதாநஂ பவிஷ்யதி| த்ரிஂஶத்பலவிஶேஷணதயா த்விபலாதிகாநீதி நிர்தேஶே ப்ராப்தே ப்ரஸ்தவிவக்ஷயா புஂல்லிங்கைகவசநநிர்தேஶோ ஜ்ஞேயஃ||௨௩௪-௨௪௨||
Adhikarana 41 (243) · Śloka 243
பவந்தி சாத்ர- வ்யத்யாஸாந்மதுராம்லாநி ஶீதோஷ்ணாநி ச யோஜயேத்| நித்யமக்நிபலாபேக்ஷீ ஜயத்யர்ஶஃகதாந் கதாந்||௨௪௩||
भवन्ति चात्र- व्यत्यासान्मधुराम्लानि शीतोष्णानि च योजयेत्| नित्यमग्निबलापेक्षी जयत्यर्शःकृतान् गदान्||२४३||
🔊 Audio coming soon
வ்யத்யாஸாத் பரஸ்பரபரிவர்தநேந மதுராம்லயோஃ ஶீதோஷ்ணயோஶ்ச யோஜநா||௨௪௩||
Adhikarana 42 (244-246) · Śloka 246
த்ரயோ விகாராஃ ப்ராயேண யே பரஸ்பரஹேதவஃ| அர்ஶாஂஸி சாதிஸாரஶ்ச க்ரஹணீதோஷ ஏவ ச||௨௪௪|| ஏஷாமக்நிபலே ஹீநே வத்திர்வத்தே பரிக்ஷயஃ| தஸ்மாதக்நிபலஂ ரக்ஷ்யமேஷு த்ரிஷு விஶேஷதஃ||௨௪௫|| பஷ்டைஃ ஶாகைர்யவாகூபிர்யூஷைர்மாஂஸரஸைஃ கடைஃ| க்ஷீரதக்ரப்ரயோகைஶ்ச விவிதைர்குதஜாஞ்ஜயேத்||௨௪௬||
त्रयो विकाराः प्रायेण ये परस्परहेतवः| अर्शांसि चातिसारश्च ग्रहणीदोष एव च||२४४|| एषामग्निबले हीने वृद्धिर्वृद्धे परिक्षयः| तस्मादग्निबलं रक्ष्यमेषु त्रिषु विशेषतः||२४५|| भृष्टैः शाकैर्यवागूभिर्यूषैर्मांसरसैः खडैः| क्षीरतक्रप्रयोगैश्च विविधैर्गुदजाञ्जयेत्||२४६||
🔊 Audio coming soon
அர்ஶஃஸு அக்நிரக்ஷாமபிதாதுமந்யத்ராபி யத்ராக்நிரக்ஷா விஶேஷேண கர்தவ்யா தாநாஹ- த்ரய இத்யாதி| வத்தே பரிக்ஷயஃ அக்நிபலே வத்தே விநாஶஃ| த்ரிஷு விஶேஷத இத்யநேநாந்யத்ராப்யக்நிரக்ஷணஂ கார்யமிதி தர்ஶயதி||௨௪௪-௨௪௬||
Adhikarana 43 (247-248) · Śloka 248
யத்வாயோராநுலோம்யாய யதக்நிபலவத்தயே| அந்நபாநௌஷதத்ரவ்யஂ தத் ஸேவ்யஂ நித்யமர்ஶஸைஃ||௨௪௭|| யததோ விபரீதஂ ஸ்யாந்நிதாநே யச்ச தர்ஶிதம்| குதஜாபிபரீதேந தத் ஸேவ்யஂ ந கதாசந||௨௪௮||
यद्वायोरानुलोम्याय यदग्निबलवृद्धये| अन्नपानौषधद्रव्यं तत् सेव्यं नित्यमर्शसैः||२४७|| यदतो विपरीतं स्यान्निदाने यच्च दर्शितम्| गुदजाभिपरीतेन तत् सेव्यं न कदाचन||२४८||
🔊 Audio coming soon
யத்வாயோரித்யாதிநா பூர்வோக்தசிகித்ஸாஂ ஸாரோத்தாரேணாஹ||௨௪௭-௨௪௮||
Adhikarana 44 (249-255) · Śloka 255
தத்ர ஶ்லோகாஃ- அர்ஶஸாஂ த்விவிதஂ ஜந்ம பதகாயதநாநி ச| ஸ்தாநஸஂஸ்தாநலிங்காநி ஸாத்யாஸாத்யவிநிஶ்சயஃ||௨௪௯|| அப்யங்காஃ ஸ்வேதநஂ தூமாஃ ஸாவகாஹாஃ ப்ரலேபநாஃ| ஶோணிதஸ்யாவஸேகஶ்ச யோகா தீபநபாசநாஃ||௨௫௦|| பாநாந்நவிதிரக்ர்யஶ்ச வாதவர்சோऽநுலோமநஃ| யோகாஃ ஸஂஶமநீயாஶ்ச ஸர்பீஂஷி விவிதாநி ச||௨௫௧|| பஸ்தயஸ்தக்ரயோகாஶ்ச வராரிஷ்டாஃ ஸஶர்கராஃ| ஶுஷ்காணாமர்ஶஸாஂ ஶஸ்தாஃ ஸ்ராவிணாஂ லக்ஷணாநி ச||௨௫௨|| த்விவிதஂ ஸாநுபந்தாநாஂ தேஷாஂ சேஷ்டஂ யதௌஷதம்| ரக்தஸங்க்ரஹணாஃ க்வாதாஃ பேஷ்யாஶ்ச விவிதாத்மகாஃ||௨௫௩|| ஸ்நேஹாஹாரவிதிஶ்சாக்ர்யோ யோகாஶ்ச ப்ரதிஸாரணாஃ| ப்ரக்ஷாலநாவகாஹாஶ்ச ப்ரதேஹாஃ ஸேசநாநி ச||௨௫௪|| அதிவத்தஸ்ய ரக்தஸ்ய விதாதவ்யஂ யதௌஷதம்| தத்ஸர்வமிஹ நிர்திஷ்டஂ குதஜாநாஂ சிகித்ஸிதே||௨௫௫||
तत्र श्लोकाः- अर्शसां द्विविधं जन्म पृथगायतनानि च| स्थानसंस्थानलिङ्गानि साध्यासाध्यविनिश्चयः||२४९|| अभ्यङ्गाः स्वेदनं धूमाः सावगाहाः प्रलेपनाः| शोणितस्यावसेकश्च योगा दीपनपाचनाः||२५०|| पानान्नविधिरग्र्यश्च वातवर्चोऽनुलोमनः| योगाः संशमनीयाश्च सर्पींषि विविधानि च||२५१|| बस्तयस्तक्रयोगाश्च वरारिष्टाः सशर्कराः| शुष्काणामर्शसां शस्ताः स्राविणां लक्षणानि च||२५२|| द्विविधं सानुबन्धानां तेषां चेष्टं यदौषधम्| रक्तसङ्ग्रहणाः क्वाथाः पेष्याश्च विविधात्मकाः||२५३|| स्नेहाहारविधिश्चाग्र्यो योगाश्च प्रतिसारणाः| प्रक्षालनावगाहाश्च प्रदेहाः सेचनानि च||२५४|| अतिवृत्तस्य रक्तस्य विधातव्यं यदौषधम्| तत्सर्वमिह निर्दिष्टं गुदजानां चिकित्सिते||२५५||
🔊 Audio coming soon
அர்ஶஸாஂ த்விவிதமித்யாதிநா அத்யாயார்தஸங்க்ரஹஃ| அரிஷ்டக்ரஹணேநைவ ஶார்கரஸ்யாபி க்ரஹணே ப்ராப்தே ஶார்கரஸ்ய பதகபிதாநஂ குடகதேப்யோ பேதேந வ்யவஹாரார்தஂ, ததாऽநுபாநாபிதாநார்தஂ பதக்கதம்||௨௪௯-௨௫௫||
Adhikarana puShpikA · Śloka 14
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே சிகித்ஸாஸ்தாநேऽர்ஶஶ்சிகித்ஸிதஂ நாம சதுர்தஶோऽத்யாயஃ||௧௪||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थानेऽर्शश्चिकित्सितं नाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தகதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநேऽர்ஶஶ்சிகித்ஸிதஂ நாம சதுர்தஶோऽத்யாயஃ||௧௪||