1. rasāyanādhyāyaḥ - abhayāmalakīyarasāyanapādaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋಽಭಯಾಮಲಕೀಯಂ ರಸಾಯನಪಾದಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||

ಪೂರ್ವಸ್ಥಾನೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಾಭಾವೇನಾವಧಾರಿತಾಯುಷ್ಮದ್ಭಾವೇನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥಯಶಸ್ಕರೀ ಕರ್ತವ್ಯೇತ್ಯನನ್ತರಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಭಿಧಾಯಕಂ ಸ್ಥಾನಮುಚ್ಯತೇ| ರಸಾಯನವಾಜೀಕರಣಸಾಧನಮಪಿ ಯಥಾ ಚಿಕಿತ್ಸೋಚ್ಯತೇ, ತಥಾಽನನ್ತರಮೇವ ವಕ್ಷ್ಯತಿ| ತತ್ರಾಪಿ ಜ್ವರಾದಿಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಃ ಪ್ರಾಗ್ರಸಾಯನವಾಜೀಕರಣಯೋರ್ಮಹಾಫಲತ್ವೇನಾದಾವಭಿಧಾನಮ್| ತಯೋರಪಿ ಚ ರಸಾಯನಮೇವ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಯುಷ್ಟ್ವಾದಿಕಾರಣತಯಾ ಮಹಾಫಲಮಿತಿ ತದಭಿಧೀಯತೇ, ತತ್ರಾಪಿ ಚಾಭಯಾಮಲಕೀಯಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನಾರ್ಥಸೂತ್ರಾಭಿಧಾಯಕತಯಾಽಗ್ರೇಽಭಿಧೀಯತೇ||೧-೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 4

ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಧಿಹರಂ ಪಥ್ಯಂ ಸಾಧನಮೌಷಧಮ್| ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ಪ್ರಶಮನಂ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಾಪನಂ ಹಿತಮ್||೩|| ವಿದ್ಯಾದ್ಭೇಷಜನಾಮಾನಿ, ...|೪|

ತತ್ರಾದೌ ವ್ಯವಹಾರಾರ್ಥಂ ಸ್ಥಾನಾಭಿಧೇಯಸ್ಯ ಭೇಷಜಸ್ಯ ಪರ್ಯಾಯಾನಾಹ- ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಿತ್ಯಾದಿ| ಕರೋತಿ ಚೈವಮಾದೌ ಪ್ರಧಾನಾಭಿಧೇಯಪರ್ಯಾಯಾಭಿಧಾನಂ, ಯಥಾ- ನಿದಾನೇ ಹೇತುರೂಪಾದಿಪರ್ಯಾಯಕಥನಮ್| ಏತಚ್ಚ ಪರ್ಯಾಯಾಭಿಧಾನಂ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯೇನ ಚತುಷ್ಪಾದಸ್ಯೈವ ಭೇಷಜಸ್ಯ, ಯದುಕ್ತಂ- “ಚತುಷ್ಪಾದಂ ಷೋಡಶಕಲಂ ಭೇಷಜಮಿತಿ ಭಿಷಜೋ ಭಾಷನ್ತೇ” (ಸೂ.ಅ.೧೦) ಇತಿ| ಏವಮ್ಭೂತಭೇಷಜಾಙ್ಗರೂಪತಯಾ ತು ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮದ್ರವ್ಯರೂಪಸ್ಯ ಭೇಷಜಸ್ಯ ಭೇಷಜತ್ವಮೇವಾನ್ತರವ್ಯವಹಾರಕೃತಂ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಮಿತಿ ಭೇಷಜಸಞ್ಜ್ಞಾ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವದ್ಭೇಷಜಸ್ಯಾಧರ್ಮಕಾರ್ಯವ್ಯಾಧಿಹರತ್ವೇನ||೩||-

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

... ಭೇಷಜಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ಚ ತತ್| ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯೋರ್ಜಸ್ಕರಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕಿಞ್ಚಿದಾರ್ತಸ್ಯ ರೋಗನುತ್||೪||

ದ್ವೈವಿಧ್ಯಂ ವಿವೃಣೋತಿ- ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಕಿಞ್ಚಿದಿತಿ ನ ಸರ್ವಮ್| ಸ್ವಸ್ಥತ್ವೇನ ವ್ಯವಹ್ರಿಯಮಾಣಸ್ಯ ಪುಂಸೋ ಜರಾದಿಸ್ವಾಭಾವಿಕವ್ಯಾಧಿಹರತ್ವೇನ ತಥಾಽಪ್ರಹರ್ಷವ್ಯಯಾಯಕ್ಷಯಿತ್ವಾನುಪಚಿತಶುಕ್ರತ್ವಾದ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಶಾರೀರಭಾವಹರತ್ವೇನ ಊರ್ಜಃ ಪ್ರಶಸ್ತಂ ಭಾವಮಾದಧಾತೀತಿ ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯೋರ್ಜಸ್ಕರಮ್| ಆರ್ತಸ್ಯ ರೋಗನುದಿತಿ ವಿಶೇಷಣೇನ ಜ್ವರಾದಿನಾಽಽರ್ತಸ್ಯ ಜ್ವರಾದಿಹರಮ್| ರೋಗನುದಿತಿ ವಚನೇನೈವಾರ್ತವಿಶೇಷತಾಯಾಂ ಲಬ್ಧಾಯಾಂ ಯತ್ ‘ಆರ್ತಸ್ಯ’ ಇತಿ ಕರೋತಿ, ತೇನ ಸಹಜಜರಾದಿಕೃತಾಂ ಪೀಡಾಮನುದ್ವೇಜಿಕಾಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಜ್ವರಾದಿನಾಽಸ್ವಾಭಾವಿಕೇನ ರೋಗೇಣ ಪೀಡಿತಸ್ಯೇತಿ ದರ್ಶಯತಿ||೪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ಅಭೇಷಜಂ ಚ ದ್ವಿವಿಧಂ ಬಾಧನಂ ಸಾನುಬಾಧನಮ್|೫|

ಭೇಷಜಪ್ರಸಙ್ಗಾದಭೇಷಜದ್ವೈವಿಧ್ಯಮಾಹ- ಅಭೇಷಜಮಿತ್ಯಾದಿ| ಬಾಧನಮಿಹ ತದಾತ್ವಮಾತ್ರಬಾಧಕಂ, ಯಥಾ- ಸ್ವಲ್ಪಮಪಥ್ಯಮ್| ಸಾನುಬಾಧನಂ ಚ ದೀರ್ಘಕಾಲಾವಸ್ಥಾಯಿಕುಷ್ಠಾದಿವಿಕಾರಕಾರಿ||-

Adhikarana 5 (5-6) · Śloka 6

ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯೋರ್ಜಸ್ಕರಂ ಯತ್ತು ತದ್ವೃಷ್ಯಂ ತದ್ರಸಾಯನಮ್||೫|| ಪ್ರಾಯಃ, ಪ್ರಾಯೇಣ ರೋಗಾಣಾಂ ದ್ವಿತೀಯಂ ಪ್ರಶಮೇ ಮತಮ್| ಪ್ರಾಯಃಶಬ್ದೋ ವಿಶೇಷಾರ್ಥೋ ಹ್ಯುಭಯಂ ಹ್ಯುಭಯಾರ್ಥಕೃತ್||೬||

ದ್ವಿವಿಧಂ ಭೇಷಜಮುಕ್ತಂ ವಿಭಜತೇ- ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ತದ್ವೃಷ್ಯಂ ತದ್ರಸಾಯನಂ ಪ್ರಾಯ ಇತಿ ಚ್ಛೇದಃ| ಯದ್ವೃಷ್ಯಂ ಪ್ರಾಯೋ ಭವತಿ, ತಥಾ ರಸಾಯನಂ ಯತ್ ಪ್ರಾಯೋ ಭವತಿ, ಆರ್ತಸ್ಯ ರೋಗಹರಂ ಯದ್ಬಾಹುಲ್ಯೇನ, ತತ್ ಸ್ವಸ್ಥೋರ್ಜಸ್ಕರಮುಚ್ಯತೇ; ಯತ್ತು ದ್ವಿತೀಯಮಾರ್ತರೋಗಹರಂ, ತತ್ ಪ್ರಾಯೇಣ ಜ್ವರಾದಿಶಮನಂ ರಸಾಯನಂ ವಾಜೀಕರಣಂ ಚ ಭವತಿ; ಯಥಾ- ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣೋಕ್ತಂ ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಾದಿ ರಸಾಯನಂ ವೃಷ್ಯಂ ಚ ಭವತಿ, ತಥಾ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೋಕ್ತೋ ಯೋಗರಾಜೋ ರಸಾಯನತ್ವೇನೋಕ್ತಃ, ತಥಾ ಕಾಸಾಧಿಕಾರೇಽಗಸ್ತ್ಯಹರೀತಕೀ ರಸಾಯನತ್ವೇನೋಕ್ತೇತ್ಯಾದ್ಯನುಸರಣೀಯಮ್| ರಸಾಯನೋಕ್ತಾನಾಂ ಚ ಜ್ವರಾದಿಹರತ್ವಮತ್ರ ಸುವ್ಯಕ್ತಮೇವ ರಸಾಯನಗ್ರನ್ಥೇಷು| ಅನ್ಯೇ ತು ಬ್ರುವತೇ- ಯದ್ವ್ಯಾಧಿಮಾತ್ರಹರಂ ನ ತದ್ರಸಾಯನಂ, ಕಿನ್ತು ಶರೀರಸಂಯೋಗದಾರ್ಢ್ಯಾದ್ದೀರ್ಘಾಯುಃಕರ್ತೃತ್ವಸಾಧಾರಣಧರ್ಮಯೋಗಾದುಪಚರಿತವ್ಯಾಧಿಹರಂ ರಸಾಯನಮಿಹೋಚ್ಯತ ಇತಿ| ನನು ಯದಿ ಸ್ವಸ್ಥೋರ್ಜಸ್ಕರಮಪಿ ವ್ಯಾಧಿಹರಂ, ವ್ಯಾಧಿಹರಂ ಚ ಸ್ವಸ್ಥೋರ್ಜಸ್ಕರಂ ತತ್ ಕಿಂ ಕಿಞ್ಚಿದಿತಿ ಪದೇನ ಭೇಷಜಕರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥಾದರ್ಶಕೇನ ಕ್ರಿಯತೇ? ಬ್ರೂಮಃ- ಬಾಹುಲ್ಯೇನ ಸ್ವಸ್ಥೋರ್ಜಸ್ಕರತ್ವಂ ವ್ಯಾಧಿಹರತ್ವಂ ಚ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪ್ಯತೇ, ನ ಚೇಹ ಸರ್ವಾರ್ತರೋಗಹರಸ್ಯ ಸ್ವಸ್ಥೋರ್ಜಸ್ಕರತ್ವಮಿತಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಯತೇ, ಯೇನ ಪಾಠಾಸಪ್ತಪರ್ಣಾದೀನಾಮಪಿ ರಸಾಯನತ್ವಂ ಸಾಧನೀಯಶಕ್ತಿತ್ವಾದಾರ್ತ್ತರೋಗಹರತ್ವೇನ ಯದುಚ್ಯತೇ ತದಪಿ ರಸಾಯನಂ ವಾಜೀಕರಣಂ ಚ ಭವತೀತಿ ಲವಮಾತ್ರೋಪದರ್ಶನಂ ಕ್ರಿಯತೇ, ತತ್ ಸ್ವಸ್ಥಾರ್ತಯೋರುಭಯಾರ್ಥಕರ್ತೃತ್ವಮ್| ಪ್ರಾಯಃಶಬ್ದತಾತ್ಪರ್ಯಂ ವಿವೃಣೋತಿ- ಪ್ರಾಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ವಿಶೇಷಾರ್ಥ ಇತಿ ಬಾಹುಲ್ಯಾರ್ಥ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೫-೬||

Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8

ದೀರ್ಘಮಾಯುಃ ಸ್ಮೃತಿಂ ಮೇಧಾಮಾರೋಗ್ಯಂ ತರುಣಂ ವಯಃ| ಪ್ರಭಾವರ್ಣಸ್ವರೌದಾರ್ಯಂ ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಬಲಂ ಪರಮ್||೭|| ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿಂ ಪ್ರಣತಿಂ ಕಾನ್ತಿಂ ಲಭತೇ ನಾ ರಸಾಯನಾತ್| ಲಾಭೋಪಾಯೋ ಹಿ ಶಸ್ತಾನಾಂ ರಸಾದೀನಾಂ ರಸಾಯನಮ್||೮||

ರಸಾಯನಕಾರ್ಯಮಾಹ- ದೀರ್ಘಮಿತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರಭಾದೀನಾಂ ತ್ರಯಾಣಾಮೌದಾರ್ಯಂ ಯೋಜನೀಯಮ್| ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿಃ ಯದುಚ್ಯತೇ ತದವಶ್ಯಂ ಭವತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಪ್ರಣತಿಃ ಲೋಕವನ್ದ್ಯತಾ| ಕಥಮೇತದ್ರಸಾಯನೇನ ಕ್ರಿಯತ ಇತ್ಯಾಹ- ಲಾಭೇತ್ಯಾದಿ| ರಸಾದಿಗ್ರಹಣೇನ ಸ್ಮೃತ್ಯಾದಯೋಽಪಿ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ||೭-೮||

Adhikarana 7 (9-12) · Śloka 12

ಅಪತ್ಯಸನ್ತಾನಕರಂ ಯತ್ ಸದ್ಯಃ ಸಮ್ಪ್ರಹರ್ಷಣಮ್| ವಾಜೀವಾತಿಬಲೋ ಯೇನ ಯಾತ್ಯಪ್ರತಿಹತಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ||೯|| ಭವತ್ಯತಿಪ್ರಿಯಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಯೇನ ಯೇನೋಪಚೀಯತೇ| ಜೀರ್ಯತೋಽಪ್ಯಕ್ಷಯಂ ಶುಕ್ರಂ ಫಲವದ್ಯೇನ ದೃಶ್ಯತೇ||೧೦|| ಪ್ರಭೂತಶಾಖಃ ಶಾಖೀವ ಯೇನ ಚೈತ್ಯೋ ಯಥಾ ಮಹಾನ್| ಭವತ್ಯರ್ಚ್ಯೋ ಬಹುಮತಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಸುಬಹುಪ್ರಜಃ||೧೧|| ಸನ್ತಾನಮೂಲಂ ಯೇನೇಹ ಪ್ರೇತ್ಯ ಚಾನನ್ತ್ಯಮಶ್ನುತೇ| ಯಶಃ ಶ್ರಿಯಂ ಬಲಂ ಪುಷ್ಟಿಂ ವಾಜೀಕರಣಮೇವ ತತ್||೧೨||

ವಾಜೀಕರಣಕಾರ್ಯಮಾಹ- ಅಪತ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಅಪತ್ಯಸನ್ತಾನಃ ಅಪತ್ಯಪರಮ್ಪರಾ, ತೇನ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಕರಮಿತ್ಯರ್ಥಃ; ವಾಜೀಕರಣಜನಿತಾಚ್ಛುಕ್ರಾಜ್ಜಾತಃ ಪುತ್ರಃ ಪುತ್ರಜನನಸಮರ್ಥೋ ಭವತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಅತಿಪ್ರಿಯತ್ವಂ ಚೇಹೋಪಚಿತಶುಕ್ರತಯಾ ನಿರನ್ತರವ್ಯವಾಯಕರ್ತೃತ್ವಾತ್; ಯದುಕ್ತಂ- “ವಿರೂಪಮಪಿ ಯೋದ್ಧಾರಂ ಭೃತ್ಯಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಪಾರ್ಥಿವಾಃ| ವ್ಯವಾಯವ್ಯಾಯತಂ ಮೂರ್ಖಂ ಧೃಷ್ಟಂ ಪತಿಮಿವ ಸ್ತ್ರಿಯಃ” ಇತಿ| ಉಪಚೀಯತ ಇತಿ ಪುಷ್ಟಿಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| ಅಕ್ಷಯಮಿವಾಕ್ಷಯಮ್| ಫಲವದಿತಿ ಗರ್ಭಜನಕಮ್| ಚೈತ್ಯೋ ದೇವತಾಯತನಮ್| ಅರ್ಚ್ಯಃ ಅರ್ಚನೀಯಃ | ಆನನ್ತ್ಯಮಿವಾನನ್ತ್ಯಂ; ದೀರ್ಘಸನ್ತಾನತಾಮಿತ್ಯರ್ಥಃ||೯-೧೨||

Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 14

ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯೋರ್ಜಸ್ಕರಂ ತ್ವೇತದ್ದ್ವಿವಿಧಂ ಪ್ರೋಕ್ತಮೌಷಧಮ್| ಯದ್ವ್ಯಾಧಿನಿರ್ಘಾತಕರಂ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ||೧೩|| ಚಿಕಿತ್ಸಿತಾರ್ಥ ಏತಾವಾನ್ ವಿಕಾರಾಣಾಂ ಯದೌಷಧಮ್| ರಸಾಯನವಿಧಿಶ್ಚಾಗ್ರೇ ವಾಜೀಕರಣಮೇವ ಚ||೧೪||

ಚಿಕಿತ್ಸಿತ ಇತಿ ಜ್ವರಾದಿಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ| ನನು ರಸಾಯನವಾಜೀಕರಣೇ ಅಪಿ ಜ್ವರಾದಿಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ ಏವ, ತತ್ ಕಿಂ ವಿಶಿಷ್ಯೋಚ್ಯತೇ- ‘ವಕ್ಷ್ಯತೇ ತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ’ ಇತ್ಯಾಹ- ಚಿಕಿತ್ಸಿತಾರ್ಥ ಇತ್ಯಾದಿ| ಸತ್ಯಂ, ರಸಾಯನಂ ವಾಜೀಕರಣಂ ಚ ಜ್ವರಾದಿವ್ಯಾಧಿಹರತ್ವಾಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಶಬ್ದೇನೋಚ್ಯತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಥ ವ್ಯಾಧಿಹರತ್ವಾಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ ವಕ್ತವ್ಯತ್ವಾಚ್ಚ ರಸಾಯನವಾಜೀಕರಣೇ ಕ್ವ ನು ವಕ್ತವ್ಯೇ ಇತ್ಯಾಹ- ರಸಾಯನೇತ್ಯಾದಿ| ವಿಧಿಃ ವಿಧಾನಂ ರಸಾಯನಾಭಿಧಾನಮಿತ್ಯರ್ಥಃ | ಅಗ್ರೇ ಇತಿ ಅನನ್ತರಮ್| ವಾಜೀಕರಣಂ ಚಾಗ್ರೇ ‘ಅಭಿಧಾಸ್ಯತೇ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ||೧೩-೧೪||

Adhikarana 9 (15) · Śloka 15

ಅಭೇಷಜಮಿತಿ ಜ್ಞೇಯಂ ವಿಪರೀತಂ ಯದೌಷಧಾತ್| ತದಸೇವ್ಯಂ ನಿಷೇವ್ಯಂ ತು ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯದೌಷಧಮ್||೧೫||

ಅಭೇಷಜಮಪಿ ಪೂರ್ವೋದ್ದಿಷ್ಟಂ ವಿವೃಣೋತಿ- ಅಭೇಷಜಮಿತ್ಯಾದಿ| ವಿಪರೀತಂ ರೋಗಜನನಲಕ್ಷಣಾರ್ಥಕಾರಿ||೧೫||

Adhikarana 10 (16-24) · Śloka 24

ರಸಾಯನಾನಾಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ಪ್ರಯೋಗಮೃಷಯೋ ವಿದುಃ| ಕುಟೀಪ್ರಾವೇಶಿಕಂ ಚೈವ ವಾತಾತಪಿಕಮೇವ ಚ||೧೬|| ಕುಟೀಪ್ರಾವೇಶಿಕಸ್ಯಾದೌ ವಿಧಿಃ ಸಮುಪದೇಕ್ಷ್ಯತೇ| ನೃಪವೈದ್ಯದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ಸಾಧೂನಾಂ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಣಾಮ್||೧೭|| ನಿವಾಸೇ ನಿರ್ಭಯೇ ಶಸ್ತೇ ಪ್ರಾಪ್ಯೋಪಕರಣೇ ಪುರೇ| ದಿಶಿ ಪೂರ್ವೋತ್ತರಸ್ಯಾಂ ಚ ಸುಭೂಮೌ ಕಾರಯೇತ್ ಕುಟೀಮ್||೧೮|| ವಿಸ್ತಾರೋತ್ಸೇಧಸಮ್ಪನ್ನಾಂ ತ್ರಿಗರ್ಭಾಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಲೋಚನಾಮ್| ಘನಭಿತ್ತಿಮೃತುಸುಖಾಂ ಸುಸ್ಪಷ್ಟಾಂ ಮನಸಃ ಪ್ರಿಯಾಮ್||೧೯|| ಶಬ್ದಾದೀನಾಮಶಸ್ತಾನಾಮಗಮ್ಯಂ ಸ್ತ್ರೀವಿವರ್ಜಿತಾಮ್| ಇಷ್ಟೋಪಕರಣೋಪೇತಾಂ ಸಜ್ಜವೈದ್ಯೌಷಧದ್ವಿಜಾಮ್ ||೨೦|| ಅಥೋದಗಯನೇ ಶುಕ್ಲೇ ತಿಥಿನಕ್ಷತ್ರಪೂಜಿತೇ| ಮುಹೂರ್ತಕರಣೋಪೇತೇ ಪ್ರಶಸ್ತೇ ಕೃತವಾಪನಃ||೨೧|| ಧೃತಿಸ್ಮೃತಿಬಲಂ ಕೃತ್ವಾ ಶ್ರದ್ದಧಾನಃ ಸಮಾಹಿತಃ| ವಿಧೂಯ ಮಾನಸಾನ್ ದೋಷಾನ್ ಮೈತ್ರೀಂ ಭೂತೇಷು ಚಿನ್ತಯನ್||೨೨|| ದೇವತಾಃ ಪೂಜಯಿತ್ವಾಽಗ್ರೇ ದ್ವಿಜಾತೀಂಶ್ಚ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್| ದೇವಗೋಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ತತಸ್ತಾಂ ಪ್ರವಿಶೇತ್ ಕುಟೀಮ್||೨೩|| ತಸ್ಯಾಂ ಸಂಶೋಧನೈಃ ಶುದ್ಧಃ ಸುಖೀ ಜಾತಬಲಃ ಪುನಃ| ರಸಾಯನಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ತತ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶೋಧನಮ್||೨೪||

ಕುಟೀಪ್ರವೇಶೇನ ಯತ್ ಕ್ರಿಯತೇ ತತ್ ಕುಟೀಪ್ರಾವೇಶಿಕಮ್| ವಾತಾತಪಸೇವಯಾಽಪಿ ಯತ್ ಕ್ರಿಯತೇ ತದ್ ವಾತಾತಪಿಕಮ್| ತ್ರಿಗರ್ಭಾಂ ಪ್ರಥಮಮೇಕಂ ಗೃಹಂ, ತಸ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರೇ ದ್ವಿತೀಯಮ್, ಏವಂ ತ್ರಿಗರ್ಭಾಸ್ತ್ರಯೋ ಗರ್ಭಾ ಅನ್ತರಾಣಿ ಯಸ್ಯಾಂ ಸಾ; ತ್ರಿಗರ್ಭಾಮಿತಿ ಅನ್ತಸ್ತ್ರಿಪ್ರಕೋಷ್ಠಾಮ್| ಸೂಕ್ಷ್ಮಲೋಚನಾಮಿತಿ ಅಲ್ಪದ್ವಾರಜಾಲಕಾಮ್| ಶುಕ್ಲೇ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷೇ| ಸಜ್ಜಾ ವೈದ್ಯಾದಯೋ ಯಸ್ಯಾಂ ಸಾ ತಥಾ| ತಿಥಿನಕ್ಷತ್ರಪೂಜಿತ ಇತಿ ಶುಭತಿಥಿನಕ್ಷತ್ರಯೋಗಾತ್ ಪೂಜಿತೇ| ಕೃತವಾಪನ ಇತಿ ಕೃತಕ್ಷೌರಃ| ಮಾನಸಾನ್ ದೋಷಾನಿತಿ ಕಾಮಕ್ರೋಧಾದೀನ್| ಸಂಶೋಧನೈರಿತಿ ವಮನವಿರೇಚನಾಸ್ಥಾಪನಶಿರೋವಿರೇಚನೈಃ| ಸುಖೀತಿ ಅರೋಗಃ| ಜಾತಬಲ ಇತಿ ಸಂಶೋಧನಾಪಹೃತಮಲತಯಾ ಸಂಸರ್ಜನಾದಿಕ್ರಮೇಣ ಪುನರ್ಜಾತಬಲಃ| ಯದ್ಯಪೀಹ ಸಂಶೋಧನೈರಿತಿ ಬಹುವಚನಪ್ರಯೋಗಾತ್ ಸರ್ವಾಣ್ಯೇವ ಸಂಶೋಧನಾನಿ ಸಮ್ಮತಾನಿ, ತಥಾಽಪೀಹ ರಸಾಯನೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಯೌಗಿಕತ್ವಾದ್ಧರೀತಕ್ಯಾದಿಪ್ರಯೋಗ ಏವೋಕ್ತಃ; ಅನ್ಯೇ ತು ಹರೀತಕ್ಯಾದಿಪ್ರಯೋಗೇಣೈವ ಪರಂ ಸಂಶೋಧನಂ ಕರ್ತವ್ಯಮಿತ್ಯಾಹುಃ, ಸಂಶೋಧನೈರಿತಿ ಬಹುವಚನಂ ಪುನರ್ಯಾವಚ್ಛುದ್ಧೇರ್ಹರೀತಕ್ಯಾದಿಪ್ರಯೋಗಸ್ಯೈವ ಕರಣಂ ದರ್ಶಯತಿ||೧೬-೨೪||

Adhikarana 11 (25-28) · Śloka 28

ಹರೀತಕೀನಾಂ ಚೂರ್ಣಾನಿ ಸೈನ್ಧವಾಮಲಕೇ ಗುಡಮ್| ವಚಾಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ರಜನೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್||೨೫|| ಪಿಬೇದುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಜನ್ತುಃ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೋಪಪಾದಿತಃ| ತೇನ ಶುದ್ಧಶರೀರಾಯ ಕೃತಸಂಸರ್ಜನಾಯ ಚ||೨೬|| ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ಯಾವಕಂ ದದ್ಯಾತ್ ಪಞ್ಚಾಹಂ ವಾಽಪಿ ಸರ್ಪಿಷಾ| ಸಪ್ತಾಹಂ ವಾ ಪುರಾಣಸ್ಯ ಯಾವಚ್ಛುದ್ಧೇಸ್ತು ವರ್ಚಸಃ||೨೭|| ಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಂ ತು ತಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ರಸಾಯನಮುಪಾಚರೇತ್| ವಯಃಪ್ರಕೃತಿಸಾತ್ಮ್ಯಜ್ಞೋ ಯೌಗಿಕಂ ಯಸ್ಯ ಯದ್ಭವೇತ್||೨೮||

ಯಾವಕಮಿತಿ ಯವಾನ್ನಮ್| ತ್ರಿರಾತ್ರಾದಿವಿಕಲ್ಪತ್ರಯಂ ಹೀನಮಧ್ಯೋತ್ತಮಶುದ್ಧಿವಿಷಯಮ್||೨೫-೨೮||

Adhikarana 12 (29-37) · Śloka 37

ಹರೀತಕೀಂ ಪಞ್ಚರಸಾಮುಷ್ಣಾಮಲವಣಾಂ ಶಿವಾಮ್| ದೋಷಾನುಲೋಮನೀಂ ಲಘ್ವೀಂ ವಿದ್ಯಾದ್ದೀಪನಪಾಚನೀಮ್||೨೯|| ಆಯುಷ್ಯಾಂ ಪೌಷ್ಟಿಕೀಂ ಧನ್ಯಾಂ ವಯಸಃ ಸ್ಥಾಪನೀಂ ಪರಾಮ್| ಸರ್ವರೋಗಪ್ರಶಮನೀಂ ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಬಲಪ್ರದಾಮ್||೩೦|| ಕುಷ್ಠಂ ಗುಲ್ಮಮುದಾವರ್ತಂ ಶೋಷಂ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಂ ಮದಮ್| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಂ ಪುರಾಣಂ ವಿಷಮಜ್ವರಮ್||೩೧|| ಹೃದ್ರೋಗಂ ಸಶಿರೋರೋಗಮತೀಸಾರಮರೋಚಕಮ್| ಕಾಸಂ ಪ್ರಮೇಹಮಾನಾಹಂ ಪ್ಲೀಹಾನಮುದರಂ ನವಮ್||೩೨|| ಕಫಪ್ರಸೇಕಂ ವೈಸ್ವರ್ಯಂ ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಕಾಮಲಾಂ ಕ್ರಿಮೀನ್| ಶ್ವಯಥುಂ ತಮಕಂ ಛರ್ದಿಂ ಕ್ಲೈಬ್ಯಮಙ್ಗಾವಸಾದನಮ್||೩೩|| ಸ್ರೋತೋವಿಬನ್ಧಾನ್ ವಿವಿಧಾನ್ ಪ್ರಲೇಪಂ ಹೃದಯೋರಸೋಃ| ಸ್ಮೃತಿಬುದ್ಧಿಪ್ರಮೋಹಂ ಚ ಜಯೇಚ್ಛೀಘ್ರಂ ಹರೀತಕೀ||೩೪|| (ಅಜೀರ್ಣಿನೋ ರೂಕ್ಷಭುಜಃ ಸ್ತ್ರೀಮದ್ಯವಿಷಕರ್ಶಿತಾಃ| ಸೇವೇರನ್ನಾಭಯಾಮೇತೇ ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣೋಷ್ಣಾರ್ದಿತಾಶ್ಚ ಯೇ)||೩೫|| ತಾನ್ ಗುಣಾಂಸ್ತಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ವಿದ್ಯಾದಾಮಲಕೀಷ್ವಪಿ| ಯಾನ್ಯುಕ್ತಾನಿ ಹರೀತಕ್ಯಾ ವೀರ್ಯಸ್ಯ ತು ವಿಪರ್ಯಯಃ||೩೬|| ಅತಶ್ಚಾಮೃತಕಲ್ಪಾನಿ ವಿದ್ಯಾತ್ ಕರ್ಮಭಿರೀದೃಶೈಃ| ಹರೀತಕೀನಾಂ ಶಸ್ಯಾನಿ ಭಿಷಗಾಮಲಕಸ್ಯ ಚ||೩೭||

ಯದ್ಯಪಿ ದ್ರವ್ಯಾನ್ತರಾಣಿ ದಶವರ್ಷಶತಾಯುಷ್ಕರರಸಾಯನಾಧಿಕೃತಾನಿ ಸನ್ತಿ, ತಥಾಽಪಿ ಹರೀತಕ್ಯಾಮಲಕೇ ಏವ ರೋಗಹರತ್ವಾಯುಷ್ಕರತ್ವರೂಪೋಭಯಧರ್ಮಯೋಗಾದಧ್ಯಾಯಾದೌ ಗುಣಕರ್ಮಭ್ಯಾಮುಚ್ಯೇತೇ; ತತ್ರಾಪಿ ಯದ್ಯಪಿ “ಆಮಲಕಂ ವಯಃಸ್ಥಾಪನಾನಾಮ್” (ಸೂ.ಅ.೨೫) ಇತ್ಯುಕ್ತಮ್, ತಥಾಽಪಿ ರೋಗಹರತ್ವೇ ಹರೀತಕೀ ಪ್ರಕರ್ಷವತೀತಿ ಕೃತ್ವಾ ಹರೀತಕ್ಯಗ್ರೇಽಭಿಹಿತಾ| ಹರೀತಕ್ಯಾದಿಷು ಪಞ್ಚರಸತ್ವಾದ್ಯುತ್ಪಾದೋಽದೃಷ್ಟವಶಾದ್ಭೂತಸನ್ನಿವೇಶವಿಶೇಷಪ್ರಭಾವಕೃತಃ; ತೇನ ನಾತ್ರೋಪಪತ್ತಯಃ ಕ್ರಮನ್ತೇ| ಶಿವಾಮಿತಿ ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಿಣೀಂ, ಪ್ರಶಸ್ತಗುಣಯುಕ್ತತ್ವಾತ್| ಸರ್ವರೋಗಪ್ರಶಮನೀಮಿತಿ ಸಂಯೋಗಸಂಸ್ಕಾರಾದಿನಾ| ಸರ್ವರೋಗಹರತ್ವಮಭಿಧಾಯಾಪಿ ಕುಷ್ಠಾದಿಹನ್ತೃತ್ವಾಭಿಧಾನಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಕುಷ್ಠಾದಿಹನ್ತೃತ್ವೋಪದರ್ಶನಾರ್ಥಮ್| ಪ್ರವರ್ತಕತ್ವೇಽಪ್ಯತೀಸಾರಗ್ರಹಣೀಹರತ್ವಂ ವಿಬದ್ಧದೋಷಪ್ರವರ್ತಕತಯಾ ಜ್ಞೇಯಂ; ಯದುಕ್ತಂ- “ಸ್ತೋಕಂ ಸ್ತೋಕಂ ವಿಬದ್ಧಂ ವಾ ಸಶೂಲಂ ಯೋಽತಿಸಾರ್ಯತೇ| ಅಭಯಾಪಿಪ್ಪಲೀಕಲ್ಕೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈಸ್ತಂ ವಿರೇಚಯೇತ್” ಇತಿ| ಬುದ್ಧಿಸ್ಮೃತಿಪ್ರದತ್ವಮಭಿಧಾಯಾಪಿ ಸ್ಮೃತಿಬುದ್ಧಿಪ್ರಮೋಹಹರತ್ವಾಭಿಧಾನಂ ತತ್ರ ವಿಶಿಷ್ಟಶಕ್ತ್ಯುಪದರ್ಶನಾರ್ಥಮ್| ವೀರ್ಯಸ್ಯ ತು ವಿಪರ್ಯಯ ಇತ್ಯನೇನಾಮಲಕಸ್ಯ ಶೀತವೀರ್ಯತ್ವಮುಕ್ತಮ್| ಶಸ್ಯಾನೀತಿ ಅಸ್ಥಿರಹಿತಾನಿ ಫಲಾನಿ||೨೯-೩೭||

Adhikarana 13 (38-40) · Śloka 40

ಓಷಧೀನಾಂ ಪರಾ ಭೂಮಿರ್ಹಿಮವಾಞ್ ಶೈಲಸತ್ತಮಃ| ತಸ್ಮಾತ್ಫಲಾನಿ ತಜ್ಜಾನಿ ಗ್ರಾಹಯೇತ್ಕಾಲಜಾನಿ ತು||೩೮|| ಆಪೂರ್ಣರಸವೀರ್ಯಾಣಿ ಕಾಲೇ ಕಾಲೇ ಯಥಾವಿಧಿ| ಆದಿತ್ಯಪವನಚ್ಛಾಯಾಸಲಿಲಪ್ರೀಣಿತಾನಿ ಚ||೩೯|| ಯಾನ್ಯಜಗ್ಧಾನ್ಯಪೂತೀನಿ ನಿರ್ವ್ರಣಾನ್ಯಗದಾನಿ ಚ| ತೇಷಾಂ ಪ್ರಯೋಗಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಫಲಾನಾಂ ಕರ್ಮ ಚೋತ್ತಮಮ್||೪೦||

ಯದ್ಯಪಿ “ಹಿಮವಾನೌಷಧಭೂಮೀನಾಮ್” (ಸೂ.ಅ.೨೫) ಇತ್ಯುಕ್ತಂ, ತಥಾಽಪಿ ರಸಾಯನೇ ಹಿಮವತ್ಪ್ರಭವಾಣ್ಯೇವ ಭೇಷಜಾನಿ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಣೀತಿ ದರ್ಶಯಿತುಮೌಷಧೀನಾಮಿತ್ಯಾದ್ಯಭಿಧಾನಮ್| ಕಾಲೇ ಕಾಲೇ ಇತಿ ಫಲಪಾಕಕಾಲೇ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಯಥಾವಿಧೀತಿ ಯಥಾ ಭೇಷಜಗ್ರಹಣಂ ಮಙ್ಗಲದೇವತಾರ್ಚನಾದಿಪೂರ್ವಕಂ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾಽವಶ್ಯಂ ರಸಾಯನೇ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಮ್| ಅಗದಾನೀತ್ಯನೇನ ಪವನದಹನಾದ್ಯದೋಷಂ ಫಲಸ್ಯ ದರ್ಶಯತಿ||೩೮-೪೦||

Adhikarana 14 (41-57) · Śloka 57

ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಾನಾಂ ಭಾಗಾನ್ ದಶಪಲೋನ್ಮಿತಾನ್| ಹರೀತಕೀಸಹಸ್ರಂ ಚ ತ್ರಿಗುಣಾಮಲಕಂ ನವಮ್||೪೧|| ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾಂ ಬೃಹತೀಂ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಂ ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾಮ್| ವಿದ್ಯಾದ್ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾದ್ಯಂ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಪಞ್ಚಮಂ ಗಣಮ್||೪೨|| ಬಿಲ್ವಾಗ್ನಿಮನ್ಥಶ್ಯೋನಾಕಂ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಮಥ ಪಾಟಲಾಮ್| ಪುನರ್ನವಾಂ ಶೂರ್ಪಪರ್ಣ್ಯೌ ಬಲಾಮೇರಣ್ಡಮೇವ ಚ||೪೩|| ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ಮೇದಾಂ ಜೀವನ್ತೀಂ ಸಶತಾವರೀಮ್| ಶರೇಕ್ಷುದರ್ಭಕಾಶಾನಾಂ ಶಾಲೀನಾಂ ಮೂಲಮೇವ ಚ||೪೪|| ಇತ್ಯೇಷಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಾನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಮುಪಕಲ್ಪಯೇತ್| ಭಾಗಾನ್ ಯಥೋಕ್ತಾಂಸ್ತತ್ಸರ್ವಂ ಸಾಧ್ಯಂ ದಶಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ||೪೫|| ದಶಭಾಗಾವಶೇಷಂ ತು ಪೂತಂ ತಂ ಗ್ರಾಹಯೇದ್ರಸಮ್| ಹರೀತಕೀಶ್ಚ ತಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಸರ್ವಾಣ್ಯಾಮಲಕಾನಿ ಚ||೪೬|| ತಾನಿ ಸರ್ವಾಣ್ಯನಸ್ಥೀನಿ ಫಲಾನ್ಯಾಪೋಥ್ಯ ಕೂರ್ಚನೈಃ| ವಿನೀಯ ತಸ್ಮಿನ್ನಿರ್ಯೂಹೇ ಚೂರ್ಣಾನೀಮಾನಿ ದಾಪಯೇತ್||೪೭|| ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣ್ಯಾಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಃ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪ್ಯಾಃ ಪ್ಲವಸ್ಯ ಚ| ಮುಸ್ತಾನಾಂ ಸವಿಡಙ್ಗಾನಾಂ ಚನ್ದನಾಗುರುಣೋಸ್ತಥಾ||೪೮|| ಮಧುಕಸ್ಯ ಹರಿದ್ರಾಯಾ ವಚಾಯಾಃ ಕನಕಸ್ಯ ಚ| ಭಾಗಾಂಶ್ಚತುಷ್ಪಲಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಲಾಯಾಸ್ತ್ವಚಸ್ತಥಾ||೪೯|| ಸಿತೋಪಲಾಸಹಸ್ರಂ ಚ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತುಲಯಾಽಧಿಕಮ್| ತೈಲಸ್ಯ ದ್ವ್ಯಾಢಕಂ ತತ್ರ ದದ್ಯಾತ್ತ್ರೀಣಿ ಚ ಸರ್ಪಿಷಃ||೫೦|| ಸಾಧ್ಯಮೌದುಮ್ಬರೇ ಪಾತ್ರೇ ತತ್ ಸರ್ವಂ ಮೃದುನಾಽಗ್ನಿನಾ| ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಲೇಹ್ಯಮದಗ್ಧಂ ಚ ಶೀತಂ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಸಂಸೃಜೇತ್||೫೧|| ಕ್ಷೌದ್ರಪ್ರಮಾಣಂ ಸ್ನೇಹಾರ್ಧಂ ತತ್ ಸರ್ವಂ ಘೃತಭಾಜನೇ| ತಿಷ್ಠೇತ್ಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಂ ತಸ್ಯ ಮಾತ್ರಾಂ ಕಾಲೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೫೨|| ಯಾ ನೋಪರುನ್ಧ್ಯಾದಾಹಾರಮೇಕಂ ಮಾತ್ರಾ ಜರಾಂ ಪ್ರತಿ| ಷಷ್ಟಿಕಃ ಪಯಸಾ ಚಾತ್ರ ಜೀರ್ಣೇ ಭೋಜನಮಿಷ್ಯತೇ||೫೩|| ವೈಖಾನಸಾ ವಾಲಖಿಲ್ಯಾಸ್ತಥಾ ಚಾನ್ಯೇ ತಪೋಧನಾಃ| ರಸಾಯನಮಿದಂ ಪ್ರಾಶ್ಯ ಬಭೂವುರಮಿತಾಯುಷಃ||೫೪|| ಮುಕ್ತ್ವಾ ಜೀರ್ಣಂ ವಪುಶ್ಚಾಗ್ರ್ಯಮವಾಪುಸ್ತರುಣಂ ವಯಃ| ವೀತತನ್ದ್ರಾಕ್ಲಮಶ್ವಾಸಾ ನಿರಾತಙ್ಕಾಃ ಸಮಾಹಿತಾಃ||೫೫|| ಮೇಧಾಸ್ಮೃತಿಬಲೋಪೇತಾಶ್ಚಿರರಾತ್ರಂ ತಪೋಧನಾಃ| ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ತಪೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ಚೇರುಶ್ಚಾತ್ಯನ್ತನಿಷ್ಠಯಾ||೫೬|| ರಸಾಯನಮಿದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಮಾಯುಷ್ಕಾಮಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ದೀರ್ಘಮಾಯುರ್ವಯಶ್ಚಾಗ್ರ್ಯಂ ಕಾಮಾಂಶ್ಚೇಷ್ಟಾನ್ ಸಮಶ್ನುತೇ||೫೭|| (ಇತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮರಸಾಯನಮ್)|

ಪಞ್ಚಾನಾಮಿತ್ಯಾದೌ ಪ್ರತಿದ್ರವ್ಯಂ ದಶಪಲಭಾಗಗ್ರಹಣಮ್ , ಉಕ್ತಂ ಹಿ ಜತೂಕರ್ಣೇ- “ಇತಿ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚಮೂಲಾನಿ, ತೇಷಾಂ ಪ್ರತಿದ್ರವ್ಯಂ ದಶಪಲಾನಿ” ಇತಿ| ಹರೀತಕೀಸಹಸ್ರಮಿತಿ ಹರೀತಕೀಫಲಸಹಸ್ರಮ್| ಶೂರ್ಪಪರ್ಣ್ಯೌ ಮುದ್ಗಮಾಷಪರ್ಣ್ಯೌ| ವೀರಾ ಜಾಲನ್ಧರಂ ಶಾಕಮ್| ಕೂರ್ಚನಂ ಜರ್ಜರೀಕರಣಸಾಧನಂ ಶಿಲಾಪುತ್ರಕಮುಸಲಾದಿ| ವಿನೀಯೇತಿ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ| ಪ್ಲವಃ ಕೈವರ್ತಮುಸ್ತಕಮ್| ಕನಕಂ ನಾಗಕೇಶರಮ್| ತ್ವಕ್ ಗುಡತ್ವಕ್| ಔದುಮ್ಬರೇ ಇತಿ ತಾಮ್ರಮಯೇ| ಸ್ನೇಹಾರ್ಧಮಿತಿ ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಾರ್ಧಮ್| ಏಕಮ್ ಅನಪರಾಹ್ಣಿಕಮಾಹಾರಮ್||೪೧-೫೭||

Adhikarana 15 (58-61) · Śloka 61

ಯಥೋಕ್ತಗುಣಾನಾಮಾಮಲಕಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ಪಿಷ್ಟಸ್ವೇದನವಿಧಿನಾ ಪಯಸ ಊಷ್ಮಣಾ ಸುಸ್ವಿನ್ನಮನಾತಪಶುಷ್ಕಮನಸ್ಥಿ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ತದಾಮಲಕಸಹಸ್ರಸ್ವರಸಪರಿಪೀತಂ ಸ್ಥಿರಾಪುನರ್ನವಾಜೀವನ್ತೀನಾಗಬಲಾಬ್ರಹ್ಮಸುವರ್ಚಲಾಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀಶತಾವರೀಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀಪಿಪ್ಪಲೀವಚಾವಿಡಙ್ಗಸ್ವಯಙ್ಗುಪ್ತಾಮೃತಾ- ಚನ್ದನಾಗುರುಮಧುಕಮಧೂಕಪುಷ್ಪೋತ್ಪಲಪದ್ಮಮಾಲತೀಯುವತೀಯೂಥಿಕಾಚೂರ್ಣಾಷ್ಟಭಾಗಸಂಯುಕ್ತಂ ಪುನರ್ನಾಗಬಲಾಸಹಸ್ರಪಲಸ್ವರಸಪರಿಪೀತಮನಾತಪಶುಷ್ಕಂ ದ್ವಿಗುಣಿತಸರ್ಪಿಷಾ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ಕ್ಷುದ್ರಗುಡಾಕೃತಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಶುಚೌ ದೃಢೇ ಘೃತಭಾವಿತೇ ಕುಮ್ಭೇ ಭಸ್ಮರಾಶೇರಧಃ ಸ್ಥಾಪಯೇದನ್ತರ್ಭೂಮೇಃ ಪಕ್ಷಂ ಕೃತರಕ್ಷಾವಿಧಾನಮಥರ್ವವೇದವಿದಾ, ಪಕ್ಷಾತ್ಯಯೇ ಚೋದ್ಧೃತ್ಯ ಕನಕರಜತತಾಮ್ರಪ್ರವಾಲಕಾಲಾಯಸಚೂರ್ಣಾಷ್ಟಭಾಗಸಂಯುಕ್ತಮರ್ಧಕರ್ಷವೃದ್ಧ್ಯಾ ಯಥೋಕ್ತೇನ ವಿಧಿನಾ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಯುಞ್ಜಾನೋಽಗ್ನಿಬಲಮಭಿಸಮೀಕ್ಷ್ಯ, ಜೀರ್ಣೇ ಚ ಷಷ್ಟಿಕಂ ಪಯಸಾ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಮುಪಸೇವಮಾನೋ ಯಥೋಕ್ತಾನ್ ಗುಣಾನ್ ಸಮಶ್ನುತ ಇತಿ||೫೮|| ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಇದಂ ರಸಾಯನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ಮಹರ್ಷಿಗಣಸೇವಿತಮ್| ಭವತ್ಯರೋಗೋ ದೀರ್ಘಾಯುಃ ಪ್ರಯುಞ್ಜಾನೋ ಮಹಾಬಲಃ||೫೯|| ಕಾನ್ತಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಶ್ಚನ್ದ್ರಾದಿತ್ಯಸಮದ್ಯುತಿಃ| ಶ್ರುತಂ ಧಾರಯತೇ ಸತ್ತ್ವಮಾರ್ಷಂ ಚಾಸ್ಯ ಪ್ರವರ್ತತೇ||೬೦|| ಧರಣೀಧರಸಾರಶ್ಚ ವಾಯುನಾ ಸಮವಿಕ್ರಮಃ| ಸ ಭವತ್ಯವಿಷಂ ಚಾಸ್ಯ ಗಾತ್ರೇ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ವಿಷಮ್||೬೧|| (ಇತಿ ದ್ವಿತೀಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮರಸಾಯನಮ್)|

ಪಿಷ್ಟಸ್ವೇದನವಿಧಿನೇತಿ ಯಥಾ ಪಿಷ್ಟಕಂ ತೋಯಪರಿಪೂರಿತಪಾತ್ರೋಪರಿದತ್ತತೃಣಾದಿಸಂಸ್ಥಿತಂ ಸ್ವೇದ್ಯತೇ, ತಥಾ ತತ್ ಸ್ವೇದನೀಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಸ್ವರಸಪರಿಪೀತಮಿತಿ ಸ್ವರಸಭಾವಿತಮ್| ಬ್ರಹ್ಮಸುವರ್ಚಲಾದ್ಯೌಷಧಾನ್ಯಾಯುರ್ವೇದಸಮುತ್ಥಾನೀಯೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾನಿ| ಯುವತಿಃ ನವಮಾಲಿಕಾ| ಅಷ್ಟಮೋ ಭಾಗೋಽಷ್ಟಭಾಗಃ| ಕ್ಷುದ್ರಗುಡಾಕೃತಿಮಿತಿ ಫಾಣಿತಾಕೃತಿಮ್| ಅರ್ಧಕರ್ಷವೃದ್ಧ್ಯೇತಿ ಅರ್ಧಕರ್ಷಾತ್ಪ್ರಭೃತಿ ವರ್ಧಯೇತ್| ಯಥೋಕ್ತವಿಧಿನೇತಿ ಕುಟೀಪ್ರಾವೇಶಿಕೇನ ವಿಧಿನಾ| ಯಥೋಕ್ತಾನ್ ಗುಣಾನಿತಿ ಪೂರ್ವಪ್ರಯೋಗಫಲಶ್ರುತಿಪಠಿತಾನ್| ಧರಣೀಧರಸಾರ ಇತಿ ಉಷ್ಟ್ರಮುಖವತ್; ತೇನ ಧರಣೀಧರಾಃ ಪರ್ವತಾಃ, ತೇಷಾಂ ಸಾರೋ ಲೌಹಂ, ತದ್ವತ್ಸಾರ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅವಿಷಮಿತಿ ವಿಷಮವಿಕಾರಿ||೫೮-೬೧||

Adhikarana 16 (62-74) · Śloka 74

ಬಿಲ್ವೋಽಗ್ನಿಮನ್ಥಃ ಶ್ಯೋನಾಕಃ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಃ ಪಾಟಲಿರ್ಬಲಾ| ಪರ್ಣ್ಯಶ್ಚತಸ್ರಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಬೃಹತೀದ್ವಯಮ್||೬೨|| ಶೃಙ್ಗೀ ತಾಮಲಕೀ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಜೀವನ್ತೀ ಪುಷ್ಕರಾಗುರು| ಅಭಯಾ ಚಾಮೃತಾ ಋದ್ಧಿರ್ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ಶಟೀ||೬೩|| ಮುಸ್ತಂ ಪುನರ್ನವಾ ಮೇದಾ ಸೈಲಾ ಚನ್ದನಮುತ್ಪಲಮ್| ವಿದಾರೀ ವೃಷಮೂಲಾನಿ ಕಾಕೋಲೀ ಕಾಕನಾಸಿಕಾ||೬೪|| ಏಷಾಂ ಪಲೋನ್ಮಿತಾನ್ ಭಾಗಾಞ್ಛತಾನ್ಯಾಮಲಕಸ್ಯ ಚ| ಪಞ್ಚ ದದ್ಯಾತ್ತದೈಕಧ್ಯಂ ಜಲದ್ರೋಣೇ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೬೫|| ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಗತರಸಾನ್ಯೇತಾನ್ಯೌಷಧಾನ್ಯಥ ತಂ ರಸಮ್| ತಚ್ಚಾಮಲಕಮುದ್ಧೃತ್ಯ ನಿಷ್ಕುಲಂ ತೈಲಸರ್ಪಿಷೋಃ||೬೬|| ಪಲದ್ವಾದಶಕೇ ಭೃಷ್ಟ್ವಾ ದತ್ತ್ವಾ ಚಾರ್ಧತುಲಾಂ ಭಿಷಕ್| ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾಯಾಃ ಪೂತಾಯಾ ಲೇಹವತ್ಸಾಧು ಸಾಧಯೇತ್||೬೭|| ಷಟ್ಪಲಂ ಮಧುನಶ್ಚಾತ್ರ ಸಿದ್ಧಶೀತೇ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್| ಚತುಷ್ಪಲಂ ತುಗಾಕ್ಷೀರ್ಯಾಃ ಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಿಪಲಂ ತಥಾ||೬೮|| ಪಲಮೇಕಂ ನಿದಧ್ಯಾಚ್ಚ ತ್ವಗೇಲಾಪತ್ರಕೇಶರಾತ್| ಇತ್ಯಯಂ ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶಃ ಪರಮುಕ್ತೋ ರಸಾಯನಃ||೬೯|| ಕಾಸಶ್ವಾಸಹರಶ್ಚೈವ ವಿಶೇಷೇಣೋಪದಿಶ್ಯತೇ| ಕ್ಷೀಣಕ್ಷತಾನಾಂ ವೃದ್ಧಾನಾಂ ಬಾಲಾನಾಂ ಚಾಙ್ಗವರ್ಧನಃ||೭೦|| ಸ್ವರಕ್ಷಯಮುರೋರೋಗಂ ಹೃದ್ರೋಗಂ ವಾತಶೋಣಿತಮ್| ಪಿಪಾಸಾಂ ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಸ್ಥಾನ್ ದೋಷಾಂಶ್ಚಾಪ್ಯಪಕರ್ಷತಿ||೭೧|| ಅಸ್ಯ ಮಾತ್ರಾಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಯೋಪರುನ್ಧ್ಯಾನ್ನ ಭೋಜನಮ್| ಅಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾಚ್ಚ್ಯವನಃ ಸುವೃದ್ಧೋಽಭೂತ್ ಪುನರ್ಯುವಾ||೭೨|| ಮೇಧಾಂ ಸ್ಮೃತಿಂ ಕಾನ್ತಿಮನಾಮಯತ್ವಮಾಯುಃಪ್ರಕರ್ಷಂ ಬಲಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮ್| ಸ್ತ್ರೀಷು ಪ್ರಹರ್ಷಂ ಪರಮಗ್ನಿವೃದ್ಧಿಂ ವರ್ಣಪ್ರಸಾದಂ ಪವನಾನುಲೋಮ್ಯಮ್||೭೩|| ರಸಾಯನಸ್ಯಾಸ್ಯ ನರಃ ಪ್ರಯೋಗಾಲ್ಲಭೇತ ಜೀರ್ಣೋಽಪಿ ಕುಟೀಪ್ರವೇಶಾತ್| ಜರಾಕೃತಂ ರೂಪಮಪಾಸ್ಯ ಸರ್ವಂ ಬಿಭರ್ತಿ ರೂಪಂ ನವಯೌವನಸ್ಯ||೭೪|| (ಇತಿ ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶಃ)|

ಪರ್ಣ್ಯಶ್ಚತಸ್ರ ಇತಿ ಶಾಲಪರ್ಣೀ, ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ, ಮುದ್ಗಪರ್ಣೀ, ಮಾಷಪರ್ಣೀ ಚ| ತಾಮಲಕೀ ಭೂಮ್ಯಾಮಲಕೀ| ಕಾಕನಾಸಾ ನಾಸಾಫಲಾ, ‘ಕಾಕತುಣ್ಡಕ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ| ಗತರಸತ್ವಮಿಹ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಚತುರ್ಭಾಗಸ್ಥಿತಜಲೇ ಭವತಿ| ನಿಷ್ಕುಲಮಿತಿ ನಿರಸ್ಥಿ| ತೈಲಸರ್ಪಿಷೋರಿತಿ ಸಮಾಸನಿರ್ದೇಶಾದುಭಾಭ್ಯಾಮೇವ ದ್ವಾದಶಪಲಾನಿ, ನ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್| ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾ ಖಣ್ಡಸಂಹತಿಃ| ಅತ್ರ ಷಟ್ಪಲತ್ವೇನ ಸಮಯೋರಪಿ ಮಧುಸರ್ಪಿಷೋರ್ದ್ರವ್ಯಾನ್ತರಯುಕ್ತತ್ವೇನಾವಿರುದ್ಧತ್ವಮ್||೬೨-೭೪||

Adhikarana 17 (75) · Śloka 75

ಅಥಾಮಲಕಹರೀತಕೀನಾಮಾಮಲಕಬಿಭೀತಕಾನಾಂ ಹರೀತಕೀಬಿಭೀತಕಾನಾಮಾಮಲಕಹರೀತಕೀಬಿಭೀತಕಾನಾಂ ವಾ ಪಲಾಶತ್ವಗವನದ್ಧಾನಾಂ ಮೃದಾಽವಲಿಪ್ತಾನಾಂ ಕುಕೂಲಸ್ವಿನ್ನಾನಾಮಕುಲಕಾನಾಂ ಪಲಸಹಸ್ರಮುಲೂಖಲೇ ಸಮ್ಪೋಥ್ಯ ದಧಿಘೃತಮಧುಪಲಲತೈಲಶರ್ಕರಾಸಂಯುಕ್ತಂ ಭಕ್ಷಯೇದನನ್ನಭುಗ್ಯಥೋಕ್ತೇನ ವಿಧಿನಾ; ತಸ್ಯಾನ್ತೇ ಯವಾಗ್ವಾದಿಭಿಃ ಪ್ರತ್ಯವಸ್ಥಾಪನಮ್ , ಅಭ್ಯಙ್ಗೋತ್ಸಾದನಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಯವಚೂರ್ಣೈಶ್ಚ, ಅಯಂ ಚ ರಸಾಯನಪ್ರಯೋಗಪ್ರಕರ್ಷೋ ದ್ವಿಸ್ತಾವದಗ್ನಿಬಲಮಭಿಸಮೀಕ್ಷ್ಯ , ಪ್ರತಿಭೋಜನಂ ಯೂಷೇಣ ಪಯಸಾ ವಾ ಷಷ್ಟಿಕಃ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಃ, ಅತಃ ಪರಂ ಯಥಾಸುಖವಿಹಾರಃ ಕಾಮಭಕ್ಷ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್| ಅನೇನ ಪ್ರಯೋಗೇಣರ್ಷಯಃ ಪುನರ್ಯುವತ್ವಮವಾಪುರ್ಬಭೂವುಶ್ಚಾನೇಕವರ್ಷಶತಜೀವಿನೋ ನಿರ್ವಿಕಾರಾಃ ಪರಂ ಶರೀರಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಬಲಸಮುದಿತಾಶ್ಚೇರುಶ್ಚಾತ್ಯನ್ತನಿಷ್ಠಯಾ ತಪಃ||೭೫|| (ಇತಿ ಚತುರ್ಥಾಮಲಕರಸಾಯನಮ್)|

ಕುಕೂಲಕಃ ಕರೀಷಾಗ್ನಿಃ| ಅಕುಲಕಾನಾಮಿತಿ ಅನಸ್ಥ್ನಾಮ್| ದ್ರವ್ಯಾದೀನಾಮತ್ರ ಮಾನಂ ನೋಕ್ತಂ, ತೇನ ಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ಚೂರ್ಣಸ್ಯ ದಧ್ಯಾದಿಭಿರ್ಮಿಲಿತೈಃ ಸಮಾನಮಾನತ್ವಂ; ಕಿಂವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮೇವ ದಧ್ಯಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣಸಮತ್ವಮ್| ಪಲಲಂ ತಿಲಚೂರ್ಣಮ್| ಭಕ್ಷಯೇದಿತಿ ವಚನಂ ಲೇಹ್ಯೇಽಪಿ ಅಲ್ಪಾಭ್ಯವಹರಣಮಾತ್ರಾರ್ಥತ್ವಾದುಪಪನ್ನಮ್| ಅನನ್ನಭುಗಿತಿ ಸರ್ವಥಾಽಽಹಾರಾನ್ತರಾಭುಕ್| ತಸ್ಯಾನ್ತ ಇತಿ ಏತತ್ಪ್ರಯೋಗಪರಿತ್ಯಾಗಕಾಲೇ| ಪ್ರತ್ಯವಸ್ಥಾಪನಮಿತಿ ಯವಾಗ್ವಾದಿಕ್ರಮವಿಶೇಷಣಂ; ತೇನ ಪ್ರಯೋಗಾನ್ತೇ ಯದಾ ಅನ್ನಸಂಸರ್ಜನಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ, ತದಾ ಯವಾಗ್ವಾದಿಕ್ರಮೇಣೇತ್ಯುಕ್ತಸ್ಯಾರ್ಥಸ್ಯ ಪ್ರತ್ಯವಸ್ಥಾಪನಂ ಕ್ರಿಯತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಯೂಷೇಣ ಪಯಸಾ ವೇತಿ ವಿಕಲ್ಪೋಽಗ್ನಿಬಲಾಪೇಕ್ಷಯಾ||೭೫||

Adhikarana 18 (76) · Śloka 76

ಹರೀತಕ್ಯಾಮಲಕಬಿಭೀತಕಪಞ್ಚಪಞ್ಚಮೂಲನಿರ್ಯೂಹೇ ಪಿಪ್ಪಲೀಮಧುಕಮಧೂಕಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲ್ಯಾತ್ಮಗುಪ್ತಾಜೀವಕರ್ಷಭಕಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾಕಲ್ಕಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತೇನ ವಿದಾರೀಸ್ವರಸೇನ ಕ್ಷೀರಾಷ್ಟಗುಣಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತೇನ ಚ ಸರ್ಪಿಷಃ ಕುಮ್ಭಂ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಪ್ರಯುಞ್ಜಾನೋಽಗ್ನಿಬಲಸಮಾಂ ಮಾತ್ರಾಂ ಜೀರ್ಣೇ ಚ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಮುಷ್ಣೋದಕಾನುಪಾನಮಶ್ನಞ್ಜರಾವ್ಯಾಧಿಪಾಪಾಭಿಚಾರವ್ಯಪಗತಭಯಃ ಶರೀರೇನ್ದ್ರಿಯಬುದ್ಧಿಬಲಮತುಲಮುಪಲಭ್ಯಾಪ್ರತಿಹತಸರ್ವಾರಮ್ಭಃ ಪರಮಾಯುರನವಾಪ್ನುಯಾತ್||೭೬|| (ಇತಿ ಪಞ್ಚಮೋ ಹರೀತಕೀಯೋಗಃ)|

ಅತ್ರ ಹರೀತಕ್ಯಾದೌ ಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾ ಕ್ಷೀರವಿದಾರಿಕಾ| ಅತ್ರ ಹರೀತಕ್ಯಾದಿಕ್ವಾಥಸ್ಯ ತ್ವೇಕೋ ಭಾಗಃ, ಕ್ಷೀರಸ್ಯಾಷ್ಟೌ ಭಾಗಾಃ, ಸರ್ಪಿಷ ಏಕೋ ಭಾಗಃ| ಕುಮ್ಭೋ ದ್ರೋಣದ್ವಯಮ್| ವಚನಂ ಹಿ- “ದ್ರೋಣಸ್ತು ದ್ವಿಗುಣಃ ಸೂರ್ಪೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಕುಮ್ಭ ಏವ ಚ” ಇತಿ||೭೬||

Adhikarana 19 (77-80) · Śloka 80

ಹರೀತಕ್ಯಾಮಲಕಬಿಭೀತಕಹರಿದ್ರಾಸ್ಥಿರಾಬಲಾವಿಡಙ್ಗಾಮೃತವಲ್ಲೀವಿಶ್ವಭೇಷಜಮಧುಕಪಿಪ್ಪಲೀಸೋಮವಲ್ಕಸಿದ್ಧೇನ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷಾ ಮಧುಶರ್ಕರಾಭ್ಯಾಮಪಿ ಚ ಸನ್ನೀಯಾಮಲಕಸ್ವರಸಶತಪರಿಪೀತಮಾಮಲಕಚೂರ್ಣಮಯಶ್ಚೂರ್ಣಚತುರ್ಭಾಗಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಪಾಣಿತಲಮಾತ್ರಂ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾಶ್ಯ ಯಥೋಕ್ತೇನ ವಿಧಿನಾ ಸಾಯಂ ಮುದ್ಗಯೂಷೇಣ ಪಯಸಾ ವಾ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಂ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಾನ್ನಮಶ್ನೀಯಾತ್, ತ್ರಿವರ್ಷಪ್ರಯೋಗಾದಸ್ಯ ವರ್ಷಶತಮಜರಂ ವಯಸ್ತಿಷ್ಠತಿ, ಶ್ರುತಮವತಿಷ್ಠತೇ, ಸರ್ವಾಮಯಾಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯನ್ತಿ, ವಿಷಮವಿಷಂ ಭವತಿ ಗಾತ್ರೇ, ಗಾತ್ರಮಶ್ಮವತ್ ಸ್ಥಿರೀಭವತಿ, ಅಧೃಷ್ಯೋ ಭೂತಾನಾಂ ಭವತಿ||೭೭|| ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಯಥಾಽಮರಾಣಾಮಮೃತಂ ಯಥಾ ಭೋಗವತಾಂ ಸುಧಾ| ತಥಾಽಭವನ್ಮಹರ್ಷೀಣಾಂ ರಸಾಯನವಿಧಿಃ ಪುರಾ||೭೮|| ನ ಜರಾಂ ನ ಚ ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ನಾತುರ್ಯಂ ನಿಧನಂ ನ ಚ| ಜಗ್ಮುರ್ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ರಸಾಯನಪರಾಃ ಪುರಾ||೭೯|| ನ ಕೇವಲಂ ದೀರ್ಘಮಿಹಾಯುರಶ್ನುತೇ ರಸಾಯನಂ ಯೋ ವಿಧಿವನ್ನಿಷೇವತೇ| ಗತಿಂ ಸ ದೇವರ್ಷಿನಿಷೇವಿತಾಂ ಶುಭಾಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮ ತಥೇತಿ ಚಾಕ್ಷಯಮ್ ||೮೦||

ಅಮೃತವಲ್ಲೀ ಗುಡೂಚೀ| ಸೋಮವಲ್ಕಃ ವಿಟ್ಖದಿರಃ| ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಃ ಕ್ಷೀರಸಮುತ್ಥಿತಸರ್ಪಿಃ| ಅಯಶ್ಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಚತುರ್ಥೋ ಭಾಗಃ, ಯತ ಏತದಯಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಚತುರ್ಥಭಾಗಮತ ಏವಾಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಯೋಗೇ ಜತೂಕರ್ಣೇನ “ಅಯಶ್ಚೂರ್ಣಪಾದಯುಕ್ತಮ್” ಇತಿ ಕೃತಮ್| ಅಮರಾಣಾಮಮೃತಂ ಜರಾದಿಹರಂ, ನಾಗಾನಾಂ ಚ ಸುಧಾ ಜರಾಮರಣಹರೀ, ಇತ್ಯುಭಯೋಪಾದಾನಂ ದೃಷ್ಟಾನ್ತೇ| ಬ್ರಹ್ಮ ಮೋಕ್ಷಃ| ಮೋಕ್ಷಸಾಧನತ್ವಂ ಚೇಹ ರಸಾಯನಸ್ಯ ವಿಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವಕರ್ತೃತಯೋಚ್ಯತೇ|| ೭೭-೮೦||

Adhikarana 20 (81) · Śloka 81

ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ- ಅಭಯಾಮಲಕೀಯೇಽಸ್ಮಿನ್ ಷಡ್ಯೋಗಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ| ರಸಾಯನಾನಾಂ ಸಿದ್ಧಾನಾಮಾಯುರ್ಯೈರನುವರ್ತತೇ||೮೧||

ಅಭಯೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸನ್ದೇಹನಿರಾಸಾರ್ಥಮುಕ್ತಪ್ರಯೋಗಸಙ್ಖ್ಯಾಂ ದರ್ಶಯತಿ| ಏವಮನ್ಯತ್ರಾಪಿ ಸಙ್ಖ್ಯಾಪ್ರಣಯನಮನ್ತೇ ಜ್ಞೇಯಮ್|| ೮೧||

Adhikarana puShpikA · Śloka 1

ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ರಸಾಯನಾಧ್ಯಾಯೇಽಭಯಾಮಲಕೀಯೋ ನಾಮ ರಸಾಯನಪಾದಃ ಪ್ರಥಮಃ||೧||

ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ರಸಾಯನಾಧ್ಯಾಯೇಽಭಯಾಮಲಕೀಯೋ ನಾಮ ರಸಾಯನಪಾದಃ ಪ್ರಥಮಃ|| ೧||