13. kuṣṭhacikitsitam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ਅਥਾਤਃ ਕੁਸ੍ਠਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||

ਹਵਿਸ੍ਪ੍ਰਾਸ਼ਾਨ੍ਮੇਹਕੁਸ੍ਠਯੋਰ੍ਜਨ੍ਮ ਉਕ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਮੇਹਮਨੁ ਕੁਸ੍ਠਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੁਚ੍ਯਤੇ||੧-੨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ਹੇਤੁਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਮਾਸ਼੍ਰਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਚ| ਸ਼ਣ੍ਵਗ੍ਨਿਵੇਸ਼! ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਘ੍ਨਾਨਾਮ੍||੩||

ਨਿਦਾਨੇ ਹੇਤ੍ਵਾਦਯ ਉਕ੍ਤਾ ਅਪਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸੋਪਕਰਣਤਯਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਾਰ੍ਥਂ ਪੁਨਰੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਆਸ਼੍ਰਯਮਿਤਿ ਆਧਾਰਮ੍| ਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਚੇਤਿ ਚਕਾਰਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯੋਰ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਯੋਰ੍ਗ੍ਰਹਣਂ; ਕਿਂਵਾ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ, ਹੇਤੁਨਾ ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਾ| ਅਨ੍ਯਾਨ੍ਯਪਿ ਪਿਪ੍ਲੁਵ੍ਯਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਘ੍ਨਾਨਿ ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਯਾਨਿ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਘ੍ਨਾਨਿ ਤੇਸਾਂ ਹੇਤ੍ਵਾਦੀਨਿ ਸ਼ਣੁ; ਕਿਂਵਾ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਮਨਨ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾਨਿ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਘ੍ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਟਾਦਸ਼ ਤੇਸਾਂ ਹੇਤ੍ਵਾਦਿ ਸ਼ਣ੍ਵਿਤਿ ਯੋਜਨਾ| ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ- “ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਸਪ੍ਤਵਿਧਾਨ੍ਯਸ੍ਟਾਦਸ਼ਵਿਧਾਨ੍ਯਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਵਿਧਾਨਿ ਚ” (ਨਿ.ਅ.੫) ਇਤਿ||੩||

Adhikarana 3 (4-8) · Śloka 8

ਵਿਰੋਧੀਨ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਦ੍ਰਵਸ੍ਨਿਗ੍ਧਗੁਰੂਣਿ ਚ| ਭਜਤਾਮਾਗਤਾਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਵੇਗਾਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਘ੍ਨਤਾਮ੍||੪|| ਵ੍ਯਾਯਾਮਮਤਿਸਨ੍ਤਾਪਮਤਿਭੁਕ੍ਤ੍ਵੋਪਸੇਵਿਨਾਮ੍| ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਲਙ੍ਘਨਾਹਾਰਾਨ੍ ਕ੍ਰਮਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸੇਵਿਣਾਮ੍||੫|| ਘਰ੍ਮਸ਼੍ਰਮਭਯਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਦ੍ਰੁਤਂ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਸੇਵਿਨਾਮ੍| ਅਜੀਰ੍ਣਾਧ੍ਯਸ਼ਿਨਾਂ ਚੈਵ ਪਞ੍ਚਕਰ੍ਮਾਪਚਾਰਿਣਾਮ੍||੬|| ਨਵਾਨ੍ਨਦਧਿਮਤ੍ਸ੍ਯਾਤਿਲਵਣਾਮ੍ਲਨਿਸੇਵਿਣਾਮ੍| ਮਾਸਮੂਲਕਪਿਸ੍ਟਾਨ੍ਨਤਿਲਕ੍ਸੀਰਗੁਡਾਸ਼ਿਨਾਮ੍||੭|| ਵ੍ਯਵਾਯਂ ਚਾਪ੍ਯਜੀਰ੍ਣੇਨ੍ਨੇ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਚ ਭਜਤਾਂ ਦਿਵਾ| ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ ਗੁਰੂਨ੍ ਧਰ੍ਸਯਤਾਂ ਪਾਪਂ ਕਰ੍ਮ ਚ ਕੁਰ੍ਵਤਾਮ੍||੮||

ਵਿਰੋਧੀਨ੍ਯਾਤ੍ਰੇਯਭਦ੍ਰਕਾਪ੍ਯੀਯੇ- “ਨ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ ਪਯਸਾਭ੍ਯਵਹਰੇਤ੍” (ਸੂ.ਅ.੨੬) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਕ੍ਤਾਨਿ| ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਾਦੀਨਾਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮੇਣ ਸੇਵ੍ਯਤ੍ਵਮੁਕ੍ਤਂ, ਤਦ੍ਵਿਪਰੀਤੇਨ ਸੇਵਿਨਾਮ੍; ਏਵਂ ਲਙ੍ਘਨਾਹਾਰਯੋਰਪਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਘਰ੍ਮਾਦਿਭਿਰਾਰ੍ਤਤ੍ਵੇ ਸਤਿ ਦ੍ਰੁਤਮਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਸੇਵਿਨਾਮਿਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਅਜੀਰ੍ਣਾਧ੍ਯਸ਼ਿਨਾਮਿਤਿ ਅਜੀਰ੍ਣਮ੍ ਆਮਮਨ੍ਨਮ੍, ਅਪਕ੍ਵਮਿਤਿ ਯਾਵਤ੍; ਤਦ੍ਭੁਞ੍ਜਾਨਾਨਾਮ੍| ਅਧ੍ਯਸ਼ਿਨਾਮਿਤਿ ਆਹਾਰੇਪਰਿਣਤੇ ਭੁਞ੍ਜਾਨਾਨਾਮ੍| ਪਞ੍ਚਕਰ੍ਮਾਪਚਾਰਿਣਾਮਿਤਿ ਪਞ੍ਚਕਰ੍ਮਣਿ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣੇਪਚਾਰਿਣਾਂ ਨਿਸਿਦ੍ਧਸੇਵਿਨਾਮ੍| ਵ੍ਯਵਾਯਂ ਚਾਪ੍ਯਜੀਰ੍ਣੇ ਇਤਿ ਵਿਦਗ੍ਧਾਦਿਰੂਪੇਨ੍ਨਾਜੀਰ੍ਣੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੇਵਨਮ੍ ਕੁਰ੍ਵਤਾਮ੍| ਪਾਪਂ ਕਰ੍ਮ ਚ ਕੁਰ੍ਵਤਾਮਿਤਿ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣੈਵ ਵਿਪ੍ਰਾਦਿਧਰ੍ਸਣੇ ਲਬ੍ਧੇ ਪੁਨਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸਹੇਤੁਤ੍ਵੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮ੍||੪-੮||

Adhikarana 4 (9-10) · Śloka 10

ਵਾਤਾਦਯਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਦੁਸ੍ਟਾਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਰਕ੍ਤਂ ਮਾਂਸਮਮ੍ਬੁ ਚ| ਦੂਸਯਨ੍ਤਿ ਸ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਕੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ||੯|| ਅਤਃ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਸਪ੍ਤ ਚੈਕਾਦਸ਼ੈਵ ਚ| ਨ ਚੈਕਦੋਸਜਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸਮੁਪਲਭ੍ਯਤੇ||੧੦||

ਦੋਸਦੂਸ੍ਯਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮਾਹ- ਵਾਤਾਦਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ| ਵਾਤਾਦੀਨਾਂ ਤ੍ਰਿਤ੍ਵੇ ਸਿਦ੍ਧੇਪਿ ਤ੍ਰਯ ਇਤਿ ਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਦੁਸ੍ਟਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਦ੍ਰਵ੍ਯਸਙ੍ਗ੍ਰਹ ਇਤਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਰਮ੍ਭਕਂ ਕਾਰਣਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਅਰ੍ਥਲਬ੍ਧਮਪਿ ਸਪ੍ਤਕਮਿਤਿਪਦਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਪ੍ਤਕਨਿਯਮਾਰ੍ਥਂ ਪੁਨਰੁਚ੍ਯਤੇ| ਯਦ੍ਯਪਿ ਵਿਸਰ੍ਪਾਣਾਮੁਤ੍ਪਾਦੇ ਏਤਾਨ੍ਯੇਵ ਸਪ੍ਤ ਕਾਰਣਾਨਿ, ਯਦੁਕ੍ਤਂ- “ਰਕ੍ਤਂ ਲਸੀਕਾ ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਂ ਦੂਸ੍ਯਂ ਦੋਸਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਮਲਾਃ| ਵਿਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸਪ੍ਤ ਧਾਤਵਃ” (ਚਿ.ਅ.੨੧) ਇਤਿ; ਤਥਾਪਿ ਕੁਸ੍ਠਂ ਚਿਰਕ੍ਰਿਯੈਃ ਸ੍ਥਿਰੈਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਜਨ੍ਯਤੇ, ਵਿਸਰ੍ਪਸ੍ਤੁ ਵਿਸਰਣਸ਼ੀਲੈਰਿਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵਿਸਰ੍ਪਾ ਵਾਤਾਦਿਭਿਰੇਕੈਕਸ਼ੋਪਿ ਭਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਾਹੁਃ; ਯਦੁਕ੍ਤਂ- “ਪਥਕ੍ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ਼੍ਚੈਕੋ ਵਿਸਰ੍ਪਾ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਜਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ” (ਚਿ.ਅ.੨੧) ਇਤਿ; ਤਨ੍ਨ, ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਤ੍ਵੇਪਿ ਵਿਸਰ੍ਪਾਣਾਮੇਕਦੋਸਜਕੁਸ੍ਠਵਦੇਕਦੋਸਜਤ੍ਵਾਦਿਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ| ਸਪ੍ਤ ਚੈਕਾਦਸ਼ੈਵ ਚੇਤਿ ਵਿਚ੍ਛੇਦਪਾਠੇਨ ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਂ ਮਹਾਕੁਸ੍ਠਤ੍ਵਮ੍, ਏਕਾਦਸ਼ਾਨਾਂ ਚ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਕੁਸ੍ਠਤ੍ਵਮਿਤਿ ਬੋਧਯਤਿ| ਨਿਦਾਨੇਨਭਿਹਿਤਾਨਾਮਪਿ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਕੁਸ੍ਠਾਨਾਮਿਹ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਵਿਧਾਨਮ੍||੯-੧੦||

Adhikarana 5 (11-12) · Śloka 12

ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਜ੍ਞਤ੍ਵਮਤਿਸ੍ਵੇਦੋ ਨ ਵਾ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਮੁਨ੍ਨਤਿਃ| ਕੋਠਾਨਾਂ ਲੋਮਹਰ੍ਸਸ਼੍ਚ ਕਣ੍ਡੂਸ੍ਤੋਦਃ ਸ਼੍ਰਮਃ ਕ੍ਲਮਃ||੧੧|| ਵ੍ਰਣਾਨਾਮਧਿਕਂ ਸ਼ੂਲਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚਿਰਸ੍ਥਿਤਿਃ| ਦਾਹਃ ਸੁਪ੍ਤਾਙ੍ਗਤਾ ਚੇਤਿ ਕੁਸ੍ਠਲਕ੍ਸਣਮਗ੍ਰਜਮ੍||੧੨||

ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਤ੍ਯਾਦਿ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਮ੍| ਨ ਵਾ ਸ੍ਵੇਦ ਇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਅਸ੍ਵੇਦਾਤਿਸ੍ਵੇਦੌ ਤੁ ਸ੍ਵੇਦਵਹਸ੍ਰੋਤੋਵਰੋਧਾਨਵਰੋਧਕਤੌ ਜ੍ਞੇਯੌ| ਸ਼ੀਘ੍ਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚਿਰਸ੍ਥਿਤਿਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਣਾਨਾਮੇਵ||੧੧-੧੨||

Adhikarana 6 (13-20) · Śloka 20

ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਸ੍ਟਾਦਸ਼ਾਨਾਂ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਂ ਕਪਾਲੋਦੁਮ੍ਬਰਮਣ੍ਡਲਰ੍ਸ੍ਯਜਿਹ੍ਵਪੁਣ੍ਡਰੀਕਸਿਧ੍ਮਕਾਕਣਕੈਕਕੁਸ੍ਠਚਰ੍ਮਾਖ੍ਯ- ਕਿਟਿਮਵਿਪਾਦਿਕਾਲਸਕਦਦ੍ਰੁਚਰ੍ਮਦਲਪਾਮਾਵਿਸ੍ਫੋਟਕਸ਼ਤਾਰੁਰ੍ਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਾਨ੍ਯੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ||੧੩|| ਕਸ੍ਣਾਰੁਣਕਪਾਲਾਭਂ ਯਦ੍ਰੂਕ੍ਸਂ ਪਰੁਸਂ ਤਨੁ| ਕਾਪਾਲਂ ਤੋਦਬਹੁਲਂ ਤਤ੍ਕੁਸ੍ਠਂ ਵਿਸਮਂ ਸ੍ਮਤਮ੍||੧੪|| ਦਾਹਕਣ੍ਡੂਰੁਜਾਰਾਗਪਰੀਤਂ ਲੋਮਪਿਞ੍ਜਰਮ੍| ਉਦੁਮ੍ਬਰਫਲਾਭਾਸਂ ਕੁਸ੍ਠਮੌਦੁਮ੍ਬਰਂ ਵਿਦੁਃ||੧੫|| ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਥਿਰਂ ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮੁਤ੍ਸਨ੍ਨਮਣ੍ਡਲਮ੍| ਕਚ੍ਛ੍ਰਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਂਸਕ੍ਤਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਮਣ੍ਡਲਮੁਚ੍ਯਤੇ||੧੬|| ਕਰ੍ਕਸ਼ਂ ਰਕ੍ਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਸਵੇਦਨਮ੍| ਯਦਸ੍ਯਜਿਹ੍ਵਾਸਂਸ੍ਥਾਨਮਸ੍ਯਜਿਹ੍ਵਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ||੧੭|| ਸਸ਼੍ਵੇਤਂ ਰਕ੍ਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਦਲੋਪਮਮ੍| ਸੋਤ੍ਸੇਧਂ ਚ ਸਦਾਹਂ ਚ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ||੧੮|| ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਤਾਮ੍ਰਂ ਤਨੁ ਚ ਯਦ੍ਰਜੋ ਘਸ੍ਟਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ| ਅਲਾਬੂਪੁਸ੍ਪਵਰ੍ਣਂ ਤਤ੍ ਸਿਧ੍ਮਂ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਚੋਰਸਿ||੧੯|| ਯਤ੍ ਕਾਕਣਨ੍ਤਿਕਾਵਰ੍ਣਮਪਾਕਂ ਤੀਵ੍ਰਵੇਦਨਮ੍| ਤ੍ਰਿਦੋਸਲਿਙ੍ਗਂ ਤਤ੍ ਕੁਸ੍ਠਂ ਕਾਕਣਂ ਨੈਵ ਸਿਧ੍ਯਤਿ||੨੦|| ਇਤਿ ਸਪ੍ਤਮਹਾਕੁਸ੍ਠਾਨਿ|

ਕਪਾਲਃ ਘਟਖਰ੍ਪਰਃ | ਵਿਸਮਂ ਦੁਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਮ੍| ਲੋਮਪਿਞ੍ਜਰਮਿਤਿ ਰੋਮਭਿਃ ਪਿਞ੍ਜਰਂ ਕਪਿਲਮ੍ | ਉਤ੍ਸਨ੍ਨਮਣ੍ਡਲਮਿਤਿ ਉਦ੍ਗਤਮਣ੍ਡਲਮ੍| ਸ੍ਯਃ ਨੀਲਣ੍ਡੋ ਹਰਿਣਃ, ਸ੍ਯਜਿਹ੍ਵਾਸਂਸ੍ਥਾਨਮਿਤਿ ਤਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾਕਾਰਮ੍| ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਚੋਰਸੀਤਿ ਉਰਸਿ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਭਵਤਿ, ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪ੍ਰਧਾਨਤ੍ਵਾਤ੍; ਕਦਾਚਿਦਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਭਵਤੀਤਿ ਭਾਵਃ| ਕਾਕਣਨ੍ਤਿਕਾ ਗੁਞ੍ਜਾ| ਕੁਸ੍ਠਤ੍ਵੇਨੈਵ ਤ੍ਰਿਦੋਸਲਿਙ੍ਗਤ੍ਵੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਪੁਨਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਬਲਤ੍ਰਿਦੋਸਲਿਙ੍ਗਤ੍ਵੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮ੍||੧੩-੨੦||

Adhikarana 7 (21-26) · Śloka 26

ਅਸ੍ਵੇਦਨਂ ਮਹਾਵਾਸ੍ਤੁ ਯਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਸ਼ਕਲੋਪਮਮ੍| ਤਦੇਕਕੁਸ੍ਟਂ, ਚਰ੍ਮਾਖ੍ਯਂ ਬਹਲਂ ਹਸ੍ਤਿਚਰ੍ਮਵਤ੍||੨੧|| ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਕਿਣਖਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਪਰੁਸਂ ਕਿਟਿਮਂ ਸ੍ਮਤਮ੍| ਵੈਪਾਦਿਕਂ ਪਾਣਿਪਾਦਸ੍ਫੁਟਨਂ ਤੀਵ੍ਰਵੇਦਨਮ੍||੨੨|| ਕਣ੍ਡੂਮਦ੍ਭਿਃ ਸਰਾਗੈਸ਼੍ਚ ਗਣ੍ਡੈਰਲਸਕਂ ਚਿਤਮ੍| ਸਕਣ੍ਡੂਰਾਗਪਿਡਕਂ ਦਦ੍ਰੁਮਣ੍ਡਲਮੁਦ੍ਗਤਮ੍||੨੩|| ਰਕ੍ਤਂ ਸਕਣ੍ਡੁ ਸਸ੍ਫੋਟਂ ਸਰੁਗ੍ਦਲਤਿ ਚਾਪਿ ਯਤ੍| ਤਚ੍ਚਰ੍ਮਦਲਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸਹਮੁਚ੍ਯਤੇ||੨੪|| ਪਾਮਾਸ਼੍ਵੇਤਾਰੁਣਸ਼੍ਯਾਵਾਃ ਕਣ੍ਡੂਲਾਃ ਪਿਡਕਾ ਭਸ਼ਮ੍| ਸ੍ਫੋਟਾਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਰੁਣਾਭਾਸੋ ਵਿਸ੍ਫੋਟਾਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਨੁਤ੍ਵਚਃ||੨੫|| ਰਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਸਦਾਹਾਰ੍ਤਿ ਸ਼ਤਾਰੁਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬਹੁਵ੍ਰਣਮ੍| ਸਕਣ੍ਡੂਃ ਪਿਡਕਾ ਸ਼੍ਯਾਵਾ ਬਹੁਸ੍ਰਾਵਾ ਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾ||੨੬|| ਇਤ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਕੁਸ੍ਠਾਨਿ|

ਮਹਾਵਾਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਮਹਾਸ੍ਥਾਨਮ੍| ਮਤ੍ਸ੍ਯਸ਼ਕਲੋਪਮਮਿਤਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਤ੍ਵਕ੍ਸਦਸ਼ਮ੍| ਕਿਣਵਤ੍ ਖਰਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਕਿਣਖਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮ੍; ਕਿਣਃ ਵ੍ਰਣਸ੍ਥਾਨਮ੍||੨੧-੨੬||

Adhikarana 8 (27-30) · Śloka 30

ਵਾਤੇਧਿਕਤਰੇ ਕੁਸ੍ਠਂ ਕਾਪਾਲਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਕਫੇ| ਪਿਤ੍ਤੇ ਤ੍ਵੌਦੁਮ੍ਬਰਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਕਾਕਣਂ ਤੁ ਤ੍ਰਦੋਸਜਮ੍||੨੭|| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤੇ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਚਾਧਿਕੇ| ਸ੍ਯਜਿਹ੍ਵਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਂ ਸਿਧ੍ਮਕੁਸ੍ਠਂ ਚ ਜਾਯਤੇ||੨੮|| ਚਰ੍ਮਾਖ੍ਯਮੇਕਕੁਸ੍ਠਂ ਚ ਕਿਟਿਮਂ ਸਵਿਪਾਦਿਕਮ੍| ਕੁਸ੍ਠਂ ਚਾਲਸਕਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਵਾਤਕਫਾਧਿਕਮ੍||੨੯|| ਪਾਮਾ ਸ਼ਤਾਰੁਰ੍ਵਿਸ੍ਫੋਟਂ ਦਦ੍ਰੁਸ਼੍ਚਰ੍ਮਦਲਂ ਤਥਾ| ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਧਿਕਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਕਫਪ੍ਰਾਯਾ ਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾ||੩੦||

ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਵਾਤਾਦ੍ਯਾਧਿਕਂ ਕੁਸ੍ਠੇਸ੍ਵਾਹ- ਵਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਯਜਿਹ੍ਵਾਦਿਸੁ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕ੍ਯਾਦਿ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੨੭-੩੦||

Adhikarana 9 (31-32) · Śloka 32

ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਦੋਸਾਣਾਂ ਤੁ ਬਲਾਬਲਮ੍| ਯਥਾਸ੍ਵੈਰ੍ਲਕ੍ਸਣੈਰ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾ||੩੧|| ਦੋਸਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਵਿਸ਼ੇਸਲਿਙ੍ਗਮਦ੍ਰਿਕ੍ਤਮ੍| ਤਸ੍ਯੈਵ ਸ਼ਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਪਰਂ ਚਾਨੁਬਨ੍ਧਸ੍ਯ||੩੨||

ਉਕ੍ਤੈਕਦੋਸਜਤ੍ਵਾਦਿਨਾ ਕੁਸ੍ਠੇਸ੍ਵਵਿਰੋਧਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸਰ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮੇਵ; ਦੋਸਬਲਾਬਲਵਿਵਕ੍ਸਯਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਰ੍ਥਮੇਕਦੋਸਜਤ੍ਵਾਦਿਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ ਇਤਿ ਭਾਵਃ| ਅਨੁਬਨ੍ਧਸ੍ਯੇਤਿ ਅਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ||੩੧-੩੨||

Adhikarana 10 (33) · Śloka 33

ਕੁਸ੍ਠਵਿਸ਼ੇਸੈਰ੍ਦੋਸਾ ਦੋਸਵਿਸ਼ੇਸੈਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ| ਜ੍ਞਾਯਨ੍ਤੇ ਤੈਰ੍ਹੇਤੁਰ੍ਹੇਤੁਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਤਿ||੩੩||

ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਦੋਸ਼ਵਿਸ਼ੇਸਜਾਤਸ੍ਯ ਕੁਸ੍ਠਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਤਥਾ ਕੁਸ੍ਠਜਨਕਸ੍ਯ ਚ ਹੇਤੋਃ ਪਰਸ੍ਪਰਬੋਧਕਤ੍ਵਮਾਹ- ਕੁਸ੍ਠਵਿਸ਼ੇਸੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੁਸ੍ਠਵਿਸ਼ੇਸੈਰ੍ਦੋਸਾ ਇਤਿ ਕੁਸ੍ਠਵਿਸ਼ੇਸੈਃ ਕਾਪਲਾਦਿਭਿਰ੍ਦੋਸਾ ਵਾਤਾਦਯੋ ਜ੍ਞਾਯਨ੍ਤੇ; ਤਥਾ ਦੋਸਵਿਸ਼ੇਸੈਃ ਪੁਨਃ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿਤਿ ਵਾਤਾਧਿਕੋਯਂ ਪੈਤ੍ਤਿਕੋਯਮਿਤਿ ਕੁਸ੍ਠਦੋਸੇ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੇ ਦੋਸਵਿਸ਼ੇਸਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਾਨਿ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਜ੍ਞਾਯਨ੍ਤੇ; ਯਥਾ- ਇਦਂ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰਂ ਕੁਸ੍ਠਂ, ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਾਪਾਲਮ੍; ਇਦਂ ਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕਤ੍ਵਾਨ੍ਮਣ੍ਡਲਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਥਾ ਯਃ ਕੁਸ੍ਠੇਸ੍ਵਪਰਿਜ੍ਞਾਤੋ ਹੇਤੁਃ ਸ ਦੋਸਵਿਸ਼ੇਸੈਰ੍ਜ੍ਞਾਯਤੇ; ਯਥਾ- ਕੁਸ੍ਠਂ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰਕੁਸ੍ਠਜਨਕਾਨਿ ਰੂਕ੍ਸਵਿਰੁਦ੍ਧਾਸ਼ਨਾਦੀਨਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਜ੍ਞਾਯਨ੍ਤੇ| ਹੇਤੁਭਿਸ਼੍ਚ ਦੋਸਵਿਸ਼ੇਸਜਨਕੈਃ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਜ੍ਞਾਯਨ੍ਤੇ, ਯਸ੍ਮਾਦਨੇਨ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰਕੁਸ੍ਠਜਨਕਂ ਸੇਵਿਤਂ ਤਸ੍ਮਾਦਸ੍ਯ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰਂ ਕਾਪਾਲਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਭਵਿਸ੍ਯਤੀਤਿ| ਕਿਂਵਾ ਕੁਸ੍ਠਾਦੋਸਯੋਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਗਮਕਤ੍ਵਂ ਕਾਰ੍ਯਕਾਰਣਤਯਾ ਪਰਸ੍ਪਰਗਮਕਤ੍ਵਾਦੁਪਪਨ੍ਨਮਿਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤੈਰਿਤਿ; ਤੈਃ ਕੁਸ੍ਠੈਃ ਕਾਰ੍ਯਰੂਪੈਰ੍ਹੇਤੁਰ੍ਨਾਮ ਦੋਸਃ ਅਨੁਮੀਯਤੇ, ਹੇਤੁਸ਼੍ਚ ਦੋਸਰੂਪਸ੍ਤਾਨ੍ ਕਾਰ੍ਯਰੂਪਕੁਸ੍ਠਵਿਸ਼ੇਸਾਨਵਗਮਯਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੩੩||

Adhikarana 11 (34-36) · Śloka 36

ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਂ ਸ਼ੋਸਸ੍ਤੋਦਃ ਸ਼ੂਲਂ ਸਙ੍ਕੋਚਨਂ ਤਥਾਯਾਮਃ| ਪਾਰੁਸ੍ਯਂ ਖਰਭਾਵੋ ਹਰ੍ਸਃ ਸ਼੍ਯਾਵਾਰੁਣਤ੍ਵਂ ਚ||੩੪|| ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਵਾਤਲਿਙ੍ਗਂ, ਦਾਹੋ ਰਾਗਃ ਪਰਿਸ੍ਰਵਃ ਪਾਕਃ| ਵਿਸ੍ਰੋ ਗਨ੍ਧਃ ਕ੍ਲੇਦਸ੍ਤਥਾਙ੍ਗਪਤਨਂ ਚ ਪਿਤ੍ਤਕਤਮ੍||੩੫|| ਸ਼੍ਵੈਤ੍ਯਂ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਕਣ੍ਡੂਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਚੋਤ੍ਸੇਧਗੌਰਵਸ੍ਨੇਹਾਃ| ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਤੁ ਕਫਲਿਙ੍ਗਂ ਜਨ੍ਤੁਭਿਰਭਿਭਕ੍ਸਣਂ ਕ੍ਲੇਦਃ||੩੬||

ਕੁਸ੍ਠਗਤਦੋਸਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਂ ਵਾਤਾਦਿਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯਾਹ- ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਦਾਹਾਦਯਃ ਪਿਤ੍ਤਲਿਙ੍ਗਾਨਿ||੩੪-੩੬||

Adhikarana 12 (37-38) · Śloka 38

ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਲਿਙ੍ਗੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਦਬਲਮ੍| ਤਸ੍ਣਾਦਾਹਪਰੀਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਗ੍ਨਿਂ ਜਨ੍ਤੁਭਿਰ੍ਜਗ੍ਧਮ੍||੩੭|| ਵਾਤਕਫਪ੍ਰਬਲਂ ਯਦ੍ਯਦੇਕਦੋਸੋਲ੍ਬਣਂ ਨ ਤਤ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਮ੍| ਕਫਪਿਤ੍ਤ-ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਬਲਾਨਿ ਤੁ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਾਨਿ||੩੮||

ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਕੁਸ੍ਠਾਨ੍ਯਾਹ- ਸਰ੍ਵੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ||੩੭-੩੮||

Adhikarana 13 (39-42) · Śloka 42

ਵਾਤੋਤ੍ਤਰੇਸੁ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਮਨਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਤ੍ਤਰੇਸੁ ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ| ਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰੇਸੁ ਮੋਕ੍ਸੋ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਰੇਚਨਂ ਚਾਗ੍ਰੇ||੩੯|| ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਯੋਗਾਃ ਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਾਃ ਕੁਸ੍ਠਿਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾਃ| ਪ੍ਰਚ੍ਛਨਮਲ੍ਪੇ ਕੁਸ੍ਠੇ ਮਹਤਿ ਚ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਨਮ੍||੪੦|| ਬਹੁਦੋਸਃ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਃ ਕੁਸ੍ਠੀ ਬਹੁਸ਼ੋਨੁਰਕ੍ਸਤਾ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍| ਦੋਸੇ ਹ੍ਯਤਿਮਾਤ੍ਰਹਤੇ ਵਾਯੁਰ੍ਹਨ੍ਯਾਦਬਲਮਾਸ਼ੁ||੪੧|| ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਪਾਨਮਿਸ੍ਟਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਕੋਸ੍ਠੇ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤੇ ਰਕ੍ਤੇ| ਵਾਯੁਰ੍ਹਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਕੋਸ੍ਠਂ ਕੁਸ੍ਠਿਨਮਬਲਂ ਵਿਸ਼ਤਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍||੪੨||

ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਵਾਤੋਤ੍ਤਰੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਗ੍ਰੇ ਇਤਿ ਸਰ੍ਪਿਰਾਦਿਸੁ ਯੋਜ੍ਯਂ; ਤੇਨ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰਾਦਿਸੁ ਸਰ੍ਪਿਰਾਦਿ ਪ੍ਰਥਮਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ, ਤਦਨੁ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਕਾਰ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਬਹੁਸ਼ ਇਤਿ ਬਹੂਨ੍ ਵਾਰਾਨ੍; ਸ੍ਤੋਕਸ੍ਤੋਕਨਿਰ੍ਹਰਣੇਨ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਸ਼ੋਧ੍ਯਃ; ਏਕਦਾ ਹਿ ਭੂਰਿਦੋਸਹਰਣੇ ਬਲਕ੍ਸਯੋ ਮਹਾਤ੍ਯਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਅਤ ਏਵਾਹ- ਦੋਸੇ ਹ੍ਯਤਿਮਾਤ੍ਰਹਤੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਦੋਸੇ ਇਤਿ ਜਾਤਾਵੇਕਵਚਨਂ; ਤੇਨ ਕਫਪਿਤ੍ਤਯੋਰਪਿ ਗ੍ਰਹਣਮ੍; ਕਿਂਵਾ ਦੋਸ ਇਤਿ ਏਕਵਚਨੇਨੈਵ ਏਕਦੋਸਸ੍ਯਾਪ੍ਯਤਿਮਾਤ੍ਰਹਰਣੇ ਵਾਯੁਰ੍ਹਨ੍ਯਾਦਿਤਿ| ਕੋਸ੍ਠੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਰਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤੇ ਚ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਪਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਪਾਨਂ ਵ੍ਯਾਧਿਵਰ੍ਧਨਂ ਭਵਤਿ| ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ- “ਸ਼ੇਸਦੋਸੇ ਵ੍ਯਾਧਿਰਤਿਵਰ੍ਧਤੇ” ਇਤਿ| ਸ਼ੋਧਨੇਨ ਤੁ ਨਿਃਸ਼ੇਸੀਕਤੇ ਦੋਸੇ ਸਸ਼ੇਸਦੋਸਤਾ ਨਾਸ੍ਤਿ||੩੯-੪੨||

Adhikarana 14 (43-49) · Śloka 49

ਦੋਸੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟੇ ਹਦਯੇ ਵਾਮ੍ਯਃ ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਭਾਗੇਸੁ| ਕੁਟਜਫਲਮਦਨਮਧੁਕੈਃ ਸਪਟੋਲੈਰ੍ਨਿਮ੍ਬਰਸਯੁਕ੍ਤੈਃ||੪੩|| ਸ਼ੀਤਰਸਃ ਪਕ੍ਵਰਸੋ ਮਧੂਨਿ ਮਧੁਕਂ ਚ ਵਮਨਾਨਿ| ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਦਨ੍ਤੀ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਚ ਵਿਰੇਚਨੇ ਸ਼ਸ੍ਤਾ||੪੪|| ਸੌਵੀਰਕਂ ਤੁਸੋਦਕਮਾਲੋਡਨਮਾਸਵਾਸ਼੍ਚ ਸੀਧੂਨਿ| ਸ਼ਂਸਨ੍ਤ੍ਯਧੋਹਰਾਣਾਂ ਯਥਾਵਿਰੇਕਂ ਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚੇਸ੍ਟਃ||੪੫|| ਦਾਰ੍ਵੀਬਹਤੀਸੇਵ੍ਯੈਃ ਪਟੋਲਪਿਚੁਮਰ੍ਦਮਦਨਕਤਮਾਲੈਃ| ਸਸ੍ਨੇਹੈਰਾਸ੍ਥਾਪ੍ਯਃ ਕੁਸ੍ਠੀ ਸਕਲਿਙ੍ਗਯਵਮੁਸ੍ਤੈਃ||੪੬|| ਵਾਤੋਲ੍ਬਣਂ ਵਿਰਿਕ੍ਤਂ ਨਿਰੂਢਮਨੁਵਾਸਨਾਰ੍ਹਮਾਲਕ੍ਸ੍ਯ| ਫਲਮਧੁਕਨਿਮ੍ਬਕੁਟਜੈਃ ਸਪਟੋਲੈਃ ਸਾਧਯੇਤ੍ਸ੍ਨੇਹਮ੍||੪੭|| ਸੈਨ੍ਧਵਦਨ੍ਤੀਮਰਿਚਂ ਫਣਿਜ੍ਝਕਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਕਰਞ੍ਜਫਲਮ੍| ਨਸ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਵਿਡਙ੍ਗਂ ਕ੍ਰਿਮਿਕੁਸ੍ਠਕਫਪ੍ਰਕੋਪਘ੍ਨਮ੍ ||੪੮|| ਵੈਰੇਚਨਿਕੈਰ੍ਧੂਮੈਃ ਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਥਾਨੇਰਿਤੈਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ| ਕਮਯਃ ਕੁਸ੍ਠਕਿਲਾਸਾਃ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤੈਰੁਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਸ੍ਥਾਃ||੪੯||

ਕੁਟਜੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ| ਸ਼ੀਤਰਸਃ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਃ | ਯਥਾਵਿਰੇਕਂ ਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚੇਸ੍ਟ ਇਤਿ ਪ੍ਰਧਾਨਮਧ੍ਯਾਵਰਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਪੇਯਾਦਿਕ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੋ ਦ੍ਵਿਸ਼ ਏਕਸ਼ੋ ਵਾ ਕਾਰ੍ਯਃ; ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ- “ਪੇਯਾਂ ਵਿਲੇਪੀਮਕਤਂ ਕਤਂ ਚ ਯੂਸਂ ਰਸਂ ਤ੍ਰੀਨੁਭਯਂ ਤਥੈਕਮ੍| ਕ੍ਰਮੇਣ ਸੇਵੇਤ ਨਰੋਨ੍ਨਕਾਲਾਨ੍ ਪ੍ਰਧਾਨਮਧ੍ਯਾਵਰਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ਼ੁਦ੍ਧਃ” (ਸਿ.ਅ.੧) ਇਤਿ| ਆਸ੍ਥਾਪਨਾਨੁਵਾਸਨੇ ਯਦ੍ਯਪਿ “ਨਾਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾਃ ਕੁਸ੍ਠਿਨਃ” (ਸਿ.ਅ.੨) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕੁਸ੍ਠੇ ਨਿਸਿਦ੍ਧੇ, ਤਥਾਪ੍ਯਾਸ੍ਥਾਪਨਾਨੁਵਾਸਨੈਕਸਾਧ੍ਯਾਯਾਮਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੇ ਏਵ; ਯਦੁਕ੍ਤਂ- “ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤਿਲਕ੍ਸਣਸਂਯੋਗੇ ਤੁ ਗੁਰੁਲਾਘਵਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗਧ੍ਯਵਸ੍ਯੇਤ੍” (ਵਿ.ਅ.੮) ਇਤਿ; ਤੇਨਾਹ- ਵਾਤੋਲ੍ਬਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਯਦ੍ਯਪਿ ਏਕੈਵ ਵੈਰੇਚਨਿਕੋ ਧੂਮ ਉਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾਪਿ ਤਤ੍ਰੋਕ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਵ੍ਯਸ੍ਤਸਮਸ੍ਤੈਰ੍ਬਹਵੋ ਧੂਮਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਬਹੁਵਚਨਮਿਹ ਕਤਮ੍||੪੩-੪੯||

Adhikarana 15 (50-53) · Śloka 53

ਸ੍ਥਿਰਕਠਿਨਮਣ੍ਡਲਾਨਾਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤਰਪ੍ਰਣਾਡੀਭਿਃ| ਕੂਰ੍ਚੈਰ੍ਵਿਘਟ੍ਟਿਤਾਨਾਂ ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੋਪਨੇਤਵ੍ਯਃ||੫੦|| ਆਨੂਪਵਾਰਿਜਾਨਾਂ ਮਾਂਸਾਨਾਂ ਪੋਟ੍ਟਲੈਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣੈਸ਼੍ਚ| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋਤ੍ਸਨ੍ਨਂ ਵਿਲਿਖੇਤ੍ ਕੁਸ੍ਠਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ||੫੧|| ਰੁਧਿਰਾਗਮਾਰ੍ਥਮਥਵਾ ਸ਼ਙ੍ਗਾਲਾਬੂਨਿ ਯੋਜਯੇਤ੍ ਕੁਸ੍ਠੇ| ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤਮਲ੍ਪਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਵਿਰੇਚਯੇਦ੍ਵਾ ਜਲੌਕੋਭਿਃ||੫੨|| ਯੇ ਲੇਪਾਃ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਂ ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਿਰ੍ਹਤਾਸ੍ਰਦੋਸਾਣਾਮ੍| ਸਂਸ਼ੋਧਿਤਾਸ਼ਯਾਨਾਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ਤੇਸਾਮ੍||੫੩||

ਨਾਡ੍ਯੇਵ ਨਾਡੀ ਸ੍ਵੇਦਾਧ੍ਯਾਯੇ ਉਕ੍ਤਾ| ਕੂਰ੍ਚਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ੇਸਮਾਹੁਃ| ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਉਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਰਕ੍ਤਮ੍| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਤ੍ਵੇਨੋਤ੍ਸਨ੍ਨਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋਤ੍ਸਨ੍ਨਮ੍| ਰੁਧਿਰਾਗਮਾਰ੍ਥਂ ਵਿਲਿਖੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਨਿਰ੍ਹਤੋਸ੍ਰਦੋਸੋ ਯੇਸਾਂ ਤੇ ਨਿਰ੍ਹਤਾਸ੍ਰਦੋਸਾਃ||੫੦-੫੩||

Adhikarana 16 (54-57) · Śloka 57

ਯੇਸੁ ਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕ੍ਰਮਤੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਾਸ਼ਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਸ੍ਯੁਃ| ਤੇਸੁ ਨਿਪਾਤ੍ਯਃ ਕ੍ਸਾਰੋ ਰਕ੍ਤਂ ਦੋਸਂ ਚ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ||੫੪|| ਪਾਸਾਣਕਠਿਨਪਰੁਸੇ ਸੁਪ੍ਤੇ ਕੁਸ੍ਠੇ ਸ੍ਥਿਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਚ| ਪੀਤਾਗਦਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਸੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹੋਗਦੈਸ਼੍ਚਾਨੁ||੫੫|| ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਨਿ ਸੁਪ੍ਤਸੁਪ੍ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਵੇਦਨਕਣ੍ਡੁਲਾਨਿ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ| ਕੂਰ੍ਚੈਰ੍ਦਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਵਤਾਕਰਵੀਰਕਰਞ੍ਜਕੁਟਜਾਨਾਮ੍||੫੬|| ਜਾਤ੍ਯਰ੍ਕਨਿਮ੍ਬਜੈਰ੍ਵਾ ਪਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨੈਰ੍ਵਾ| ਘਸ੍ਟਾਨਿ ਗੋਮਯੈਰ੍ਵਾ ਤਤਃ ਪ੍ਰਦੇਹੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹ੍ਯਾਨਿ||੫੭||

ਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕ੍ਰਮਤ ਇਤਿ ਸਿਰਾਦਿਸਙ੍ਕਟਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਯੋਗ੍ਯਂ ਭਵਤਿ| ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਾਸ਼ਨਾਨੀਤਿ ਤ੍ਵਗਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਹਰਾਣਿ| ਸੁਪ੍ਤਸੁਪ੍ਤਾਨੀਤਿ ਸੁਪ੍ਤਵਤ੍ ਸੁਪ੍ਤਾਨਿ ਅਚੇਤਨਾਨਿ, ਸਰ੍ਵਥਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਜ੍ਞਾਨੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੫੪-੫੭||

Adhikarana 17 (58-59) · Śloka 59

ਮਾਰੁਤਕਫਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨਂ ਕਰ੍ਮੋਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਕੁਸ੍ਠਿਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਕਫਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਹਰਣਂ ਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯੈਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਚ||੫੮|| ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਤਿਕ੍ਤਕਾਨਿ ਚ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਨੁਤ੍ ਕਰ੍ਮ| ਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪਿਤ੍ਤਕੁਸ੍ਠੇਸੁ||੫੯||

ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਤਿਕ੍ਤਕਾਨਿ ਤਿਕ੍ਤਸਟ੍ਪਲਾਦੀਨਿ| ਪਿਤ੍ਤਕੁਸ੍ਠਿਨਾਂ ਕਫਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਹਰਣਾਦੀਨਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣੀਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍||੫੮-੫੯||

Adhikarana 18 (60-64) · Śloka 64

ਦੋਸਾਧਿਕ੍ਯਵਿਭਾਗਾਦਿਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਕੁਸ੍ਠਨੁਤ੍ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮ੍| ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਕੁਸ੍ਠਸ਼ਮਨਂ ਪ੍ਰਾਯਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਦੋਸਸਾਮਾਨ੍ਯਾਤ੍||੬੦|| ਦਾਰ੍ਵੀ ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਵਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ ਕੁਸ੍ਠਮ੍| ਅਭਯਾ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਾ ਵਾ ਮਾਸਂ ਸਵ੍ਯੋਸਗੁਡਤੈਲਾ||੬੧|| ਮੂਲਂ ਪਟੋਲਸ੍ਯ ਤਥਾ ਗਵਾਕ੍ਸ੍ਯਾਃ ਪਥਕ੍ ਪਲਾਂਸ਼ਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਤ੍ਵਚਸ਼੍ਚ | ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ ਚ ਭਾਗਾਰ੍ਧਿਕਾ ਨਾਗਰਪਾਦਯੁਕ੍ਤਾ||੬੨|| ਪਲਂ ਤਥੈਸਾਂ ਸਹ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨਾਂ ਜਲੇ ਸ਼ਤਂ ਦੋਸਹਰਂ ਪਿਬੇਨ੍ਨਾ| ਜੀਰ੍ਣੇ ਰਸੈਰ੍ਧਨ੍ਵਮਗਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਪੁਰਾਣਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਮਾਦਦੀਤ||੬੩|| ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਸ਼ੋਫਂ ਗ੍ਰਹਣੀਪ੍ਰਦੋਸਮਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਣਿ ਹਲੀਮਕਂ ਚ| ਸਡ੍ਰਾਤ੍ਰਯੋਗੇਨ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਚੈਸ ਹਦ੍ਬਸ੍ਤਿਸ਼ੂਲਂ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਂ ਚ||੬੪||

ਦਾਰ੍ਵੀ ਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾ| ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਦਾਰ੍ਵੀਕ੍ਵਾਥਕਤਮ੍| ਅਭਯਾਪ੍ਰਯੋਗੇ ਗੁਡਤੈਲਯੋਃ ਕੁਸ੍ਠਨਿਦਾਨਤ੍ਵੇਨੋਕ੍ਤਯੋਰਪਿ ਸਂਯੋਗਮਹਿਮ੍ਨਾ ਹਰੀਤਕ੍ਯਾ ਸਮਂ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨੋ ਭਵਤਿ| ਮੂਲਂ ਪਟੋਲਸ੍ਯੇਤਿ ਪਟੋਲਮੂਲਂ, ਤਥਾ ਗਵਾਕ੍ਸ੍ਯਾ ਅਪਿ ਮੂਲਮ੍| ਪਲਾਂਸ਼ਂ ਪਲਪਰਿਮਾਣਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਤ੍ਵਚਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਲਾਂਸ਼ਾਃ| ਯਦ੍ਯਪਿ ਕਲ੍ਯਾਣਕਘਤੋਕ੍ਤਾਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਪਦੇਨ ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਭਾਗਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪਿਤਃ, ਤਥਾਪਿ ਤਸ੍ਯੈਵਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਦ੍ਯੋਤਨਾਰ੍ਥਂ ਪੁਨਃ ਪਥਕ੍ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਗ੍ਰਾਹਯਤਿ; ਕਿਂਵਾ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਯਾਃ ਕਟੁਰੋਹਿਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਥਗ੍ਭਾਗਾਰ੍ਧਿਕਤ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ, ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਤ ਏਵ ਪਥਗ੍ਭਾਗਗ੍ਰਹਣਂ ਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਕਟੁਰੋਹਿਣ੍ਯੋਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਟ੍ਸ਼ਾਣਮਾਤ੍ਰਂ, ਨਾਗਰਸ੍ਯ ਚੋਭਯੋਰਰ੍ਧਭਾਗਪੂਰਕਤ੍ਵੇਨਾਰ੍ਧਪਲਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਚਤੁਰ੍ਥਪਾਦਦ੍ਵਯੇਨ ਸ਼ਾਣਚਤੁਸ੍ਟਯਂ ਭਵਤਿ, ਏਵਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਕਟੁਰੋਹਿਣੀਨਾਗਰੈਃ ਪਲਮੇਕਂ, ਪਟੋਲਮੂਲਾਦਿਭਿਃ ਪਞ੍ਚਪਲਾਨੀਤਿ ਮਿਲਿਤ੍ਵਾ ਸਟ੍ਪਲਾਨਿ; ਤਥਾ ਸਤ੍ਯੇਸਾਂ ਪਟੋਲਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਾਨਾਮਿਤਿ ਜਰ੍ਜਰੀਕਤਾਨਾਂ, ਸਟ੍ਪਲਾਨਾਂ ਪਲਮਾਕਸ੍ਯ ਜਲੇ ਸ਼ਤਂ ਪਿਬੇਤ੍; ਏਵਂ ਸਡ੍ਦਿਨਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਸਡ੍ਦਿਨਪ੍ਰਯੋਗੇਣੈਵਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਃ ਕੁਸ੍ਠਹਰਤ੍ਵਮੁਨ੍ਨੀਯਤੇ| ਏਤਦ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਸਮ੍ਮਤਿਪ੍ਰਦਾਨਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਾਣਿ ਲਿਖ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤਥਾਹਿ ਅਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਃ- “ਪਟੋਲਮੂਲਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਚ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾ| ਪਲਾਰ੍ਧਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾ ਚ ਤਥਾ ਕਟੁਕਰੋਹਿਣੀ|| ਕਰ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਨਾਗਰਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਟ੍ਪਲਾਨ੍ਯਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਜਲੇ ਸ਼ਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਕੋਸ੍ਣਂ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯਾਤ੍ਰ ਪਲਂ ਪਲਮ੍” ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯੇਣੋਪ੍ਯਾਹ- “ਪਟੋਲਮੂਲਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਚ ਪਲਾਂਸ਼ਿਕਾ| ਕਟੁਕਾ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾ ਚ ਪਲਰ੍ਧਾ ਪਾਦਨਾਗਰਾ|| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਡ੍ਭਾਗਮੁਤ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਜਲੇ ਦੋਸਹਰਂ ਪਿਬੇਤ੍” ਇਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਯਤ੍- ਪਲਾਂਸ਼ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕਰ੍ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ; ਤੇਨ ਪਟੋਲਮੂਲਸ੍ਯ ਪਥਕ੍ਕਰ੍ਸਃ, ਤਥਾ ਗਵਾਕ੍ਸੀਮੂਲਸ੍ਯ ਕਰ੍ਸਃ, ਤਥਾ ਕ੍ਰਿਫਲਾਯਾ ਮਿਲਿਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਸਃ, ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾ ਚ ਨਾਗਰਪਾਦਯੁਕ੍ਤਾ ਸਤੀ ਕਰ੍ਸਾਰ੍ਧਾ ਭਵਤਿ, ਏਵਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ ਚ ਨਾਗਰਪਾਦਯੁਕ੍ਤਾ ਸਤੀ ਕਰ੍ਸਾਰ੍ਧਾ ਭਵਤਿ, ਏਵਂ ਮਿਲਿਤ੍ਵਾ ਪਲਂ ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਜਲੇ ਸ਼ਤਂ ਪਿਬੇਦਿਤਿ| ਏਤਚ੍ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਵਿਰੋਧਾਤ੍ ਤਥਾ ਤ੍ਰਿਫਲਸਮੁਦਾਯਭਾਗਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਯਾਯਸਿਦ੍ਧਤ੍ਵਾਨ੍ਨਾਤਿਸਾਧੁ; “ਪਟੋਲਮੂਲਤ੍ਰਿਫਲਾਗਵਾਕ੍ਸੀਤ੍ਰਿਵਤਾਪਲੈਃ| ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀ ਕਟੁਕਾ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਾਗਰਪਾਦਿਕਮ੍|| ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਲਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਤਂ ਜੀਰ੍ਣੇ ਰਸਾਨ੍ਨਭੁਗ੍” ਇਤ੍ਯਾਦਿਜਤੂਕਰ੍ਣਵਚਨਵਿਰੋਧਾਚ੍ਚ| ਜੀਰ੍ਣੇ ਰਸੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਰੇਕੇਤ੍ਰ ਰਸਭੋਜਨਂ ਪ੍ਰਯੋਗਯੌਗਿਕਤ੍ਵਾਤ੍; ਆਵਰ੍ਤਕੀਘਤਵਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਞ੍ਜਿਕਕੋਦ੍ਰਵਾਨ੍ਨਭੋਜਨਵਤ੍| ਧਨ੍ਵਮਗਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਰਸੈਃ ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਮਾਦਦੀਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੬੦-੬੪||

Adhikarana 19 (65-69) · Śloka 69

ਮੁਸ੍ਤਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਦਾਰੁ ਪਞ੍ਚਮੂਲ੍ਯੌ ਦ੍ਵੇ| ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਨਿਮ੍ਬਤ੍ਵਕ੍ ਸਵਿਸ਼ਾਲਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਮੂਰ੍ਵਾ||੬੫|| ਚੂਰ੍ਣਂ ਤਰ੍ਪਣਭਾਗੈਰ੍ਨਵਭਿਃ ਸਂਯੋਜਿਤਂ ਸਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਮ੍ | ਸਿਦ੍ਧਂ ਕੁਸ੍ਠਨਿਬਰ੍ਹਣਮੇਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕਂ ਭਕ੍ਸ੍ਯਮ੍||੬੬|| ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਸਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਗ੍ਰਹਣੀਪ੍ਰਦੋਸਮਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ| ਬ੍ਰਘ੍ਨਭਗਨ੍ਦਰਪਿਡਕਾਕਣ੍ਡੂਕੋਠਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਨਿਹਨ੍ਤਿ||੬੭|| ਇਤਿ ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਚੂਰ੍ਣਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਤਿਵਿਸਾਕਟੁਕਾਨਿਮ੍ਬਕਲਿਙ੍ਗਕਵਚਾਪਟੋਲਾਨਾਮ੍| ਮਾਗਧਿਕਾਰਜਨੀਦ੍ਵਯਪਦ੍ਮਕਮੂਰ੍ਵਾਵਿਸ਼ਾਲਾਨਾਮ੍||੬੮|| ਭੂਨਿਮ੍ਬਪਲਾਸ਼ਾਨਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਲਂ ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ| ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸੁਪ੍ਤਿਨੁਤ੍ ਪਰਮਮ੍||੬੯||

ਤਰ੍ਪਣਭਾਗੈਰਿਤਿ ਸਕ੍ਤੁਭਾਗੈਃ| ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕਮਿਤਿ ਸਤਤੋਪਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਕੇਚਿਤ੍ਤ੍ਰਿਫਲੇਤ੍ਯਾਦਿ ਯੋਗਂ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ||੬੫-੬੯||

Adhikarana 20 (70-72) · Śloka 72

ਲੇਲੀਤਕਪ੍ਰਯੋਗੋ ਰਸੇਨ ਜਾਤ੍ਯਾਃ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਃ ਪਰਮਃ| ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਕੁਸ੍ਠਘਾਤੀ ਮਾਕ੍ਸਿਕਧਾਤੁਸ਼੍ਚ ਮੂਤ੍ਰੇਣ||੭੦|| ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਗਨ੍ਧਕਯੋਗਾਤ੍ ਸੁਵਰ੍ਣਮਾਕ੍ਸਿਕਪ੍ਰਯੋਗਾਦ੍ਵਾ| ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਨਿਬਰ੍ਹਣਮਦ੍ਯਾਤ੍ ਕੁਸ੍ਠੀ ਰਸਂ ਚ ਨਿਗਹੀਤਮ੍||੭੧|| ਵਜ੍ਰਸ਼ਿਲਾਜਤੁਸਹਿਤਂ ਸਹਿਤਂ ਵਾ ਯੋਗਰਾਜੇਨ| ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਸ਼ਮਨਮਦ੍ਯਾਤ੍ਕੁਸ੍ਠੀ ਨਿਗਹ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚ||੭੨||

ਲੇਲੀਤ(ਹ)ਕਃ ਪਾਸਾਣਭੇਦ ਔਤ੍ਤਰਾਪਥਿਕਃ, ਉਚ੍ਯਤੇ ਹਿ ਨਿਘਣ੍ਟੌ- “ਆਸੀਦ੍ਦੈਤ੍ਯੋ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਲੇਲਿਹਾਨੋ ਮਹਾਸੁਰਃ| ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਕਾਯੇਨਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਤਿਸ੍ਠਤਿ|| ਵਿਸ੍ਣੁਚਕ੍ਰੇਣ ਸਞ੍ਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਪਪਾਤ ਧਰਣੀਤਲੇ| ਵਸਾ ਤਸ੍ਯ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਲੇਲੀਹ(ਤ)ਕ ਇਤਿ ਕ੍ਸਿਤੌ” ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਜਾਤ੍ਯਾ ਇਤਿ ਆਮਲਕ੍ਯਾਃ||੭੦-੭੨||

Adhikarana 21 (73-75) · Śloka 75

ਖਦਿਰਸੁਰਦਾਰੁਸਾਰਂ ਸ਼੍ਰਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਰਸੇਨ ਤੋਯਾਰ੍ਥਃ| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਕਾਰ੍ਯਃ ਕਾਰ੍ਯੇ ਤੇ ਚਾਸ੍ਟਪਲਿਕੇ ਚ||੭੩|| ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਾਨਾਮਸ੍ਟਪਲਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਤਥਾਮੂਨਿ| ਤ੍ਰਿਫਲੈਲੇ ਤ੍ਵਙ੍ਮਰਿਚਂ ਪਤ੍ਰਂ ਕਨਕਂ ਚ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਮ੍||੭੪|| ਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾ ਮਧੁਸਮਾ ਤਨ੍ਮਾਸਂ ਜਾਤਮਾਯਸੇ ਭਾਣ੍ਡੇ| ਮਧ੍ਵਾਸਵਮਾਚਰਤਃ ਕੁਸ੍ਠਕਿਲਾਸੇ ਸ਼ਮਂ ਯਾਤਃ||੭੫|| ਇਤਿ ਮਧ੍ਵਾਸਵਃ|

ਕਾਰ੍ਯੇ ਤੇ ਚਾਸ੍ਟਪਾਲਿਕੇ ਇਤਿ ਖਦਿਰਸੁਰਦਾਰੁਸਾਰੇ ਅਸ੍ਟਪਲਮਾਨੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੇ| ਕਨਕਂ ਨਾਗਕੇਸ਼ਰਮ੍||੭੩-੭੫||

Adhikarana 22 (76-80) · Śloka 80

ਖਦਿਰਕਸਾਯਦ੍ਰੋਣਂ ਕੁਮ੍ਭੇ ਘਤਭਾਵਿਤੇ ਸਮਾਵਾਪ੍ਯ| ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨਿ ਚ ਸਟ੍ਪਲਿਕਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦੇਯਾਨਿ||੭੬|| ਤ੍ਰਿਫਲਾਵ੍ਯੋਸਵਿਡਙ੍ਗਰਜਨੀਮੁਸ੍ਤਾਟਰੂਸਕੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਾਃ| ਸੌਵਰ੍ਣੀ ਚ ਤਥਾ ਤ੍ਵਕ੍ ਛਿਨ੍ਨਰੁਹਾ ਚੇਤਿ ਤਨ੍ਮਾਸਮ੍||੭੭|| ਨਿਦਧੀਤ ਧਾਨ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਿਬੇਤ੍ਤਤੋ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ| ਮਾਸੇਨ ਮਹਾਕੁਸ੍ਠਂ ਹਨ੍ਤ੍ਯੇਵਾਲ੍ਪਂ ਤੁ ਪਕ੍ਸੇਣ||੭੮|| ਅਰ੍ਸ਼ਃਸ਼੍ਵਾਸਭਗਨ੍ਦਰਕਾਸਕਿਲਾਸਪ੍ਰਮੇਹਸ਼ੋਸਾਂਸ਼੍ਚ| ਨਾ ਭਵਤਿ ਕਨਕਵਰ੍ਣਃ ਪੀਤ੍ਵਾਰਿਸ੍ਟਂ ਕਨਕਬਿਨ੍ਦੁਮ੍||੭੯|| ਇਤਿ ਕਨਕਬਿਨ੍ਦ੍ਵਰਿਸ੍ਟਮ੍| ਕੁਸ੍ਠੇਸ੍ਵਨਿਲਕਫਕਤੇਸ੍ਵੇਵਂ ਪੇਯਸ੍ਤਥਾਪਿ ਪੈਤ੍ਤੇਸੁ| ਕਤਮਾਲਕ੍ਵਾਥਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੇਸ ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ ਕਫਕਤੇਸੁ||੮੦||

ਕਨਕਬਿਨ੍ਦੌ ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰੇ ਵਿਨਾ ਆਸਵਾਨਿਸ੍ਪਤ੍ਤੇਃ ਪੂਰ੍ਵਾਨੁਸਾਰੋਕ੍ਤਮਾਨੇ ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰੇ ਇਹਾਪਿ ਜ੍ਞੇਯੇ| ਸੌਵਰ੍ਣੀਤ੍ਵਕ੍ ਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾਤ੍ਵਕ੍| ਕੇਚਿਤ੍ ਕਨਕਬਿਨ੍ਦੁਂ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਮਧ੍ਵਾਸਵਂ ਪਠਨ੍ਤਿ||੭੬-੮੦||

Adhikarana 23 (81) · Śloka 81

ਤ੍ਰਿਫਲਾਸਵਸ਼੍ਚ ਗੌਡਃ ਸਚਿਤ੍ਰਕਃ ਕੁਸ੍ਠਰੋਗਵਿਨਿਹਨ੍ਤਾ| ਕ੍ਰਮੁਕਦਸ਼ਮੂਲਦਨ੍ਤੀਵਰਾਙ੍ਗਮਧੁਯੋਗਸਂਯੁਕ੍ਤਃ||੮੧||

ਤ੍ਰਿਫਲਾਸਵਸ਼੍ਚ ਗੌਡ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਗੌਡ ਇਤਿ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ੍ਥਾਨੇ ਗੁਡੇਨ ਕਤੋ ਗੌਡਃ| ਕ੍ਰਮੁਕਂ ਹ੍ਰਖਪੂਗਫਲਂ, ਵਰਾਙ੍ਗਂ ਗੁਡਤ੍ਵਕ੍| ਅਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਫਲਾਦੀਨਾਂ ਮਾਨੇਨੁਕ੍ਤੇਪਿ ਆਸਵਾਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਨਵਿਭਾਗੇਨ ਮਾਨਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮ੍||੮੧||

Adhikarana 24 (82-83) · Śloka 83

ਲਘੂਨਿ ਚਾਨ੍ਨਾਨਿ ਹਿਤਾਨਿ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਸ਼ਾਕਨਿ ਚ ਤਿਕ੍ਤਕਾਨਿ| ਭਲ੍ਲਾਤਕੈਃ ਸਤ੍ਰਿਫਲੈਃ ਸਨਿਮ੍ਬੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਚਾਨ੍ਨਾਨਿ ਘਤਾਨਿ ਚੈਵ||੮੨|| ਪੁਰਾਣਧਾਨ੍ਯਾਨ੍ਯਥ ਜਾਙ੍ਗਲਾਨਿ ਮਾਂਸਾਨਿ ਮੁਦ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਪਟੋਲਯੁਕ੍ਤਾਃ| ਸ਼ਸ੍ਤਾ, ਨ ਗੁਰ੍ਵਮ੍ਲਪਯੋਦਧੀਨਿ ਨਾਨੂਪਮਤ੍ਸ੍ਯਾ ਨ ਗੁਡਸ੍ਤਿਲਾਸ਼੍ਚ||੮੩||

ਲਘੂਨੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸੇਵ੍ਯਮਾਹਾਰਮਾਹ| ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਦੀਨਾਮਨ੍ਨਸਂਸ੍ਕਾਰਕਤ੍ਵਂ ਘਤਸਾਧਕਤ੍ਵਂ ਚ ਯਥਾਸ੍ਵਪਰਿਭਾਸਯਾ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਨ ਗੁਰ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਨਿਸੇਧ੍ਯਮਾਹ||੮੨-੮੩||

Adhikarana 25 (84-96) · Śloka 96

ਏਲਾ ਕੁਸ੍ਠਂ ਦਾਰ੍ਵੀ ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾ ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਵਿਡਙ੍ਗਸ਼੍ਚ| ਕੁਸ੍ਠਾਲੇਪਨਮਿਸ੍ਟਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਚਾਭਯਾ ਚੈਵ||੮੪|| ਚਿਤ੍ਰਕਮੇਲਾਂ ਬਿਮ੍ਬੀਂ ਵਸਕਂ ਤ੍ਰਿਵਦਰ੍ਕਨਾਗਰਕਮ੍| ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਮਸ੍ਟਾਹਂ ਭਾਵਯਿਤਵ੍ਯਂ ਪਲਾਸ਼ਸ੍ਯ||੮੫|| ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਰੁਤੇਨ ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਯਾਸ਼ੁ| ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਲਯਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਪ੍ਤਾਨ੍ਯਰ੍ਕਾਭਿਤਪ੍ਤਾਨਿ||੮੬|| ਮਾਂਸੀ ਮਰਿਚਂ ਲਵਣਂ ਰਜਨੀ ਤਗਰਂ ਸੁਧਾ ਗਹਾਦ੍ਧੂਮਃ| ਮੂਤ੍ਰਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਕ੍ਸਾਰਃ ਪਾਲਾਸ਼ਃ ਕੁਸ੍ਠਹਾ ਲੇਪਃ||੮੭|| ਤ੍ਰਪੁ ਸੀਸਮਯਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਮਣ੍ਡਲਨੁਤ੍ ਫਲ੍ਗੁਚਿਤ੍ਰਕੌ ਬਹਤੀ| ਗੋਧਾਰਸਃ ਸਲਵਣੋ ਦਾਰੁ ਚ ਮੂਤ੍ਰਂ ਚ ਮਣ੍ਡਲਨੁਤ੍||੮੮|| ਕਦਲੀਪਲਾਸ਼ਪਾਟਲਿਨਿਚੁਲਕ੍ਸਾਰਾਮ੍ਭਸਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨ| ਮਾਂਸੇਸੁ ਤੋਯਕਾਰ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪਿਸ੍ਟੇ ਚ ਕਿਣ੍ਵੇ ਚ||੮੯|| ਤੈਰ੍ਮੇਦਕਃ ਸੁਜਾਤਃ ਕਿਣ੍ਵੈਰ੍ਜਨਿਤਂ ਪ੍ਰਲੇਪਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤਮ੍| ਮਣ੍ਡਲਕੁਸ੍ਠਵਿਨਾਸ਼ਨਮਾਤਪਸਂਸ੍ਥਂ ਕਮਿਘ੍ਨਂ ਚ||੯੦|| ਮੁਸ੍ਤਂ ਮਦਨਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਕਰਞ੍ਜ ਆਰਗ੍ਵਧਕਲਿਙ੍ਗਯਵਾਃ| ਦਾਰ੍ਵੀ ਸਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਂ ਨਾਮ||੯੧|| ਏਸ ਕਸਾਯੋ ਵਮਨਂ ਵਿਰੇਚਨਂ ਵਰ੍ਣਕਸ੍ਤਥੋਦ੍ਘਰ੍ਸਃ| ਤ੍ਵਗ੍ਦੋਸਕੁਸ੍ਠਸ਼ੋਫਪ੍ਰਬਾਧਨਃ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਘ੍ਨਃ||੯੨|| ਕੁਸ੍ਠਂ ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਾਨ੍ਯੇਡਗਜਃ ਕੁਸ੍ਠਸੂਦਨੋ ਲੇਪਃ| ਪ੍ਰਪੁਨ੍ਨਾਡਬੀਜਸੈਨ੍ਧਵਰਸਾਞ੍ਜਨਕਪਿਤ੍ਥਲੋਧ੍ਰਾਸ਼੍ਚ||੯੩|| ਸ਼੍ਵੇਤਕਰਵੀਰਮੂਲਂ ਕੁਟਜਕਰਞ੍ਜਯੋਃ ਫਲਂ ਤ੍ਵਚੋ ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾਃ| ਸੁਮਨਃਪ੍ਰਵਾਲਯੁਕ੍ਤੋ ਲੇਪਃ ਕੁਸ੍ਠਾਪਹਃ ਸਿਦ੍ਧਃ||੯੪|| ਲੋਧ੍ਰਸ੍ਯ ਧਾਤਕੀਨਾਂ ਵਤ੍ਸਕਬੀਜਸ੍ਯ ਨਕ੍ਤਮਾਲਸ੍ਯ| ਕਲ੍ਕਸ਼੍ਚ ਮਾਲਤੀਨਾਂ ਕੁਸ੍ਠੇਸੂਨ੍ਮਰ੍ਦਨਾਲੇਪੌ||੯੫|| ਸ਼ੈਰੀਸੀ ਤ੍ਵਕ੍ ਪੁਸ੍ਪਂ ਕਾਰ੍ਪਾਸ੍ਯਾ ਰਾਜਵਕ੍ਸਪਤ੍ਰਾਣਿ| ਪਿਸ੍ਟਾ ਚ ਕਾਕਮਾਚੀ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ ਕੁਸ੍ਠਨੁਲ੍ਲੇਪਃ||੯੬|| ਇਤਿ ਲੇਪਾਃ|

ਏਲੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਲੇਪਾਨਾਹ| ਬਿਮ੍ਬੀ ਅਸ੍ਠੋਪਮਫਲਾ| ਅਰ੍ਕਃ ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦੋ ਮਣਿਵਿਸ਼ੇਸਃ, ਤਾਮ੍ਰਮਿਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਵਿਲਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਪਯਾਨ੍ਤਿ| ਮਾਂਸੇਸੁ ਤੋਯਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਮਾਂਸਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨੋਦਕੇ ਤਥਾ ਪਿਸ੍ਟੇ ਤਥਾ ਕਿਣ੍ਵੇ ਚ ਤੋਯਕਾਰ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਤੋਯਕਾਰ੍ਯਂ ਕ੍ਸਾਰਾਮ੍ਭਸਾ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਮਾਂਸਪਿਸ੍ਟਾਭ੍ਯਾਂ ਕਿਣ੍ਵਂ ਕਾਰ੍ਯਂ, ਕਿਣ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਮੇਦਕਃ ਸਾਧਨੀਯਃ| ਮੇਦਕਃ ਜਗਲਃ| ਸੁਜਾਤਃ ਸਞ੍ਜਨਿਤਃ, ਪ੍ਰਲੇਪਨਮਿਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਮੁਸ੍ਤਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਵਰ੍ਣਕ ਇਤਿ ਵਰ੍ਣਕਰਮਾਲੇਪਨਮ੍| ਤ੍ਵਗ੍ਦੋਸਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਗੋਬਲੀਵਰ੍ਦਨ੍ਯਾਯੇਨ ਕਿਲਾਸਵ੍ਯਙ੍ਗਾਦੀਨਾਂ ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਕੁਸ੍ਠਮਿਤ੍ਯਾਦਿਕੋ ਯੋਗੋ ਜਲਪਿਸ੍ਟੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਤੇਨਾਰਗ੍ਵਧੀਯੋਕ੍ਤੇ “ਕਰਞ੍ਜਬੀਜੈਡਗਜਂ ਸਕੁਸ੍ਠਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟਂ ਚ ਪਰਃ ਪ੍ਰਦੇਹਃ” (ਸੂ.ਅ.੩) ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟਤ੍ਵਂ ਵਿਸ਼ੇਸਃ, ਤੇਨ ਨ ਪੌਨਰੁਕ੍ਤ੍ਯਮ੍| ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨਾਲੇਪਾਵਿਤ੍ਯਾਦੌ ਉਨ੍ਮਰ੍ਦਨਮ੍ ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਸ਼ੈਰੀਸੀ ਤ੍ਵਗਿਤ੍ਯਾਦੌ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਦ੍ਰਵ੍ਯਕਤਤ੍ਵੇਨ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧੋ ਲੇਪੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰਪਿ ਮਿਲਿਤੈਰਵਚੂਰ੍ਣਨੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਜਲਪਿਸ੍ਟਲੇਪਨਰਸਕ੍ਰਿਯਾਲੇਪਨਭੇਦੇਨੇਹ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਲੇਪਂ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਏਤਚ੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਚਤੁਸ੍ਟਯਮਾਰਗ੍ਵਧੀਯਪ੍ਰਯੋਗੇਸੁ ਯਦ੍ਯਪਿ ਦਸ਼੍ਯਤੇ, ਤਥਾਪ੍ਯਾਲੇਪਨੇਨ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਵਾਨ੍ਨਾਤਿਰਮਣੀਯਮ੍||੮੪-੯੬||

Adhikarana 26 (97-101) · Śloka 101

ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾ ਰਸਾਞ੍ਜਨਸ੍ਯ ਚ ਨਿਮ੍ਬਪਟੋਲਸ੍ਯ ਖਦਿਰਸਾਰਸ੍ਯ| ਆਰਗ੍ਵਧਵਕ੍ਸਕਯੋਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਸ੍ਯ||੯੭|| ਇਤਿ ਸਟ੍ ਕਸਾਯਯੋਗਾਃ ਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨਾਃ ਸਪ੍ਤਮਸ਼੍ਚ ਤਿਨਿਸ਼ਸ੍ਯ| ਸ੍ਨਾਨੇ ਪਾਨੇ ਚ ਹਿਤਾਸ੍ਤਥਾਸ੍ਟਮਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਵਮਾਰਸ੍ਯ||੯੮|| ਆਲੇਪਨਂ ਪ੍ਰਘਰ੍ਸਣਮਵਚੂਰ੍ਣਨਮੇਤ ਏਵ ਚ ਕਸਾਯਾਃ| ਤੈਲਘਤਪਾਕਯੋਗੇ ਚੇਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕੁਸ੍ਠਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮ੍||੯੯|| ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਨਿਮ੍ਬਪਟੋਲਂ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਰੋਹਿਣੀ ਵਚਾ ਰਜਨੀ| ਏਸ ਕਸਾਯੋਭ੍ਯਸ੍ਤੋ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਕਫਪਿਤ੍ਤਜਂ ਕੁਸ੍ਠਮ੍||੧੦੦|| ਏਤੈਰੇਵ ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾਤੋਲ੍ਬਣਂ ਜਯਤਿ ਕੁਸ੍ਠਮ੍| ਏਸ ਚ ਕਲ੍ਪੋ ਦਿਸ੍ਟਃ ਖਦਿਰਾਸਨਦਾਰੁਨਿਮ੍ਬਾਨਾਮ੍||੧੦੧||

ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਦਾਰ੍ਵੀਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋ ਰਸਾਞ੍ਜਨਸ੍ਯੈਕੋ ਯੋਗਃ; ਸ਼ੇਸਾਸ੍ਤੁ ਸਟ੍, ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤਿਨਿਸ਼ਸ੍ਯ, ਅਸ੍ਟਮੋਸ਼੍ਵਮਾਰਸ੍ਯ| ਅਸ਼੍ਵਮਾਰਸ੍ਤੁ ਯਦ੍ਯਪਿ ਮੂਲਵਿਸਤ੍ਵੇਨੋਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾਪਿ ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਵਿਸਪ੍ਰਯੋਗਸ੍ਯਾਪਿ ਹਿਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਾਧੁਃ||੯੭-੧੦੧||

Adhikarana 27 (102-104) · Śloka 104

ਕੁਸ੍ਠਾਰ੍ਕਤੁਤ੍ਥਕਟ੍ਫਲਮੂਲਕਬੀਜਾਨਿ ਰੋਹਿਣੀ ਕਟੁਕਾ| ਕੁਟਜਫਲੋਤ੍ਪਲਮੁਸ੍ਤਂ ਬਹਤੀਕਰਵੀਰਕਾਸੀਸਮ੍||੧੦੨|| ਏਡਗਜਨਿਮ੍ਬਪਾਠਾ ਦੁਰਾਲਭਾ ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਵਿਡਙ੍ਗਸ਼੍ਚ| ਤਿਕ੍ਤਾਲਾਬੁਕਬੀਜਂ ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਸਰ੍ਸਪੌ ਵਚਾ ਦਾਰ੍ਵੀ||੧੦੩|| ਏਤੈਸ੍ਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨਂ ਯੋਗ ਏਸ ਚਾਲੇਪਃ| ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਪ੍ਰਘਰ੍ਸਣਮਵਚੂਰ੍ਣਨਮੇਸ ਏਵੇਸ੍ਟਃ||੧੦੪||

ਕੁਸ੍ਠਾਰ੍ਕੇਤ੍ਯਾਦੌ ਏਤੈਸ੍ਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਾਤ੍ਤਿਲਤੈਲਂ ਜ੍ਞੇਯਂ, ਯਤ੍ਰ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਤਤ੍ਰ ‘ਕਨਕਕ੍ਸੀਰੀ ਸ਼ੈਲਾ’ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ‘ਸਾਰ੍ਸਪਮਥਵਾ ਤੈਲਮ੍’ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਕੁਸ੍ਠੇਸ੍ਵਾਲੇਪੇ ਸਾਰ੍ਸਪਂ ਗ੍ਰਾਹਯਨ੍ਤਿ, ਪਾਨੇ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਾਨੁਕ੍ਤੌ ਤਿਲਤੈਲਮੇਵ ਭਵਤਿ||੧੦੨-੧੦੪||

Adhikarana 28 (105) · Śloka 105

ਸ਼੍ਵੇਤਕਰਵੀਰਕਰਸੋ ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਵਿਡਙ੍ਗਸ਼੍ਚ| ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਤੈਲਯੋਗਃ ਸਿਦ੍ਧੋਯਂ ਸਮ੍ਮਤੋ ਭਿਸਜਾਮ੍||੧੦੫|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਵੇਤਕਰਵੀਰਾਦ੍ਯਂ ਤੈਲਮ੍|

ਸ਼੍ਵੇਤਕਰਵੀਰਰਸ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਕਰਵੀਰਰਸਗੋਮੂਤ੍ਰਯੋਰ੍ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਂ, ਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਕਲ੍ਕਤ੍ਵਮ੍||੧੦੫||

Adhikarana 29 (106-107) · Śloka 107

ਸ਼੍ਵੇਤਕਰਵੀਰਪਲ੍ਲਵਮੂਲਤ੍ਵਗ੍ਵਤ੍ਸਕੋ ਵਿਡਙ੍ਗਸ਼੍ਚ| ਕੁਸ੍ਠਾਰ੍ਕਮੂਲਸਰ੍ਸਪਸ਼ਿਗ੍ਰੁਤ੍ਵਗ੍ਰੋਹਿਣੀ ਕਟੁਕਾ||੧੦੬|| ਏਤੈਸ੍ਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕਲ੍ਕੈਃ ਪਾਦਾਂਸ਼ਿਕੈਰ੍ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰਮ੍| ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੈਲਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਤ੍ ਕੁਸ੍ਠਕਣ੍ਡੂਘ੍ਨਮ੍||੧੦੭|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਵੇਤਕਰਵੀਰਪਲ੍ਲਵਾਦ੍ਯਂ ਤੈਲਮ੍|

ਸ਼੍ਵੇਤਕਰਵੀਰਪਲ੍ਲਵੇਤ੍ਯਾਦੌ ਕਰਵੀਰਰਸਸ੍ਯ ਗੋਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਸਾਮ੍ਯਮ੍||੧੦੬-੧੦੭||

Adhikarana 30 (108-110) · Śloka 110

ਤਿਕ੍ਤਾਲਾਬੁਕਬੀਜਂ ਦ੍ਵੇ ਤੁਤ੍ਥੇ ਰੋਚਨਾ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ| ਬਹਤੀਫਲਮੇਰਣ੍ਡਃ ਸਵਿਸ਼ਾਲਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਮੂਰ੍ਵਾ||੧੦੮|| ਕਾਸੀਸਹਿਙ੍ਗੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਸੁਰਦਾਰੁਤੁਮ੍ਬੁਰੁਵਿਡਙ੍ਗਮ੍| ਲਾਙ੍ਗਾਲਕਂ ਕੁਟਜਤ੍ਵਕ੍ ਕਟੁਕਾਖ੍ਯਾ ਰੋਹਿਣੀ ਚੈਵ||੧੦੯|| ਸਰ੍ਸਪਤੈਲਂ ਕਲ੍ਕੈਰੇਤੈਰ੍ਮੂਤ੍ਰੇ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਸਾਧ੍ਯਮ੍| ਕਣ੍ਡੂਕੁਸ੍ਠਵਿਨਾਸ਼ਨਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨ੍ਮਾਰੁਤਕਫਹਨ੍ਤ||੧੧੦|| ਇਤਿ ਤਿਕ੍ਤੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕ੍ਵਾਦਿਤੈਲਮ੍|

ਦ੍ਵੇ ਤੁਤ੍ਥੇ ਇਤਿ ਮਯੂਰਤੁਤ੍ਥਂ ਖਰ੍ਪਰਿਕਾਤੁਤ੍ਥਂ ਚ||੧੦੮-੧੧੦||

Adhikarana 31 (111-116) · Śloka 116

ਕਨਕਕ੍ਸੀਰੀ ਸ਼ੈਲਾ ਭਾਰ੍ਗੀ ਦਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਫਲਾਨਿ ਮੂਲਂ ਚ| ਜਾਤੀਪ੍ਰਵਾਲਸਰ੍ਸਪਲਸ਼ੁਨਵਿਡਙ੍ਗਂ ਕਰਞ੍ਜਤ੍ਵਕ੍||੧੧੧|| ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਾਰ੍ਕਪਲ੍ਲਵਮੂਲਤ੍ਵਙ੍ਨਿਮ੍ਬਚਿਤ੍ਰਕਾਸ੍ਫੋਤਾਃ| ਗੁਞ੍ਜੈਰਣ੍ਡਂ ਬਹਤੀਮੂਲਕਸੁਰਸਾਰ੍ਜਕਫਲਾਨਿ||੧੧੨|| ਕੁਸ੍ਠਂ ਪਾਠਾ ਮੁਸ੍ਤਂ ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਮੂਰ੍ਵਾਵਚਾਃ ਸਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਃ | ਏਡਗਜਕੁਟਜਸ਼ਿਗ੍ਰੁਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਭਲ੍ਲਾਤਕਕ੍ਸਵਕਾਃ||੧੧੩|| ਹਰਿਤਾਲਮਵਾਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀ ਤੁਤ੍ਥਂ ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕੋਮਤਾਸਞ੍ਜ੍ਞਃ| ਸੌਰਾਸ੍ਟ੍ਰੀ ਕਾਸੀਸਂ ਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਕ੍ ਸਰ੍ਜਿਕਾਲਵਣਮ੍||੧੧੪|| ਕਲ੍ਕੈਰੇਤੈਸ੍ਤੈਲਂ ਕਰਵੀਰਕਮੂਲਪਲ੍ਲਵਕਸਾਯੇ| ਸਾਰ੍ਸਪਮਥਵਾ ਤੈਲਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਸਾਧ੍ਯਮ੍||੧੧੫|| ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਂ ਕਟੁਕਾਲਾਬੁਨਿ ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੇਨ ਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਯਾਸ਼ੁ| ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦ੍ਭਿਸਗਭ੍ਯਙ੍ਗਾਤ੍ਕਮੀਂਸ਼੍ਚ ਕਣ੍ਡੂਂ ਚ ਵਿਨਿਹਨ੍ਯਾਤ੍||੧੧੬|| ਇਤਿ ਕਨਕਕ੍ਸੀਰੀਤੈਲਮ੍|

ਕਨਕਕ੍ਸੀਰੀ ‘ਕਙ੍ਕੁਸ੍ਠ’ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾ| ਅਵਾਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀ ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਃ; ਕਿਂਵਾ ‘ਹੇਦ੍ਵਾਦੁਲ੍ਲੀ’ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾ| ਅਮਤਾਸਞ੍ਜ੍ਞਃ ਖਰ੍ਪਰਿਕਾਤੁਤ੍ਥਮ੍||੧੧੧-੧੧੬||

Adhikarana 32 (117-118) · Śloka 118

ਕੁਸ੍ਠਂ ਤਮਾਲਪਤ੍ਰਂ ਮਰਿਚਂ ਸਮਨਃਸ਼ਿਲਂ ਸਕਾਸੀਸਮ੍| ਤੈਲੇਨ ਯੁਕ੍ਤਮੁਸਿਤਂ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਭਾਜਨੇ ਤਾਮ੍ਰੇ||੧੧੭|| ਤੇਨਾਲਿਪ੍ਤਂ ਸਿਧ੍ਮਂ ਸਪ੍ਤਾਹਾਹ੍ਯੇਤਿ ਤਿਸ੍ਠਤੋ ਘਰ੍ਮੇ| ਮਾਸਾਨ੍ਨਵਂ ਕਿਲਾਸਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਤਨੋਃ||੧੧੮|| ਇਤਿ ਸਿਧ੍ਮੇ ਲੇਪਃ|

ਵ੍ਯੇਤਿ ਅਪਯਾਤਿ| ਘਰ੍ਮੇ ਇਤਿ ਆਤਪੇ| ਸ੍ਨਾਨਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵੇਤਿ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾਯਂ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ||੧੧੭-੧੧੮||

Adhikarana 33 (119) · Śloka 119

ਸਰ੍ਸਪਕਰਞ੍ਜਕੋਸਾਤਕੀਨਾਂ ਤੈਲਾਨ੍ਯਥੇਙ੍ਗੁਦੀਨਾਂ ਚ| ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਹਿਤਾਨ੍ਯਾਹੁਸ੍ਤੈਲਂ ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਖਦਿਰਸਾਰਸ੍ਯ||੧੧੯||

ਸਰ੍ਸਪਕਰਞ੍ਜੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕੁਸ੍ਠੇਸ੍ਵਨ੍ਨਪਾਨਸਾਧਨੇ ਸਾਰ੍ਸਪਤੈਲਾਦੀਨਿ ਦੇਯਾਨੀਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਤੈਲਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸਾਰ੍ਸਪਾਦੀਨ੍ਯੇਵ ਦੇਯਾਨਿ ਨ ਤਿਲਤੈਲਮਿਤ੍ਯਨੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮਿਤਿ ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤਿ||੧੧੯||

Adhikarana 34 (120-134) · Śloka 134

ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਦਾਰ੍ਵੀ ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਃ ਪਯਸ੍ਤੁਤ੍ਥਮ੍| ਏਸ ਘਤਤੈਲਪਾਕਃ ਸਿਦ੍ਧਃ ਸਿਦ੍ਧੇ ਚ ਸਰ੍ਜਰਸਃ||੧੨੦|| ਦੇਯਃ ਸਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟੋ ਵਿਪਾਦਿਕਾ ਤੇਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤੇਭ੍ਯਕ੍ਤਾ| ਚਰ੍ਮੈਕਕੁਸ੍ਠਕਿਟਿਮਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯਲਸਕਂ ਚ||੧੨੧|| ਇਤਿ ਵਿਪਾਦਿਕਾਹਰਘਤਤੈਲੇ| ਕਿਣ੍ਵਂ ਵਰਾਹਰੁਧਿਰਂ ਪਥ੍ਵੀਕਾ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਚ ਲੇਪਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਲੇਪੋ ਯੋਜ੍ਯਃ ਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬੁਰੂਣਿ ਕੁਸ੍ਠਂ ਚ ਮਣ੍ਡਲਨੁਤ੍||੧੨੨|| ਪੂਤੀਕਦਾਰੁਜਟਿਲਾਃ ਪਕ੍ਵਸੁਰਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣ੍ਯੌ ਚ| ਲੇਪਃ ਸਕਾਕਨਾਸੋ ਮਣ੍ਡਲਕੁਸ੍ਠਾਪਹਃ ਸਿਦ੍ਧਃ||੧੨੩|| ਚਿਤ੍ਰਕਸ਼ੋਭਾਞ੍ਜਨਕੌ ਗੁਡੂਚ੍ਯਪਾਮਾਰ੍ਗਦੇਵਦਾਰੂਣਿ| ਖਦਿਰੋ ਧਵਸ਼੍ਚ ਲੇਪਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਦਨ੍ਤੀ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ ਚ||੧੨੪|| ਲਾਕ੍ਸਾਰਸਾਞ੍ਜਨੈਲਾਃ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ ਚੇਤਿ ਕੁਸ੍ਠਿਨੋ ਲੇਪਾਃ| ਦਧਿਮਣ੍ਡਯੁਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਯਾਃ ਸਣ੍ਮਾਰੁਤਕਫਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨਾਃ||੧੨੫|| ਏਡਗਜਕੁਸ੍ਠਸੈਨ੍ਧਵਸੌਵੀਰਕਸਰ੍ਸਪੈਃ ਕਮਿਘ੍ਨੈਸ਼੍ਚ| ਕਮਿਕੁਸ੍ਠਮਣ੍ਡਲਾਖ੍ਯਂ ਦਦ੍ਰੂਕੁਸ੍ਠਂ ਚ ਸ਼ਮਮੁਪੈਤਿ||੧੨੬|| ਏਡਗਜਃ ਸਰ੍ਜਰਸੋ ਮੂਲਕਬੀਜਂ ਚ ਸਿਧ੍ਮਕੁਸ੍ਠਾਨਾਮ੍| ਕਾਞ੍ਜਿਕਯੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਪਥਙ੍ਮਤਮਿਦਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਲੇਪਾਃ||੧੨੭|| ਵਾਸਾ ਤਿਫਲਾ ਪਾਨੇ ਸ੍ਨਾਨੇ ਚੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨੇ ਪ੍ਰਲੇਪੇ ਚ| ਬਹਤੀਸੇਵ੍ਯਪਟੋਲਾਃ ਸਸਾਰਿਵਾ ਰੋਹਿਣੀ ਚੈਵ||੧੨੮|| ਖਦਿਰਾਵਘਾਤਕਕੁਭਰੋਹੀਤਕਲੋਧ੍ਰਕੁਟਜਧਵਨਿਮ੍ਬਾਃ| ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਕਰਵੀਰਾਃ ਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਨਾਨਪਾਨੇਸੁ||੧੨੯|| ਜਲਵਾਪ੍ਯਲੋਹਕੇਸ਼ਰਪਤ੍ਰਪ੍ਲਵਚਨ੍ਦਨਂ ਮਣਾਲਾਨਿ| ਭਾਗੋਤ੍ਤਰਾਣਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਲੇਪਨਂ ਪਿਤ੍ਤਕਫਕੁਸ੍ਠੇ||੧੩੦|| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਲੋਧ੍ਰਪਦ੍ਮਕਪਟੋਲਪਿਚੁਮਰ੍ਦਚਨ੍ਦਨਰਸਾਸ਼੍ਚ| ਸ੍ਨਾਨੇ ਪਾਨੇ ਚ ਹਿਤਾਃ ਸੁਸ਼ੀਤਲਾਃ ਪਿਤ੍ਤਕੁਸ੍ਠਿਭ੍ਯਃ||੧੩੧|| ਆਲੇਪਨਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਰ੍ਹਰੇਣੁਕਾ ਵਤ੍ਸਕਸ੍ਯ ਚ ਫਲਾਨਿ| ਸਾਤਿਵਿਸਾ ਚ ਸਸੇਵ੍ਯਾ ਸਚਨ੍ਦਨਾ ਰੋਹਿਣੀ ਕਟੁਕਾ||੧੩੨|| ਤਿਕ੍ਤਘਤੈਰ੍ਧੌਤਘਤੈਰਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਦਹ੍ਯਮਾਨਕੁਸ੍ਠੇਸੁ| ਤੈਲੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਮਧੁਕਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕੋਤ੍ਪਲਯੁਤੈਸ਼੍ਚ||੧੩੩|| ਕ੍ਲੇਦੇ ਪ੍ਰਪਤਤਿ ਚਾਙ੍ਗੇ ਦਾਹੇ ਵਿਸ੍ਫੋਟਕੇ ਸਚਰ੍ਮਦਲੇ| ਸ਼ੀਤਾਃ ਪ੍ਰਦੇਹਸੇਕਾ ਵ੍ਯਧੋ ਵਿਰੇਕੋ ਘਤਂ ਤਿਕ੍ਤਮ੍||੧੩੪||

ਘਤਤੈਲਪਾਕ ਇਤਿ ਯਮਕਪਾਕਃ| ਅਤ੍ਰ ਚ ਸਿਦ੍ਧੇ ਸ੍ਨੇਹੇ ਕ੍ਸੇਪ੍ਯਯੋਃ ਸਰ੍ਜਰਸਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਯੋਰਪਿ ਕਲ੍ਕਾਰ੍ਥੋਪਾਤ੍ਤਜੀਵਨ੍ਤੀਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਮਾਨਤ੍ਵਂ ਸਾਹਚਰ੍ਯਾਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ; ਕਿਂਵਾ ਸ੍ਨੇਹਾਦਸ੍ਟਮੋ ਭਾਗਃ ਸਰ੍ਜਰਸਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਯੋਃ, ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦਸ੍ਟਤ੍ਵਾਤ੍; ਤਥਾਹਿ “ਸਮੂਲਾਦੇਰਣ੍ਡਾਤ੍” ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥਸ੍ਨੇਹਪਰਿਮਾਣੇ ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਪਲਾਨ੍ਯਸ੍ਟਾਵੁਕ੍ਤਾਨਿ| ਪੂਤੀਕੇਤ੍ਯਾਦੌ ਪਕ੍ਵਸੁਰਾ ਗੋਰਕ੍ਸਕਰ੍ਕਟੀ, ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਵਲ੍ਲੀ ਗੁਡੂਚੀ| ਸਣ੍ਮਾਰੁਤਕਫਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨਾ ਇਤਿ ਕਿਣ੍ਵਂ ਵਰਾਹਰੁਧਿਰਮਿਤ੍ਯਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਡ੍ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਚਿਤ੍ਰਕਾਦੀਨੇਵ ਸ਼੍ਲੋਕਪਾਦੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਸਡ੍ ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤਿ| ਅਵਘਾਤਃ ਕਰ੍ਣਿਕਾਕਾਰਃ| ਰੋਹੀਤਕਃ ‘ਰੋਹਿਡਾ’ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ| ਵਾਪ੍ਯਂ ਕੁਸ੍ਠਂ, ਲੋਹਮਗੁਰੁ, ਪ੍ਲਵਂ ਕੈਵਰ੍ਤਮੁਸ੍ਤਕਮ੍| ਭਾਗੋਤ੍ਤਰਾਣਿ ਯਥੋਤ੍ਤਰਮੇਕਭਾਗਵਦ੍ਧਾਨਿ| ਰਸਾ ਇਤਿ ਕ੍ਵਾਥਾਃ| ਤੈਲੈਰਿਤ੍ਯਾਦੌ ਚਨ੍ਦਨਾਦੀਨਾਂ ਤੈਲਸਾਧਨਰੂਪ ਏਵ ਯੋਗੋ ਜ੍ਞੇਯਃ||੧੨੦-੧੩੪||

Adhikarana 35 (135) · Śloka 135

ਖਦਿਰਘਤਂ ਨਿਮ੍ਬਘਤਂ ਦਾਰ੍ਵੀਘਤਮੁਤ੍ਤਮਂ ਪਟੋਲਘਤਮ੍| ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਬਲੇਸੁ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਂ ਸਿਦ੍ਧਮ੍||੧੩੫||

ਖਦਿਰਘਤਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਖਦਿਰਾਦਿਭਿਰ੍ਘਤਾਨਿ ਸਾਧ੍ਯਾਨਿ; ਤਤ੍ਰ ਚ ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਸਾਰਂ, ਨਿਮ੍ਬਸ੍ਯ ਤ੍ਵਕ੍, ਪਟੋਲਸ੍ਯ ਚ ਪਤ੍ਰਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ, ਵਦ੍ਧਵ੍ਯਵਹਾਰਾਤ੍| ਉਕ੍ਤਂ ਚ- “ਸਾਰਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਖਦਿਰਾਦੀਨਾਂ, ਨਿਮ੍ਬਾਦੀਨਾਂ ਤ੍ਵਚਸ੍ਤਥਾ| ਫਲਂ ਤੁ ਦਾਡਿਮਾਦੀਨਾਂ, ਪਟੋਲਾਦੇਰ੍ਦਲਂ ਤਥਾ” ਇਤਿ||੧੩੫||

Adhikarana 36 (136-139) · Śloka 139

ਤ੍ਰਿਫਲਾਤ੍ਵਚੋਰ੍ਧਪਲਿਕਾਃ ਪਟੋਲਪਤ੍ਰਂ ਚ ਕਾਰ੍ਸਿਕਾਃ ਸ਼ੇਸਾਃ| ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ ਸਨਿਮ੍ਬਾ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਾ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾ ਚ||੧੩੬|| ਏਸ ਕਸਾਯਃ ਸਾਧ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਮਸੂਰਵਿਦਲਾਨਾਮ੍| ਸਲਿਲਾਢਕੇਸ੍ਟਭਾਗੇ ਸ਼ੇਸੇ ਪੂਤੋ ਰਸੋ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਃ||੧੩੭|| ਤੇ ਚ ਕਸਾਯੇਸ੍ਟਪਲੇ ਚਤੁਸ੍ਪਲਂ ਸਰ੍ਪਿਸਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਯਾਦਸ੍ਟਪਲਂ ਸ਼ੇਸਂ ਪੇਯਂ ਤਤਃ ਕੋਸ੍ਣਮ੍||੧੩੮|| ਤਦ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕੁਸ੍ਠਂ ਵੀਸਰ੍ਪਂ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਂ ਪ੍ਰਬਲਮ੍| ਜ੍ਵਰਦਾਹਗੁਲ੍ਮਵਿਦ੍ਰਧਿਵਿਭ੍ਰਮਵਿਸ੍ਫੋਟਕਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ||੧੩੯||

ਤ੍ਰਿਫਲਾਤ੍ਵਚ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਦੀਨਾਮਰ੍ਧਪਲਂ, ਪਟੋਲਪਤ੍ਰਂ ਚਾਰ੍ਧਪਲਂ; ਸ਼ੇਸਾਃ ਕਟੁਰੋਹਿਣ੍ਯਾਦਯਃ| ਮਸੂਰਵਿਦਲਾਨਾਮਿਤਿ ਨਿਸ੍ਤੁਸਮਸੂਰਾਣਾਂ, ਨ ਤੁ ਮਸੂਰਵਿਦਲਾਤ੍ਰ ਸ਼੍ਯਾਮਾ; ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ ਜਤੂਕਰ੍ਣੇ ਪੁਂਲਿਙ੍ਗੇਨ- “ਮਸੂਰਵਿਦਲਾਤ੍ ਪਲਮ੍” ਇਤਿ| ਅਸ੍ਟਭਾਗੇ ਸ਼ੇਸੇ ਇਤਿ ਸੋਡਸ਼ਪਲੇ; ਅਤ ਏਵੋਕ੍ਤਂ ‘ਤਤ੍ਰ ਕਸਾਯੇਸ੍ਟਪਲੇ’ ਇਤਿ ਪ੍ਰਥਮਾਦ੍ਵਿਵਚਨਾਨ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਸੋਡਸ਼ਪਲਮਾਹ| ਅਤ੍ਰ ਚਾਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਪਲਸ਼ਤਮਾਨਸ੍ਯਾਸ੍ਟਭਾਗਸ਼ੇਸੇ ਸੋਡਸ਼ਪਲਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਚ੍ਚ ਦ੍ਰਵਸੋਡਸ਼ਪਲਮਸ੍ਟਪਲਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਕਤਦ੍ਵੈਗੁਣ੍ਯੇਨੈਵੋਚ੍ਯਤੇ; ਪਲੇਪਿ ਯਦਿ ਦ੍ਰਵਦ੍ਵੈਗੁਣ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦਾ ਸੋਡਸ਼ਪਲੇਨ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ ਸ੍ਯੁਃ, ਨ ਚੇਹਾਢਕਾਸ੍ਟਭਾਗਸ਼ੇਸੇ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਤ੍ਵਂ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਸੋਡਸ਼ਪਲਮੇਵ; ਤੇਨੈਤਸ੍ਮਾਦੇਵਾਸ੍ਟਪਲਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਕਤਦ੍ਵੈਗੁਣ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਰਵਸੋਡਸ਼ਪਲਗ੍ਰਹਣਾਦੁਨ੍ਨੀਯਤੇ ਯਤ੍- ਪਲੋਲ੍ਲੇਖ੍ਯਮਾਨੇ ਦ੍ਵੈਗੁਣ੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ; ਕਿਞ੍ਚ ਕੁਡਵਾਦਾਵੇਵ ਦ੍ਰਵਦ੍ਵੈਗੁਣ੍ਯਮਿਹਾਨੁਮਤਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇਣਾਪ੍ਯਨੁਮਤਮਿਤਿ| ਯਾਵਤ੍ ਸ੍ਯਾਦਸ੍ਟਪਲਮਿਤ੍ਯਨੇਨ ਕਸਾਯਚਤੁਸ੍ਪਲੇਨ ਸਂਯੁਤਸ੍ਯਾਸ੍ਟਪਲਂ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਮਿਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ | ਏਸਾ ਚ ਮਾਤ੍ਰਾ ਕੁਸ੍ਠਿਨਾਂ ਭੂਰਿਮਾਤ੍ਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵੇਨੋਤ੍ਤਮਾ ਜ੍ਞੇਯਾ||੧੩੬-੧੩੯||

Adhikarana 37 (140-143) · Śloka 143

ਨਿਮ੍ਬਪਟੋਲਂ ਦਾਰ੍ਵੀਂ ਦੁਰਾਲਭਾਂ ਤਿਕ੍ਤਰੋਹਿਣੀਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਮ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਦਰ੍ਧਦਲਾਂਸ਼ਂ ਪਰ੍ਪਟਕਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਚ||੧੪੦|| ਸਲਿਲਾਢਕਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਰਸੇਸ੍ਟਭਾਗਸ੍ਥਿਤੇ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ ਪੂਤੇ| ਚਨ੍ਦਨਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਕਮਾਗਧਿਕਾਸ੍ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਚ||੧੪੧|| ਮੁਸ੍ਤਂ ਵਤ੍ਸਕਬੀਜਂ ਕਲ੍ਕੀਕਤ੍ਯਾਰ੍ਧਕਾਰ੍ਸਿਕਾਨ੍ ਭਾਗਾਨ੍| ਨਵਸਰ੍ਪਿਸਸ਼੍ਚ ਸਟ੍ਪਲਮੇਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਪੇਯਮ੍||੧੪੨|| ਕੁਸ੍ਠਜ੍ਵਰਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਹਣੀਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਸ਼੍ਵਯਥੁਹਾਰਿ| ਪਾਮਾਵਿਸਰ੍ਪਪਿਡਕਾਕਣ੍ਡੂਮਦਗਣ੍ਡਨੁਤ੍ਸਿਦ੍ਧਮ੍||੧੪੩|| ਇਤਿ ਤਿਕ੍ਤਸਟ੍ਪਲਕਂ ਘਤਮ੍|

ਨਿਮ੍ਬਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤਿਕ੍ਤਸਟ੍ਪਲਕਮਾਹ| “ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨਵਂ ਹਿਤਮ੍” ਇਤਿ ਵਚਨਸ੍ਯ ਬਾਧਕਮਿਹ ਯੋਗਮਹਿਮ੍ਨਾ ਸਰ੍ਪਿਸੋ ਨਵਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਪ੍ਰਥਮਂ ‘ਸਰ੍ਪਿਸਃ’ ਇਤਿ ਪਦਂ ਮਾਨਾਰ੍ਥਂ, ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤੁ ‘ਘਤਂ’ ਇਤਿ ਪਦਂ ਪੇਯਤ੍ਵੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ; ਤਥਾ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸਿਦ੍ਧਮਿਤਿ ਪਕ੍ਵਂ, ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤੁ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਖ੍ਯਾਪਕਮ੍||੧੪੦-੧੪੩||

Adhikarana 38 (144-150) · Śloka 150

ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਂ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸਾਂ ਸ਼ਮ੍ਪਾਕਂ ਤਿਕ੍ਤਰੋਹਿਣੀਂ ਪਾਠਾਮ੍| ਮੁਸ੍ਤਮੁਸ਼ੀਰਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਪਟੋਲਪਿਚੁਮਰ੍ਦਪਰ੍ਪਟਕਮ੍||੧੪੪|| ਧਨ੍ਵਯਵਾਸਂ ਚਨ੍ਦਨਮੁਪਕੁਲ੍ਯਾਂ ਪਦ੍ਮਕਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ| ਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਂ ਸਵਿਸ਼ਾਲਾਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਂ ਸਾਰਿਵੇ ਚੋਭੇ||੧੪੫|| ਵਤ੍ਸਕਬੀਜਂ ਯਾਸਂ ਮੂਰ੍ਵਾਮਮਤਾਂ ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਂ ਚ| ਕਲ੍ਕਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਤਿਮਾਨ੍ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਚ||੧੪੬|| ਕਲ੍ਕਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਭਾਗੋ ਜਲਮਸ੍ਟਗੁਣਂ ਰਸੋਮਤਫਲਾਨਾਮ੍| ਦ੍ਵਿਗੁਣੋ ਘਤਾਤ੍ਪ੍ਰਦੇਯਸ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਾਯਯੇਤ੍ਸਿਦ੍ਧਮ੍||੧੪੭|| ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਬਲਾਨ੍ਯਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਰਕ੍ਤਵਾਹੀਨਿ| ਵੀਸਰ੍ਪਮਮ੍ਲਪਿਤ੍ਤਂ ਵਾਤਾਸਕ੍ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਂ ਚ||੧੪੮|| ਵਿਸ੍ਫੋਟਕਾਨ੍ਸਪਾਮਾਨੁਨ੍ਮਾਦਂ ਕਾਮਲਾਂ ਜ੍ਵਰਂ ਕਣ੍ਡੂਮ੍| ਹਦ੍ਰੋਗਗੁਲ੍ਮਪਿਡਕਾ ਅਸਗ੍ਦਰਂ ਗਣ੍ਦਮਾਲਾਂ ਚ||੧੪੯|| ਹਨ੍ਯਾਦੇਤਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪੀਤਂ ਕਾਲੇ ਯਥਾਬਲਂ ਸਦ੍ਯਃ| ਯੋਗਸ਼ਤੈਰਪ੍ਯਜਿਤਾਨ੍ਮਹਾਵਿਕਾਰਾਨ੍ਮਹਾਤਿਕ੍ਤਮ੍||੧੫੦|| ਇਤਿ ਮਹਾਤਿਕ੍ਤਕਂ ਘਤਮ੍|

ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਮਹਤਿਕ੍ਤਘਤਮਾਹ| ਸ਼ਮ੍ਪਾਕ ਆਰਗ੍ਵਧਃ| ਕਲ੍ਕਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਭਾਗ ਇਤਿ ਘਤਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਭਾਗਃ; ਏਤਚ੍ਚ ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਰਿਭਾਸਾਸਿਦ੍ਧਮਪਿ ਸ੍ਪਸ੍ਟਾਰ੍ਥਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਅਮਤਫਲਾਨਾਮਿਤਿ ਆਮਲਕਾਨਾਮ੍| ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਤ੍ਰਿਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਚਨੇ ਏਕਂ ਕਲ੍ਕਾਦਿਭਾਗਾਰ੍ਥਂ, ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਪੇਯਤ੍ਵੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ, ਤਤੀਯਂ ਮਹਾਤਿਕ੍ਤਕਸਞ੍ਜ੍ਞਾਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮ੍||੧੪੪-੧੫੦||

Adhikarana 39 (151) · Śloka 151

ਦੋਸੇ ਹਤੇਪਨੀਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਕਤੇ ਸ਼ਮਨੇ | ਸ੍ਨੇਹੇ ਚ ਕਾਲਯੁਕ੍ਤੇ ਨ ਕੁਸ੍ਠਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ ਸਾਧ੍ਯਮ੍||੧੫੧||

ਨ ਕੁਸ੍ਠਮਨੁਵਰ੍ਤਤ ਇਤਿ ਸਾਧ੍ਯਮੇਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੫੧||

Adhikarana 40 (152-156) · Śloka 156

ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਤੁਲਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਸਨਯੋਸ੍ਤੁਲੇ| ਤੁਲਾਰ੍ਧਾਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵੈਤੇ ਕਰਞ੍ਜਾਰਿਸ੍ਟਵੇਤਸਾਃ||੧੫੨|| ਪਰ੍ਪਟਃ ਕੁਟਜਸ਼੍ਚੈਵ ਵਸਃ ਕਮਿਹਰਸ੍ਤਥਾ| ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਕਤਮਾਲਸ਼੍ਚ ਗੁਡੂਚੀ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍||੧੫੩|| ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸਙ੍ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾ ਦਸ਼ਦ੍ਰੋਣੇਸੁ ਵਾਰਿਣਃ| ਅਸ੍ਟਭਾਗਾਵਸ਼ੇਸਂ ਤੁ ਕਸਾਯਮਵਤਾਰਯੇਤ੍||੧੫੪|| ਧਾਤ੍ਰੀਰਸਂ ਚ ਤੁਲ੍ਯਾਂਸ਼ਂ ਸਰ੍ਪਿਸਸ਼੍ਚਾਢਕਂ ਪਚੇਤ੍| ਮਹਾਤਿਕ੍ਤਕਕਲ੍ਕੈਸ੍ਤੁ ਯਥੋਕ੍ਤੈਃ ਪਲਸਮ੍ਮਿਤੈਃ||੧੫੫|| ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਪਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਨਿਸੇਵਣਾਤ੍| ਮਹਾਖਦਿਰਮਿਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਪਰਂ ਕੁਸ੍ਠਵਿਕਾਰਨੁਤ੍||੧੫੬|| ਇਤਿ ਮਹਾਖਦਿਰਂ ਘਤਮ੍|

ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਤੁਲਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਕੇਚਿਦਨਾਰ੍ਸਂ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਸਾਧਯੇਦਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਸਰ੍ਪਿਃ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਤਤ੍ਰ ਘਤਮਾਨਾਨੁਕ੍ਤੌ ਕ੍ਵਾਥਸ਼ੇਸਸ੍ਯਾਢਕਾਧਿਕਦ੍ਰੋਣਸ੍ਯ ਨਿਯਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥਚਤੁਰ੍ਥਭਾਗਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਧਿਕਾਢਕਮਾਨਂ ਘਤਂ ਸਾਧ੍ਯਮ੍||੧੫੨-੧੫੬||

Adhikarana 41 (157-161) · Śloka 161

ਪ੍ਰਪਤਤ੍ਸੁ ਲਸੀਕਾਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤੇਸੁ ਗਾਤ੍ਰੇਸੁ ਜਨ੍ਤੁਜਗ੍ਧੇਸੁ| ਮੂਤ੍ਰਂ ਨਿਮ੍ਬਵਿਡਙ੍ਗੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪਾਨਂ ਪ੍ਰਦੇਹਸ਼੍ਚ||੧੫੭|| ਵਸਕੁਟਜਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਾਃ ਕਰਵੀਰਕਰਞ੍ਜਨਿਮ੍ਬਖਦਿਰਾਸ਼੍ਚ| ਸ੍ਨਾਨੇ ਪਾਨੇ ਲੇਪੇ ਕ੍ਰਿਮਿਕੁਸ੍ਠਨੁਦਃ ਸਗੋਮੂਤ੍ਰਾਃ||੧੫੮|| ਪਾਨਾਹਾਰਵਿਧਾਨੇ ਪ੍ਰਸੇਚਨੇ ਧੂਪਨੇ ਪ੍ਰਦੇਹੇ ਚ| ਕਮਿਨਾਸ਼ਨਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਯਤੇ ਕੁਸ੍ਠਹਾ ਖਦਿਰਃ||੧੫੯|| ਏਡਗਜਃ ਸਵਿਡਙ੍ਗੋ ਮੂਲਾਨ੍ਯਾਰਗ੍ਵਧਸ੍ਯ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਮ੍| ਉਦ੍ਦਾਲਨਂ ਸ਼੍ਵਦਨ੍ਤਾ ਗੋਸ਼੍ਵਵਰਾਹੋਸ੍ਟ੍ਰਦਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ||੧੬੦|| ਏਦਗਜਃ ਸਵਿਡਙ੍ਗੋ ਦ੍ਵੇ ਚ ਨਿਸ਼ੇ ਰਾਜਵਕ੍ਸਮੂਲਂ ਚ| ਕੁਸ੍ਠੋਦ੍ਦਾਲਨਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਪਾਕਲਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍||੧੬੧||

ਖਦਿਰ ਇਤਿ ਕੁਸ੍ਠਹਨ੍ਤਤ੍ਵੇਨ ਖਦਿਰੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇਸੁ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਕਰ੍ਸਵਾਨ੍ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸ਼੍ਵਦਨ੍ਤਾ ਇਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਰਦਨ੍ਤਾਃ| ਉਦ੍ਦਾਲਨਮਿਤਿ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨਮ੍| ਪਾਕਲਂ ਕੁਸ੍ਠਮ੍||੧੫੭-੧੬੧||

Adhikarana 42 (162-172) · Śloka 172

ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਵਿਸ਼ੇਸਂ ਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਮ੍| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰੇ ਸ੍ਰਂਸਨਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਮਲਪੂਰਸ ਇਸ੍ਯਤੇ ਸਗੁਡਃ||੧੬੨|| ਤਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਯਥਾਬਲਂ ਸੂਰ੍ਯਪਾਦਸਨ੍ਤਾਪਮ੍| ਸਂਸੇਵੇਤ ਵਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਪਿਪਾਸੁਃ ਪਿਬੇਤ੍ ਪੇਯਾਮ੍||੧੬੩|| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰੇਙ੍ਗੇ ਯੇ ਸ੍ਫੋਟਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕਣ੍ਟਕੇਨ ਤਾਨ੍ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍| ਸ੍ਫੋਟੇਸੁ ਵਿਸ੍ਰੁਤੇਸੁ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਿਬੇਤ੍ ਪਕ੍ਸਮ੍||੧੬੪|| ਮਲਪੂਮਸਨਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਂ ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਂ ਚਾਮ੍ਭਸਾ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ| ਪਾਲਾਸ਼ਂ ਵਾ ਕ੍ਸਾਰਂ ਯਥਾਬਲਂ ਫਾਣਿਤੋਪੇਤਮ੍||੧੬੫|| ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਤ੍ ਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਤਚ੍ਛਸ੍ਤਮ੍| ਖਦਿਰੋਦਕਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਖਦਿਰੋਦਕਪਾਨਗ੍ਰ੍ਯਂ ਵਾ||੧੬੬|| ਸਮਨਃਸ਼ਿਲਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਕਾਸੀਸਂ ਰੋਚਨਾਂ ਕਨਕਪੁਸ੍ਪੀਮ੍| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਾਰ੍ਥਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਂ ਲੇਪਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍||੧੬੭|| ਕਦਲੀਕ੍ਸਾਰਯੁਤਂ ਵਾ ਖਰਾਸ੍ਥਿ ਦਗ੍ਧਂ ਗਵਾਂ ਰੁਧਿਰਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਹਸ੍ਤਿਮਦਾਧ੍ਯੁਸਿਤਂ ਵਾ ਮਾਲਤ੍ਯਾਃ ਕੋਰਕਕ੍ਸਾਰਮ੍||੧੬੮|| ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਸਕੁਸ੍ਠਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਂ ਹਸ੍ਤਿਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟਂ ਵਾ| ਮੂਲਕਬੀਜਾਵਲ੍ਗੁਜਲੇਪਃ ਪਿਸ੍ਟੋ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇ||੧੬੯|| ਕਾਕੋਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾ ਵਾ ਸਾਵਲ੍ਗੁਜਚਿਤ੍ਰਕਾ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇ| ਪਿਸ੍ਟਾ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ ਵਾ ਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਬਰ੍ਹਿਪਿਤ੍ਤੇਨ||੧੭੦|| ਲੇਪਃ ਕਿਲਾਸਹਨ੍ਤਾ ਬੀਜਾਨ੍ਯਾਵਲ੍ਗੁਜਾਨਿ ਲਾਕ੍ਸਾ ਚ| ਗੋਪਿਤ੍ਤਮਞ੍ਜਨੇ ਦ੍ਵੇ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ ਕਾਲਲੋਹਰਜਃ||੧੭੧|| ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ਼ੋਣਿਤਮੋਕ੍ਸੈਰ੍ਵਿਰੂਕ੍ਸਣੈਰ੍ਭਕ੍ਸਣੈਸ਼੍ਚ ਸਕ੍ਤੂਨਾਮ੍| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਕਸ੍ਯਚਿਦੇਵ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ਕ੍ਸੀਣਪਾਪਸ੍ਯ||੧੭੨||

ਤ੍ਵਗ੍ਦੋਸਾਧਿਕਾਰਾਨੁਸਙ੍ਗਾਤ੍ਤ੍ਵਗ੍ਦੋਸਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਨ੍ਵਪਰਰੋਗਾਣਾਂ ਨਿਦਾਨਾਦ੍ਯਭਿਧਾਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸੋਚ੍ਯਤੇ, ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤੁ ਪ੍ਰਥਮਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧੇਤ੍ਵਾਦੀਤਿ ਕੋਭਿਪ੍ਰਾਯਃ? ਉਚ੍ਯਤੇ- ਯੇਯਂ ਕੁਸ੍ਠਚਿਕਿਤ੍ਸੋਕ੍ਤਾ ਸਾ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਾਮਪਿ ਵਿਧੇਯਾ; ਤਦ੍ਯਦਿ ਨਿਦਾਨਾਦਿ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਸ੍ਯੋਚ੍ਯਤੇ ਤਦਾ ਸਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਵ੍ਯਵਹਿਤਾ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਤੇਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸੈਵ ਤਾਵਦੁਚ੍ਯਤੇ| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਵਿਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਯਦੇਤਤ੍ ਕੁਸ੍ਠੋਦ੍ਦਾਲਨਮੁਕ੍ਤਂ ਤਚ੍ਛ੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਵਿਸ਼ੇਸਂ ਗਾਢਤਰਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਮਿਤਿ ਵਮਨਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਮ੍| ਮਲਪੂਃ ਕਾਕੋਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾ| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰੇਙ੍ਗੇ ਇਤਿ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਙ੍ਗੇ| ਕਨਕਪੁਸ੍ਪੀ ਸੁਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀ| ਮਾਲਸ੍ਯਾਃ ਕੋਰਕਕ੍ਸਾਰਮਿਤਿ ਮਾਲਤੀਮੁਕੁਲਕ੍ਸਾਰਂ, ਕੋਰਕੋ ਮੁਕੁਲ ਉਚ੍ਯਤੇ| ਅਞ੍ਜਨੇ ਦ੍ਵੇ ਇਤਿ ਸੌਵੀਰਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਕਂ ਚ| ਕਸ੍ਯਚਿਦੇਵ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤੀਤ੍ਯਨੇਨ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦੁਰਪਗਮਤਾਮਾਹ||੧੬੨-੧੭੨||

Adhikarana 43 (173-176) · Śloka 176

ਦਾਰੁਣਂ ਚਾਰੁਣਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਕਿਲਾਸਂ ਨਾਮਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ| ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਤਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਦੋਸਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤਤ੍||੧੭੩|| ਦੋਸੇ ਰਕ੍ਤਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਰਕ੍ਤਂ ਤਾਮ੍ਰਂ ਮਾਂਸਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤੇ| ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਮੇਦਃਸ਼੍ਰਿਤੇ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਗੁਰੁ ਤਚ੍ਚੋਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮ੍||੧੭੪|| ਯਤ੍ ਪਰਸ੍ਪਰਤੋਭਿਨ੍ਨਂ ਬਹੁ ਯਦ੍ਰਕ੍ਤਲੋਮਵਤ੍| ਯਚ੍ਚ ਵਰ੍ਸਗਣੋਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਚ੍ਛ੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਨੈਵ ਸਿਧ੍ਯਤਿ||੧੭੫|| ਅਰਕ੍ਤਲੋਮ ਤਨੁ ਯਤ੍ ਪਾਣ੍ਡੁ ਨਾਤਿਚਿਰੋਤ੍ਥਿਤਮ੍| ਮਧ੍ਯਾਵਕਾਸ਼ੇ ਚੋਚ੍ਛੂਨਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਸਾਧ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ||੧੭੬||

ਨਾਮਭਿਰਿਤਿ ਉਕ੍ਤਦਾਰੁਣਾਦਿਭਿਰੇਵ| ਪ੍ਰਾਯਃਸ਼ਬ੍ਦੇਨੈਕਦੋਸਂ ਦ੍ਵਿਦੋਸਂ ਚ ਭਵਤਿ| ਦੋਸੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰੈਵਿਧ੍ਯਂ ਵਿਭਜਤਿ| ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ ਤੁ “ਤ੍ਵਗ੍ਗਤਮੇਵ ਕਿਲਾਸਮ੍” (ਨਿ.ਅ.੫) ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ, ਤਚ੍ਚ ਨ ਕੁਸ੍ਠਵਦ੍ਰਕ੍ਤਾਦਿਗਤਕੁਸ੍ਠਲਕ੍ਸਣਕਾਰਕਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯਭਿਪ੍ਰਾਯੇਣੋਕ੍ਤਮ੍| ਇਹ ਤੁ ਯਦ੍ਰਕ੍ਤਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਿਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਸ੍ਯੋਚ੍ਯਤੇ, ਤਦ੍ਰਕ੍ਤਾਦਿਦੋਸਮਾਤ੍ਰਾਭਿਪ੍ਰਾਯੇਣ ਨ ਰਕ੍ਤਾਦਿਗਤਸਮਸ੍ਤਕੁਸ੍ਠਲਕ੍ਸਣਕਾਰਿਤਯਾ; ਤੇਨਾਤ੍ਰਾਪਿ ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਤ੍ਰਵਿਕਤਿਕਾਰਕਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮ੍ਮਤਮੇਵੇਤਿ ਨ ਵਿਰੋਧਃ | ਗੁਰ੍ਵਿਤਿ ਅਨੁਪਕ੍ਰਮਮ੍| ਅਰਕ੍ਤੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਾਧ੍ਯਕਿਲਾਸਲਕ੍ਸਣਮਾਹ||੧੭੩-੧੭੬||

Adhikarana 44 (177) · Śloka 177

ਵਚਾਂਸ੍ਯਤਥ੍ਯਾਨਿ ਕਤਘ੍ਨਭਾਵੋ ਨਿਨ੍ਦਾ ਸੁਰਾਣਾਂ ਗੁਰੁਧਰ੍ਸਣਂ ਚ| ਪਾਪਕ੍ਰਿਯਾ ਪੂਰ੍ਵਕਤਂ ਚ ਕਰ੍ਮ ਹੇਤੁਃ ਕਿਲਾਸਸ੍ਯ ਵਿਰੋਧਿ ਚਾਨ੍ਨਮ੍||੧੭੭||

ਵਚਾਂਸੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤ੍ਵੈਹਿਕਂ ਵਾਙ੍ਮਾਨਸਂ ਪਾਪਂ ਕਰ੍ਮੋਕ੍ਤਂ, ਪਾਪਕ੍ਰਿਯੇਤ੍ਯਨੇਨ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਕਤਮਧਰ੍ਮਂ ਗ੍ਰਾਹਯਤਿ||੧੭੭||

Adhikarana 45 (178-180) · Śloka 180

ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ- ਹੇਤੁਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਵਿਵਿਧਂ ਯੇ ਯੇਸੁ ਚਾਧਿਕਾ ਦੋਸਾਃ| ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਦੋਸਲਿਙ੍ਗਂ ਸਮਾਸਤੋ ਦੋਸਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ||੧੭੮|| ਸਾਧ੍ਯਮਸਾਧ੍ਯਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਕੁਸ੍ਠਾਪਹਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਯੋਗਾਃ| ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਕਿਲਾਸਹੇਤੁਰ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ਗੁਰੁਲਾਘਵਂ ਤਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ||੧੭੯|| ਇਤਿ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ ਪ੍ਰਣੀਤੋ ਮਹਰ੍ਸਿਣਾ ਕੁਸ੍ਠਨਾਸ਼ਨੇਧ੍ਯਾਯੇ| ਸ੍ਮਤਿਬੁਦ੍ਧਿਵਰ੍ਘਨਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਿਸ੍ਯਾਯ ਹੁਤਾਸ਼ਵੇਸ਼ਾਯ||੧੮੦||

ਹੇਤੁਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ| ਯੇਸੁ ਯੇਸੁ ਕਪਾਲਾਦਿਸੁ ਯੇ ਯੇ ਚਾਧਿਕਾ ਦੋਸਾਸ੍ਤੇਸਾਂ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ ਸਮਾਸਤੋ ਦੋਸਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ ਇਤਿ| ‘ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਂ ਸ਼ੋਸਸ੍ਤੋਦਃ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਕ੍ਤਂ ਦੋਸਲਿਙ੍ਗਮ੍| ਗੁਰੁਲਾਘਵਮਿਤਿ ‘ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਗੁਰੁ ਤਚ੍ਚੋਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮ੍’ ਇਤ੍ਯਨੇਨੋਕ੍ਤਮ੍||੧੭੮-੧੮੦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 7

ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਕੁਸ੍ਠਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੭||

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਕਤਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਕੁਸ੍ਠਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੭||