Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ க்ரஹணீதோஷசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथातो ग्रहणीदोषचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
அர்ஶஃகார்யத்வாத்க்ரஹணீதோஷஸ்ய அர்ஶஶ்சிகித்ஸிதமநு க்ரஹணீசிகித்ஸிதஂ ப்ரூதே| க்ரஹணீமாஶ்ரிதோऽக்நிதோஷோ க்ரஹணீதோஷஃ, ஏவஂ சாஶ்ரயாஶ்ரயிணோரபேதோபசாராத் க்ரஹணீதோஷஶப்தேந க்ரஹண்யாஶ்ரிதோऽக்நிதோஷோऽபி கஹ்யதே||௧-௨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ஆயுர்வர்ணோ பலஂ ஸ்வாஸ்த்யமுத்ஸாஹோபசயௌ ப்ரபா| ஓஜஸ்தேஜோऽக்நயஃ ப்ராணாஶ்சோக்தா தேஹாக்நிஹேதுகாஃ||௩|| ஶாந்தேऽக்நௌ ம்ரியதே, யுக்தே சிரஂ ஜீவத்யநாமயஃ| ரோகீ ஸ்யாத்விகதே, மூலமக்நிஸ்தஸ்மாந்நிருச்யதே||௪||
आयुर्वर्णो बलं स्वास्थ्यमुत्साहोपचयौ प्रभा| ओजस्तेजोऽग्नयः प्राणाश्चोक्ता देहाग्निहेतुकाः||३|| शान्तेऽग्नौ म्रियते, युक्ते चिरं जीवत्यनामयः| रोगी स्याद्विकृते, मूलमग्निस्तस्मान्निरुच्यते||४||
🔊 Audio coming soon
தத்ர க்ரஹணீதோஷநிர்திஷ்டாக்நிதோஷே வக்தவ்யே ப்ரகதிஜ்ஞாநாநந்தரத்வாத்விகதிஜ்ஞாநஸ்ய ப்ரதமஂ தாவதவிகதஸ்யாக்நே ரூபமாஹ- ஆயுரித்யாதி| ஆயுஃ சேதநாநுவத்திஃ| வர்ணஃ கௌராதிஃ| பலஂ ஶக்திஃ வ்யாயாமாத்யநுமேயா| ஸ்வாஸ்த்யஶப்தேநைவ வர்ணாதிக்ரஹணஂ யத்யபி லப்யதே, ததாऽபி “ஸ்வஸ்தஸ்யௌஜஸ்கரஂ யத்து தத்வஷ்யஂ தத்ரஸாயநம்” (சி.அ.௧,பா.௧) இதி ; தேந வர்ணாதீநாமவிகாரத்வஂ நாவஶ்யஂ ஸ்வஸ்தே பவதீதி வர்ணாதீநாஂ பதகுபாதாநஂ கதம்| உத்ஸாஹஃ துஷ்கரேஷ்வபி கார்யேஷ்வத்யவஸாயஃ, உபசயஃ தேஹபுஷ்டிஃ| ஓஜஃ ஹதயஸ்தஂ ஸர்வதாதுஸாரரூபம்| தேஜஃ தேஹோஷ்மா ஶுக்ரஂ வா; யதுக்தஂ ஶாலாக்யே- “தஷ்டிஸ்தேஜோமயீ ப்ரோக்தா ஶுக்ரஂ தேஜஶ்ச கேவலம்| தஸ்மாத்தஷ்டிபலாபேக்ஷீ தேஜோவத்திஂ ஸமாசரேத்” இதி| அக்நய இதி பூதாக்நயஃ பஞ்ச, தாத்வக்நயஃ ஸப்த, இதி த்வாதஶாக்நயஃ| ப்ராணா இதி ப்ராணாபாநோபலக்ஷிதாஃ பஞ்சாபி வாயவஃ; கிஂவா ப்ராணவாயுரேவ ‘ப்ராணாஃ’ இதி ஶப்தேந நித்யஂ பஹுவசநாந்தேநோச்யதே; யதா- அப்ஸரஸ்ஶப்தேந ஏகாऽபி வித்யாதரீ கீர்த்யதே| தேஹாக்நிஹேதுகா இதி தேஹபோஷகப்ரதாநஜாடராக்நிகாரணகாஃ| ஶாந்தே இத்யுத்ஸந்நே| யுக்தே இதி ஸமே| விகதே இதி மந்தே விஷமே தீக்ஷ்ணே வா| மூலமக்நிஸ்தஸ்மாதிதி தஸ்மாத் ப்ராஶஸ்த்யாதந்வயவ்யதிரேகவிதாநாதாயுர்வர்ணாதீநாமக்நிர்மூலஂ ப்ரதாநஂ காரணமித்யர்தஃ| நிருச்யதே இதி நிஶ்சயேநோச்யதே||௩-௪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
யதந்நஂ தேஹதாத்வோஜோபலவர்ணாதிபோஷகம்| தத்ராக்நிர்ஹேதுராஹாராந்ந ஹ்யபக்வாத்ரஸாதயஃ||௫||
यदन्नं देहधात्वोजोबलवर्णादिपोषकम्| तत्राग्निर्हेतुराहारान्न ह्यपक्वाद्रसादयः||५||
🔊 Audio coming soon
ஸாமாந்யகாரணமுக்த்வா, அக்நேஃ ஸாக்ஷாத்காரணத்வஂ வ்யுத்பாதயந்நாஹ- யதந்நமித்யாதி| பாஹ்யா அபி கைரிகாதயோ தாதுஶப்தேநோச்யந்தே இதி தத்வ்யவச்சேதார்தஂ தாதோர்தேஹவிஶேஷணம்| அதாஹோராத்ரஜந்யேஷு தேஹதாத்வாதிஷு கதமக்நேஃ காரணத்வமித்யாஹ- ஆஹாராதிதி- ஏதேநாஹாரமப்யபேக்ஷ்யைவ ரஸாதீஞ்ஜநயதி| ஆதிக்ரஹணேந ரக்தாதீநி ஸங்கஹ்யந்தே||௫||
Adhikarana 4 (6-8) · Śloka 8
அந்நமாதாநகர்மா து ப்ராணஃ கோஷ்டஂ ப்ரகர்ஷதி| தத்த்ரவைர்பிந்நஸங்காதஂ ஸ்நேஹேந மதுதாஂ கதம்||௬|| ஸமாநேநாவதூதோऽக்நிருதர்யஃ பவநோத்வஹஃ| காலே புக்தஂ ஸமஂ ஸம்யக் பசத்யாயுர்விவத்தயே||௭|| ஏவஂ ரஸமலாயாந்நமாஶயஸ்தமதஃ ஸ்திதஃ| பசத்யக்நிர்யதா ஸ்தால்யாமோதநாயாம்புதண்டுலம்||௮||
अन्नमादानकर्मा तु प्राणः कोष्ठं प्रकर्षति| तद्द्रवैर्भिन्नसङ्घातं स्नेहेन मृदुतां गतम्||६|| समानेनावधूतोऽग्निरुदर्यः पवनोद्वहः| काले भुक्तं समं सम्यक् पचत्यायुर्विवृद्धये||७|| एवं रसमलायान्नमाशयस्थमधः स्थितः| पचत्यग्निर्यथा स्थाल्यामोदनायाम्बुतण्डुलम्||८||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி ஸம்ப்ராப்தஸ்யாந்நஸ்யாக்நிநா யதா பாகோ பவதி, யதா ச பச்யமாநமந்நஂ தேஹதாத்வாதிரூபதாமாபத்யதே, ததாஹ- அந்நமித்யாதி| முகப்ரவேஶாதாரப்யாந்நஸ்ய வ்யாபார இஹோச்யதே| ஆதாநமாஹாரப்ரணயநஂ கர்ம யஸ்ய ஸ ததா, ப்ரகர்ஷதீதி நயதி| த்ரவைரிதி பாநீயாதிபிஃ | பிந்நஸங்காதமிதி அவயவஶைதில்யமாபந்நம்| காலே இதி புபுக்ஷாகாலே| புக்தஂ ஸமமிதி மாத்ராப்ரகத்யாதிஸமம்| ஸமாநேநாவதூத இதி அக்நிபார்ஶ்வஸ்திதேந ஸமாநேந ஸந்துக்ஷிதஃ, அயஂ ச ஸமாநஃ ப்ராகதத்வாத் பாஹ்யோ வாயுரிவ அக்நேஃ ஸந்துக்ஷணோ பவதி ந வைஷம்யகரஃ, விகதஸ்து வைஷம்யஂ கரோதி; தேந வாதேந விஷமோऽக்நிர்பவதீதி சோபபந்நஂ பவதி| ஏதே ச த்ரவாதயஃ பாசகஸ்யாக்நேஃ ஸஹாயா பவந்தீத்யநேந க்ரந்தேநோச்யதே; “ஆஹாரபரிணாமகராஸ்த்விமே பாவா பவந்தி; தத்யதா- ஊஷ்மா, வாயுஃ, க்லேதஃ, ஸ்நேஹஃ, காலஃ, ஸமயோகஶ்ச” (ஶா.அ.௬) இதி| உதர்யஃ பாசக இத்யர்தஃ| ‘பவநோத்வஹ’ இத்யக்நிவிஶேஷணஂ கேசித் படந்தி| ஸம்யகிதி புக்தவிஶேஷணஂ கேசித் படந்தி; ததா ஸம்யகித்யநேந மாத்ராஸாம்யமுச்யதே| ஸம்யக்க்ரஹணேந து ப்ரகத்யாதிஸம்பதுச்யதே| ஆயுர்விவத்தயே இதி ஶரீரேந்த்ரியஸத்த்வாத்மஸஂயோகாநுவர்தநாய தத்விவத்தயே ச| ரஸமலாயேதி தாதர்த்யே சதுர்தீ| ஆஶயஸ்தமிதி ஆமாஶயஸ்தம்| அதஃஸ்தித இத்யநேந அக்நேரூர்த்வஜ்வலநஸ்வபாவதயா ஊர்த்வஸ்தாந்நபாகே ஸாமர்த்யஂ ஸூசயதி| அத்ரார்தே யதேத்யாதிநா தஷ்டாந்தமாஹ||௬-௮||
Adhikarana 5 (9-11) · Śloka 11
அந்நஸ்ய புக்தமாத்ரஸ்ய ஷட்ரஸஸ்ய ப்ரபாகதஃ| மதுராத்யாத் கபோ பாவாத் பேநபூத உதீர்யதே||௯|| பரஂ து பச்யமாநஸ்ய விதக்தஸ்யாம்லபாவதஃ| ஆஶயாச்ச்யவமாநஸ்ய பித்தமச்சமுதீர்யதே||௧௦|| பக்வாஶயஂ து ப்ராப்தஸ்ய ஶோஷ்யமாணஸ்ய வஹ்நிநா| பரிபிண்டிதபக்வஸ்ய வாயுஃ ஸ்யாத் கடுபாவதஃ||௧௧||
अन्नस्य भुक्तमात्रस्य षड्रसस्य प्रपाकतः| मधुराद्यात् कफो भावात् फेनभूत उदीर्यते||९|| परं तु पच्यमानस्य विदग्धस्याम्लभावतः| आशयाच्च्यवमानस्य पित्तमच्छमुदीर्यते||१०|| पक्वाशयं तु प्राप्तस्य शोष्यमाणस्य वह्निना| परिपिण्डितपक्वस्य वायुः स्यात् कटुभावतः||११||
🔊 Audio coming soon
ஏவஂ ஸ்தூலபாகக்ரமமபிதாய, அவாந்தரமணுபாகக்ரமமாஹ- அந்நஸ்யேத்யாதி| புக்தமாத்ரஸ்யேதி புக்தாநந்தரமேவ| ஷட்ரஸஸ்யேதி ப்ராஶஸ்த்யேநாபிதாநஂ, கிஂவா ஷட்ரஸஸ்யாபி ப்ரதமஂ மதுரதா நிருக்தா பவதீதி தர்ஶயதி| ப்ரபாகத இதி ப்ரதமபாகதஃ; ப்ரஶப்த ஆதிகர்மணி| மதுரஶ்சாஸௌ ஆத்யஶ்சேதி மதுராத்யஃ; கிஂவா ‘மதுராத் ப்ராக் கபோ பாவாத்’ இதி பாடஃ| பேநபூத இதி பேநஸதஶோऽகந இத்யர்தஃ| பரமிதி ஆத்யமதுரபாகாநந்தரம்| விதக்தஸ்யேதி பக்வாபக்வஸ்ய| அம்லபாவா இதி ஜாதாம்லஸ்வரூபதஃ| ஆஶயாத் ஆமாஶயாத்| ச்யவமாநஸ்ய அதோபாகஂ வாயுநா நீயமாநஸ்ய, அநேந ச பித்தஸ்தாநஸம்பந்தஂ விதக்தாஹாரஸ்ய தர்ஶயதி| அச்சமிதி அகநம்| உதீர்யதே இதி பித்தமுத்பத்யதே; அம்லஂ ச பித்தமம்லபாவாதாஹாரஸ்ய உத்பத்யத இதி யுக்தமேவ| பக்வாஶயஂ து ப்ராப்தஸ்யேதி மலரூபதயா பக்வாஶயஂ கதஸ்ய| ஶோஷ்யமாணஸ்ய வஹ்நிநேதி யத்யப்யூர்த்வதாஹக்ஷமோ வஹ்நிஃ, ததாऽப்யஸ்யாதோகதஸ்ய வஹ்நிநா ஶோஷ்யமாணத்வஂ பக்வாஶயகதஸ்யாப்யுபபந்நம்| யதஶ்சாதோகமநே ஸம்யக்வஹ்நிவ்யாபாரோ நாஸ்தி, அதஃ ‘பச்யமாநஸ்ய’ இதி பதஂ பரித்யஜ்ய ‘ஶோஷ்யமாணஸ்ய’ இதி கதம்| பரிபிண்டிதபக்வஸ்யேதி பரிபிண்டிதரூபதயா மலரூபதயா பக்வஸ்ய| வாயுஃ ஸ்யாத் கடுபாவத இதி பரிபிண்டிதாவஸ்தோத்பூதகடுதா வாயோருத்பத்யதே| ஏவமீதஶஃ ஷட்ரஸாஹாரஸ்யாவஸ்தாபாகோ பவதி| நநு யத்யத்ராவஸ்தாபாகவஶாத் ஷண்ணாமேவ ரஸாநாஂ கபாதிகர்தத்வமுச்யதே, ததா “கடுதிக்தகஷாயாணாஂ விபாகஃ ப்ராயஶஃ கடுஃ” (ஸூ.அ.௨௬) இத்யாதிநா யோ விபாக உச்யதே ஸ விருத்யதே, அவஸ்தாபாகேநைவ பாதிதத்வாத்; மைவஂ, நஹ்யவஸ்தாபாகோऽயஂ ரஸஸ்வபாவஂ நிஷ்டாபாகஂ பாததே, கிந்த்வவஸ்தாயாஂ ஸ்வகார்யஂ கரோதி; தேந ரஸாதயோऽபி ஸ்வகார்யஂ குர்வந்தி, அவஸ்தாபாகோऽபி ஸ்வகீயஂ கார்யஂ கரோதி; யதா- மதுரதிக்தாதிஷட்ரஸேऽந்நே உபயுக்தே மதுரோऽபி ஸ்வகார்யஂ கரோதி, திக்தாதயஶ்ச ஸ்வகார்யஂ குர்வந்தி; அயஂ து விஶேஷஃ- யந்மதுராக்யஸ்யாவஸ்தாபாகஸ்ய மதுராதயஃ ஶ்லேஷ்மஜநகா ரஸா அநுகுணா பவந்தி ததா ஸ பஹுஶ்லேஷ்மாணஂ ஜநயதி, யதா த்வவஸ்தாபாகோ விபரீதகடுகாதிபரிகஹீதோ பவதி ததா ஸ்தோகமாத்ரஂ கபஂ ஜநயதி; ஏவஂ பித்தஜநகேऽவஸ்தாபாகேऽபி வாச்யம்| “கடுதிக்தகஷாயாணாஂ” (ஸூ.அ.௨௬) இத்யாதிநோக்தஸ்த்ரிதா விபாகஸ்து ரஸமலவிவேகஸமகாலோ பிந்நகால ஏவாவஸ்தாபாகைஃ ஸமமிதி ந விரோதஃ| ஸ ச பிந்நகாலோऽப்யவஸ்தாபாககார்யதோஷாநுகுணதயாऽநநுகுணதயா வா அவஸ்தாபாகாஹிததோஷாணாஂ வர்தநஂ க்ஷபணஂ வா கரோதீதி தஸ்யாபிதாநஂ ஶாஸ்த்ரே ப்ரயோஜநவதேவ| யத்யபி ஸர்வமந்நமவஸ்தாயாஂ விதஹ்யதே, ததாऽபி யேऽத்யர்தஂ விதாஹிநஸ்த ஏவ ‘விதாஹிநஃ’ இத்யுச்யந்தே, விஶேஷவிதாஹகர்தத்வாத்| அந்யே த்வாஹுஃ- ந ஷட்ரஸாதப்யந்நாத் ஸாமாந்யேநாவஸ்தாபாகே கபாத்யுத்பத்திஃ, கிந்து ஷட்ரஸாதப்யந்நாத் ப்ரதமே பாகே மதுரோऽயமுத்பூதோ ரஸஃ ஸ கபஂ ஜநயதி, ததா பித்தஂ விதாஹாவஸ்தாயாமுத்பூதாதம்லரஸாதுத்பத்யதே, ஏவஂ வாயுரபி ஆஹாரகடுதாவஸ்தாயாஂ பவதீதி| அந்யே த்வாஹுஃ- யத்- நாந்நஸ்யாக்நிஸஂயோகாந்மதுராத்யாவஸ்திகஂ பவதி, கிந்து கபாதிஸ்தாநேஷு மநுஷ்யாணாஂ ஸ்வபாவாதேவ மதுராதயோ ரஸாஸ்திஷ்டந்தி, தே சாந்நஂ ஸ்வஸ்வபாவஂ நீத்வா கபாதீஞ்ஜநயந்தி| உக்தஂ ஹி தந்த்ராந்தரே- “மதுரோ ஹதயாதூர்த்வஂ ரஸஃ கோஷ்டே வ்யவஸ்திதஃ| ததஃ ஸஂவர்ததே ஶ்லேஷ்மா ஶரீரபலவர்தநஃ|| நாபீஹதயமத்யே ச ரஸஸ்த்வம்லோ வ்யவஸ்திதஃ| ஸ்வபாவேந மநுஷ்யாணாஂ ததஃ பித்தஂ விவர்ததே|| அதோ நாப்யாஸ்து கல்வேகஃ கடுகோऽவஸ்திதோ ரஸஃ| ப்ராயஃ ஶ்ரேஷ்டதமஸ்தத்ர ப்ராணிநாஂ வர்ததேऽநிலஃ|| தஸ்மாத்விபாகஸ்த்ரிவிதோ ரஸாநாஂ நாத்ர ஸஂஶயஃ” இதி| இஹ து தத்ரேத்யாதிக்ரந்தார்தாலோசநயா யதோக்த ஏவ க்ரந்தார்தோ ந்யாய்யஃ| தந்த்ராந்தரே து ஶ்லேஷ்மபித்தகதமதுராம்லரஸௌ வர்ணயந்தி, தே கபாத்யதிகதா ரஸா அஸ்மாகமபி பாகஸஹகாரிதயா அநுமதா ஏவ| யத்து ஶ்லேஷ்மஜநகாஂஶஸ்யைவாவஸ்தாபாகே ஶ்லேஷ்மகர்தத்வமித்யுக்தஂ, ததநுமதமேவ; ஏவஂ யஃ ஶ்லேஷ்மஜநகோஂऽஶ ஆஹாரகதஃ ஸ ஸ்தாநமஹிம்நா ததாஹாரஸ்ய மதுரதாமாபாத்ய ஶ்லேஷ்மாணஂ விஶேஷேண ஜநயதீதி ப்ரூமஃ| யத்து, அநேநாவஸ்தாபாகேந கபபித்தயோரீரணமாத்ரஂ க்ரியதே நது வத்திஃ, வத்திஃ நிஷ்டாபாகே ஏவ பவதீதி வதந்தி, ததுபபத்திஶூந்யஂ பாதி; கிஞ்ச, அவஸ்தாபாகாத் கபபித்தயோர்வத்திஃ, ததா நிஷ்டாபாகாச்ச மலரூபதயா உத்பாத இதி யுக்தஂ பஶ்யாமஃ||௯-௧௧||
Adhikarana 6 (12) · Śloka 12
அந்நமிஷ்டஂ ஹ்யுபஹிதமிஷ்டைர்கந்தாதிபிஃ பதக்| தேஹே ப்ரீணாதி கந்தாதீந் க்ராணாதீநீந்த்ரியாணி ச||௧௨||
अन्नमिष्टं ह्युपहितमिष्टैर्गन्धादिभिः पृथक्| देहे प्रीणाति गन्धादीन् घ्राणादीनीन्द्रियाणि च||१२||
🔊 Audio coming soon
கர்மாந்தரேணாப்யந்நஸ்ய பாகஃ ஸம்பத்யதே, தமாஹ- அந்நமித்யாதி| அந்நமிஷ்டஂ ஹ்யுபஹிதமிதி ஹிஶப்தோऽவதாரணே; இஷ்டஶப்தேநேஹ ப்ரியஂ ஹிதஂ சோச்யதே ந ப்ரியமாத்ரம், அஹிதஸ்ய ப்ரியமாத்ரஸ்ய ந தேஹவ்யவஸ்திதிஃ கந்தாதிதர்பகத்வஂ ச பவதி; உபஹிதமிதி உபயுக்தம்| இஷ்டைரிதி ப்ரியஹிதைஃ கந்தரஸரூபஸ்பர்ஶஶப்தைஃ| அத்ர யத்யபி ஹிதத்வமேவ கந்தாதீநாமாஹாரகதாநாஂ தேஹகதகந்தாதிபோஷணே ப்ரதாநஂ, ததாऽபி ப்ரியத்வமப்யாஹாரகதகந்தாதீநாஂ ததாத்வோபகாரகதயா க்ரஹீதுஂ ப்ரியத்வஹிதத்வயோர்த்வயோரப்யுபாதாநஂ கதம்| தேஹே ப்ரீணாதி கந்தாதீநிதி தேஹஶ்ரிதாந் கந்தாதீந் போஷயதி| ததா க்ராணாதீநி ச க்ராணதர்ஶநரஸநஸ்பர்ஶநஶ்ரோத்ராணி இஷ்டைர்கந்தாதிபிஃ ப்ரீணாதி தர்பயதி, போஷயதீதி யாவத்| இந்த்ரியாண்யபி ஹி பாஞ்சபௌதிகாந்யஸ்மத்தர்ஶநே; தாநி ச ப்ரதிக்ஷணஂ க்ஷீயமாணாநி||௧௨||
Adhikarana 7 (13) · Śloka 13
பௌமாப்யாக்நேயவாயவ்யாஃ பஞ்சோஷ்மாணஃ ஸநாபஸாஃ| பஞ்சாஹாரகுணாந்ஸ்வாந்ஸ்வாந்பார்திவாதீந்பசந்தி ஹி||௧௩||
भौमाप्याग्नेयवायव्याः पञ्चोष्माणः सनाभसाः| पञ्चाहारगुणान्स्वान्स्वान्पार्थिवादीन्पचन्ति हि||१३||
🔊 Audio coming soon
பௌதிகவஹ்நிவ்யாபாரமாஹ- பௌமேத்யாதி| பௌமாதயஃ பஞ்சோஷ்மாணஃ பார்திவாதித்ரவ்யவ்யவஸ்திதா ஜாடராக்நிஸந்துக்ஷிதபலா அந்தரீயஂ த்ரவ்யஂ பசந்தஃ ஸ்வாந் ஸ்வாந் பார்திவாதீந் பூர்வபார்திவகந்தத்வாத்யவிலக்ஷணாந் குணாந் நிர்வர்தயந்தி| ஏததேவ “விவிதமஶிதபீதலீடகாதிதஂ ஜந்தோர்ஹிதமந்தரக்நிஸந்துக்ஷிதபலேந யதாஸ்வேநோஷ்மணா ஸம்யக்விபச்யமாநஂ” (ஸூ.அ.௨௮) இத்யாதிநா ஸூத்ராஸ்தாநேऽப்யுக்தம்| யத்யபி பூதாக்நிநா பார்திவாதித்ரவ்யஂ பச்யதே, ததாऽபி பார்திவாதித்ரவ்யாணாஂ பாகேநைததேவ ஜநநஂ யத்விஶிஷ்டகுணயுக்தத்வஂ, தேந பாகேந ஜந்யமாநேऽபி த்ரவ்யே குணா ஏவ ஜந்யந்த இத்யபிப்ராயேண பார்திவாதீநாஹாரகுணாஞ்ஜநயந்தீத்யுச்யதே| அநேந குணஜநநமேவாக்நிநோச்யதே; ந த்ரவ்யஜநநம்| கிஂவா ஆஹாராஶ்ச குணாஶ்சேதி விக்ரஹாதாஹாரஶப்தேந ஆஹாராதிகரணரூபஂ த்ரவ்யமபி கஹ்யதே| பார்திவாதீநிதி பார்திவாப்யதைஜஸவாயவீயநாபஸாந்| தத்ர ஜாடராக்நிஃ ஸர்வாநேவாஹாரரஸமலவிபாகாந் பசதி, பௌதிகாஸ்த்வக்நயஃ ஸ்வாந் ஸ்வாந் குணாஞ்ஜநயந்தி| உக்தஂ ச- “ஜாடரேணாக்நிநா பூர்வஂ கதே ஸங்காதபேதே பஶ்சாத்பூதாக்நயஃ பஞ்ச ஸ்வஂ ஸ்வஂ த்ரவ்யஂ பசந்தி” இதி| அயஂ ச பூதாக்நிவ்யாபாரோ தாதுஷ்வப்யஸ்தி, யதோ தாதுஷ்வபி பஞ்சபூதாநி ஸந்தி, தத்ராபி தாத்வக்நிவ்யாபாரோ பூதாக்நிவ்யாபாரஶ்ச ஜாடராக்நிக்ரமேணைவோக்தோ ஜ்ஞேயஃ||௧௩||
Adhikarana 8 (14) · Śloka 14
யதாஸ்வஂ ஸ்வஂ ச புஷ்ணந்தி தேஹே த்ரவ்யகுணாஃ பதக்| பார்திவாஃ பார்திவாநேவ ஶேஷாஃ ஶேஷாஂஶ்ச கத்ஸ்நஶஃ||௧௪||
यथास्वं स्वं च पुष्णन्ति देहे द्रव्यगुणाः पृथक्| पार्थिवाः पार्थिवानेव शेषाः शेषांश्च कृत्स्नशः||१४||
🔊 Audio coming soon
அக்நிபக்வாநாஹாரகுணாநாஹ- யதாஸ்வமித்யாதி| யதாஸ்வமிதி யத்யஸ்யாத்மீயஂ; ஸஜாதீயா த்ரவ்யகுணா ஸஜாதீயாந் த்ரவ்யகுணாந் புஷ்ணந்தி| தேந த்ரவ்யாணி பார்திவாதித்ரவ்யரூபாணி தேஹதாதுதோஷமலாக்யாநி புஷ்ணந்தி, குணாஸ்து பாகஸ்திதகந்தஸ்நேஹௌஷ்ண்யகௌரவாதயஃ தேஹகந்தஸ்நேஹௌஷ்ண்யகௌரவாதீந் புஷ்ணந்தி| யதாஸ்வமித்யாதிஶப்தார்தஂ ஸ்போரயதி- பார்திவா இத்யாதி| பார்திவா ஆஹாரத்ரவ்யகுணா தேஹகதாந் பார்திவாநேவ த்ரவ்யகுணாந் புஷ்ணந்தி| ஆஹாரத்ரவ்யகுணா இத்யத்ர த்ரவ்யகதகுணா ஏவ உச்யந்தே| த்ரவ்யபோஷணஂ து குணபோஷணேந லப்யதே, குணபோஷணஂ த்ரவ்யபோஷணமந்தரா கர்துமஶக்யத்வாத்||௧௪||
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
ஸப்தபிர்தேஹதாதாரோ தாதவோ த்விவிதஂ புநஃ| யதாஸ்வமக்நிபிஃ பாகஂ யாந்தி கிட்டப்ரஸாதவத் ||௧௫||
सप्तभिर्देहधातारो धातवो द्विविधं पुनः| यथास्वमग्निभिः पाकं यान्ति किट्टप्रसादवत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
பூதாக்நிவ்யாபாரஂ தர்ஶயித்வா தாத்வக்நிவ்யாபாரஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸப்தபிரித்யாதி| தேஹதாதார இதி விஶேஷேண தேஹதாரகாஃ| த்விவிதமிதி த்விப்ரகாரஂ பாகம்| ததேவ ப்ரகாரத்வயமாஹ- கிட்டப்ரஸாதவதிதி; கிட்டப்ரஸாதரூபமித்யர்தஃ| ஶுக்ரஸ்ய யத்யபி கிட்டவாந் பாகோ ந பவதி, ததாऽபி பஹூநாஂ கிட்டவத்த்வாத் த்விவிதமிதி நிர்தேஶஶ்சத்ரிணோ கச்சந்தீதி ந்யாயாஜ்ஜ்ஞேயஃ| புநரிதி ஜாடராக்நிபாகாநந்தரம்||௧௫||
Adhikarana 10 (16) · Śloka 16
ரஸாத்ரக்தஂ ததோ மாஂஸஂ மாஂஸாந்மேதஸ்ததோऽஸ்தி ச| அஸ்த்நோ மஜ்ஜா ததஃ ஶுக்ரஂ ஶுக்ராத்கர்பஃ ப்ரஸாதஜஃ||௧௬||
रसाद्रक्तं ततो मांसं मांसान्मेदस्ततोऽस्थि च| अस्थ्नो मज्जा ततः शुक्रं शुक्राद्गर्भः प्रसादजः||१६||
🔊 Audio coming soon
பாகஜந்யாநாஂ ரஸாதீநாமுத்பாதஂ க்ரமேணாஹ- ரஸாதித்யாதி| ரஸாத்ரக்தஂ ப்ரஸாதஜஂ, ததோ ரக்தாந்மாஂஸஂ ப்ரஸாதஜஂ, மாஂஸாந்மேதஃ ப்ரஸாதஜமித்யாதி யாவச்சுக்ராத்கர்பஃ ப்ரஸாதஜ இதி| ப்ரஸாதஜஶப்தேந ரஸாதிப்யஃ ப்ரஸாதாஂஶஜந்யா ரக்தாதயஃ, கிட்டாஂஶஜந்யாஸ்து வக்ஷ்யமாணாஃ கபாதய இதி| ஶுக்ராத்து நிர்மலதயா ப்ரஸாதஜ ஏவ கர்போ பவதி, நது மலஜந்யஂ கிஞ்சித்| கேசித்து ஶுக்ரமலதயா ஶ்மஶ்ரூணி வதந்தி; தந்ந, தந்த்ரேऽநபிதாநாத்| ததா ஶுக்ரமலஂ யதி ஶ்மஶ்ரூணி ஸ்யுஸ்ததா ஸ்த்ரீணாமபி ஸஶுக்ரதயா ஶ்மஶ்ரூணி பவேயுஃ; ஸ்த்ரியஶ்ச ஸஶுக்ரா ஏவ, பரஂ தாஸாஂ ஶுக்ரஂ கர்பாரம்பகஂ ந பவதீத்யாதி ப்ரதிபாதிதஂ ப்ராக்| அந்யே து கர்பப்ரஸாதஜஶப்தேந நபுஂஸகேந ஓஜோऽபிதததி| ப்ரஸாதஜ இத்யத்ர ஜாதஶப்தஃ போஷண ஏவ வர்ததே, நாபூர்வோத்பாதே; ரக்தாதயோ ஹி கர்பாத்ப்ரபத்யேவோத்பந்நா ரஸாதிபிஃ போஷ்யந்தே; ரக்தாதயோ ஹி கர்பப்ரபத்யேவ போஷ்யந்தே| தத்ர ச த்ரிதாதூத்பாதே வ்யாக்யாதாரோ வர்ணயந்தி- தத்ர ரஸஃ ஸ்வாக்நிபச்யமாநோ ரக்ததாஂ யாதி, ரக்தஂ மாஂஸதாமித்யாதி பூர்வபூர்வதாதுபரிணாமாதுத்தரோத்தரதாதூத்பாதஃ; யதா க்ஷீராத்ததி பவதி, தத்நோ நவநீதஂ, நவநீதாத்கதஂ, கதாத் கதமண்டஃ, இத்யேகஃ பக்ஷஃ| கிஂவா ரஸ ஏவ ரக்தஂ ப்ரதமஂ ப்லாவயதி, தத்ர ச ரக்தஸ்தாநஸம்பந்தாத்ரக்தஸாதஶ்யமநுபவதி, ரக்தஂ ச ரக்தஸமாநேநாஂஶேந போஷயதி; ததோ ரக்தமாப்லாவ்ய மாஂஸமாப்லாவயதி, தத்ராபி மாஂஸபோஷணஂ கரோதி, மாஂஸஸாதஶ்யதாமநுபவதி; ஏவஂ உத்தரோத்தரதாதூந் ரஸ ஏவாப்லாவயதி வர்தயதி ச; யதா கேதாரநிஷிக்தஂ குல்யாஜலஂ ப்ரத்யாஸந்நாஂ கேதாரீஂ தர்பயித்வா க்ரமேண கேதாரிகாந்தராணி ஆப்லாவயதி| கிஂவா ஆஹாரரஸஸ்ய உத்பந்நோ பிந்நைரேவ மார்கை ரஸருதிராதீநி ஸமாநேநாஂஶேந தர்பயதி, தத்ர ச யஃ ப்ரத்யாஸந்நோ தாதுஸ்தத்போஷகோ தாதுபாகஸ்தஂ ஶீக்ரஂ புஷ்ணாதி, யஸ்து விதூரோ தாதுஸ்தஸ்ய விதூரமார்கதயா சிரேண போஷணஂ பவதி, ஏவஂ பிந்நைரேவ மார்கைர்தாதூநாஂ போஷணஂ பவதி; யதா கலே உத்பதிதாநாஂ கபோதாநாஂ பிந்நதிக்காமிநாஂ ஸ்வீயஸ்வீயமார்கேணைவ கச்சதாஂ கம்யதேஶஸ்ய ப்ரத்யாஸந்நவிப்ரகஷ்டத்வாதிபேதேந ஶீக்ரஂ சிரேண ச கமநஂ பவதி, தத்வத்| இதி க்ஷீரததிந்யாய-கேதாரீகுல்யாந்யாய-கலேகபோதந்யாயாத்த்ரேதா தாதுபோஷணக்ரமஃ| தத்ரேஹ ஶப்தார்தபர்யாலோசநயா கேதாரீகுல்யாந்யாயஃ க்ஷீரததிந்யாயோ வா ஸங்கத ஏவஃ, கலேகபோதந்யாயஸ்து மநாக்துர்கடஃ| தஸ்மிந் ஹி பக்ஷே ரஸாத்ரக்தஂ ப்ரஸாதஜமித்யர்தவ்யுத்பாதநஂ துஃஶகஂ, ப்ரபஞ்சிதஂ சைதத்விவிதாஶிதபீதீயே, தத்ரைவாநுஸரணீயஃ ப்ரபஞ்சஃ| நநு, விவிதாஶிதபீதீயே ஆஹாரரஸாத்ரஸாதிபுஷ்டிருக்தா “புஷ்யந்தி த்வாஹாரரஸாத்ரஸருதிர” (ஸூ.அ.௨௮) இத்யாதிநா; தத்ர ரஸத்வயஂ ஸ்வீகதம், இஹ த்வேக ஏவ ரக்தபோஷகோ ரஸ இதி கதஂ ந விரோதஃ? மைவஂ, தத்ராபி ஆஹாரரஸஶப்தேந ஆஹாரஜஃ ப்ரஸாதோऽபிதீயதே, ஸ ச ரஸக்ரஹணகஹீத ஏவ| யதோ த்விவிதோ ரஸஃ- ஸ்தாயீ, போஷகஶ்சேதி; தேந தத்ர தாதுபோஷகபோஷ்யரஸாஂஶயோர்பேதவிவக்ஷயா பேத உக்தஃ; இஹ ஸ்தாயீபோஷகரஸாஂஶாவப்யேகதயா நிர்திஷ்டௌ, ஸ்தாயிரஸபோஷகரஸபாகயோஃ ஸ்தாநபேதாத்யபாவாதேகத்வம்; ஏவஂ கத்வா ஸப்ததாதுகஂ ஶரீரமுச்யதே| ஏததபி விவிதாஶிதபீதீயே ஏவ ப்ரபஞ்சிதம்||௧௬||
Adhikarana 11 (17) · Śloka 17
ரஸாத் ஸ்தந்யஂ ததோ ரக்தமஸஜஃ கண்டராஃ ஸிராஃ| மாஂஸாத்வஸா த்வசஃ ஷட் ச மேதஸஃ ஸ்நாயுஸம்பவஃ ||௧௭||
रसात् स्तन्यं ततो रक्तमसृजः कण्डराः सिराः| मांसाद्वसा त्वचः षट् च मेदसः स्नायुसम्भवः ||१७||
🔊 Audio coming soon
தாதூநாஂ போஷணமபிதாயோபதாதுபோஷணமாஹ- ரஸாத் ஸ்தந்யமித்யாதி| ரஸாத் ஸ்தந்யஂ ப்ரஸாதஜஂ, ததா ரக்தமபி ரஜஃஸஞ்ஜ்ஞஂ ரஸாதேவ ப்ரஸாதபாகஜந்யம்; உக்தஂ ச ஸுஶ்ருதே- “ரஸாதேவ ஸ்த்ரியா ரக்தஂ ரஜஃஸஞ்ஜ்ஞஂ ப்ரவர்ததே” (ஸு.ஸூ.அ.௧௪) இதி| ஏதச்ச ரஜோ ரஸஜந்யமபி ஸூக்ஷ்மதயா சிரேணைவ ஜாயதே; யதுக்தஂ ஸுஶ்ருதே- “ஏவஂ மாஸேந ரஸஃ ஶுக்ரபவதி, ஸ்த்ரீணாஂ சார்தவம்” (ஸு.ஸூ.அ.௧௪) இதி| அஸ்ரஜஃ கண்டராஃ ஸ்தூல ஸ்நாயவஃ, மேதஸஸ்து ஸூக்ஷ்மஸ்நாயுபோஷணஂ ‘மேதஸஃ ஸ்நாயுஸம்பவஃ’ இத்யநேந வக்தவ்யம்| இஹ ஹி கண்டராஶப்தேந ஸ்தூலஸ்நாயுருச்யதே, ஸுஶ்ருதே து ஸ்தூலஸிரா| தே ச ஸ்தந்யாதயோ தாத்வந்தராபோஷணாச்சரீரபோஷகா அப்யுபதாதுஶப்தேநோச்யந்தே, ரஸாதயஸ்து ஶரீரதாரகதயா தாத்வந்தரபோஷகதயா ச தாதுஶப்தேநோச்யந்தே; உக்தஂ ச போஜே- “ஸிராஸ்நாயுரஜஃஸ்தந்யத்வசோ கதிவிவர்ஜிதாஃ| தாதுப்யஶ்சோபஜாயந்தே தஸ்மாத்த உபதாதவஃ” இதி| அத்ராபி ஹி ‘தாதுப்யஶ்சோபஜாயந்தே’ இத்யநேந ஜாயந்த ஏவ, பரஂ ந ஜநயந்தீத்யுக்தம்| ஶுக்ரஂ து ஓஜோஜநகத்வாத் தாத்வந்தர்கதமேவ| ஓஜஸ்து இஹ ந தாதுஷு நாப்யுபதாதுஷு படிதஂ, தஸ்ய ஸப்ததாதுஸாரரூபதயா ஸப்ததாத்வந்தரகதத்வாதேவ, அத ஏவ தஸ்யாக்நிரபி பதங்நோக்தஃ||௧௭||
Adhikarana 12 (18-19) · Śloka 20
கிட்டமந்நஸ்ய விண்மூத்ரஂ, ரஸஸ்ய து கபோऽஸஜஃ| பித்தஂ, மாஂஸஸ்ய கமலா, மலஃ ஸ்வேதஸ்து மேதஸஃ||௧௮|| ஸ்யாத்கிட்டஂ கேஶலோமாஸ்த்நோ, மஜ்ஜ்ஞஃ ஸ்நேஹோऽக்ஷிவிட்த்வசாம்| ப்ரஸாதகிட்டே தாதூநாஂ பாகாதேவஂவிதர்ச்சதஃ ||௧௯|| பரஸ்பரோபஸஂஸ்தப்தா தாதுஸ்நேஹபரம்பரா |௨௦|
किट्टमन्नस्य विण्मूत्रं, रसस्य तु कफोऽसृजः| पित्तं, मांसस्य खमला, मलः स्वेदस्तु मेदसः||१८|| स्यात्किट्टं केशलोमास्थ्नो, मज्ज्ञः स्नेहोऽक्षिविट्त्वचाम्| प्रसादकिट्टे धातूनां पाकादेवंविधर्च्छतः ||१९|| परस्परोपसंस्तब्धा धातुस्नेहपरम्परा |२०|
🔊 Audio coming soon
ப்ரஸாதபாகோத்பாதமபிதாய மலபாகோத்பாதமாஹ- கிட்டமித்யாதி| ரஸஸ்ய கப இதி ரஸே பச்யமாநே கிட்டஂ கபோ பவதி, ப்ரஸாதஶ்ச ரக்தஂ; ஏவஂ ரக்தாதிமலேऽபி ஜ்ஞேயம்| மாஂஸஸ்ய கமலா இதி கர்ணாக்ஷிநாஸாஸ்யப்ரஜநநமலாஃ| மலஃ ஸ்வேதஸ்து மேதஸ இதி ஸ்வேதோ யத்யபி உதகவிஶேஷ ஏவ உக்தஸ்ததாऽபி தஸ்ய மேதோமலத்வேநைவோத்பதிஃ; கிஂவா, உதகாதபி ஸ்வேதோ பவதி மேதோமலதயா ச பவதி, யதா- கபோऽவஸ்தாபாகாத் ரஸமலதயா ச பவதி| அஸ்திமலஂ நகோऽபி ஸுஶ்ருதப்ராமாண்யாதுந்நேயஃ| தத்ர ஹி “நகலோம ச” (ஸு.ஸூ.அ.௪௬) இத்யநேநாஸ்திமலத்வஂ நகஸ்யோக்தம்| உக்தஂ ச விவிதாஶிதபீதீயே- “கிட்டாத் கேஶநகாதயஃ புஷ்யந்தி” (ஸூ.அ.௨௮) இதி; கிந்து ஶாரீரேऽஸ்திகணநாயாஂ “விஂஶதிர்நகா” (ஶா.அ.௭) இத்யநேநாஸ்தித்வேந ப்ரோக்தாஃ| ஏவமுக்தேந க்ரமேண ப்ரஸாதகிட்டே த்விதா ச்சதோ பவத இத்யர்தஃ| ஸம்ப்ரதி போஷ்யேணாபி ரக்தேந ரஸஸ்யாப்யாயநஂ க்ரியதே, ததா மாஂஸேநாபி ரக்தஸ்யேத்யாதி பரஸ்பரஂ தாதூநாமுத்பாதகத்வமாஹ- பரஸ்பரேத்யாதி| தாதுஸ்நேஹபரம்பரா பரஸ்பரோபஸஂஸ்தப்தேதி அந்யோந்யமுபஸ்நேஹேந ஸஂஸ்தப்தத்வாத் ஸந்தர்பிதேதி யாவத்||௧௮-௧௯||-
Adhikarana 13 (20-35) · Śloka 35
வஷ்யாதீநாஂ ப்ரபாவஸ்து புஷ்ணாதி பலமாஶு ஹி||௨௦|| ஷட்பிஃ கேசிதஹோராத்ரைரிச்சந்தி பரிவர்தநம்| ஸந்தத்யா போஜ்யதாதூநாஂ பரிவத்திஸ்து சக்ரவத்||௨௧|| (இத்யுக்தவந்தமாசார்யஂ ஶிஷ்யஸ்த்விதமசோதயத்| ரஸாத்ரக்தஂ விஸதஶாத் கதஂ தேஹேऽபிஜாயதே||௨௨|| ரஸஸ்ய ச ந ராகோऽஸ்தி ஸ கதஂ யாதி ரக்ததாம்| த்ரவாத்ரக்தாத்ஸ்திரஂ மாஂஸஂ கதஂ தஜ்ஜாயதே நணாம்||௨௩|| த்ரவதாதோஃ ஸ்திராந்மாஂஸாந்மேதஸஃ ஸம்பவஃ கதம்| ஶ்லக்ஷ்ணாப்யாஂ மாஂஸமேதோப்யாஂ கரத்வஂ கதமஸ்திஷு||௨௪|| கரேஷ்வஸ்திஷு மஜ்ஜா ச கேந ஸ்நிக்தோ மதுஸ்ததா| மஜ்ஜ்ஞஶ்ச பரிணாமேந யதி ஶுக்ரஂ ப்ரவர்ததே||௨௫|| ஸர்வதேஹகதஂ ஶுக்ரஂ ப்ரவதந்தி மநீஷிணஃ| ததாऽஸ்திமத்யமஜ்ஜ்ஞஶ்ச ஶுக்ரஂ பவதி தேஹிநாம்||௨௬|| சித்ரஂ ந தஶ்யதேऽஸ்த்நாஂ ச தந்நிஃஸரதி வா கதம்| ஏவமுக்தஸ்து ஶிஷ்யேண குருஃ ப்ராஹேதமுத்தரம்||௨௭|| தேஜோ ரஸாநாஂ ஸர்வேஷாஂ மநுஜாநாஂ யதுச்யதே| பித்தோஷ்மணஃ ஸ ராகேண ரஸோ ரக்தத்வமச்சதி||௨௮|| வாய்வம்புதேஜஸா ரக்தமூஷ்மணா சாபிஸஂயுதம்| ஸ்திரதாஂ ப்ராப்ய மாஂஸஂ ஸ்யாத் ஸ்வோஷ்மணா பக்வமேவ தத் ||௨௯|| ஸ்வதேஜோऽம்புகுணஸ்நிக்தோத்ரிக்தஂ மேதோऽபிஜாயதே| பதிவ்யக்ந்யநிலாதீநாஂ ஸங்காதஃ ஸ்வோஷ்மணா கதஃ||௩௦|| கரத்வஂ ப்ரகரோத்யஸ்ய ஜாயதேऽஸ்தி ததோ நணாம்| கரோதி தத்ர ஸௌஷிர்யமஸ்த்நாஂ மத்யே ஸமீரணஃ||௩௧|| மேதஸஸ்தாநி பூர்யந்தே ஸ்நேஹோ மஜ்ஜா ததஃ ஸ்மதஃ| தஸ்மாந்மஜ்ஜ்ஞஸ்து யஃ ஸ்நேஹஃ ஶுக்ரஂ ஸஞ்ஜாயதே ததஃ||௩௨|| வாய்வாகாஶாதிபிர்பாவைஃ ஸௌஷிர்யஂ ஜாயதேऽஸ்திஷு| தேந ஸ்ரவதி தச்சுக்ரஂ நவாத் கும்பாதிவோதகம்||௩௩|| ஸ்ரோதோபிஃ ஸ்யந்ததே தேஹாத் ஸமந்தாச்சுக்ரவாஹிபிஃ | ஹர்ஷேணோதீரிதஂ வேகாத் ஸங்கல்பாச்ச மநோபவாத்||௩௪|| விலீநஂ கதவத்வ்யாயாமோஷ்மணா ஸ்தாநவிச்யுதம்| பஸ்தௌ ஸம்பத்ய நிர்யாதி ஸ்தலாந்நிம்நாதிவோதகம்)||௩௫||
वृष्यादीनां प्रभावस्तु पुष्णाति बलमाशु हि||२०|| षड्भिः केचिदहोरात्रैरिच्छन्ति परिवर्तनम्| सन्तत्या भोज्यधातूनां परिवृत्तिस्तु चक्रवत्||२१|| (इत्युक्तवन्तमाचार्यं शिष्यस्त्विदमचोदयत्| रसाद्रक्तं विसदृशात् कथं देहेऽभिजायते||२२|| रसस्य च न रागोऽस्ति स कथं याति रक्तताम्| द्रवाद्रक्तात्स्थिरं मांसं कथं तज्जायते नृणाम्||२३|| द्रवधातोः स्थिरान्मांसान्मेदसः सम्भवः कथम्| श्लक्ष्णाभ्यां मांसमेदोभ्यां खरत्वं कथमस्थिषु||२४|| खरेष्वस्थिषु मज्जा च केन स्निग्धो मृदुस्तथा| मज्ज्ञश्च परिणामेन यदि शुक्रं प्रवर्तते||२५|| सर्वदेहगतं शुक्रं प्रवदन्ति मनीषिणः| तथाऽस्थिमध्यमज्ज्ञश्च शुक्रं भवति देहिनाम्||२६|| छिद्रं न दृश्यतेऽस्थ्नां च तन्निःसरति वा कथम्| एवमुक्तस्तु शिष्येण गुरुः प्राहेदमुत्तरम्||२७|| तेजो रसानां सर्वेषां मनुजानां यदुच्यते| पित्तोष्मणः स रागेण रसो रक्तत्वमृच्छति||२८|| वाय्वम्बुतेजसा रक्तमूष्मणा चाभिसंयुतम्| स्थिरतां प्राप्य मांसं स्यात् स्वोष्मणा पक्वमेव तत् ||२९|| स्वतेजोऽम्बुगुणस्निग्धोद्रिक्तं मेदोऽभिजायते| पृथिव्यग्न्यनिलादीनां सङ्घातः स्वोष्मणा कृतः||३०|| खरत्वं प्रकरोत्यस्य जायतेऽस्थि ततो नृणाम्| करोति तत्र सौषिर्यमस्थ्नां मध्ये समीरणः||३१|| मेदसस्तानि पूर्यन्ते स्नेहो मज्जा ततः स्मृतः| तस्मान्मज्ज्ञस्तु यः स्नेहः शुक्रं सञ्जायते ततः||३२|| वाय्वाकाशादिभिर्भावैः सौषिर्यं जायतेऽस्थिषु| तेन स्रवति तच्छुक्रं नवात् कुम्भादिवोदकम्||३३|| स्रोतोभिः स्यन्दते देहात् समन्ताच्छुक्रवाहिभिः | हर्षेणोदीरितं वेगात् सङ्कल्पाच्च मनोभवात्||३४|| विलीनं घृतवद्व्यायामोष्मणा स्थानविच्युतम्| बस्तौ सम्भृत्य निर्याति स्थलान्निम्नादिवोदकम्)||३५||
🔊 Audio coming soon
வஷ்யாதித்ரவ்யாணாஂ தாதுபரம்பராக்ரமேண ஶுக்ரஜநநாதிகார்யஂ நிஷேதயந்நாஹ- வஷ்யாதீநாமித்யாதி| ஆதிஶப்தேந பல்யபேதநாதீநி க்ராஹயதி| வஷ்யாதீநாஂ க்ஷீராதித்ரவ்யாணாஂ ப்ரபாவோ பலஂ ஶீக்ரஂ புஷ்ணாதி, ததஸ்தே க்ஷீராதயஃ ப்ரபாவவர்திதபலாஃ ஶீக்ரமேவாந்நகார்யஂ ஶுக்ரஜநநாதி குர்வந்தி, ந யதோக்ததாதுக்ரமேணேத்யர்தஃ| கிஂவா வஷ்யாதீநாஂ க்ஷீராதித்ரவ்யாணாஂ யஃ ப்ரபாவஃ ஸ ஆஶு பலஂ புஷ்ணாதி ஸ்வஜந்யாநாஂ ஶுக்ராதீநாமித்யர்தஃ; ஹிஶப்தோऽவதாரணே; ஏவஂ வஷ்யாதீநாஂ ப்ரபாவாச்சுக்ராத்யுத்பத்திஃ ஶீக்ரஂ பவதி| அதோத்ஸர்கதஃ கியதா காலேந தாதுபரிவத்திர்பவதீத்யாஹ- ஷட்பிரித்யாதி| ஷட்பிரஹோராத்ரை ரஸஸ்ய ஶுக்ரரூபதயா பரிவர்தநஂ பவதீதி கேசிதிச்சந்தி| தத்ரோத்பந்நோ ரஸோ ரக்தமேகேநாஹோராத்ரேண யாதி, ஏவஂ ரஸோத்பத்திதிநஂ பரித்யஜ்ய ஷடஹேந ஶுக்ரதா பவதி; யதா து ரஸோத்பத்திதிநமபி ப்ரக்ஷிப்யதே ததா ஷட்பிர்திநைரதிக்ராந்தைஃ ஸப்தமே ஶுக்ரபாவதயா பரிவர்தநஂ பவதீதி ஜ்ஞேயம்| உக்தஂ ஹி பராஶரே- “ஆஹாரோऽத்யதநஃ ஶ்வோ ஹி ரஸத்வஂ கச்சதி நணாம்| ஶோணிதத்வஂ ததீயேऽஹ்நி, சதுர்தே மாஂஸதாமபி|| மேதஸ்த்வஂ பஞ்சமே, ஷஷ்டே த்வஸ்தித்வஂ, ஸப்தமே த்வியாத்| மஜ்ஜதாஂ, ஶுக்ரதாஂ யாதி நியமாதஷ்டமே நணாம்” இதி| ஏவதப்யுபயோகதிநஂ ஸம்பூர்ணஂ பரித்யஜ்யைவ வ்யாக்யாதவ்யமித்யாஹுஃ| கிஞ்ச ரஸதாதோஃ ரக்ததாதுரூபதயா ச பரிணமநஂ யத்ததபி ஷஷ்டதிநநிர்வர்த்யமேவேதி| யதுக்தஂ ஸுஶ்ருதே- “ஸ கல்வாப்யோ ரஸ ஏகைகஸ்மிந் தாதௌ த்ரீணி த்ரீணி கலாஸஹ ஸ்ராண்யவதிஷ்டதி தஶ ச கலாஃ, ஏவஂ மாஸேந ரஸஃ ஶுக்ரீபவதி” (ஸு.ஸூ.அ.௧௪) இதி| தேநைதத்பக்ஷத்வயமபி கேசிதித்யாதிநா தர்ஶயதி| ஸ்வமதமாஹ- ஸந்தத்யேத்யாதி| போஜ்யே உபயுக்தே ஸதி தாதூநாஂ ரஸாதீநாஂ சக்ரவத் பரிவத்திர்பவதி அவிஶ்ராந்தா ஸமுத்பத்திர்தாதூநாஂ பவதி| சக்ரதஷ்டாந்தேந து பரிவத்திகாலாநியமஂ தர்ஶயதி; யதா சக்ரஂ பாநீயோத்தாரணார்தஂ நியுக்தஂ பாஹ்யமாநஂ பாஹுபலப்ரகர்ஷாத் கதாசிதாஶ்வேவ பரிவர்ததே, கதாசித் பாஹுபலமாந்த்யாச்சிரேண; ஏவஂ தாதவோऽபி அக்ந்யாதிஸௌஷ்டவாச்சீக்ரமேவ பரிவர்தந்தே, அக்ந்யாதிவைகுண்யே சிரேண பரிவர்தந்தே இதி; ஏவஂ ஸுஶ்ருதேநாபி “ஶப்தார்சிர்ஜலஸந்தாநவதணுநா விஶேஷேணாநுதாவத்யேவ ஶரீரஂ கேவலம்” (ஸு.ஸூ.அ.௧௪) இத்யத்ர தஷ்டாந்தத்ரயேண ரஸபரிணாமோऽபி அக்ந்யாதிபேதேந ப்ரகஷ்டாப்ரகஷ்டகாலஜ உக்த ஏவ| தத்ர ஹி ஜலஸந்தாநதஷ்டாந்தேந சிரேண மாஸபர்யந்தேந ஶுக்ரதாபத்தீ ரஸஸ்யோக்தா, ஶப்தஸந்தாநதஷ்டாந்தேந து நாதிஶீக்ரஂ நாதிசிராச்ச ஶுக்ரோத்பத்திருக்தா, அர்சிஃஸந்தாநதஷ்டாந்தேந த்வதிஶீக்ரஂ ஶுக்ரோத்பத்திருக்தா| ததாऽந்யத்ராப்யுக்தஂ- “கேசிதாஹுரஹோராத்ராத், ஷட்ராத்ராதபரே, பரே| மாஸேந யாதி ஶுக்ரத்வமந்நஂ பாகக்ரமாதிதி”| ததேதத் ஸகலஂ சக்ரதஷ்டாந்தேந கஹீதஂ ஜ்ஞேயம்||௨௦-௩௫||
Adhikarana 14 (36-37) · Śloka 38
வ்யாநேந ரஸதாதுர்ஹி விக்ஷேபோசிதகர்மணா| யுகபத் ஸர்வதோऽஜஸ்ரஂ தேஹே விக்ஷிப்யதே ஸதா||௩௬|| க்ஷிப்யமாணஃ கவைகுண்யாத்ரஸஃ ஸஜ்ஜதி யத்ர ஸஃ| கரோதி விகதிஂ தத்ர கே வர்ஷமிவ தோயதஃ||௩௭|| தோஷாணாமபி சைவஂ ஸ்யாதேகதேஶப்ரகோபணம் |௩௮|
व्यानेन रसधातुर्हि विक्षेपोचितकर्मणा| युगपत् सर्वतोऽजस्रं देहे विक्षिप्यते सदा||३६|| क्षिप्यमाणः खवैगुण्याद्रसः सज्जति यत्र सः| करोति विकृतिं तत्र खे वर्षमिव तोयदः||३७|| दोषाणामपि चैवं स्यादेकदेशप्रकोपणम् |३८|
🔊 Audio coming soon
அத கோऽந்நரஸஂ ரக்தாதிதாதுபோஷகஂ ப்ரேரயதி; யேந தத்ர தத்ர ரஸஃ ஸர்பதீத்யாஹ- வ்யாநேநேத்யாதி| ரஸரூபோ தாதுஃ, கிஂவா ரஸதீதி ரஸோ த்ரவதாதுருச்யதே, தேந ருதிராதீநாமபி த்ரவாணாஂ க்ரஹணஂ பவதி; விக்ஷேபஃ உசிதஂ ப்ராகதஂ கர்ம யஸ்ய ஸ விக்ஷேபோசிதகர்மா; தேந வ்யாநேந, யுகபதிதி ஏககாலஂ, ஸர்வத இதி ஸர்வஸ்மிந் தேஹே, விக்ஷிப்யதே இதி நீயதே, அஜஸ்ரமிதி அவிஶ்ராந்தஂ விக்ஷிப்யதே, ஸதேதி ஸர்வகாலம்| நந்வேவஂ ஸர்வத்ர ரஸவிக்ஷேபே கதமேகதேஶே ரஸாதௌ விகாராஶ்ரயோ தஶ்யத இத்யாஹ- க்ஷிப்யமாண இத்யாதி| கவைகுண்யாதிதி ஸ்ரோதோவைகுண்யாத்| ஸஜ்ஜதீதி திஷ்டதி| விகாரஂ குருதே இதி ரஸாஶ்ரயிவிகாரஂ குருதே; ரஸோऽபி ஹி விகாரகரணே ஆஶ்ரயதயா வ்யாப்ரியதே, தேநேஹ தஸ்ய கர்தத்வஂ யுக்தம்| கே வர்ஷமிவ தோயத இதி யதா சண்டேந வாயுநா நீயமாநோ மேகோ யத்ர ஸக்தோ பவதி தத்ரைவ வர்ஷஂ கரோதி, ததா ரஸோऽபீத்யர்தஃ| யதா ரஸ ஏகதேஶே விகாரஂ கரோதி, ஏவஂ தோஷா அப்யேகதேஶவிகாரஂ குர்வந்தீத்யாஹ- தோஷாணாமித்யாதி| ஸுஶ்ருதோऽப்யாஹ- “குபிதாநாஂ ஹி தோஷாணாஂ ஶரீரே பரிதாவதாம்| யத்ர ஸங்கஃ கவைகுண்யாத்வ்யாதிஸ்தத்ரோபஜாயதே” (ஸு.ஸூ.அ.௨௪) இதி||௩௬-௩௭||-
Adhikarana 15 (38-41) · Śloka 41
இதி பௌதிகதாத்வந்நபக்தணாஂ கர்ம பாஷிதம்||௩௮|| அந்நஸ்ய பக்தா ஸர்வேஷாஂ பக்தணாமதிபோ மதஃ| தந்மூலாஸ்தே ஹி தத்வத்திக்ஷயவத்திக்ஷயாத்மகாஃ||௩௯|| தஸ்மாத்தஂ விதிவத்யுக்தைரந்நபாநேந்தநைர்ஹிதைஃ| பாலயேத் ப்ரயதஸ்தஸ்ய ஸ்திதௌ ஹ்யயுர்பலஸ்திதிஃ||௪௦|| யோ ஹி புங்க்தே விதிஂ த்யாக்த்வா க்ரஹணீதோஷஜாந் கதாந்| ஸ லௌல்யால்லபதே ஶீக்ரஂ, வக்ஷ்யந்தேऽதஃ பரஂ து தே||௪௧||
इति भौतिकधात्वन्नपक्तॄणां कर्म भाषितम्||३८|| अन्नस्य पक्ता सर्वेषां पक्तॄणामधिपो मतः| तन्मूलास्ते हि तद्वृद्धिक्षयवृद्धिक्षयात्मकाः||३९|| तस्मात्तं विधिवद्युक्तैरन्नपानेन्धनैर्हितैः| पालयेत् प्रयतस्तस्य स्थितौ ह्ययुर्बलस्थितिः||४०|| यो हि भुङ्क्ते विधिं त्याक्त्वा ग्रहणीदोषजान् गदान्| स लौल्याल्लभते शीघ्रं, वक्ष्यन्तेऽतः परं तु ते||४१||
🔊 Audio coming soon
உக்தமக்நீநாஂ கர்ம உபஸஂஹரதி- இதி பௌதிகேத்யாதி| பௌதிகாஃ பஞ்ச, தாத்வக்நயஃ ஸப்த, அந்நபக்தைகஃ| அத்ர ச யாந்யக்ந்யந்தராணி உபதாதுமலாதிகதாநி தாந்யப்யவருத்தாநி பூதாக்நிஷ்வேவ; கிஂவா, அப்ராதாந்யாதந்யாந்யகிஞ்சித்கராணி நோக்தாநி| ஸர்வாக்நிஷு ஜாடராக்நேஃ ப்ராதாந்யமாஹ- அந்நஸ்யேத்யாதி| ப்ராதாந்யே ஹேதுமாஹ- தந்மூலா இத்யாதி| தந்மூலத்வே ஹேதுகர்பவிஶேஷணமாஹ- தத்வத்தீத்யாதி| தஸ்ய ஜாடராக்நேஃ வத்த்யா வத்த்யாத்மகாஃ க்ஷயேண ச க்ஷயாத்மகா யஸ்மாதிஹாக்நயஸ்தஸ்மாதந்வயவ்யதிரேகார்தவிதாயித்வாத்தந்மூலா இத்யர்தஃ| யதஶ்சாயமந்தரக்நிர்மூலஂ ஸர்வத்ர தஸ்மாத்தஂ பாலயேதிதி யோஜ்யம்| விதிவத்யுக்தைரித்யத்ர ஆஹாரவிதியோகாதுபயுக்தைஃ| ஆயுர்பலஸ்திதிரிதி அந்நபாசகாக்நிஸ்திதௌ ஆயுர்பலஸ்தித்யா அந்யேऽப்யதிப்ரேயா வர்ணாதயோ லக்ஷணீயாஃ| விபர்யயே தோஷமாஹ- யோ ஹீத்யாதி| க்ரஹணீதோஷஜாநிதி க்ரஹண்யாஶ்ரிததோஷஜாந்| ஏதேந வக்ஷ்யமாணலக்ஷணாஶ்சத்வாரோ க்ரஹணீவிகாரா விஶேஷேண க்ரஹணீதோஷஶப்தவாச்யா கஹ்யந்தே, ததாऽக்நிமாந்த்யாஜீர்ணாதயஶ்ச க்ரஹண்யாஶ்ரிதா ரோகா கஹ்யந்தே| அக்நிமாந்த்யாஜீர்ணாதயஸ்து யத்யபி க்ரஹண்யாஶ்ரிதத்வேந க்ரஹணீரோகா ஏவ, ததாऽபீஹ க்ரஹணீரூபநாடீவ்யாபாரவைபரீத்யேந யே ஜாயந்தே த ஏவ முக்யக்ரஹணீஶப்தவாச்யாஶ்சத்வாரோ ரோகாஃ| யதோ ‘அதஸ்து பக்வமாமஂ வா’ இத்யாதிநா க்ரஹணீகதஸாமாந்யலக்ஷணவிஶிஷ்டமேவ க்ரஹணீகதஂ க்ரஹணீப்ராகதவ்யாபாரோபமர்தேந ஜாயமாநஂ வக்ஷ்யதி| வக்ஷ்யதி ச க்ரஹண்யா துஷ்டமதுஷ்டஂ ச ரூபஂ “அபக்வஂ தாரயத்யந்நஂ பக்வஂ ஸஜதி பார்ஶ்வதஃ| ஸா துஷ்டா பஹுஶோ புக்தமாமமேவ விமுஞ்சதி” இதி| ந சேயஂ பக்வாந்நவிமோக்ஷலக்ஷணா துஷ்டிரக்நிதோஷே ஆமாத்யஜீர்ணே வா| அநேந விஶேஷாபிதேயக்ரஹணீஶப்தத்வஂ க்ரஹண்யாஶ்ரிததோஷஜந்யக்ரஹணீகதஸ்யைவேஹோச்யதே; அக்நிதோஷாணாஂ ந விஶேஷாத்க்ரஹணீகதத்வம்; அதிஸாரே யத்யபி பக்வாந்நமுஞ்சநமஸ்தி, ததாऽபி தஸ்ய பிந்நஸம்ப்ராப்திகத்வாத் ததா சிகித்ஸாபேதாத் க்ரஹணீதோஷாதந்யத்வமுக்தம்||௩௮-௪௧||
Adhikarana 16 (42-44) · Śloka 44
அபோஜநாதஜீர்ணாதிபோஜநாத்விஷமாஶநாத்| அஸாத்ம்யகுருஶீதாதிரூக்ஷஸந்துஷ்டபோஜநாத்||௪௨|| விரேகவமநஸ்நேஹவிப்ரமாத்வ்யாதிகர்ஷணாத்| தேஶகாலர்துவைஷம்யாத்வேகாநாஂ ச விதாரணாத்||௪௩|| துஷ்யத்யக்நிஃ, ஸ துஷ்டோऽந்நஂ ந தத் பசதி லக்வபி| அபச்யமாநஂ ஶுக்தத்வஂ யாத்யந்நஂ விஷரூபதாம் ||௪௪||
अभोजनादजीर्णातिभोजनाद्विषमाशनात्| असात्म्यगुरुशीतातिरूक्षसन्दुष्टभोजनात्||४२|| विरेकवमनस्नेहविभ्रमाद्व्याधिकर्षणात्| देशकालर्तुवैषम्याद्वेगानां च विधारणात्||४३|| दुष्यत्यग्निः, स दुष्टोऽन्नं न तत् पचति लघ्वपि| अपच्यमानं शुक्तत्वं यात्यन्नं विषरूपताम् ||४४||
🔊 Audio coming soon
ஏவஂ வ்யவஸ்திதே ஸாமாந்யேந க்ரஹணீதோஷவிகாரணாஂ ஹேத்வாதீந்யாஹ- அபோஜநாதித்யாதி| காலஶப்தேந ச ஸஂவத்ஸராத்மகஃ கால உச்யதே| தேஶவைஷம்யஂ தேஶவ்யாபத்; ஸா ச ஜநபதோத்த்வஂஸநீயே ப்ரோக்தா| துஶப்தேந து ஶிஶிராத்யதுஃ| காலவைஷம்யேண ஸர்வேஷாமதூநாஂ வைஷம்யஂ கஹ்யதே, துவைஷம்யேண த்வ்யேகர்துவைஷம்யமிதி விஶேஷஃ| ஶுக்தத்வமிதி அம்லதாம்| விஷரூபதாமிதி யதா விஷஂ பஹுவிகாரகாரி பவதி ததா தத்ரூபதாம், அநேந ஸர்வ ஏவாஜீர்ணபேதா அவருத்தா ஜ்ஞேயாஃ, யே தந்த்ராந்தரே “ஆமஂ விதக்தஂ விஷ்டப்தஂ கபபித்தாநிலைஃ க்ரமாத்| அஜீர்ணஂ கேசிதிச்சந்தி சதுர்தஂ ரஸஶேஷதஃ” (ஸு.ஸூ.அ.௪௬) இத்யநேநோக்தாஃ||௪௨-௪௪||
Adhikarana 17 (45-49) · Śloka 49
தஸ்ய லிங்கமஜீர்ணஸ்ய விஷ்டம்பஃ ஸதநஂ ததா| ஶிரஸோ ருக் ச மூர்ச்சா ச ப்ரமஃ பஷ்டகடிக்ரஹஃ||௪௫|| ஜம்பாऽங்கமர்தஸ்தஷ்ணா ச ஜ்வரஶ்சர்திஃ ப்ரவாஹணம்| அரோசகோऽவிபாகஶ்ச, கோரமந்நவிஷஂ ச தத்||௪௬|| ஸஂஸஜ்யமாநஂ பித்தேந தாஹஂ தஷ்ணாஂ முகாமயாந்| ஜநயத்யம்லபித்தஂ ச பித்தஜாஂஶ்சாபராந் கதாந்||௪௭|| யக்ஷ்மபீநஸமேஹாதீந் கபஜாந் கபஸங்கதம்| கரோதி வாதஸஂஸஷ்டஂ வாதஜாஂஶ்ச கதாந் பஹூந்||௪௮|| மூத்ரரோகாஂஶ்ச மூத்ரஸ்தஂ குக்ஷிரோகாந் ஶகத்கதம்| ரஸாதிபிஶ்ச ஸஂஸஷ்டஂ குர்யாத்ரோகாந் ரஸாதிஜாந்||௪௯||
तस्य लिङ्गमजीर्णस्य विष्टम्भः सदनं तथा| शिरसो रुक् च मूर्च्छा च भ्रमः पृष्ठकटिग्रहः||४५|| जृम्भाऽङ्गमर्दस्तृष्णा च ज्वरश्छर्दिः प्रवाहणम्| अरोचकोऽविपाकश्च, घोरमन्नविषं च तत्||४६|| संसृज्यमानं पित्तेन दाहं तृष्णां मुखामयान्| जनयत्यम्लपित्तं च पित्तजांश्चापरान् गदान्||४७|| यक्ष्मपीनसमेहादीन् कफजान् कफसङ्गतम्| करोति वातसंसृष्टं वातजांश्च गदान् बहून्||४८|| मूत्ररोगांश्च मूत्रस्थं कुक्षिरोगान् शकृद्गतम्| रसादिभिश्च संसृष्टं कुर्याद्रोगान् रसादिजान्||४९||
🔊 Audio coming soon
தஸ்யேதி ஸாமாந்யாஜீர்ணஸ்ய லக்ஷணம்| விஷ்டம்ப இதி விஷ்டம்போऽப்ரசலநரூபதயாऽவஸ்தாநம்| கோரமந்நவிஷஂ ச தத் பித்தேந ஸஂஸஜ்யமாநமித்யாதிநா பித்தாதிதுஷ்டஸ்யாஜீர்ணஸ்ய லக்ஷணமாஹ| ஏதச்ச பித்தாதிஸஂஸர்ககதஂ லக்ஷணம், அஜீர்ணஸ்ய கோஷ்டமாத்ரகதத்வேந யக்ஷ்மாதிவிகாரகரணேऽஸாமர்த்யோபலப்தேஃ| அம்லபித்தஂ சேதி அம்லகுணோத்ரிக்தஂ பித்தம்| அஸ்ய தந்த்ராந்தரே லக்ஷணமுக்தஂ- “அவிபாகக்லமோத்க்லேததிக்தாம்லோத்காரகௌரவைஃ| ஹத்கண்டதாஹாருசிபிஶ்சாம்லபித்தஂ விநிர்திஶேத்” இதி| யக்ஷ்மணஸ்த்ரிதோஷஜத்வேऽபி ஸ்ரோதோऽவரோதே கபவ்யாபாரப்ராதாந்யாதிஹ கபஜத்வமுக்தம்| கிட்டதாதுயோகேந ரஸஶேஷாந்நஸ்ய கதாநாஹ- மூத்ரரோகாஂஶ்சேத்யாதி| ரஸாதிஜாநித்யத்ர யே ரஸாதிஜா அருச்யாதய உக்தாஸ்தே பவந்தீதி ஜ்ஞேயம்||௪௫-௪௯||
Adhikarana 18 (50) · Śloka 50
விஷமோ தாதுவைஷம்யஂ கரோதி விஷமஂ பசந்| தீக்ஷ்ணோ மந்தேந்தநோ தாதூந் விஶோஷயதி பாவகஃ||௫௦||
विषमो धातुवैषम्यं करोति विषमं पचन्| तीक्ष्णो मन्देन्धनो धातून् विशोषयति पावकः||५०||
🔊 Audio coming soon
அஜீர்ணலக்ஷணமபிதாய அக்நிதோஷலக்ஷணமாஹ- விஷம இத்யாதி| தீக்ஷ்ணாக்நிகார்யமாஹ- தீக்ஷ்ணமித்யாதி| அத்ர மந்தேந்தந இத்யநேந தீக்ஷ்ணோऽபி யதி ஶுசீந்தநோ பவதி ததா தாதுபோஷணஂ பவதீதி தர்ஶயதி||௫௦||
Adhikarana 19 (51) · Śloka 51
யுக்தஂ புக்தவதோ யுக்தோ தாதுஸாம்யஂ ஸமஂ பசந்|௫௧|
युक्तं भुक्तवतो युक्तो धातुसाम्यं समं पचन्|५१|
🔊 Audio coming soon
அக்நிப்ரஸங்காத் ஸமாக்நேஃ கார்யமாஹ- யுக்தமித்யாதி| யுக்த இதி ஸமஃ| யுக்தமந்நஂ பசந் தாதுஸாம்யஂ கரோதீத்யர்தஃ| ஸமஶப்தேந ஸமாநோ வாயுரக்நிஸஹாயோ கஹ்யதே| கிஂவா யுக்தவாயுதயா தாதுஸாம்யஂ கரோதி, யுக்தஶப்தேந ச கபபித்தஸாம்யமக்நௌ கஹ்யதே| யதஃ “ஸமஃ ஸமைஃ” (வா.ஸூ.அ.௧) இதி வசநேந தோஷாணாஂ ஸமத்வேநைவ ஸமாக்நித்வமுக்தம்|௫௧|
Adhikarana 20 (51-54) · Śloka 54
துர்பலோ விதஹத்யந்நஂ தத்யாத்யூர்த்வமதோऽபி வா||௫௧|| அதஸ்து பக்வமாமஂ வா ப்ரவத்தஂ க்ரஹணீகதஃ| உச்யதே ஸர்வமேவாந்நஂ ப்ராயோ ஹ்யஸ்ய விதஹ்யதே||௫௨|| அதிஸஷ்டஂ விபத்தஂ வா த்ரவஂ ததுபதிஶ்யதே| தஷ்ணாரோசகவைரஸ்யப்ரஸேகதமகாந்விதஃ||௫௩|| ஶூநபாதகரஃ ஸாஸ்திபர்வருக் சர்தநஂ ஜ்வரஃ| லோஹாமகந்திஸ்திக்தாம்ல உத்காரஶ்சாஸ்ய ஜாயதே||௫௪||
दुर्बलो विदहत्यन्नं तद्यात्यूर्ध्वमधोऽपि वा||५१|| अधस्तु पक्वमामं वा प्रवृत्तं ग्रहणीगदः| उच्यते सर्वमेवान्नं प्रायो ह्यस्य विदह्यते||५२|| अतिसृष्टं विबद्धं वा द्रवं तदुपदिश्यते| तृष्णारोचकवैरस्यप्रसेकतमकान्वितः||५३|| शूनपादकरः सास्थिपर्वरुक् छर्दनं ज्वरः| लोहामगन्धिस्तिक्ताम्ल उद्गारश्चास्य जायते||५४||
🔊 Audio coming soon
மந்தாக்நிவ்யாபாரமாஹ- துர்பல இத்யாதி| உக்தவிகாரேஷு ப்ரதாநத்வேந அத்யாயப்ரகதஂ க்ரஹணீதோஷவிகாரஂ நிர்தாரயந்நாஹ- அதஸ்த்வித்யாதி| பக்வமாமஂ வேதி வாஶப்தஃ ஸமுச்சயே; தேந கிஞ்சித்பக்வஂ கிஞ்சிதபக்வஂ ச| குதஃ பக்வாபக்வஂ ஸஜதீத்யாஹ- ஸர்வமேவாந்நஂ ப்ரயோ ஹ்யஸ்ய விதஹ்யதே இதி; பக்வாபக்வஂ பவதி| அதிஸஷ்டமிதி விமுக்தம்| தம ஏவ தமகஃ||௫௧-௫௪||
Adhikarana 21 (55) · Śloka 55
பூர்வரூபஂ து தஸ்யேதஂ தஷ்ணாऽऽலஸ்யஂ பலக்ஷயஃ| விதாஹோऽந்நஸ்ய பாகஶ்ச சிராத் காயஸ்ய கௌரவம்||௫௫||
पूर्वरूपं तु तस्येदं तृष्णाऽऽलस्यं बलक्षयः| विदाहोऽन्नस्य पाकश्च चिरात् कायस्य गौरवम्||५५||
🔊 Audio coming soon
பூர்வரூபே விதாஹோऽந்நஸ்யேதி விஶிஷ்டோ தாஹோ விதாஹஃ||௫௫||
Adhikarana 22 (56-57) · Śloka 57
அக்ந்யதிஷ்டாநமந்நஸ்ய க்ரஹணாத்க்ரஹணீ மதா| நாபேருபர்யஹ்யக்நிபலேநோபஷ்டப்தோபபஂஹிதா ||௫௬|| அபக்வஂ தாரத்யந்நஂ பக்வஂ ஸஜதி பார்ஶ்வதஃ| துர்பலாக்நிபலா துஷ்டா த்வாமமேவ விமுஞ்சதி||௫௭||
अग्न्यधिष्ठानमन्नस्य ग्रहणाद्ग्रहणी मता| नाभेरुपर्यह्यग्निबलेनोपष्टब्धोपबृंहिता ||५६|| अपक्वं धारत्यन्नं पक्वं सृजति पार्श्वतः| दुर्बलाग्निबला दुष्टा त्वाममेव विमुञ्चति||५७||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி க்ரஹணீதோஷஸ்ய ஸுகப்ரதிபத்த்யர்தஂ க்ரஹண்யாஃ ஸ்வரூபஂ ப்ராகதஂ கர்ம சாஹ- அக்ந்யதிஷ்டாநமித்யாதி| அக்ந்யதிஷ்டாநம் அக்நேராஶ்ரய இத்யர்தஃ| க்ரஹணீஸஞ்ஜ்ஞாநிமித்தமாஹ- அந்நஸ்யேத்யாதி| க்ரஹணாதிதி தாரணாத், நாபேருபர்யந்நஸ்ய தாரணாதித்யர்தஃ| கிஂவா நாபேருபரி அக்நேரூர்த்வஜ்வலநேந பலேநோபஸ்தம்பிதா உபபஂஹிதா ச ஸதி அபக்வமந்நஂ தாரயதி, பக்வஂ ச பார்ஶ்வதஃ ஸஜதீதி வாமபார்ஶ்வதஃ ஸஜதி; யதஃ க்ரஹணீகுதௌ வாமபார்ஶ்வாஶ்ரயௌ, தேந வாமே பார்ஶ்வே பக்வஂ ஸஜதீதி யுக்தம்| உபஸ்தம்பிதா இதி அக்நிநா பித்தவ்யாபாரகரணேந அநுகூலிதா, உபபஂஹிதேதி அக்நிநா பஂஹணவ்யாபாரகரணேந ஸஶக்தீகதா; கிஂவா உபஸ்தம்பத்வேந உபபஂஹிதா, அத்ர பக்ஷே உபஸ்தம்பஸாதாரண்யஂ க்ரஹண்யா ஆஹ| க்ரஹண்யாஃ ப்ராகதஂ கர்மாபிதாய வைகதஂ கர்மாஹ- துர்பலேத்யாதி| துர்பலாக்நிஶ்ச அபலா சேதி, கிஂவா துர்பலமக்நிபலஂ யஸ்யாஃ ஸா துர்பலாக்நிபலா| துஷ்டா இதி தோஷதுஷ்டா| ஆமஂ விமுஞ்சதீதி அபக்வமேவாந்நஂ விமுஞ்சதி| பூர்வரூபே பக்வமாமஂ வா விமுஞ்சதீத்யநேந விதக்தரூபமாமமேவோக்தம், இஹ த்வாமஂ நியமேந விமுஞ்சதீதி ந விரோதஃ||௫௬-௫௭||
Adhikarana 23 (58-72) · Śloka 72
வாதாத் பித்தாத் கபாச்ச ஸ்யாத்தத்ரோகஸ்த்ரிப்ய ஏவ ச| ஹேதுஂ லிங்கஂ ரூபபேதாஞ் ஶணு தஸ்ய பதக் பதக்||௫௮|| கடுதிக்தகஷாயாதிரூக்ஷஶீதலபோஜநைஃ| ப்ரமிதாநஶநாத்யத்வவேகநிக்ரஹமைதுநைஃ||௫௯|| கரோதி குபிதோ மந்தமக்நிஂ ஸஞ்சாத்ய மாருதஃ | தஸ்யாந்நஂ பச்யதே துஃகஂ ஶுக்தபாகஂ கராங்கதா||௬௦|| கண்டாஸ்யஶோஷஃ க்ஷுத்தஷ்ணா திமிரஂ கர்ணயோஃ ஸ்வநஃ| பார்ஶ்வோருவங்க்ஷணக்ரீவாருஜோऽபீக்ஷ்ணஂ விஸூசிகா||௬௧|| ஹத்பீடா கார்ஶ்யதௌர்பல்யஂ வைரஸ்யஂ பரிகர்திகா| கத்திஃ ஸர்வரஸாநாஂ ச மநஸஃ ஸதநஂ ததா||௬௨|| ஜீர்ணே ஜீர்யதி சாத்மாநஂ புக்தே ஸ்வாஸ்த்யமுபைதி ச| ஸ வாதகுல்மஹத்ரோகப்லீஹாஶங்கீ ச மாநவஃ||௬௩|| சிராதுஃகஂ த்ரவஂ ஶுஷ்கஂ தந்வாமஂ ஶப்தபேநவத்| புநஃ புநஃ ஸஜேத்வர்சஃ காஸஶ்வாஸார்திதோऽநிலாத்||௬௪|| கட்வஜீர்ணவிதாஹ்யம்லக்ஷாராத்யைஃ பித்தமுல்பணம்| அக்நிமாப்லாவயத்தந்தி ஜலஂ தப்தமிவாநலம்||௬௫|| ஸோऽஜீர்ணஂ நீலபீதாபஂ பீதாபஃ ஸார்யதே த்ரவம்| பூத்யம்லோத்காரஹத்கண்டதாஹாருசிதடர்திதஃ||௬௬|| குர்வதிஸ்நிக்தஶீதாதிபோஜநாததிபோஜநாத்| புக்தமாத்ரஸ்ய ச ஸ்வப்நாத்தந்த்யக்நிஂ குபிதஃ கபஃ||௬௭|| தஸ்யாந்நஂ பச்யதே துஃகஂ ஹல்லாஸச்சர்த்யரோசகாஃ| ஆஸ்யோபதேஹமாதுர்யகாஸஷ்டீவநபீநஸாஃ||௬௮|| ஹதயஂ மந்யதே ஸ்த்யாநமுதரஂ ஸ்திமிதஂ குரு| துஷ்டோ மதுர உத்காரஃ ஸதநஂ ஸ்த்ரீஷ்வஹர்ஷணம்||௬௯|| பிந்நாமஶ்லேஷ்மஸஂஸஷ்டகுருவர்சஃப்ரவர்தநம்| அகஶஸ்யாபி தௌர்பல்யமாலஸ்யஂ ச கபாத்மகே||௭௦|| யஶ்சாக்நிஃ பூர்வமுத்திஷ்டோ ரோகாநீகே சதுர்விதஃ| தஂ சாபி க்ரஹணீதோஷஂ ஸமவர்ஜஂ ப்ரசக்ஷ்மஹே||௭௧|| பதக்வாதாதிநிர்திஷ்டஹேதுலிங்கஸமாகமே| த்ரிதோஷஂ நிர்திஶேத்தேஷாஂ பேஷஜஂ ஶண்வதஃ பரம்||௭௨||
वातात् पित्तात् कफाच्च स्यात्तद्रोगस्त्रिभ्य एव च| हेतुं लिङ्गं रूपभेदाञ् शृणु तस्य पृथक् पृथक्||५८|| कटुतिक्तकषायातिरूक्षशीतलभोजनैः| प्रमितानशनात्यध्ववेगनिग्रहमैथुनैः||५९|| करोति कुपितो मन्दमग्निं सञ्छाद्य मारुतः | तस्यान्नं पच्यते दुःखं शुक्तपाकं खराङ्गता||६०|| कण्ठास्यशोषः क्षुत्तृष्णा तिमिरं कर्णयोः स्वनः| पार्श्वोरुवङ्क्षणग्रीवारुजोऽभीक्ष्णं विसूचिका||६१|| हृत्पीडा कार्श्यदौर्बल्यं वैरस्यं परिकर्तिका| गृद्धिः सर्वरसानां च मनसः सदनं तथा||६२|| जीर्णे जीर्यति चाध्मानं भुक्ते स्वास्थ्यमुपैति च| स वातगुल्महृद्रोगप्लीहाशङ्की च मानवः||६३|| चिरादुःखं द्रवं शुष्कं तन्वामं शब्दफेनवत्| पुनः पुनः सृजेद्वर्चः कासश्वासार्दितोऽनिलात्||६४|| कट्वजीर्णविदाह्यम्लक्षाराद्यैः पित्तमुल्बणम्| अग्निमाप्लावयद्धन्ति जलं तप्तमिवानलम्||६५|| सोऽजीर्णं नीलपीताभं पीताभः सार्यते द्रवम्| पूत्यम्लोद्गारहृत्कण्ठदाहारुचितृडर्दितः||६६|| गुर्वतिस्निग्धशीतादिभोजनादतिभोजनात्| भुक्तमात्रस्य च स्वप्नाद्धन्त्यग्निं कुपितः कफः||६७|| तस्यान्नं पच्यते दुःखं हृल्लासच्छर्द्यरोचकाः| आस्योपदेहमाधुर्यकासष्ठीवनपीनसाः||६८|| हृदयं मन्यते स्त्यानमुदरं स्तिमितं गुरु| दुष्टो मधुर उद्गारः सदनं स्त्रीष्वहर्षणम्||६९|| भिन्नामश्लेष्मसंसृष्टगुरुवर्चःप्रवर्तनम्| अकृशस्यापि दौर्बल्यमालस्यं च कफात्मके||७०|| यश्चाग्निः पूर्वमुद्दिष्टो रोगानीके चतुर्विधः| तं चापि ग्रहणीदोषं समवर्जं प्रचक्ष्महे||७१|| पृथग्वातादिनिर्दिष्टहेतुलिङ्गसमागमे| त्रिदोषं निर्दिशेत्तेषां भेषजं शृण्वतः परम्||७२||
🔊 Audio coming soon
வாதபித்தகபஸந்நிபாதஜாந் க்ரஹணீபேதாந் தேஷாஂ பதக்கேத்வாதீஂஶ்சாஹ- வாதாதித்யாதி| த்ரிப்ய இதி ஸந்நிபாதாத்| ரூபபேதாநிதி க்ரஹணீதோஷலிங்கத்வேந வக்ஷ்யமாணாந்| ஶுக்தமிவாந்நஸ்ய பாகஃ ஶுக்தபாகஃ| கத்திஃ ஸர்வரஸாநாமிதி ஸப்தம்யர்தே ஷஷ்டீ| ஜீர்ணே ஜீர்யதி ‘அந்நே’ இதி ஶேஷஃ| குல்மாதிஶங்கித்வஂ குல்மாதிஸதஶபீடாயுக்தத்வேந பவதி| பைத்திகக்ரஹண்யாஂ பித்தஸ்யாக்நிஸமாநதயா வர்தநமேவ யுக்தமித்யாஶங்க்ய பித்தஸ்ய த்ரவத்வேநாக்நிஹநநஂ க்ரியதே இதி தர்ஶயந்நாஹ- ஆப்லாவயத்தந்த்யநலமிதி; ஆப்லாவநஂ த்ரவேணார்த்ரீகரணம்| உஷ்ணஸ்யாபி த்ரவதயா அக்நிநிர்வாபணே தஷ்டாந்தமாஹ- ஜலஂ தப்தமித்யாதி| தௌர்பல்யஂ பலஹாநிஃ| யஶ்சாக்நிரித்யாதிஶ்லோகஂ கேசித்வைஶேஷிகக்ரஹணீதோஷவ்யதிரிக்தாக்நிதோஷத்ரயஸ்ய க்ரஹணீரோகாந்தர்நிவேஶநமஸங்கதமிதி கத்வாऽநார்ஷஂ வதந்தி, கிந்து தஂ சாபீதிபதேநாऽக்நிமாந்த்யாதீநாஂ ப்ராகதாநாஂ ஸாமாந்யக்ரஹணீதோஷாபாதே ஸதி ந கிஞ்சித்விரோதஂ பஶ்யாமஃ; ஸாமாந்யக்ரஹணீதோஷேऽபி அக்நிமாந்த்யாதய உக்தா ஏவேதி தர்ஶிதமேவ| ஸமவர்ஜமிதி ஸமப்ரகதிபுருஷகதத்வேநோக்தாக்நிவர்ஜம்||௫௮-௭௨||
Adhikarana 24 (73-81) · Śloka 81
க்ரஹணீமாஶ்ரிதஂ தோஷஂ விதக்தாஹாரமூர்ச்சிதம்| ஸவிஷ்டம்பப்ரஸேகார்திவிதாஹாருசிகௌரவைஃ||௭௩|| ஆமலிங்காந்விதஂ தஷ்ட்வா ஸுகோஷ்ணேநாம்புநோத்தரேத்| பலாநாஂ வா கஷாயேண பிப்பலீஸர்ஷபைஸ்ததா||௭௪|| லீநஂ பக்வாஶயஸ்தஂ வாऽऽப்யாமஂ ஸ்ராவ்யஂ ஸதீபநைஃ| ஶரீராநுகதே ஸாமே ரஸே லங்கநபாசநம்||௭௫|| விஶுத்தாமாஶயாயாஸ்மை பஞ்சகோலாதிபிஃ ஶதம்| தத்யாத் பேயாதி லக்வந்நஂ புநர்யோகாஂஶ்ச தீபநாந்||௭௬|| ஜ்ஞாத்வா து பரிபக்வாமஂ மாருதக்ரஹணீகதம்| தீபநீயயுதஂ ஸர்பிஃ பாயயேதால்பஶோ பிஷக்||௭௭|| கிஞ்சித்ஸந்துக்ஷிதே த்வக்நௌ ஸக்தவிண்மூத்ரமாருதம்| த்வ்யஹஂ த்ர்யஹஂ வா ஸஂஸ்நேஹ்ய ஸ்விந்நாப்யக்தஂ நிரூஹயேத்||௭௮|| தத ஏரண்டதைலேந ஸர்பிஷா தைல்வகேந வா| ஸக்ஷாரேணாநிலே ஶாந்தே ஸ்ரஸ்ததோஷஂ விரேசயேத்||௭௯|| ஶுத்தஂ ரூக்ஷாஶயஂ பத்தவர்சஸஂ சாநுவாஸயேத்| தீபநீயாம்லவாதக்நஸித்தாதைலேந மாத்ரயா||௮௦|| நிரூடஂ ச விரிக்தஂ ச ஸம்யக் சைவாநுவாஸிதம்| லக்வந்நஂ ப்ரதிஸம்புக்தஂ ஸர்பிரப்யாஸயேத் புநஃ||௮௧||
ग्रहणीमाश्रितं दोषं विदग्धाहारमूर्च्छितम्| सविष्टम्भप्रसेकार्तिविदाहारुचिगौरवैः||७३|| आमलिङ्गान्वितं दृष्ट्वा सुखोष्णेनाम्बुनोद्धरेत्| फलानां वा कषायेण पिप्पलीसर्षपैस्तथा||७४|| लीनं पक्वाशयस्थं वाऽऽप्यामं स्राव्यं सदीपनैः| शरीरानुगते सामे रसे लङ्घनपाचनम्||७५|| विशुद्धामाशयायास्मै पञ्चकोलादिभिः शृतम्| दद्यात् पेयादि लघ्वन्नं पुनर्योगांश्च दीपनान्||७६|| ज्ञात्वा तु परिपक्वामं मारुतग्रहणीगदम्| दीपनीययुतं सर्पिः पाययेताल्पशो भिषक्||७७|| किञ्चित्सन्धुक्षिते त्वग्नौ सक्तविण्मूत्रमारुतम्| द्व्यहं त्र्यहं वा संस्नेह्य स्विन्नाभ्यक्तं निरूहयेत्||७८|| तत एरण्डतैलेन सर्पिषा तैल्वकेन वा| सक्षारेणानिले शान्ते स्रस्तदोषं विरेचयेत्||७९|| शुद्धं रूक्षाशयं बद्धवर्चसं चानुवासयेत्| दीपनीयाम्लवातघ्नसिद्धातैलेन मात्रया||८०|| निरूढं च विरिक्तं च सम्यक् चैवानुवासितम्| लघ्वन्नं प्रतिसम्भुक्तं सर्पिरभ्यासयेत् पुनः||८१||
🔊 Audio coming soon
க்ரஹணீமாஶ்ரிதமித்யாதௌ தோஷமிதி ஸாமாந்யவசநாத்வாதாதீநாஂ த்ரயாணாமபி க்ரஹணம்| ஆமஸ்யாபக்வஸ்ய லிங்கைரந்விதமிதி ஆமலிங்காந்விதம்| உத்தரேதிதி வமேத்| பலாநாமிதி மதநபலாநாம்| லீநமிதி அநுத்க்லிஷ்டம்| பக்வாஶயஸ்தமிதி அதோகதத்வேந பக்வாஶயஸமீபகதம்| ஸ்ராவ்யமிதி விரேசநீயம்| ஸதீபநைரிதி தீபநத்ரவ்யஸஂயுக்தைர்விரேசநப்ரயோகைஃ| ஶரீராநுகதே இதி ஶரீரவ்யாபகே| ஸாமே ரஸே இதி அபக்வே ரஸே; ஆமஶ்சாத்ராபக்வரஸரூப ஏவேஷ்டஃ, ஆஹாரரஸஸ்ய ரஸஸம்பந்தேந ஶரீரவ்யாபகதயா துர்கடத்வாத்| லங்கநம் அநஶநஂ, பாசநஂ யவாக்வாதி| விஶுத்தாமாஶயே இத்யத்ர விஶுத்திர்ஹி விரேசநலங்கநைர்யதாயோக்யதயா ஜ்ஞேயா| தீபநீயயுதமிதி ஷட்விரேசநஶதாஶ்ரிதீயோக்ததீபநீயகணஸாதிதம்| ஸ்விந்நாப்யக்தமிதி ஸ்விந்நஂ சாப்யக்தஂ சேதி ஸ்விந்நாப்யக்தம்| ஸ்ரஸ்ததோஷமிதி நிரூஹேண ஸ்ரஸ்ததோஷம்||௭௩-௮௧||
Adhikarana 25 (82-86) · Śloka 86
த்வே பஞ்சமூலே ஸரலஂ தேவதாரு ஸநாகரம்| பிப்பலீஂ பிப்பலீமூலஂ சித்ரகஂ ஹஸ்திபிப்பலீம்||௮௨|| ஶணபீஜஂ யவாந் கோலந் குலத்தாந் ஸுஷவீஂ ததா | பாசயேதாரநாலேந தத்நா ஸௌவீரகேண வா||௮௩|| சதுர்பாகாவஶேஷேண பசேத்தேந கதாடகம்| ஸ்வர்ஜிகாயாவஶூகாக்யௌ க்ஷாரௌ தத்த்வா ச யுக்திதஃ||௮௪|| ஸைந்தவௌத்பிதஸாமுத்ரபிடாநாஂ ரோமகஸ்ய ச| ஸஸௌவர்சலபாக்யாநாஂ பாகாந்த்விபலிகாந் பதக்||௮௫|| விநீய சூர்ணிதாந் தஸ்மாத் பாயயேத் ப்ரஸதஂ புதஃ| கரோத்யக்நிஂ பலஂ வர்ணஂ வாதக்நஂ புக்தபாசநம்||௮௬|| இதி தஶமூலாத்யஂ கதம்|
द्वे पञ्चमूले सरलं देवदारु सनागरम्| पिप्पलीं पिप्पलीमूलं चित्रकं हस्तिपिप्पलीम्||८२|| शणबीजं यवान् कोलन् कुलत्थान् सुषवीं तथा | पाचयेदारनालेन दध्ना सौवीरकेण वा||८३|| चतुर्भागावशेषेण पचेत्तेन घृताढकम्| स्वर्जिकायावशूकाख्यौ क्षारौ दत्त्वा च युक्तितः||८४|| सैन्धवौद्भिदसामुद्रबिडानां रोमकस्य च| ससौवर्चलपाक्यानां भागान्द्विपलिकान् पृथक्||८५|| विनीय चूर्णितान् तस्मात् पाययेत् प्रसृतं बुधः| करोत्यग्निं बलं वर्णं वातघ्नं भुक्तपाचनम्||८६|| इति दशमूलाद्यं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
த்வே பஞ்சமூலே இத்யாதௌ ஸுஷவீஸ்வரஸோ ஜலஸ்தாநீயஃ, ஆரநாலாதி க்வாத்யஂ ச மிலித்வா த்ரோணஂ மாநஂ க்ராஹ்யம்| க்ஷாரௌ தத்த்வா ச யுக்தித இத்யநேந க்ஷாரயோரல்பமாநத்வமுச்யதே, கிந்து ப்ரக்ஷேப்யாந்யதமலவணமாநேந பதக் க்ஷாரௌ தேயௌ; யுக்தித இத்யநேந து யோக்யே காலே க்ஷாரயோகமாஹ, ஸ ச யோக்யகாலோऽத்ர கதாவதாரணகால ஏவ| யதாஹ ஜதூகர்ணஃ- “தஶமூலஂ பஞ்சகோலஂ குலத்தஂ ஸுரபிஂ யவம்| தேவதாருஂ ச ஸரலஂ ஶணபீஜஂ ச ஸாதயேத்|| தத்நா ஸௌவீரகேணைவ தேந பக்வே கதாடகே| த்வௌ க்ஷாரௌ ஸப்தலவணாந்யாவபேத் த்விபலாநி து” இதி| ஔத்பிதம் உத்காரிகாலவணம்| ரோமகஂ ருமாஹத்பவம்| பாக்யஂ பாகஜம்||௮௨-௮௬||
Adhikarana 26 (87) · Śloka 87
த்ர்யூஷணத்ரிபலாகல்கே பில்வமாத்ரே குடாத் பலே| ஸர்பிஷோऽஷ்டபலஂ பக்த்வா மாத்ராஂ மந்தாநலஃ பிபேத்||௮௭|| இதி த்ர்யூஷணாத்யஂ கதம்|
त्र्यूषणत्रिफलाकल्के बिल्वमात्रे गुडात् पले| सर्पिषोऽष्टपलं पक्त्वा मात्रां मन्दानलः पिबेत्||८७|| इति त्र्यूषणाद्यं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
பில்வமாத்ரே இதி பலமாநே கல்கே, அஷ்டபலமாநமேவாத்ர ஸர்பிஃ பக்தவ்யஂ மஹர்ஷிவசநேந பலதாயித்வாத்||௮௭||
Adhikarana 27 (88-93) · Śloka 93
பஞ்சமூலாபயாவ்யோஷபிப்பலீமூலஸைந்தவைஃ| ராஸ்நாக்ஷாரத்வயாஜாஜீவிடங்கஶடிபிர்கதம்||௮௮|| ஶுக்தேந மாதுலுங்கஸ்ய ஸ்வரஸேநார்த்ரகஸ்ய ச| ஶுஷ்கமூலககோலாம்புசுக்ரிகாதாடிமஸ்ய ச||௮௯|| தக்ரமஸ்துஸுராமண்டஸௌவீரகதுஷோதகைஃ| காஞ்ஜிகேந ச தத் பக்வமக்நிதீப்திகரஂ பரம்||௯௦|| ஶூலகுல்மோதரஶ்வாஸகாஸாநிலகபாபஹம்| ஸபீஜபூரகரஸஂ ஸித்தஂ வா பாயயேத்கதம்||௯௧|| ஸித்தமப்யஞ்ஜநார்தஂ ச தைலமேதைஃ ப்ரயோஜயேத்| ஏதேஷாமௌஷதாநாஂ வா பிபேச்சூர்ணஂ ஸுகாம்புநா||௯௨|| வாதே ஶ்லேஷ்மாவதே ஸாமே கபே வா வாயுநோத்ததே| தத்யாச்சூர்ணஂ பாசநார்தமக்நிஸந்தீபநஂ பரம்||௯௩|| இதி பஞ்சமூலாத்யஂ கதஂ சூர்ணஂ ச|
पञ्चमूलाभयाव्योषपिप्पलीमूलसैन्धवैः| रास्नाक्षारद्वयाजाजीविडङ्गशटिभिर्घृतम्||८८|| शुक्तेन मातुलुङ्गस्य स्वरसेनार्द्रकस्य च| शुष्कमूलककोलाम्बुचुक्रिकादाडिमस्य च||८९|| तक्रमस्तुसुरामण्डसौवीरकतुषोदकैः| काञ्जिकेन च तत् पक्वमग्निदीप्तिकरं परम्||९०|| शूलगुल्मोदरश्वासकासानिलकफापहम्| सबीजपूरकरसं सिद्धं वा पाययेद्घृतम्||९१|| सिद्धमभ्यञ्जनार्थं च तैलमेतैः प्रयोजयेत्| एतेषामौषधानां वा पिबेच्चूर्णं सुखाम्बुना||९२|| वाते श्लेष्मावृते सामे कफे वा वायुनोद्धते| दद्याच्चूर्णं पाचनार्थमग्निसन्दीपनं परम्||९३|| इति पञ्चमूलाद्यं घृतं चूर्णं च|
🔊 Audio coming soon
பஞ்சமூலாத்யே ஶுக்தாதித்ரயோதஶத்ரவாணாஂ ப்ரத்யேகஂ ஸ்நேஹஸமத்வம்| ஸபீஜபூரகரஸமித்யத்ராபி பஞ்சமூல்யாதீநி கல்கத்வேநேச்சந்தி; கிஂவா பூர்வமேவ கதஂ பீஜபுரரஸஸஂயுக்தஂ பேயமித்யர்தஃ| தைலமித்யாதௌ ஏதைஃ பஞ்சமூல்யாதிபிஃ ஸித்தஂ தைலமப்யங்கார்தஂ யோஜ்யஂ, ததா ஏதேஷாமேவ கல்கோக்தாநாஂ பஞ்சமூல்யாதீநாஂ சூர்ணஂ ஸுகாம்புநா பேயம்| சூர்ணவிஷயமாஹ- வாதே இத்யாதி| வாதஶ்லேஷ்மாவதே க்ரஹணீகதே ததா ஸாமே க்ரஹணீகதே; கேசித் “ஸாமே புரீஷே” இதி வதந்தி; ஆமஂ சாநேகவிதமாஹுஃ, யதுச்யதே- “ஆமமந்நரஸஂ கேசித் கேசித்து மலஸஞ்சயம்| ப்ரதமாஂ தோஷதுஷ்டிஂ ச கேசிதாமஂ ப்ரசக்ஷதே” இதி| போஜோऽப்யாஹ- “ஆமாஶயஸ்தஃ காயாக்நேர்தௌர்பல்யாதவிபாசிதஃ| ஆத்ய ஆஹாரதாதுர்யஃ ஸ ஆம இதி ஸஞ்ஜ்ஞிதஃ” இதி| ஈஶ்வரஸேநோऽப்யாஹ- “ஏவமாமாஶயேऽப்யந்நஂ பஹு ஸம்யங்ந ஜீர்யதி| சீயமாநஂ ததேவாந்நஂ காலேநாமத்வமாப்நுயாத்” இத்யாதி| ததிஹாபி தத்வசநப்ராமாண்யாதாமவ்யவஸ்தா கர்தவ்யா||௮௮-௯௩||
Adhikarana 28 (94-95) · Śloka 95
மஜ்ஜத்யாமா குருத்வாத்விட் பக்வா தூத்ப்லவதே ஜலே| விநாऽதித்ரவஸங்காதஶைத்யஶ்லேஷ்மப்ரதூஷணாத்||௯௪|| பரீக்ஷ்யைவஂ புரா ஸாமஂ நிராமஂ சாமதோஷிணம்| விதிநோபாசரேத் ஸம்யக் பாசநேநேதரேண வா||௯௫||
मज्जत्यामा गुरुत्वाद्विट् पक्वा तूत्प्लवते जले| विनाऽतिद्रवसङ्घातशैत्यश्लेष्मप्रदूषणात्||९४|| परीक्ष्यैवं पुरा सामं निरामं चामदोषिणम्| विधिनोपाचरेत् सम्यक् पाचनेनेतरेण वा||९५||
🔊 Audio coming soon
ஸாமநிராமக்ரஹணீகதஜ்ஞாநார்தஂ ஸாமநிராமவிட்லக்ஷணமாஹ- மஜ்ஜதீத்யாதி| ஆமேதி ஆமாஶ்ரிதா| குருத்வாதிதி ஆமாஹிதகுருத்வாத்| பக்வேதி நிராமா; உபஸஂஹரிஷ்யத்யாமபக்வலக்ஷணாந்தே ‘பரீக்ஷ்யைவஂ புரா ஸாமஂ நிராமஂ வா’ இதி| த்வயோரபி ஆமபக்வலக்ஷணயோரபவாதமாஹ- விநாऽதித்ரவேத்யாதி| அதித்ரவத்வாதாமாऽபி ப்லவதே, அதிஸஂஹதா து பக்வாऽபி அதிஸங்காதாதேவ மஜ்ஜதி, ஶைத்யஶ்லேஷ்மப்ரதூஷணாச்ச கபயோகாஹிதகௌரவா பக்வாऽபி மஜ்ஜதி குருத்வாதேவ ந ப்லவதே| நநு ஸவிஷ்டம்பப்ரஸேகார்தீத்யாதிநைவ ஸாமஸ்யோக்தத்வாத் கிமநேந ஸாமதாலக்ஷணேந புநருக்தேந? உச்யதே- வாதகபாதிகாராத்ததுக்தம், இதஂ து விடாமதாஜ்ஞாநார்தமுக்தமிதி விஶேஷஃ| பரீக்ஷ்யேத்யாதௌ நிராமஂ சாமதோஷிணமிதி கதஂ, யாவதா ந நிராமதாயாமாமதோஷத்வமஸ்தி? ந, ஆமதோஷஶப்தேந க்ரஹணீதோஷிணோऽபிப்ரேதத்வாத்| இதரேணேதி க்ரஹணீதோஷஶமநேந||௯௪-௯௫||
Adhikarana 29 (96-97) · Śloka 97
சித்ரகஂ பிப்பலீமூலஂ த்வௌ க்ஷாரௌ லவணாநி ச| வ்யோஷஂ ஹிங்க்வஜமோதாஂ ச சவ்யஂ சைகத்ர சூர்ணயேத்||௯௬|| குடிகா மாதுலுங்கஸ்ய தாடிமஸ்ய ரஸேந வா| கதா விபாசயத்யாமஂ தீபயத்யாஶு சாலநம்||௯௭|| இதி சித்ரகாத்யா குடிகா|
चित्रकं पिप्पलीमूलं द्वौ क्षारौ लवणानि च| व्योषं हिङ्ग्वजमोदां च चव्यं चैकत्र चूर्णयेत्||९६|| गुटिका मातुलुङ्गस्य दाडिमस्य रसेन वा| कृता विपाचयत्यामं दीपयत्याशु चालनम्||९७|| इति चित्रकाद्या गुटिका|
🔊 Audio coming soon
சித்ரகேத்யாதௌ லவணாநி சேத்யத்ர கபிஞ்ஜலாதிகரணந்யாயேந லவணத்ரயமிச்சந்தி; கிந்த்வநியதே ஸ ந்யாயோ பவதி, இஹ து பஞ்சலவணாநாஂ ப்ராதாந்யேந தீர்கஞ்ஜீவிதீயே நிர்திஷ்டத்வாத் பஞ்சலவணஸ்ய ச ஶக்யோபாதாநத்வாத் பஞ்சைவ லவணாநி க்ராஹ்யாணி||௯௬-௯௭||
Adhikarana 30 (98-110) · Śloka 110
நாகராதிவிஷாமுஸ்தக்வாதஃ ஸ்யாதாமபாசநஃ| முஸ்தாந்தகல்கஃ பத்யா வா நாகரஂ சோஷ்ணவாரிணா||௯௮|| தேவதாருவசாமுஸ்தநாகராதிவிஷாபயாஃ| வாருண்யாமாஸுதாஸ்தோயே கோஷ்ணே வாऽலவணாஃ பிபேத்||௯௯|| வர்சஸ்யாமே ஸஶூலே ச பிபேத்வா தாடிமாம்புநா| விடேந லவணஂ பிஷ்டஂ பில்வஂ சித்ரகநாகரம்||௧௦௦|| ஸாமே வா ஸகபே வாதே கோஷ்டஶூலகரே பிபேத்| கலிங்கஹிங்க்வதிவிஷாவசாஸௌவர்சலாபயாஃ||௧௦௧|| சர்த்யர்ஶோக்ரந்திஶூலேஷு பிபேதுஷ்ணேந வாரிணா| பத்யாஸௌவர்சலாஜாஜீசூர்ணஂ மரிசஸஂயுதம்||௧௦௨|| அபயாஂ பிப்பலீமூலஂ வசாஂ கடுகரோஹிணீம்| பாடாஂ வத்ஸகபீஜாநி சித்ரகஂ விஶ்வபேஷஜம்||௧௦௩|| பிபேந்நிஷ்க்வாத்ய சூர்ணஂ வா கத்வா கோஷ்ணேந வாரிணா| பித்தஶ்லேஷ்மாபிபதாயாஂ க்ரஹண்யாஂ ஶூலநுத்திதம்||௧௦௪|| ஸாமே ஸாதிவிஷஂ வ்யோஷஂ லவணக்ஷாரஹிங்கு ச| நிஃக்வாத்ய பாயயேச்சூர்ணஂ கத்வா வா கோஷ்ணவாரிணா||௧௦௫|| பிப்பலீஂ நாகரஂ பாடாஂ ஸாரிவாஂ பஹதீத்வயம்| சித்ரகஂ கௌடஜஂ பீஜஂ லவணாந்யத பஞ்ச ச||௧௦௬|| தச்சூர்ணஂ ஸயவக்ஷாரஂ தத்யுஷ்ணாம்புஸுராதிபிஃ| பிபேதக்நிவிவத்த்யர்தஂ கோஷ்டவாதஹரஂ நரஃ||௧௦௭|| மரிசஂ குஞ்சிகாம்பஷ்டாவக்ஷாம்லாஃ குடவாஃ பதக்| பலாநி தஶ சாம்லஸ்ய வேதஸஸ்ய பலார்திகம்||௧௦௮|| ஸௌவர்சலஂ பிடஂ பாக்யஂ யவக்ஷாரஃ ஸஸைந்தவஃ| ஶடீபுஷ்கரமூலாநி ஹிங்கு ஹிங்குஶிவாடிகா||௧௦௯|| தத் ஸர்வமேகதஃ ஸூக்ஷ்மஂ சூர்ணஂ கத்வா ப்ரயோஜயேத்| ஹிதஂ வாதாபிபூதாயாஂ க்ரஹண்யாமருசௌ ததா||௧௧௦|| இதி மரிசாத்யஂ சூர்ணம்|
नागरातिविषामुस्तक्वाथः स्यादामपाचनः| मुस्तान्तकल्कः पथ्या वा नागरं चोष्णवारिणा||९८|| देवदारुवचामुस्तनागरातिविषाभयाः| वारुण्यामासुतास्तोये कोष्णे वाऽलवणाः पिबेत्||९९|| वर्चस्यामे सशूले च पिबेद्वा दाडिमाम्बुना| विडेन लवणं पिष्टं बिल्वं चित्रकनागरम्||१००|| सामे वा सकफे वाते कोष्ठशूलकरे पिबेत्| कलिङ्गहिङ्ग्वतिविषावचासौवर्चलाभयाः||१०१|| छर्द्यर्शोग्रन्थिशूलेषु पिबेदुष्णेन वारिणा| पथ्यासौवर्चलाजाजीचूर्णं मरिचसंयुतम्||१०२|| अभयां पिप्पलीमूलं वचां कटुकरोहिणीम्| पाठां वत्सकबीजानि चित्रकं विश्वभेषजम्||१०३|| पिबेन्निष्क्वाथ्य चूर्णं वा कृत्वा कोष्णेन वारिणा| पित्तश्लेष्माभिभृतायां ग्रहण्यां शूलनुद्धितम्||१०४|| सामे सातिविषं व्योषं लवणक्षारहिङ्गु च| निःक्वाथ्य पाययेच्चूर्णं कृत्वा वा कोष्णवारिणा||१०५|| पिप्पलीं नागरं पाठां सारिवां बृहतीद्वयम्| चित्रकं कौटजं बीजं लवणान्यथ पञ्च च||१०६|| तच्चूर्णं सयवक्षारं दध्युष्णाम्बुसुरादिभिः| पिबेदग्निविवृद्ध्यर्थं कोष्ठवातहरं नरः||१०७|| मरिचं कुञ्चिकाम्बष्ठावृक्षाम्लाः कुडवाः पृथक्| पलानि दश चाम्लस्य वेतसस्य पलार्धिकम्||१०८|| सौवर्चलं बिडं पाक्यं यवक्षारः ससैन्धवः| शटीपुष्करमूलानि हिङ्गु हिङ्गुशिवाटिका||१०९|| तत् सर्वमेकतः सूक्ष्मं चूर्णं कृत्वा प्रयोजयेत्| हितं वाताभिभूतायां ग्रहण्यामरुचौ तथा||११०|| इति मरिचाद्यं चूर्णम्|
🔊 Audio coming soon
முஸ்தாந்தகல்க இதி பஶ்சாதுக்தநாகராதிகல்க இத்யர்தஃ| அர்ஶோக்ரந்திஃ அர்ஶோऽநுக்ரதிதவர்சஸ்த்வம்| மரிசஸஂயுதமிதி பர்யந்தஂ ‘சூர்ணஂ கத்வா பிபேத்’ இத்யநுவர்ததே| ஸாமே தோஷே ஸதி பிப்பலீமூலாதிஷு அதிவிஷாதி ப்ரக்ஷிப்ய சூர்ணஂ கர்தவ்யமித்யர்தஃ| ஸுராதிபிரித்யத்ராதிஶப்தேந காஞ்ஜிகஸௌவீராதிக்ரஹணம்||௯௮-௧௧௦||
Adhikarana 31 (111) · Śloka 112
சதுர்ணாஂ ப்ரஸ்தமம்லாநாஂ த்ர்யூஷணஸ்ய பலத்ரயம்| லவணாநாஂ ச சத்வாரி ஶர்கராயாஃ பலாஷ்டகம்| ஸஞ்சூர்ண்ய ஶாகஸூபாந்நராகாதிஷ்வவசாரயேத்||௧௧௧|| காஸாஜீர்ணாருசிஶ்வாஸாஹத்பாண்ட்வாமயஶூலநுத்|௧௧௨|
चतुर्णां प्रस्थमम्लानां त्र्यूषणस्य पलत्रयम्| लवणानां च चत्वारि शर्करायाः पलाष्टकम्| सञ्चूर्ण्य शाकसूपान्नरागादिष्ववचारयेत्||१११|| कासाजीर्णारुचिश्वासाहृत्पाण्ड्वामयशूलनुत्|११२|
🔊 Audio coming soon
சதுர்ணாஂ ப்ரஸ்தமம்லாநாமித்யத்ர சதுரம்லஂ ஹத்யவர்கே ப்ரதமோக்தஂ வக்ஷாம்லாம்லவேதஸதாடிமபதரரூபமாஹுஃ; அந்யே து சவ்யத்வகித்யாதிப்ரயோகவக்ஷ்யமாணகபித்தசுக்ரிகாவக்ஷாம்லதாடிமாநாஂ க்ரஹணமாஹுஃ| தந்த்ராந்தரே து “வக்ஷாம்லமாதுலுங்காம்லபதராம்லாம்லவேதஸைஃ| சதுரம்லமிதஂ ப்ரோக்தஂ பஞ்சாம்லஂ து ஸதாடிமம்” இத்யுக்தம்| த்ர்யூஷணாச்ச பலத்ரயமிதி மிலிதாத் பலத்ரயம்| ராகஃ கபித்தாதித்ரவ்யகதோ வ்யஞ்ஜநவிஶேஷஃ||௧௧௧||-
Adhikarana 32 (112-116) · Śloka 117
சவ்யத்வக்பிப்பலீமூலதாதகீவ்யோஷசித்ரகாந்||௧௧௨|| கபித்தஂ பில்வமம்பஷ்டாஂ ஶால்மலஂ ஹஸ்திபிப்பலீம்| ஶிலோத்பேதஂ ததாऽஜாஜீஂ பிஷ்ட்வா பதரஸம்மிதம்||௧௧௩|| பரிபர்ஜ்ய கதே தத்நா யவாகூஂ ஸாதயேத்பிஷக்| ரஸைஃ கபித்தசுக்ரீகாவக்ஷாம்லைர்தாடிமஸ்ய ச||௧௧௪|| ஸர்வாதிஸாரக்ரஹணீகுல்மார்ஶஃப்லீஹநாஶிநீ| பஞ்சகோலகயூஷஶ்ச மூலகாநாஂ ச ஸோஷணஃ||௧௧௫|| ஸ்நிக்தோ தாடிமதக்ராம்லோ ஜாங்கலஃ ஸஂஸ்கதோ ரஸஃ| க்ரவ்யாதஸ்வரஸஃ ஶஸ்தோ போஜநார்தே ஸதீபநஃ||௧௧௬|| தக்ராரநாலமத்யாநி பாநாயாரிஷ்ட ஏவ ச|௧௧௭|
चव्यत्वक्पिप्पलीमूलधातकीव्योषचित्रकान्||११२|| कपित्थं बिल्वमम्बष्ठां शाल्मलं हस्तिपिप्पलीम्| शिलोद्भेदं तथाऽजाजीं पिष्ट्वा बदरसम्मितम्||११३|| परिभर्ज्य घृते दध्ना यवागूं साधयेद्भिषक्| रसैः कपित्थचुक्रीकावृक्षाम्लैर्दाडिमस्य च||११४|| सर्वातिसारग्रहणीगुल्मार्शःप्लीहनाशिनी| पञ्चकोलकयूषश्च मूलकानां च सोषणः||११५|| स्निग्धो दाडिमतक्राम्लो जाङ्गलः संस्कृतो रसः| क्रव्यादस्वरसः शस्तो भोजनार्थे सदीपनः||११६|| तक्रारनालमद्यानि पानायारिष्ट एव च|११७|
🔊 Audio coming soon
சவ்யேத்யாதௌ ஶால்மலஂ ஶால்மலீவேஷ்டகம்| ஶிலோத்பவஂ ஶைலஜம்| சுக்ரிகா சாங்கேரீ| ஸோஷண இதி ஸமரிசஃ||௧௧௨-௧௧௬||-
Adhikarana 33 (118-121) · Śloka 121
தக்ரஂ து க்ரஹணீதோஷே தீபநக்ராஹிலாகவாத்||௧௧௭|| ஶ்ரேஷ்டஂ மதுரபாகித்வாந்ந ச பித்தஂ ப்ரகோபயேத்| கஷாயோஷ்ணவிகாஶித்வாத்ரௌக்ஷ்யாச்சைவ கபே ஹிதம்||௧௧௮|| வாதே ஸ்வாத்வம்லஸாந்த்ரத்வாத் ஸத்யஸ்கமவிதாஹி தத்| தஸ்மாத் தக்ரப்ரயோகா யே ஜடராணாஂ ததாऽர்ஶஸாம்||௧௧௯|| விஹிதா க்ரஹணீதோஷே ஸர்வஶஸ்தாந் ப்ரயோஜயேத்| யவாந்யாமலகே பத்யா மரிசஂ த்ரிபலஂஶிகம்||௧௨௦|| லவணாநி பலாஂஶாநி பஞ்ச சைகத்ர சூர்ணயேத்| தக்ரே ததாஸுதஂ ஜாதஂ தக்ராரிஷ்டஂ பிபேந்நரஃ| தீபநஂ ஶோதகுல்மார்ஶஃக்ரிமிமேஹோதராபஹம்||௧௨௧|| இதி தக்ராரிஷ்டஃ|
तक्रं तु ग्रहणीदोषे दीपनग्राहिलाघवात्||११७|| श्रेष्ठं मधुरपाकित्वान्न च पित्तं प्रकोपयेत्| कषायोष्णविकाशित्वाद्रौक्ष्याच्चैव कफे हितम्||११८|| वाते स्वाद्वम्लसान्द्रत्वात् सद्यस्कमविदाहि तत्| तस्मात् तक्रप्रयोगा ये जठराणां तथाऽर्शसाम्||११९|| विहिता ग्रहणीदोषे सर्वशस्तान् प्रयोजयेत्| यवान्यामलके पथ्या मरिचं त्रिपलंशिकम्||१२०|| लवणानि पलांशानि पञ्च चैकत्र चूर्णयेत्| तक्रे तदासुतं जातं तक्रारिष्टं पिबेन्नरः| दीपनं शोथगुल्मार्शःक्रिमिमेहोदरापहम्||१२१|| इति तक्रारिष्टः|
🔊 Audio coming soon
தக்ரமித்யாதிநா தக்ரகுணாபிதாநம்| மதுரபாகித்வாந்ந ச பித்தப்ரகோபணம்; அம்லத்வாத் பித்தப்ரகோபணே ப்ராப்தே மதுரபாகிதயா பித்தஂ ந ப்ரகோபயதி, நாபி பித்தஂ ப்ரஶமயதீத்யாஹுஃ| ஸத்யஸ்கமவிதாஹீதி ஸத்யோ மதிதமேவ தக்ரஂ பச்யமாநாவஸ்தாயாஂ விதாஹகந்ந பவதி, கிஞ்சித்காலஸ்திதஂ து விதாஹீ பவத்யேவ| யவாநீத்யாதௌ தக்ரே ததாஸுதமிதி தக்ராடகே ஆஸுதம்| ஜாதமிதி அம்லரஸதயா ஜாதம்||௧௧௮-௧௨௧||
Adhikarana 34 (122-124) · Śloka 124
ஸ்வஸ்தாநகதமுத்க்லிஷ்டமக்நிநிர்வாபகஂ பிஷக்| பித்தஂ ஜ்ஞாத்வா விரேகேண நிர்ஹரேத்வமநேந வா||௧௨௨|| அவிதாஹிபிரந்நைஶ்ச லகுபிஸ்திக்தஸஂயுதைஃ| ஜாங்கலாநாஂ ரஸைர்யூஷைர்முத்காதீநாஂ கடைரபி||௧௨௩|| தாடிமாம்லைஃ ஸஸர்பிஷ்கைர்தீபநக்ராஹிஸஂயுதைஃ| தஸ்யாக்நிஂ தீபயேச்சூர்ணைஃ ஸர்பிர்பிஶ்சாபி திக்தகைஃ||௧௨௪||
स्वस्थानगतमुत्क्लिष्टमग्निनिर्वापकं भिषक्| पित्तं ज्ञात्वा विरेकेण निर्हरेद्वमनेन वा||१२२|| अविदाहिभिरन्नैश्च लघुभिस्तिक्तसंयुतैः| जाङ्गलानां रसैर्यूषैर्मुद्गादीनां खडैरपि||१२३|| दाडिमाम्लैः ससर्पिष्कैर्दीपनग्राहिसंयुतैः| तस्याग्निं दीपयेच्चूर्णैः सर्पिर्भिश्चापि तिक्तकैः||१२४||
🔊 Audio coming soon
வமநேந வேத்யூர்த்வகபித்தாபேக்ஷயா ஜ்ஞேயம்| ஸர்பிர்பிஶ்சாபி திக்தகைரித்யத்ர ஜாத்யாக்யாயாஂ பஹுவசநஂ; கிஂவா குஷ்டோக்தஂ திக்தகதத்வயமந்யச்ச திக்தஸாதிதஂ கதமிதி பஹுவசநஂ ஸாது||௧௨௨-௧௨௪||
Adhikarana 35 (125-128) · Śloka 128
சந்தநஂ பத்மகோஶீரஂ பாடாஂ மூர்வாஂ குடந்நடம்| ஷட்க்ரந்தாஸாரிவாஸ்போதாஸப்தபர்ணாடரூஷகாந்||௧௨௫|| படோலோதும்பராஶ்வத்தவடப்லக்ஷகபீதநாந்| கடுகாஂ ரோஹிணீஂ முஸ்தஂ நிம்பஂ ச த்விபலாஂஶிகம்||௧௨௬|| த்ரோணேऽபாஂ ஸாதயேத் பாதஶேஷே ப்ரஸ்தஂ கதாத் பசேத்| கிராததிக்தேந்த்ரயவவீராமாகதிகோத்பலைஃ||௧௨௭|| கல்கைரக்ஷஸமைஃ பேயஂ தத் பித்தக்ரஹணீகதே| திக்தகஂ யத்கதஂ சோக்தஂ கௌஷ்டிகே தச்ச தாபயேத்||௧௨௮|| இதி சந்தநாத்யஂ கதம்|
चन्दनं पद्मकोशीरं पाठां मूर्वां कुटन्नटम्| षड्ग्रन्थासारिवास्फोतासप्तपर्णाटरूषकान्||१२५|| पटोलोदुम्बराश्वत्थवटप्लक्षकपीतनान्| कटुकां रोहिणीं मुस्तं निम्बं च द्विपलांशिकम्||१२६|| द्रोणेऽपां साधयेत् पादशेषे प्रस्थं घृतात् पचेत्| किराततिक्तेन्द्रयववीरामागधिकोत्पलैः||१२७|| कल्कैरक्षसमैः पेयं तत् पित्तग्रहणीगदे| तिक्तकं यद्घृतं चोक्तं कौष्ठिके तच्च दापयेत्||१२८|| इति चन्दनाद्यं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
குடந்நடஂ கைவர்தமுஸ்தகம்| ஷட்க்ரந்தா வசா| ஆஸ்போதா ‘அஸ்புரமல்லிகா’ இதி லோகே க்யாதா| கபீதநஃ ‘கந்தமுண்ட’ இதி க்யாதஃ||௧௨௫-௧௨௮||
Adhikarana 36 (129-131) · Śloka 131
நாகராதிவிஷே முஸ்தஂ தாதகீஂ ச ரஸாஞ்ஜநம்| வத்ஸகத்வக்பலஂ பில்வஂ பாடாஂ கடுகரோஹிணீம்||௧௨௯|| பிபேத் ஸமாஂஶஂ தச்சூர்ணஂ ஸக்ஷௌத்ரஂ தண்டுலாம்புநா| பைத்திகே க்ரஹணீதோஷே ரக்தஂ யச்சோபவேஶ்யதே||௧௩௦|| அர்ஶாஂஸி ச குதே ஶூலஂ ஜயேச்சைவ ப்ரவாஹிகாம்| நாகராத்யமிதஂ சூர்ணஂ கஷ்ணாத்ரேயேண பூஜிதம்||௧௩௧|| இதி நாகராத்யஂ சூர்ணம்|
नागरातिविषे मुस्तं धातकीं च रसाञ्जनम्| वत्सकत्वक्फलं बिल्वं पाठां कटुकरोहिणीम्||१२९|| पिबेत् समांशं तच्चूर्णं सक्षौद्रं तण्डुलाम्बुना| पैत्तिके ग्रहणीदोषे रक्तं यच्चोपवेश्यते||१३०|| अर्शांसि च गुदे शूलं जयेच्चैव प्रवाहिकाम्| नागराद्यमिदं चूर्णं कृष्णात्रेयेण पूजितम्||१३१|| इति नागराद्यं चूर्णम्|
🔊 Audio coming soon
நாகராத்யே ஸக்ஷௌத்ரமிதி மதுப்ரக்ஷேபயுக்தம்| தண்டுலாம்புநேதி தண்டுலதாவநாம்புநா; அந்யே து தண்டுலாத்த்விகுணமம்லஂ தண்டுலேந ஸமஂ சிரஂ ஸ்திதஂ தத்தண்டுலாம்பு வதந்தி| கஷ்ணாத்ரேயேண பூஜிதத்வோபதர்ஶநாதஸ்ய ஸித்தயோகத்வஂ தர்ஶ்யதே; கஷ்ணாத்ரேயஃ புநர்வஸோரபிந்ந ஏவேதி வத்தாஃ||௧௨௯-௧௩௧||
Adhikarana 37 (132-133) · Śloka 133
பூநிம்பகடுகாவ்யோஷமுஸ்தகேந்த்ரயவாந் ஸமாந்| த்வௌ சித்ரகாத்வத்ஸகத்வக்பாகாந் ஷோடஶ சூர்ணயேத்||௧௩௨|| குடஶீதாம்புநா பீதஂ க்ரஹணீதோஷகுல்மநுத்| காமலாஜ்வரபாண்டுத்வமேஹாருச்யதிஸாரநுத்||௧௩௩|| இதி பூநிம்பாத்யஂ சூர்ணம்|
भूनिम्बकटुकाव्योषमुस्तकेन्द्रयवान् समान्| द्वौ चित्रकाद्वत्सकत्वग्भागान् षोडश चूर्णयेत्||१३२|| गुडशीताम्बुना पीतं ग्रहणीदोषगुल्मनुत्| कामलाज्वरपाण्डुत्वमेहारुच्यतिसारनुत्||१३३|| इति भूनिम्बाद्यं चूर्णम्|
🔊 Audio coming soon
பூநிம்பாத்யே குடயுதஂ ஶீதாம்பு குடஶீதாம்பு; குடஶ்சாத்ர குடவர்ணதாமாதுர்யாபத்திமாத்ரோ தேயஃ||௧௩௨-௧௩௩||
Adhikarana 38 (134-140) · Śloka 140
வசாமதிவிஷாஂ பாடாஂ ஸப்தபர்ணஂ ரஸாஞ்ஜநம்| ஸ்யோநாகோதீச்யகட்வங்கவத்ஸகத்வக்துராலபாஃ||௧௩௪|| தார்வீஂ பர்படகஂ பாடாஂ யவாநீஂ மதுஶிக்ருகம்| படோலபத்ரஂ ஸித்தார்தாந் யூதிகாஂ ஜாதிபல்லவாந்||௧௩௫|| ஜம்ப்வாம்ரபில்வமத்யாநி நிம்பஶாகபலாநி ச| தத்ரோகஶமமந்விச்சந் பூநிம்பாத்யேந யோஜயேத்||௧௩௬|| கிராததிக்தஃ ஷட்க்ரந்தா த்ராயமாணா கடுத்ரிகம்| சந்தநஂ பத்மகோஶீரஂ தார்வீத்வக் கடுரோஹிணீ||௧௩௭|| குடஜத்வக்பலஂ முஸ்தஂ யவாநீ தேவதாரு ச| படோலநிம்பபத்ரைலாஸௌராஷ்ட்ரயதிவிஷாத்வசஃ||௧௩௮|| மதுஶிக்ரோஶ்ச பீஜாநி மூர்வா பர்படகஸ்ததா| தச்சூர்ணஂ மதுநா லேஹ்யஂ பேயஂ மத்யைர்ஜலேந வா||௧௩௯|| ஹத்பாண்டுக்ரஹணீரோககுல்மஶூலாருசிஜ்வராந்| காமலாஂ ஸந்நிபாதஂ ச முகரோகாஂஶ்ச நாஶயேத்||௧௪௦|| இதி கிராதாத்யஂ சூர்ணம்|
वचामतिविषां पाठां सप्तपर्णं रसाञ्जनम्| स्योनाकोदीच्यकट्वङ्गवत्सकत्वग्दुरालभाः||१३४|| दार्वीं पर्पटकं पाठां यवानीं मधुशिग्रुकम्| पटोलपत्रं सिद्धार्थान् यूथिकां जातिपल्लवान्||१३५|| जम्ब्वाम्रबिल्वमध्यानि निम्बशाकफलानि च| तद्रोगशममन्विच्छन् भूनिम्बाद्येन योजयेत्||१३६|| किराततिक्तः षड्ग्रन्था त्रायमाणा कटुत्रिकम्| चन्दनं पद्मकोशीरं दार्वीत्वक् कटुरोहिणी||१३७|| कुटजत्वक्फलं मुस्तं यवानी देवदारु च| पटोलनिम्बपत्रैलासौराष्ट्रयतिविषात्वचः||१३८|| मधुशिग्रोश्च बीजानि मूर्वा पर्पटकस्तथा| तच्चूर्णं मधुना लेह्यं पेयं मद्यैर्जलेन वा||१३९|| हृत्पाण्डुग्रहणीरोगगुल्मशूलारुचिज्वरान्| कामलां सन्निपातं च मुखरोगांश्च नाशयेत्||१४०|| इति किराताद्यं चूर्णम्|
🔊 Audio coming soon
வசாமித்யாதௌ ஸ்யோநாககட்வங்கஶப்தாப்யாஂ த்வாவபி பதுஶிம்பால்பஶிம்பௌ ஸ்யோநாகௌ கஹ்யேதே| தத்ரோகஶமமந்விச்சந்நிதி பூநிம்பாத்யுக்தக்ரஹணீதோஷாதிரோகஶாந்திஂ காங்க்ஷந்| பூநிம்பாத்யேநேதி பூநிம்பாத்யுக்தத்ரவ்யகணேந யதோக்தமாநேந யோஜயத் வசாதீந்; அபரே து பூநிம்பாத்யேநேதி வசநேநாத்ர பூநிம்பாத்யுக்தகுடஶீதாம்புபேயதாமஸ்யாப்யதிதிஶதீதி வதந்தி||௧௩௪-௧௪௦||
Adhikarana 39 (141-145) · Śloka 145
க்ரஹண்யாஂ ஶ்லேஷ்மதுஷ்டாயாஂ வமிதஸ்ய யதாவிதி| கட்வம்லலவணக்ஷாரைஸ்திக்தைஶ்சாக்நிஂ விவர்தயேத்||௧௪௧|| பலாஶஂ சித்ரகஂ சவ்யஂ மாதுலுங்கஂ ஹரீதகீம்| பிப்பலீஂ பிப்பலீமூலஂ பாடாஂ நாகரதாந்யகம்||௧௪௨|| கார்ஷிகாண்யுதகப்ரஸ்தே பக்த்வா பாதாவஶேஷிதம்| பாநீயார்தஂ ப்ரயுஞ்ஜீத யவாகூஂ தைஶ்ச ஸாதயேத்||௧௪௩|| ஶுஷ்கமூலகயூஷேண கௌலத்தேநாதவா புநஃ| கட்வம்லக்ஷாரபடுநா லகூந்யந்நாநி போஜயேத்||௧௪௪|| அம்லஂ சாநு பிபேத்தக்ரஂ தக்ராரிஷ்டமதாபி வா| மதிராஂ மத்வரிஷ்டஂ வா நிகதஂ ஸீதுமேவ வா||௧௪௫||
ग्रहण्यां श्लेष्मदुष्टायां वमितस्य यथाविधि| कट्वम्ललवणक्षारैस्तिक्तैश्चाग्निं विवर्धयेत्||१४१|| पलाशं चित्रकं चव्यं मातुलुङ्गं हरीतकीम्| पिप्पलीं पिप्पलीमूलं पाठां नागरधान्यकम्||१४२|| कार्षिकाण्युदकप्रस्थे पक्त्वा पादावशेषितम्| पानीयार्थं प्रयुञ्जीत यवागूं तैश्च साधयेत्||१४३|| शुष्कमूलकयूषेण कौलत्थेनाथवा पुनः| कट्वम्लक्षारपटुना लघून्यन्नानि भोजयेत्||१४४|| अम्लं चानु पिबेत्तक्रं तक्रारिष्टमथापि वा| मदिरां मध्वरिष्टं वा निगदं सीधुमेव वा||१४५||
🔊 Audio coming soon
பாநீயார்தஂ பாநாய| கட்வம்லக்ஷாரபடுநேதி கட்வாதியோகாத் படுநா இந்த்ரியோத்தேஜகேநேத்யர்தஃ| கபக்ரஹண்யாஂ ஸத்யஸ்கமேவ யத்யபி கஷாயத்வாத்தக்ரமுசிதஂ, ததாऽபி அக்நிதீபநதயா அம்லமேவ தக்ரஂ ‘அம்லஂ சாநுபிபேத்’ இத்யநேநைவோக்தம்| நிகதஂ ஸீதுமிதி நிர்தோஷஂ ஸீதும்||௧௪௧-௧௪௫||
Adhikarana 40 (146-151) · Śloka 151
த்ரோணஂ மதூகபுஷ்பாணாஂ விடங்காநாஂ ததோऽர்ததஃ| சித்ரகஸ்ய ததோऽர்தஂ ஸ்யாத்ததா பல்லாதகாடகம்||௧௪௬|| மஞ்ஜிஷ்டாஷ்டபலஂ சைவ த்ரித்ரோணேऽபாஂ விபாசயேத்| த்ரோணஶேஷஂ து தச்சீதஂ மத்வர்தாடகஸஂயுதம்||௧௪௭|| ஏலாமணாலாகுருபிஶ்சந்தநேந ச ரூஷிதே| கும்பே மாஸஸ்திதஂ ஜாதமாஸவஂ தஂ ப்ரயோஜயேத்||௧௪௮|| க்ரஹணீஂ தீபயத்யேவ பஂஹணஃ கபபித்தஜித்| ஶோதஂ குஷ்டஂ கிலாஸஂ ச ப்ரமேஹாஂஶ்ச ப்ரணாஶயேத்||௧௪௯|| இதி மதூகாஸவஃ| மதூகபுஷ்பஸ்வரஸஂ ஶதமர்தக்ஷயீகதம்| க்ஷௌத்ரபாதயுதஂ ஶீதஂ பூர்வவத் ஸந்நிதாபயேத்||௧௫௦|| தஂ பிபந் க்ரஹணீதோஷாஞ்ஜயேத் ஸர்வாந் ஹிதாஶநஃ| தத்வத்த்ராக்ஷேக்ஷுகர்ஜூரஸ்வரஸாநாஸுதாந் பிபேத்||௧௫௧||
द्रोणं मधूकपुष्पाणां विडङ्गानां ततोऽर्धतः| चित्रकस्य ततोऽर्धं स्यात्तथा भल्लातकाढकम्||१४६|| मञ्जिष्ठाष्टपलं चैव त्रिद्रोणेऽपां विपाचयेत्| द्रोणशेषं तु तच्छीतं मध्वर्धाढकसंयुतम्||१४७|| एलामृणालागुरुभिश्चन्दनेन च रूषिते| कुम्भे मासस्थितं जातमासवं तं प्रयोजयेत्||१४८|| ग्रहणीं दीपयत्येव बृंहणः कफपित्तजित्| शोथं कुष्ठं किलासं च प्रमेहांश्च प्रणाशयेत्||१४९|| इति मधूकासवः| मधूकपुष्पस्वरसं शृतमर्धक्षयीकृतम्| क्षौद्रपादयुतं शीतं पूर्ववत् सन्निधापयेत्||१५०|| तं पिबन् ग्रहणीदोषाञ्जयेत् सर्वान् हिताशनः| तद्वद्द्राक्षेक्षुखर्जूरस्वरसानासुतान् पिबेत्||१५१||
🔊 Audio coming soon
அர்தக்ஷயீகதமிதி பாகாதர்தாவஶிஷ்டஂ கதம்| பூர்வவத்ஸந்நிதாபயேதிதி ஏலாதிலிப்தே கும்பே ஸஂஸ்தாபயேத்||௧௪௬-௧௫௧||
Adhikarana 41 (152-159) · Śloka 159
ப்ரஸ்தௌ துராலபாயா த்வௌ பஸ்தமாமலகஸ்ய ச| தந்தீசித்ரகமுஷ்டீ த்வே ப்ரத்யக்ரஂ சாபயாஶதம்||௧௫௨|| சதுர்த்ரோணேऽம்பஸஃ பக்த்வா ஶீதஂ த்ரோணாவஶேஷிதம்| ஸகுடத்விஶதஂ பூதஂ மதுநஃ குடவாயுதம்||௧௫௩|| தத்வத் ப்ரியங்கோஃ பிப்பல்யா விடங்காநாஂ ச சூர்ணிதைஃ| குடவைர்கதகும்பஸ்தஂ பக்ஷாஜ்ஜாதஂ ததஃ பிபேத்||௧௫௪|| க்ரஹணீபாண்டுரோகார்ஶஃகுஷ்டவீஸர்பமேஹநுத்| ஸ்வரவர்ணகரஶ்சைஷ ரக்தபித்தகபாபஹஃ||௧௫௫|| இதி துராலபாஸவஃ| ஹரித்ரா பஞ்சமூலே த்வே வீரர்ஷபகஜீவகம்| ஏஷாஂ பஞ்சபலாந் பாகாஂஶ்சதுர்த்ரோணேऽம்பஸஃ பசேத்||௧௫௬|| த்ரோணஶேஷே ரஸே பூதே குடஸ்ய த்விஶதஂ பிஷக்| சூர்ணிதாந் குடவார்தாஂஶாந் ப்ரக்ஷிபேச்ச ஸமாக்ஷிகாந்||௧௫௭|| ப்ரியங்குமுஸ்தமஞ்ஜிஷ்டாவிடங்கமதுகப்லவாந்| லோத்ரஂ ஶாபரகஂ சைவ மாஸார்தஸ்தஂ பிபேத்து தம்||௧௫௮|| ஏஷ மூலாஸவஃ ஸித்தோ தீபநோ ரக்தபித்தஜித்| ஆநாஹகபஹத்ரோகபாண்டுரோகாங்கஸாதநுத்||௧௫௯|| இதி மூலாஸவஃ|
प्रस्थौ दुरालभाया द्वौ पस्थमामलकस्य च| दन्तीचित्रकमुष्टी द्वे प्रत्यग्रं चाभयाशतम्||१५२|| चतुर्द्रोणेऽम्भसः पक्त्वा शीतं द्रोणावशेषितम्| सगुडद्विशतं पूतं मधुनः कुडवायुतम्||१५३|| तद्वत् प्रियङ्गोः पिप्पल्या विडङ्गानां च चूर्णितैः| कुडवैर्घृतकुम्भस्थं पक्षाज्जातं ततः पिबेत्||१५४|| ग्रहणीपाण्डुरोगार्शःकुष्ठवीसर्पमेहनुत्| स्वरवर्णकरश्चैष रक्तपित्तकफापहः||१५५|| इति दुरालभासवः| हरिद्रा पञ्चमूले द्वे वीरर्षभकजीवकम्| एषां पञ्चपलान् भागांश्चतुर्द्रोणेऽम्भसः पचेत्||१५६|| द्रोणशेषे रसे पूते गुडस्य द्विशतं भिषक्| चूर्णितान् कुडवार्धांशान् प्रक्षिपेच्च समाक्षिकान्||१५७|| प्रियङ्गुमुस्तमञ्जिष्ठाविडङ्गमधुकप्लवान्| लोध्रं शाबरकं चैव मासार्धस्थं पिबेत्तु तम्||१५८|| एष मूलासवः सिद्धो दीपनो रक्तपित्तजित्| आनाहकफहृद्रोगपाण्डुरोगाङ्गसादनुत्||१५९|| इति मूलासवः|
🔊 Audio coming soon
தந்தீசித்ரகமுஷ்டீ த்வே இதி சித்ரகதந்த்யோர்மிலித்வா த்விபலம்| தத்வதிதி ஏலாதிநா லிப்தபஹத்கும்பஸ்தம்||௧௫௨-௧௫௯||
Adhikarana 42 (160-162) · Śloka 162
ப்ராஸ்திகஂ பிப்பலீஂ பிஷ்ட்வா குடஂ மத்யஂ பிபீதகாத்| உதகப்ரஸ்தஸஂயுக்தஂ யவபல்லே நிதாபயேத்||௧௬௦|| தஸ்மாத் பலஂ ஸுஜாதாத்து ஸலிலாஞ்ஜலிஸஂயுதம்| பிபேத்பிண்டாஸவோ ஹ்யேஷ ரோகாநீகவிநாஶநஃ||௧௬௧|| ஸ்வஸ்தோऽப்யேநஂ பிபேந்மாஸஂ நரஃ ஸ்நிக்தரஸாஶநஃ | இச்சஂஸ்தேஷாமநுத்பத்திஂ ரோகாணாஂ யேऽத்ர கீர்திதாஃ||௧௬௨|| இதி பிண்டாஸவஃ|
प्रास्थिकं पिप्पलीं पिष्ट्वा गुडं मध्यं बिभीतकात्| उदकप्रस्थसंयुक्तं यवपल्ले निधापयेत्||१६०|| तस्मात् पलं सुजातात्तु सलिलाञ्जलिसंयुतम्| पिबेत्पिण्डासवो ह्येष रोगानीकविनाशनः||१६१|| स्वस्थोऽप्येनं पिबेन्मासं नरः स्निग्धरसाशनः | इच्छंस्तेषामनुत्पत्तिं रोगाणां येऽत्र कीर्तिताः||१६२|| इति पिण्डासवः|
🔊 Audio coming soon
ப்ராஸ்திகமித்யாதௌ பிப்பலீகுடபிபீதகமஜ்ஜாநஃ ப்ரத்யேகஂ ப்ரஸ்தமாநாஃ| ஸ்நிக்தரஸாஶந இதி ஸ்நேஹவந்மாஂஸரஸபோஜநஃ||௧௬௦-௧௬௨||
Adhikarana 43 (163-167) · Śloka 167
நவே பிப்பலிமத்வாக்தே கலஸேऽகுருதூபிதே| மத்வாடகஂ ஜலஸமஂ சூர்ணாநீமாநி தாபயேத்||௧௬௩|| குடவார்தஂ விடங்காநாஂ பிப்பல்யாஃ குடவஂ ததா| சதுர்திகாஂஶாஂ த்வக்க்ஷீரீஂ கேஶரஂ மரிசாநி ச||௧௬௪|| த்வகேலாபத்ரகஶடீக்ரமுகாதிவிஷாகநாந்| ஹரேண்வேல்வாலுதேஜோஹ்வாபிப்பலீமூலசித்ரகாந்||௧௬௫|| கார்ஷிகாஂஸ்தத் ஸ்திதஂ மாஸமத ஊர்த்வஂ ப்ரயோஜயேத்| மந்தஂ ஸந்தபயத்யக்நிஂ கரோதி விஷமஂ ஸமம்||௧௬௬|| ஹத்பாண்டுக்ரஹணீரோககுஷ்டார்ஶஃஶ்வயதுஜ்வராந்| வாதஶ்லேஷ்மாமயாஂஶ்சாந்யாந்மத்வரிஷ்டோ வ்யபோஹதி||௧௬௭|| இதி மத்வரிஷ்டஃ|
नवे पिप्पलिमध्वाक्ते कलसेऽगुरुधूपिते| मध्वाढकं जलसमं चूर्णानीमानि दापयेत्||१६३|| कुडवार्धं विडङ्गानां पिप्पल्याः कुडवं तथा| चतुर्थिकांशां त्वक्क्षीरीं केशरं मरिचानि च||१६४|| त्वगेलापत्रकशटीक्रमुकातिविषाघनान्| हरेण्वेल्वालुतेजोह्वापिप्पलीमूलचित्रकान्||१६५|| कार्षिकांस्तत् स्थितं मासमत ऊर्ध्वं प्रयोजयेत्| मन्दं सन्दपयत्यग्निं करोति विषमं समम्||१६६|| हृत्पाण्डुग्रहणीरोगकुष्ठार्शःश्वयथुज्वरान्| वातश्लेष्मामयांश्चान्यान्मध्वरिष्टो व्यपोहति||१६७|| इति मध्वरिष्टः|
🔊 Audio coming soon
நவே இத்யாதௌ த்வகேலாதீநாஂ கார்ஷிகத்வம்||௧௬௩-௧௬௭||
Adhikarana 44 (168-170) · Śloka 170
ஸமூலாஂ பிப்பலீஂ க்ஷாரௌ த்வௌ பஞ்ச லவணாநி ச| மாதுலுங்காபயாராஸ்நாஶடீமரிசநாகரம்||௧௬௮|| கத்வா ஸமாஂஶஂ தச்சூர்ணஂ பிபேத் ப்ராதஃ ஸுகாம்புநா| ஶ்லேஷ்மிகே க்ரஹணீதோஷே பலவர்ணாக்நிவர்தநம்||௧௬௯|| ஏதைரேவௌஷதைஃ ஸித்தஂ ஸர்பிஃ பேயஂ ஸமாருதே| கௌல்மிகே ஷட்பலஂ ப்ரோக்தஂ பல்லாதககதஂ ச யத்||௧௭௦||
समूलां पिप्पलीं क्षारौ द्वौ पञ्च लवणानि च| मातुलुङ्गाभयारास्नाशटीमरिचनागरम्||१६८|| कृत्वा समांशं तच्चूर्णं पिबेत् प्रातः सुखाम्बुना| श्लेष्मिके ग्रहणीदोषे बलवर्णाग्निवर्धनम्||१६९|| एतैरेवौषधैः सिद्धं सर्पिः पेयं समारुते| गौल्मिके षट्पलं प्रोक्तं भल्लातकघृतं च यत्||१७०||
🔊 Audio coming soon
ஸமூலாஂ பிப்பலீமிதி பிப்பலீஂ பிப்பலீமூலஂ ச| பல்லாதககதஂ ச குல்மோக்தமிதி ஜ்ஞேயம்||௧௬௮-௧௭௦||
Adhikarana 45 (171-178) · Śloka 178
பிடஂ காலோத்தலவணஂ ஸர்ஜிகாயவஶூகஜம்| ஸப்தலாஂ கண்டகாரீஂ ச சித்ரகஂ சேதி தாஹயேத்||௧௭௧|| ஸப்தகத்வஃ ஸ்ருதஸ்யாஸ்ய க்ஷாரஸ்ய த்வ்யாடகேந து| ஆடகஂ ஸர்பிஷஃ பக்த்வா பிபேதக்நிவிவர்தநம்||௧௭௨|| இதி க்ஷாரகதம்| ஸமூலாஂ பிப்பலீஂ பாடாஂ சவ்யேந்த்ரயவநாகரம்| சித்ரகாதிவிஷே ஹிங்கு ஶ்வதஂஷ்ட்ராஂ கடுரோஹிணீம்||௧௭௩|| வசாஂ ச கார்ஷிகஂ பஞ்சலவணாநாஂ பலாநி ச| தத்நஃ ப்ரஸ்தத்வயே தைலஸர்பிஷோஃ குடவத்வயே||௧௭௪|| கண்டீகதாநி நிஷ்க்வாத்ய ஶநைரந்தர்கதே ரஸே| அந்தர்தூமஂ ததோ தக்தவா சூர்ணஂ கத்வா கதாப்லுதம்||௧௭௫|| பிபேத் பாணிதலஂ தஸ்மிஞ்ஜீர்ணே ஸ்யாந்மதுராஶநஃ| வாதஶ்லேஷ்மாமயாந்ஸர்வாந்ஹந்யாத்விஷகராஂஶ்ச ஸஃ||௧௭௬|| பல்லாதகஂ த்ரிகடுகஂ த்ரிபலாஂ லவணத்ரயம்| அந்தர்தூமஂ த்விபலிகஂ கோபுரீஷாக்நிநா தஹேத்||௧௭௭|| ஸ க்ஷாரஃ ஸர்பிஷா பீதோ போஜ்யே வாऽப்யவசூர்ணிதஃ| ஹத்பாண்டுக்ரஹணீதோஷகுல்மோதாவர்தஶூலநுத்||௧௭௮||
बिडं कालोत्थलवणं सर्जिकायवशूकजम्| सप्तलां कण्टकारीं च चित्रकं चेति दाहयेत्||१७१|| सप्तकृत्वः स्रुतस्यास्य क्षारस्य द्व्याढकेन तु| आढकं सर्पिषः पक्त्वा पिबेदग्निविवर्धनम्||१७२|| इति क्षारघृतम्| समूलां पिप्पलीं पाठां चव्येन्द्रयवनागरम्| चित्रकातिविषे हिङ्गु श्वदंष्ट्रां कटुरोहिणीम्||१७३|| वचां च कार्षिकं पञ्चलवणानां पलानि च| दध्नः प्रस्थद्वये तैलसर्पिषोः कुडवद्वये||१७४|| खण्डीकृतानि निष्क्वाथ्य शनैरन्तर्गते रसे| अन्तर्धूमं ततो दग्धवा चूर्णं कृत्वा घृताप्लुतम्||१७५|| पिबेत् पाणितलं तस्मिञ्जीर्णे स्यान्मधुराशनः| वातश्लेष्मामयान्सर्वान्हन्याद्विषगरांश्च सः||१७६|| भल्लातकं त्रिकटुकं त्रिफलां लवणत्रयम्| अन्तर्धूमं द्विपलिकं गोपुरीषाग्निना दहेत्||१७७|| स क्षारः सर्पिषा पीतो भोज्ये वाऽप्यवचूर्णितः| हृत्पाण्डुग्रहणीदोषगुल्मोदावर्तशूलनुत्||१७८||
🔊 Audio coming soon
பிடஂ காலோத்தலவணமிதி பிடஂ பிடலவணஂ, காலலவணஂ து ஸௌவர்சலலவணமித்யர்தஃ| கண்டீகதாநீதி கண்டஂ கண்டஂ கதாநி| அநுகதே ரஸே இதி நிபீதே த்ரவே| பாணிதலமிதி கர்ஷஃ| மதுராஶநத்வமிஹ க்ஷாரப்ரயோகாபிச்சேதகத்வஹந்ததயா யௌகிகத்வாஜ்ஜ்ஞேயம்||௧௭௧-௧௭௮||
Adhikarana 46 (179-180) · Śloka 180
துராலபாஂ கரஞ்ஜௌ த்வௌ ஸப்தபர்ணஂ ஸவத்ஸகம்| ஷட்க்ரந்தாஂ மதநஂ மூர்வாஂ பாடாமாரக்வதஂ ததா||௧௭௯|| கோமூத்ரேண ஸமாஂஶாநி கத்வா சூர்ணாநி தாஹயேத்| தக்த்வா ச தஂ பிபேத் க்ஷாரஂ க்ரஹணீபலவர்தநம்||௧௮௦||
दुरालभां करञ्जौ द्वौ सप्तपर्णं सवत्सकम्| षड्ग्रन्थां मदनं मूर्वां पाठामारग्वधं तथा||१७९|| गोमूत्रेण समांशानि कृत्वा चूर्णानि दाहयेत्| दग्ध्वा च तं पिबेत् क्षारं ग्रहणीबलवर्धनम्||१८०||
🔊 Audio coming soon
கோமூத்ரேண ஸமாஂஶாநீதி கோமூத்ரேண மிலிதஂ சூர்ணஂ துல்யம்| அஸ்ய ச பாநஂ பூர்வக்ஷாரவத் ஸர்பிஷா ஜ்ஞேயம்||௧௭௯-௧௮௦||
Adhikarana 47 (181-182) · Śloka 182
பூநிம்பஂ ரோஹிணீஂ திக்தாஂ படோலஂ நிம்பபர்படம்| தஹேந்மாஹிஷமூத்ரேண க்ஷார ஏஷோऽக்நிவர்தநஃ||௧௮௧|| த்வே ஹரித்ரே வசா குஷ்டஂ சித்ரகஃ கடுரோஹிணீ| முஸ்தஂ ச பஸ்தமூத்ரேண தஹேத் க்ஷாரோऽக்நிவர்தநஃ||௧௮௨||
भूनिम्बं रोहिणीं तिक्तां पटोलं निम्बपर्पटम्| दहेन्माहिषमूत्रेण क्षार एषोऽग्निवर्धनः||१८१|| द्वे हरिद्रे वचा कुष्ठं चित्रकः कटुरोहिणी| मुस्तं च बस्तमूत्रेण दहेत् क्षारोऽग्निवर्धनः||१८२||
🔊 Audio coming soon
மாஹிஷமூத்ரேணேத்யாதௌ சூர்ணஸமத்வஂ மாஹிஷமூத்ரஸ்ய, பூர்வப்ரயோகதஷ்டத்வாத்||௧௮௧-௧௮௨||
Adhikarana 48 (183-187) · Śloka 187
சதுஷ்பலஂ ஸுதாகாண்டாத்த்ரிபலஂ லவணத்ரயாத்| வார்தாகீகுடவஂ சார்காதஷ்டௌ த்வே சித்ரகாத் பலே||௧௮௩|| தக்தாநி வார்தாகுரஸே குடிகா போஜநோத்தராஃ| புக்தஂ புக்தஂ பசந்த்யாஶு காஸஶ்வாஸார்ஶஸாஂ ஹிதாஃ||௧௮௪|| விஸூசிகாப்ரதிஶ்யாயஹத்ரோகஶமநாஶ்ச தாஃ| இத்யேஷா க்ஷாரகுடிகா கஷ்ணாத்ரேயேண கீர்திதா||௧௮௫|| இதி க்ஷாரகுடிகா| வத்ஸகாதிவிஷே பாடாஂ துஃஸ்பர்ஶாஂ ஹிங்கு சித்ரகம்| சூர்ணீகத்ய பலாஶாக்ரக்ஷாரே மூத்ரஸ்ருதே பசேத்||௧௮௬|| ஆயஸே பாஜநே ஸாந்த்ராத்தஸ்மாத் கோலஂ ஸுகாம்புநா| மத்யைர்வா க்ரஹணீதோஷஶோதார்ஶஃபாண்டுமாந் பிபேத்||௧௮௭|| இதி சதுர்தக்ஷாரஃ|
चतुष्पलं सुधाकाण्डात्त्रिपलं लवणत्रयात्| वार्ताकीकुडवं चार्कादष्टौ द्वे चित्रकात् पले||१८३|| दग्धानि वार्ताकुरसे गुटिका भोजनोत्तराः| भुक्तं भुक्तं पचन्त्याशु कासश्वासार्शसां हिताः||१८४|| विसूचिकाप्रतिश्यायहृद्रोगशमनाश्च ताः| इत्येषा क्षारगुटिका कृष्णात्रेयेण कीर्तिता||१८५|| इति क्षारगुडिका| वत्सकातिविषे पाठां दुःस्पर्शां हिङ्गु चित्रकम्| चूर्णीकृत्य पलाशाग्रक्षारे मूत्रस्रुते पचेत्||१८६|| आयसे भाजने सान्द्रात्तस्मात् कोलं सुखाम्बुना| मद्यैर्वा ग्रहणीदोषशोथार्शःपाण्डुमान् पिबेत्||१८७|| इति चतुर्थक्षारः|
🔊 Audio coming soon
சதுஷ்பலமித்யாதௌ, ‘சதுஷ்பலஂ ஸுதாகாண்டாத்த்ரிபலாலவணாநி ச’ இதி யே படந்தி, தே த்ரிபலாலவணைர்மிலித்வா சதுஷ்பலஂ வதந்தி| தக்தாநி வார்தாகுரஸே இதி க்ஷாரீபூதாநி புநர்வார்தாகுரஸே குடிகாஃ கர்தவ்யாஃ||௧௮௩-௧௮௭||
Adhikarana 49 (188-193) · Śloka 193
த்ரிபலாஂ கடபீஂ சவ்யஂ பில்வமத்யமயோரஜஃ| ரோஹிணீஂ கடுகாஂ முஸ்தஂ குஷ்டஂ பாடாஂ ச ஹிங்கு ச||௧௮௮|| மதுகஂ முஷ்ககயவக்ஷாரௌ த்ரிகடுகஂ வசாம்| விடங்கஂ பிப்பலீமூலஂ ஸ்வர்ஜிகாஂ நிம்பசித்ரகௌ||௧௮௯|| மூர்வாஜமோதேந்த்ரயவாந் குடூசீஂ தேவதாரு ச| கார்ஷிகஂ லவணாநாஂ ச பஞ்சாநாஂ பலிகாந்பதக்||௧௯௦|| பாகாந் தத்நி த்ரிகுடவே கததைலேந மூர்ச்சிதம்| அந்தர்தூமஂ ஶநைர்தக்த்வா தஸ்மாத் பாணிதலஂ பிபேத்||௧௯௧|| ஸர்பிஷா கபவாதார்ஶோக்ரஹணீபாண்டுரோகவாந்| ப்லீஹமூத்ரக்ரஹஶ்வாஸஹிக்காகாஸக்ரிமிஜ்வராந்||௧௯௨|| ஶோஷாதிஸாரௌ ஶ்வயதுஂ ப்ரமேஹாநாஹஹத்க்ரஹாந்| ஹந்யாத் ஸர்வவிஷஂ சைவ க்ஷாரோऽக்நிஜநநோ வரஃ||௧௯௩|| ஜீர்ணே ரஸைர்வா மதுரைரஶ்நீயாத் பயஸாऽபி வா| இதி பஞ்சமக்ஷாரஃ|
त्रिफलां कटभीं चव्यं बिल्वमध्यमयोरजः| रोहिणीं कटुकां मुस्तं कुष्ठं पाठां च हिङ्गु च||१८८|| मधुकं मुष्ककयवक्षारौ त्रिकटुकं वचाम्| विडङ्गं पिप्पलीमूलं स्वर्जिकां निम्बचित्रकौ||१८९|| मूर्वाजमोदेन्द्रयवान् गुडूचीं देवदारु च| कार्षिकं लवणानां च पञ्चानां पलिकान्पृथक्||१९०|| भागान् दध्नि त्रिकुडवे घृततैलेन मूर्च्छितम्| अन्तर्धूमं शनैर्दग्ध्वा तस्मात् पाणितलं पिबेत्||१९१|| सर्पिषा कफवातार्शोग्रहणीपाण्डुरोगवान्| प्लीहमूत्रग्रहश्वासहिक्काकासक्रिमिज्वरान्||१९२|| शोषातिसारौ श्वयथुं प्रमेहानाहहृद्ग्रहान्| हन्यात् सर्वविषं चैव क्षारोऽग्निजननो वरः||१९३|| जीर्णे रसैर्वा मधुरैरश्नीयात् पयसाऽपि वा| इति पञ्चमक्षारः|
🔊 Audio coming soon
த்ரிபலாமித்யாதௌ முஷ்ககஂ கண்டாபாடலகம்| கததைலேநேத்யத்ர ததிஸாஹசர்யாத்கததைலஸ்யாபி மிலிதஸ்ய குடவத்ரயம்||௧௮௮-௧௯௩||-
Adhikarana 50 (194-195) · Śloka 196
த்ரிதோஷே விதிவித்வைத்யஃ பஞ்ச கர்மாணி காரயேத்||௧௯௪|| கதக்ஷாராஸவாரிஷ்டாந் தத்யாச்சாக்நிவிவர்தநாந்| க்ரியா யா சாநிலாதீநாஂ நிர்திஷ்டா க்ரஹணீஂ ப்ரதி||௧௯௫|| வ்யத்யாஸாத்தாஂ ஸமஸ்தாஂ வா குர்யாத்தோஷவிஶேஷவித்|௧௯௬|
त्रिदोषे विधिविद्वैद्यः पञ्च कर्माणि कारयेत्||१९४|| घृतक्षारासवारिष्टान् दद्याच्चाग्निविवर्धनान्| क्रिया या चानिलादीनां निर्दिष्टा ग्रहणीं प्रति||१९५|| व्यत्यासात्तां समस्तां वा कुर्याद्दोषविशेषवित्|१९६|
🔊 Audio coming soon
த்ரிதோஷே பஞ்சகர்மாணீத்யத்ர ஶிரோவிரேசநஸ்யாயௌகிகத்வேऽப்யத்ர பூயஸாஂ கர்மணாஂ யௌகிகத்வாத் பஞ்சகர்மாணீதி கதஂ, கிஂவா ஶிரோரோகாதிஸத்பாவே ஶிரோவிரேசநமப்யத்ர தேயமேவ| வ்யத்யாஸாத்தாஂ ஸமஸ்தாஂ சேதி உக்தவாதாதிக்ரியாஂ வ்யத்யாஸாதேகைகதோஷக்ரியாபரிவர்தநேந குர்யாத், கிஂவா மிலிதைரபி க்ரியா ஏககாலஂ கர்தவ்யா; க்ரியாமேலநஂ ச வாதாதித்ரவ்யமேலநாதேவ பவதி||௧௯௪-௧௯௫||-
Adhikarana 51 (196-197) · Śloka 198
ஸ்நேஹநஂ ஸ்வேதநஂ ஶுத்திர்லங்கநஂ தீபநஂ ச யத்||௧௯௬|| சூர்ணாநி லவணக்ஷாரமத்வரிஷ்டஸுராஸவாஃ| விவிதாஸ்தக்ரயோகாஶ்ச தீபநாநாஂ ச ஸர்பிஷாம்||௧௯௭|| க்ரஹணீரோகிபிஃ ஸேவ்யாஃ, ...|௧௯௮|
स्नेहनं स्वेदनं शुद्धिर्लङ्घनं दीपनं च यत्||१९६|| चूर्णानि लवणक्षारमध्वरिष्टसुरासवाः| विविधास्तक्रयोगाश्च दीपनानां च सर्पिषाम्||१९७|| ग्रहणीरोगिभिः सेव्याः, ...|१९८|
🔊 Audio coming soon
ஸ்நேஹநமித்யாதிநா க்ரஹணீதோஷபேஷஜஂ ஸங்கலய்யாஹ||௧௯௬-௧௯௭||-
Adhikarana 52 (198-200) · Śloka 201
... க்ரியாஂ சாவஸ்திகீஂ ஶணு| ஷ்டீவநஂ ஶ்லைஷ்மிகே ரூக்ஷஂ தீபநஂ திக்தஸஂயுதம்||௧௯௮|| ஸகத்ரூக்ஷஂ ஸகத்ஸ்நிக்தஂ கஶே பஹுகபே ஹிதம்| பரீக்ஷ்யாமஂ ஶரீரஸ்ய தீபநஂ ஸ்நேஹஸஂயுதம்||௧௯௯|| தீபநஂ பஹுபித்தஸ்ய திக்தஂ மதுரஸஂயுதம்| பஹுவாதஸ்ய து ஸ்நேஹலவணாம்லயுதஂ ஹிதம்||௨௦௦|| ஸந்துக்ஷதி ததா வஹ்நிரேஷாஂ விதிவதிந்தநைஃ|௨௦௧|
... क्रियां चावस्थिकीं शृणु| ष्ठीवनं श्लैष्मिके रूक्षं दीपनं तिक्तसंयुतम्||१९८|| सकृद्रूक्षं सकृत्स्निग्धं कृशे बहुकफे हितम्| परीक्ष्यामं शरीरस्य दीपनं स्नेहसंयुतम्||१९९|| दीपनं बहुपित्तस्य तिक्तं मधुरसंयुतम्| बहुवातस्य तु स्नेहलवणाम्लयुतं हितम्||२००|| सन्धुक्षति तथा वह्निरेषां विधिवदिन्धनैः|२०१|
🔊 Audio coming soon
க்ரியாஂ சாவஸ்திகீமிதி க்ரஹணீதோஷ ஏவ அவஸ்தாவிஶேஷே கர்தவ்யாஂ க்ரியாஂ ஶணு| ஸகத்ரூக்ஷஂ ஸகத்ஸ்நிக்தஂ கஶ இதி யதி ரூக்ஷமேவ க்ரியதே ததா கஶஸ்ய பலஹாநிஃ ஸ்யாத், அத ஸ்நிக்தமேவ க்ரியதே ததா பஹுகபே கபவத்திஃ ஸ்யாத், தேநோபயாபேக்ஷயா அந்தரா ரூக்ஷமந்தரா ச ஸ்நிக்தஂ கர்தவ்யமித்யர்தஃ| ஸ்நேஹலவணாம்லயுதமிதி தீபநமித்யர்தஃ| ஸந்துக்ஷதி விதிவதிந்தநைரிதி யதாவிதாநதீபித இத்யர்தஃ||௧௯௮-௨௦௦||-
Adhikarana 53 (201-205) · Śloka 205
ஸ்நேஹமேவ பரஂ வித்யாத்துர்பலாநலதீபநம்||௨௦௧|| நாலஂ ஸ்நேஹஸமித்தஸ்ய ஶமாயாந்நஂ ஸுகுர்வபி| மந்தாக்நிரவிபக்வஂ து புரீஷஂ யோऽதிஸார்யதே||௨௦௨|| தீபநீயௌஷதைர்யுக்தாஂ கதமாத்ராஂ பிபேத்து ஸஃ| தயா ஸமாநஃ பவநஃ ப்ரஸந்நோ மார்கமாஸ்திதஃ||௨௦௩|| அக்நேஃ ஸமீபசாரித்வாதாஶு ப்ரகுருதே பலம்| காடிந்யாத்யஃ புரீஷஂ து கச்ச்ராந்முஞ்சதி மாநவஃ||௨௦௪|| ஸகதஂ லவணைர்யுக்தஂ நரோऽந்நாவக்ரஹஂ பிபேத்| ரௌக்ஷ்யாந்மந்தே பிபேத்ஸர்பிஸ்தைலஂ வா தீபநைர்யுதம்||௨௦௫||
स्नेहमेव परं विद्याद्दुर्बलानलदीपनम्||२०१|| नालं स्नेहसमिद्धस्य शमायान्नं सुगुर्वपि| मन्दाग्निरविपक्वं तु पुरीषं योऽतिसार्यते||२०२|| दीपनीयौषधैर्युक्तां घृतमात्रां पिबेत्तु सः| तया समानः पवनः प्रसन्नो मार्गमास्थितः||२०३|| अग्नेः समीपचारित्वादाशु प्रकुरुते बलम्| काठिन्याद्यः पुरीषं तु कृच्छ्रान्मुञ्चति मानवः||२०४|| सघृतं लवणैर्युक्तं नरोऽन्नावग्रहं पिबेत्| रौक्ष्यान्मन्दे पिबेत्सर्पिस्तैलं वा दीपनैर्युतम्||२०५||
🔊 Audio coming soon
உக்தாநுக்தஸ்நேஹபலமவதாரயந்நாஹ- ஸ்நேஹமேவேத்யாதி| பரமிதி ஶ்ரேஷ்டம்| ஸ்நேஹஸ்ய தீபநஶ்ரேஷ்டத்வே ஹேதுமாஹ- நாலமித்யாதிநா| நாலமிதி ந ஸமர்தம்| ஸ்நேஹஸமித்தஸ்யேதி ஸ்நேஹதீப்தஸ்ய| ஸ்நேஹஶப்தேநாத்ர ஸாமாந்யவாசிநா ஸர்பிரேவோச்யதே, ஸர்பிஷ ஏவாத்ராதிகாராத்| மந்தாக்நிரித்யாதௌ அவிபக்வமிதி புரீஷவிஶேஷணஂ; தேநாவிபக்வஶப்தேநேஹ ரஸாமஸ்ய க்ரஹணஂ ந பவதி, ரஸாமே “ஜடராமகரார்திதாஃ” (ஸூ.அ.௧௩) இத்யத்ர ஸ்நேஹோ நிஷித்தஃ, ஸ்நேஹாபக்வபுரீஷஂ ப்ரதி ஸ்நேஹப்ரயோகோ விருத்த ஏவ; கிஞ்ச தீபநீயௌஷதஸஂஸ்காராதபி ஸ்நேஹஸ்ய ஸஂஸ்காரகுணாவிகாதாதேவ அபக்வபுரீஷஂ ப்ரதி ஹிதத்வஂ பவதி; ஸ்நேஹாஂஶஸ்து வாதப்ரகுணதாகரணத்வேந ஸஹாயதயா உபாதீயதே, அத ஏவோக்தஂ- தயா ஸமாந இத்யாதி| ப்ரஸந்ந இதி துஷ்டிவிரஹதஃ| மார்கமாஸ்தித இதி ஸ்வாபாவிகமார்கமாபந்நஃ| ஸமீபசாரித்வாதிதி ப்ரஸந்நத்வாதிகுணயோகே ஸதி அக்நிபார்ஶ்வஸ்திதத்வாத்பலமேவ வஹ்நேஃ கரோதி ந வைஷம்யம், அக்நிதீப்திகரத்வஸ்வபாவாதித்யர்தஃ| அந்நாவக்ரஹமிதி அந்நேநாவக்ரஹோऽஸ்யேதி அந்நாவக்ரஹஃ; அந்நமத்யப்ரயுக்தமித்யர்தஃ||௨௦௧-௨௦௫||
Adhikarana 54 (206-210) · Śloka 211
அதிஸ்நேஹாத்து மந்தேऽக்நௌ சூர்ணாரிஷ்டாஸவா ஹிதாஃ| பிந்நே குதோபலேபாத்து மலே தைலஸுராஸவாஃ||௨௦௬|| உதாவர்தாத்து மந்தேऽக்நௌ நிரூஹாஃ ஸ்நேஹபஸ்தயஃ| தோஷவத்த்யா து மந்தேऽக்நௌ ஶுத்தோ தோஷவிதிஂ சரேத்||௨௦௭|| வ்யாதியுக்தஸ்ய மந்தே து ஸர்பிரேவாக்நிதீபநம்| உபவாஸாச்ச மந்தேऽக்நௌ யவாகூபிஃ பிபேத்கதம்||௨௦௮|| அந்நாவபீடிதஂ பல்யஂ தீபநஂ பஂஹணஂ ச தத்| தீர்ககாலப்ரஸங்காத்து க்ஷாமக்ஷீணகஶாந்நராந்||௨௦௯|| ப்ரஸஹாநாஂ ரஸைஃ ஸாம்லைர்போஜயேத் பிஶிதாஶிநாம்| லகு, தீக்ஷ்ணோஷ்ணஶோதித்வாத்தீபயந்த்யாஶு தேऽநலம்||௨௧௦|| மாஂஸோபசிதமாஂஸத்வாத்ததாऽऽஶுதரபஂஹணாஃ|௨௧௧|
अतिस्नेहात्तु मन्देऽग्नौ चूर्णारिष्टासवा हिताः| भिन्ने गुदोपलेपात्तु मले तैलसुरासवाः||२०६|| उदावर्तात्तु मन्देऽग्नौ निरूहाः स्नेहबस्तयः| दोषवृद्ध्या तु मन्देऽग्नौ शुद्धो दोषविधिं चरेत्||२०७|| व्याधियुक्तस्य मन्दे तु सर्पिरेवाग्निदीपनम्| उपवासाच्च मन्देऽग्नौ यवागूभिः पिबेद्घृतम्||२०८|| अन्नावपीडितं बल्यं दीपनं बृंहणं च तत्| दीर्घकालप्रसङ्गात्तु क्षामक्षीणकृशान्नरान्||२०९|| प्रसहानां रसैः साम्लैर्भोजयेत् पिशिताशिनाम्| लघु, तीक्ष्णोष्णशोधित्वाद्दीपयन्त्याशु तेऽनलम्||२१०|| मांसोपचितमांसत्वात्तथाऽऽशुतरबृंहणाः|२११|
🔊 Audio coming soon
அதிஸ்நேஹாந்மந்தேऽக்நௌ ஸதி சூர்ணாரிஷ்டாதீநி யோஜ்யாநி| பிந்நே இதி விஶிஷ்டகுதோபலேபாதக்நௌ மந்தே, தைலஸுராஸவா தேயா இதி வாக்யார்தஃ| தோஷவிதிஂ சரேதிதி அக்நிமாந்த்யகாரகதோஷௌஷதவிதிஂ குர்யாத்| அந்நாவபீடிதஂ யதா பவதி ததா யவாகூபிர்கதஂ பிபேத்; அந்நாவபீடிதஂ ச மத்யபோஜநபீதஂ கதஂ பவதி| தீர்ககாலேத்யாதௌ க்ஷாமோ வ்யவஸாயஶூந்யஃ , க்ஷீணோ துர்பலஃ, கஶோ ஹீநமாஂஸஃ| ப்ரஸஹாநாஂ த்வைவித்யாந்மாஂஸாஶிநாமிதி விஶேஷணஂ, தேந தணாதப்ரஸஹாநாஂ கவாதீநாஂ நிஷேதஃ| நநு ப்ரஸஹாஃ “குரூஷ்ணஸ்நிக்தமதுரா” (ஸூ.அ.௨௭) இத்யந்நபாநே உக்தஂ, இஹ து லகுதீக்ஷ்ணேத்யாதிநா கதஂ லாகவமுச்யதே தேஷாஂ? மைவஂ, போஜயேல்லக்விதி யோஜநாத்; தேந ப்ரஸஹாநாஂ மத்யே யே லகவஸ்தேஷாஂ ரஸேநாத்ர லக்வந்நஂ போஜயேத்| தீக்ஷ்ணேத்யாதிநா ப்ரஸஹகுணாபிதாநம்| அந்யே து ப்ரஸஹாந்தராபேக்ஷயா யே ப்ரஸஹா லகவஸ்தேஷமிஹ லகுஶப்தேநோபாதாநம், ததாऽந்யே அம்லாதியோகாத் ஸஂஸ்காரேணேஹ லாகவஂ ஸாதயந்தி; ஏதேந ராஜயக்ஷ்மசிகித்ஸிதேऽபி ப்ரஸஹகுணாஸ்தீக்ஷ்ணோஷ்ணலகுத்வாதய உக்தாஸ்தே ந்யாய்யா ஏவ||௨௦௬-௨௧௦||-
Adhikarana 55 (211-216) · Śloka 217
நாபோஜநேந காயாக்நிர்தீப்யதே நாதிபோஜநாத்||௨௧௧|| யதா நிரிந்தநோ வஹ்நிரல்போ வாऽதீந்தநாவதஃ| ஸ்நேஹாந்நவிதிபிஶ்சித்ரைஶ்சூர்ணாரிஷ்டஸுராஸவைஃ ||௨௧௨|| ஸம்யக்ப்ரயுக்தைர்பிஷஜா பலமக்நேஃ ப்ரவர்ததே| யதா ஹி ஸாரதார்வக்நிஃ ஸ்திரஃ ஸந்திஷ்டதே சிரம்||௨௧௩|| ஸ்நேஹாந்நவிதிபிஸ்தத்வதந்தரக்நிர்பவேத் ஸ்திரஃ| ஹிதஂ ஜீர்ணே மிதஂ சாஶ்நஂஶ்சிரமாரோக்யமஶ்நுதே||௨௧௪|| அவைஷம்யேண தாதூநாமக்நிவத்தௌ யதேத நா| ஸமைர்தோஷைஃ ஸமோ மத்யே தேஹஸ்யோஷ்மாऽக்நிஸஂஸ்திதஃ||௨௧௫|| பசத்யந்நஂ ததாரோக்யபுஷ்ட்யாயுர்பலவத்தயே| தோஷைர்மந்தோऽதிவத்தோ வா விஷமைர்ஜநயேத்கதாந்||௨௧௬|| வாச்யஂ மந்தஸ்ய தத்ரோக்தமதிவத்தஸ்ய வக்ஷ்யதே|௨௧௭|
नाभोजनेन कायाग्निर्दीप्यते नातिभोजनात्||२११|| यथा निरिन्धनो वह्निरल्पो वाऽतीन्धनावृतः| स्नेहान्नविधिभिश्चित्रैश्चूर्णारिष्टसुरासवैः ||२१२|| सम्यक्प्रयुक्तैर्भिषजा बलमग्नेः प्रवर्धते| यथा हि सारदार्वग्निः स्थिरः सन्तिष्ठते चिरम्||२१३|| स्नेहान्नविधिभिस्तद्वदन्तरग्निर्भवेत् स्थिरः| हितं जीर्णे मितं चाश्नंश्चिरमारोग्यमश्नुते||२१४|| अवैषम्येण धातूनामग्निवृद्धौ यतेत ना| समैर्दोषैः समो मध्ये देहस्योष्माऽग्निसंस्थितः||२१५|| पचत्यन्नं तदारोग्यपुष्ट्यायुर्बलवृद्धये| दोषैर्मन्दोऽतिवृद्धो वा विषमैर्जनयेद्गदान्||२१६|| वाच्यं मन्दस्य तत्रोक्तमतिवृद्धस्य वक्ष्यते|२१७|
🔊 Audio coming soon
நாபோஜநேநேத்யாதிநா அபோஜநாதிபோஜநநிராஸஂ கத்வாऽந்நஸம்யக்ப்ரயோகஸ்யாக்நிஜநகதாமாஹ| அபோஜநேநேத்யநேநாபோஜநமல்பபோஜநஂ ச கஹ்யதே| அல்போ வா அதீந்தநாவதோ வா ந தீப்யதே இதி யோஜநா| ஸாரதார்வக்நிரிதி ஸாரதார்வாஶ்ரயோऽக்நிஃ ஸாரதார்வக்நிஃ| ஸ்நேஹவதந்நஂ ஸ்நேஹாந்நம்| மிதமிதி மாத்ராவத், யத்யபி ச ஹிதமிதாஶிநோऽபி காலவிபர்யயாதிநா ரோகா பவந்த்யேவ, ததாऽபி ஹிதமிதாஶிநாஂ நாஹாரஜரோகோத்பத்திர்பவதீதி தர்ஶயதி| சிரமாரோக்யமஶ்நுதே இதி ஆஹாரஜரோகஂ ந ப்ராப்நோதீதி பாவஃ| அவைஷம்யேண தாதூநாமிதி தாதுஸாம்யேந க்ரியமாணாயாமக்நிவத்தௌ யதேத; ஏதேந தோஷவைஷம்யேண பித்தோத்ரேகரூபேண யாऽக்நிவத்திரத்யக்நிரூபா, தாஂ நிஷேதயதி| ஸமைரித்யாதிநாऽக்நிபேதாந் ஸமாக்நிபரிபாலநார்தமாஹ| மத்யே இதி நாதிஸமீபே| அக்நிஸஞ்ஜ்ஞித இதி பாஷயா ஊஷ்மாரூபே ஜாடராக்நௌ பாஹ்யாக்நிநா ஸாம்யஂ நிஷேதயதி| தோஷைரிதி ஸாமாந்யோக்தேऽபி யோக்யதயா கபபித்தவாதைர்யதாக்ரமமேவ மந்ததீக்ஷ்ணவிஷமத்வாநி ஜ்ஞேயாநி| வாச்யமிதி ப்ரதிக்ரியார்தஂ வசநீயஂ சிகித்ஸிதமிதி யாவத்||௨௧௧-௨௧௬||-
Adhikarana 56 (217-234) · Śloka 235
நரே க்ஷீணகபே பித்தஂ குபிதஂ மாருதாநுகம்||௨௧௭|| ஸ்வோஷ்மணா பாவகஸ்தாநே பலமக்நேஃ ப்ரயச்சதி| ததா லப்தபலோ தேஹே விரூக்ஷே ஸாநிலோऽநலஃ||௨௧௮|| பரிபூய பசத்யந்நஂ தைக்ஷ்ண்யாதாஶு முஹுர்முஹுஃ| பக்த்வாऽந்நஂ ஸ ததோ தாதூஞ்சோணிதாதீந் பசத்யபி||௨௧௯|| ததோ தௌர்பல்யமாதங்காந்மத்யுஂ சோபநயேந்நரம்| புக்தேऽந்நே லபதே ஶாந்திஂ ஜீர்ணமாத்ரே ப்ரதாம்யதி||௨௨௦|| தட்ஶ்வாஸதாஹமூர்ச்சாத்யா வ்யாதயோऽத்யக்நிஸம்பவாஃ| தமத்யக்நிஂ குருஸ்நிக்தஶீதைர்மதுரவிஜ்ஜலைஃ||௨௨௧|| அந்நபாநைர்நயேச்சாந்திஂ தீப்தமக்நிமிவாம்புபிஃ| முஹுர்முஹுரஜீர்ணேऽபி போஜ்யாந்யஸ்யோபஹாரயேத்||௨௨௨|| நிரிந்தநோऽந்தரஂ லப்த்வா யதைநஂ ந விபாதயேத்| பாயஸஂ கஶராஂ ஸ்நிக்தஂ பைஷ்டிகஂ குடவைகதம்||௨௨௩|| அத்யாத்ததௌதகாநூபபிஶிதாநி பதாநி ச| மத்ஸ்யாந்விஶேஷதஃ ஶ்லக்ஷ்ணாந்ஸ்திரதோயசராஂஸ்ததா||௨௨௪|| ஆவிகஂ ச பதஂ மாஂஸமத்யாதத்யக்நிநாஶநம் | யவாகூஂ ஸமதூச்சிஷ்டாஂ கதஂ வா க்ஷுதிதஃ பிபேத்||௨௨௫|| கோதூமசூர்ணமந்தஂ வா வ்யதயித்வா ஸிராஂ பிபேத்| பயோ வா ஶர்கராஸர்பிர்ஜீவநீயௌஷதைஃ ஶதம்||௨௨௬|| பலாநாஂ தைலயோநீநாமுத்க்ருஞ்சாஶ்ச ஸஶர்கராஃ| மார்தவஂ ஜநயந்த்யக்நேஃ ஸ்நிக்தா மாஂஸரஸாஸ்ததா||௨௨௭|| பிபேச்சீதாம்புநா ஸர்பிர்மதூச்சிஷ்டேந ஸஂயுதம்| கோதூமசூர்ணஂ பயஸா ஸஸர்பிஷ்கஂ பிபேந்நரஃ||௨௨௮|| ஆநூபரஸஸித்தாந் வா த்ரீந் ஸ்நேஹாஂஸ்தைலவர்ஜிதாந்| பயஸா ஸம்மிதஂ சாபி கநஂ த்ரிஸ்நேஹஸஂயுதம்||௨௨௯|| நாரிஸ்தந்யேந ஸஂயுக்தாஂ பிபேதௌதும்பரீஂ த்வசம்| தாப்யாஂ வா பாயஸஂ ஸித்தமத்யாதத்யக்நிஶாந்தயே||௨௩௦|| ஶ்யாமாத்ரிவத்விபக்வஂ வா பயோ தத்யாத்விரேசநம்| அஸகத் பித்தஶாந்த்யர்தஂ பாயஸப்ரதிபோஜநம்||௨௩௧|| ப்ரஸமீக்ஷ்ய பிஷக் ப்ராஜ்ஞஸ்தஸ்மை தத்யாத்விதாநவித்| யத்கிஞ்சிந்மதுரஂ மேத்யஂ ஶ்லேஷ்மலஂ குருபோஜநம்||௨௩௨|| ஸர்வஂ ததத்யக்நிஹிதஂ புக்த்வா ப்ரஸ்வபநஂ திவா| மேத்யாந்யந்நாநி யோऽத்யக்நாவப்ரதாந்தஃ ஸமஶ்நுதே||௨௩௩|| ந தந்நிமித்தஂ வ்யஸநஂ லபதே புஷ்டிமேவ ச| கபே வத்தே ஜிதே பித்தே மாருதே சாநலஃ ஸமஃ||௨௩௪|| ஸமதாதோஃ பசத்யந்நஂ புஷ்ட்யாயுர்பலவத்தயே|௨௩௫|
नरे क्षीणकफे पित्तं कुपितं मारुतानुगम्||२१७|| स्वोष्मणा पावकस्थाने बलमग्नेः प्रयच्छति| तदा लब्धबलो देहे विरूक्षे सानिलोऽनलः||२१८|| परिभूय पचत्यन्नं तैक्ष्ण्यादाशु मुहुर्मुहुः| पक्त्वाऽन्नं स ततो धातूञ्छोणितादीन् पचत्यपि||२१९|| ततो दौर्बल्यमातङ्कान्मृत्युं चोपनयेन्नरम्| भुक्तेऽन्ने लभते शान्तिं जीर्णमात्रे प्रताम्यति||२२०|| तृट्श्वासदाहमूर्च्छाद्या व्याधयोऽत्यग्निसम्भवाः| तमत्यग्निं गुरुस्निग्धशीतैर्मधुरविज्जलैः||२२१|| अन्नपानैर्नयेच्छान्तिं दीप्तमग्निमिवाम्बुभिः| मुहुर्मुहुरजीर्णेऽपि भोज्यान्यस्योपहारयेत्||२२२|| निरिन्धनोऽन्तरं लब्ध्वा यथैनं न विपादयेत्| पायसं कृशरां स्निग्धं पैष्टिकं गुडवैकृतम्||२२३|| अद्यात्तथौदकानूपपिशितानि भृतानि च| मत्स्यान्विशेषतः श्लक्ष्णान्स्थिरतोयचरांस्तथा||२२४|| आविकं च भृतं मांसमद्यादत्यग्निनाशनम् | यवागूं समधूच्छिष्टां घृतं वा क्षुधितः पिबेत्||२२५|| गोधूमचूर्णमन्थं वा व्यधयित्वा सिरां पिबेत्| पयो वा शर्करासर्पिर्जीवनीयौषधैः शृतम्||२२६|| फलानां तैलयोनीनामुत्क्रुञ्चाश्च सशर्कराः| मार्दवं जनयन्त्यग्नेः स्निग्धा मांसरसास्तथा||२२७|| पिबेच्छीताम्बुना सर्पिर्मधूच्छिष्टेन संयुतम्| गोधूमचूर्णं पयसा ससर्पिष्कं पिबेन्नरः||२२८|| आनूपरससिद्धान् वा त्रीन् स्नेहांस्तैलवर्जितान्| पयसा सम्मितं चापि घनं त्रिस्नेहसंयुतम्||२२९|| नारिस्तन्येन संयुक्तां पिबेदौदुम्बरीं त्वचम्| ताभ्यां वा पायसं सिद्धमद्यादत्यग्निशान्तये||२३०|| श्यामात्रिवृद्विपक्वं वा पयो दद्याद्विरेचनम्| असकृत् पित्तशान्त्यर्थं पायसप्रतिभोजनम्||२३१|| प्रसमीक्ष्य भिषक् प्राज्ञस्तस्मै दद्याद्विधानवित्| यत्किञ्चिन्मधुरं मेद्यं श्लेष्मलं गुरुभोजनम्||२३२|| सर्वं तदत्यग्निहितं भुक्त्वा प्रस्वपनं दिवा| मेद्यान्यन्नानि योऽत्यग्नावप्रतान्तः समश्नुते||२३३|| न तन्निमित्तं व्यसनं लभते पुष्टिमेव च| कफे वृद्धे जिते पित्ते मारुते चानलः समः||२३४|| समधातोः पचत्यन्नं पुष्ट्यायुर्बलवृद्धये|२३५|
🔊 Audio coming soon
பித்தஂ பாவகஸ்தாநே குபிதமிதி ஸம்பந்தஃ| தச்ச பித்தஂ மாருதாநுகதத்வாதத்யக்நிகரஂ பவதி; ஏவஂ தர்மபேதாத்விருத்தகார்யகரஂ ஜ்ஞேயம்| பித்தோஷ்மரூபஸ்யாபி ச பஹ்நேஃ ப்ராதேஶிகபித்தோஷ்மணோ ஹாநிஜநகத்வஂ ஜந்யஜநகயோர்பேதத்வாதுபபந்நமேவ ஜ்ஞேயம்| ஸ்திரதோயசராநித்யநேந ஸ்திரதோயசாரிணாஂ நிஷ்க்ரியதயா கௌரவாதிஶயஂ தர்ஶயதி| திலவாதாமாதீநாஂ தஷதி பிஷ்டாநாமுஷ்ணோதகமதிதா பிண்டா உத்க்ருஞ்சா உச்யந்தே, ‘உத்காரிகா’ இத்யந்யே| கநஂ த்ரிஸ்நேஹஸஂயுதமித்யத்ர கநஶப்தேந தத்யுச்யதே| பாயஸேந ப்ரதிபோஜநஂ யஸ்மிந் பித்தஹரணே தத் பாயஸப்ரதிபோஜநம்| மேத்யமிதி மேதுரஂ மேதோஜநகஂ வா| அப்ரதாந்த இதி அபுபுக்ஷிதஃ| வ்யஸநஂ மரணமித்யர்தஃ | புஷ்டிமேவ ச லபதே இதி யோஜ்யம்||௨௧௭-௨௩௪||-
Adhikarana 57 (235-243) · Śloka 243
பவந்தி சாத்ர- பத்யாபத்யமிஹைகத்ர புக்தஂ ஸமஶநஂ மதம்||௨௩௫|| விஷமஂ பஹு வாऽல்பஂ வாऽப்யப்ராப்தாதீதகாலயோஃ| புக்தஂ பூர்வாந்நஶேஷே து புநரத்யஶநஂ மதம்||௨௩௬|| த்ரீண்யப்யேதாநி மத்யுஂ வா கோராந் வ்யாதீந்ஸஜந்தி வா| ப்ராதராஶே த்வஜீர்ணேऽபி ஸாயமாஶோ ந துஷ்யதி||௨௩௭|| திவா ப்ரபுத்யதேऽர்கேண ஹதயஂ புண்டரீகவத்| தஸ்மிந்விபுத்தே ஸ்ரோதாஂஸி ஸ்புடத்வஂ யாந்தி ஸர்வஶஃ||௨௩௮|| வ்யாயாமாச்ச விஹாராச்ச விக்ஷிப்தத்வாச்ச சேதஸஃ| ந க்லேதமுபகச்சந்தி திவா தேநாஸ்ய தாதவஃ||௨௩௯|| அக்லிந்நேஷ்வந்நமாஸிக்தமந்யத்தேஷு ந துஷ்யதி| அவிதக்த இவ க்ஷீரே க்ஷீரமந்யத்விமிஶ்ரிதம்||௨௪௦|| நைவ தூஷ்யதி தேநைவ ஸமஂ ஸம்பத்யதே யதா| ராத்ரௌ து ஹதயே ம்லாநே ஸஂவதேஷ்வயநேஷு ச| யாந்தி கோஷ்டே பரிக்லேதஂ ஸஂவதே தேஹதாதவஃ||௨௪௧|| க்லிந்நேஷ்வந்யதபக்வேஷு தேஷ்வாஸிக்தஂ ப்ரதுஷ்யதி| விதக்தேஷு பயஃஸ்வந்யத் பயஸ்தப்தமிவார்பிதம்||௨௪௨|| நைஶேஷ்வாஹாரஜாதேஷு நாவிபக்வேஷு புத்திமாந்| தஸ்மாதந்யத்ஸமஶ்நீயாத்பாலயிஷ்யந்பலாயுஷீ||௨௪௩||
भवन्ति चात्र- पथ्यापथ्यमिहैकत्र भुक्तं समशनं मतम्||२३५|| विषमं बहु वाऽल्पं वाऽप्यप्राप्तातीतकालयोः| भुक्तं पूर्वान्नशेषे तु पुनरध्यशनं मतम्||२३६|| त्रीण्यप्येतानि मृत्युं वा घोरान् व्याधीन्सृजन्ति वा| प्रातराशे त्वजीर्णेऽपि सायमाशो न दुष्यति||२३७|| दिवा प्रबुध्यतेऽर्केण हृदयं पुण्डरीकवत्| तस्मिन्विबुद्धे स्रोतांसि स्फुटत्वं यान्ति सर्वशः||२३८|| व्यायामाच्च विहाराच्च विक्षिप्तत्वाच्च चेतसः| न क्लेदमुपगच्छन्ति दिवा तेनास्य धातवः||२३९|| अक्लिन्नेष्वन्नमासिक्तमन्यत्तेषु न दुष्यति| अविदग्ध इव क्षीरे क्षीरमन्यद्विमिश्रितम्||२४०|| नैव दूष्यति तेनैव समं सम्पद्यते यथा| रात्रौ तु हृदये म्लाने संवृतेष्वयनेषु च| यान्ति कोष्ठे परिक्लेदं संवृते देहधातवः||२४१|| क्लिन्नेष्वन्यदपक्वेषु तेष्वासिक्तं प्रदुष्यति| विदग्धेषु पयःस्वन्यत् पयस्तप्तमिवार्पितम्||२४२|| नैशेष्वाहारजातेषु नाविपक्वेषु बुद्धिमान्| तस्मादन्यत्समश्नीयात्पालयिष्यन्बलायुषी||२४३||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி ப்ராகுக்தஸமஶநாதிலக்ஷணமாஹ- பத்யாபத்யமித்யாதி| பத்யாபத்யஂ கிஞ்சிதேகத்ர மிலிதஂ, யதா- ரக்தஶால்யந்நஂ யவகாந்நஂ ச மிலிதம்| பஹுபுக்தமல்பபுக்தஂ வா ததாऽப்ராப்தமதீதகாலஂ ச புக்தஂ விஷமமுச்யதே| பூர்வாந்நேத்யாதி திவா புக்தஸ்யோபரி ததஹரேவ புநர்புஜ்யதே ததத்யஶநஂ; தந்நிஷேதயந்நாஹ- ப்ராதராஶே இத்யாதி| அஶநமாஶோ போஜநமித்யர்தஃ| கஸ்மாந்ந தூஷ்யதீத்யாஹ- திவேத்யாதி| ஸ்புடத்வமிதி விவதத்வஂ, விவதத்வாச்ச ஸ்ரோதஸாஂ ஸ்ரோதோபிர்வஹநேந ரஸோऽவ்யாஹதகதிர்பவதி, ததஶ்ச ந க்லேதஂ ஸ்ரோதாஂஸி யாந்தி; ததா வ்யாயாமாதிபிஶ்ச ஶோஷ்யமாணாநி ந க்லேதமுபயாந்தி ஸ்ரோதாஂஸி| வ்யாயாமோ கமநாதிஃ, விஹாரஃ அங்கக்ஷேபணாதிகா சேஷ்டா| ஸ்ரோதோऽக்லேதே கிஂ பவதீத்யாஹ- அக்லிந்நேஷ்வித்யாதி| ஆஸிக்தமிதி ப்ரக்ஷிப்தம்| அவிதக்தே இத்யாதிநாऽத்ர தஷ்டாந்தமாஹ| ம்லாநே இதி ஸங்குசிதே| அபக்வேஷ்விதி அந்யேஷு| உபஸஂஹரதி- நைஶேஷ்வித்யாதிநா| நாந்யத் ஸமஶ்நீயாதிதி யோஜநா||௨௩௫-௨௪௩||
Adhikarana 58 (244-249) · Śloka 249
தத்ர ஶ்லோகாஃ- அந்தரக்நிகுணா தேஹஂ யதா தாரயதே ச ஸஃ| யதாऽந்நஂ பச்யதே யாஂஶ்ச யதாऽऽஹாரஃ கரோத்யபி||௨௪௪|| யேऽக்நயோ யாஂஶ்ச புஷ்யந்தி யாவந்தோ யே பசந்தி யாந்| ரஸாதீநாஂ க்ரமோத்பத்திர்மலாநாஂ தேப்ய ஏவ ச||௨௪௫|| வஷ்யாணாமாஶுகத்தேதுர்தாதுகாலோத்பவக்ரமஃ| ரோகைகதேஶகத்தேதுரந்தரக்நிர்யதாऽதிகஃ||௨௪௬|| ப்ரதுஷ்யதி யதா துஷ்டோ யாந் ரோகாஞ்ஜநயத்யபி| க்ரஹணீ யா யதா யச்ச க்ரஹணீதோஷலக்ஷணம்||௨௪௭|| பூர்வரூபஂ பதக் சைவ வ்யஞ்ஜநஂ ஸசிகித்ஸிதம்| சதுர்விதஸ்ய நிர்திஷ்டஂ ததா சாவஸ்திகீ க்ரியா||௨௪௮|| ஜாயதே ச யதாऽத்யக்நிர்யச்ச தஸ்ய சிகித்ஸிதம்| உக்தவாநிஹ தத் ஸர்வஂ க்ரஹணீதோஷகே முநிஃ||௨௪௯||
तत्र श्लोकाः- अन्तरग्निगुणा देहं यथा धारयते च सः| यथाऽन्नं पच्यते यांश्च यथाऽऽहारः करोत्यपि||२४४|| येऽग्नयो यांश्च पुष्यन्ति यावन्तो ये पचन्ति यान्| रसादीनां क्रमोत्पत्तिर्मलानां तेभ्य एव च||२४५|| वृष्याणामाशुकृद्धेतुर्धातुकालोद्भवक्रमः| रोगैकदेशकृद्धेतुरन्तरग्निर्यथाऽधिकः||२४६|| प्रदुष्यति यथा दुष्टो यान् रोगाञ्जनयत्यपि| ग्रहणी या यथा यच्च ग्रहणीदोषलक्षणम्||२४७|| पूर्वरूपं पृथक् चैव व्यञ्जनं सचिकित्सितम्| चतुर्विधस्य निर्दिष्टं तथा चावस्थिकी क्रिया||२४८|| जायते च यथाऽत्यग्निर्यच्च तस्य चिकित्सितम्| उक्तवानिह तत् सर्वं ग्रहणीदोषके मुनिः||२४९||
🔊 Audio coming soon
அந்தரக்நிரித்யாதிநா அத்யாயஸங்க்ரஹஂ ப்ரூதே| யேऽக்நய இதி ‘பௌமாப்யாக்நேய ...’ இத்யாதிநோக்தாஃ| யாஂஶ்சேதி ‘பஞ்சாஹாரகுணாந்’ இத்யாத்யுக்தமர்தஂ ஸங்கஹ்ணாதி| புஷ்யந்தி யாவந்த இதி ‘யதாஸ்வஂ ஸ்வஂ’ இத்யாத்யுக்தஂ ஸங்கஹ்ணாதி| யே பசந்தி யாநிதி ‘ஸப்தபிர்தேஹதாதாரஃ’ இத்யாத்யுக்தஸங்க்ரஹஃ| ஆஶுகாரித்வேந ஹேதுநா ஆஶுகத்தேதுஃ| ஶேஷஂ வ்யக்தம்||௨௪௪-௨௪௯||
Adhikarana puShpikA · Śloka 15
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே சிகித்ஸாஸ்தாநே க்ரஹணீசிகித்ஸிதஂ நாம பஞ்சதஶோऽத்யாயஃ||௧௫||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने ग्रहणीचिकित्सितं नाम पञ्चदशोऽध्यायः||१५||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபகாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே க்ரஹணீசிகித்ஸிதஂ நாம பஞ்சதஶோऽத்யாயஃ||௧௫||