Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
अथातः श्वयथुचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣੇ ਮਰ੍ਮੋਪਘਾਤੋ ਭਵਤਿ, ਸ਼ੋਥੇਪਿ ਮਰ੍ਮੋਪਘਾਤਃ ਕਾਰਣਂ, ਤੇਨ ਸਮਾਨਹੇਤੁਤਯਾ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਮਨੁ ਸ਼ੋਥਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੁਚ੍ਯਤੇ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਭਿਸਗ੍ਵਰਿਸ੍ਠਂ ਸੁਰਸਿਦ੍ਧਜੁਸ੍ਟਂ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਮਤ੍ਰ੍ਯਾਤ੍ਮਜਮਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਃ| ਮਹਾਗਦਸ੍ਯ ਸ਼੍ਵਯਥੋਰ੍ਯਥਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਕੋਪਰੂਪਪ੍ਰਸ਼ਮਾਨਪਚ੍ਛਤ੍||੩||
भिषग्वरिष्ठं सुरसिद्धजुष्टं मुनीन्द्रमत्र्यात्मजमग्निवेशः| महागदस्य श्वयथोर्यथावत् प्रकोपरूपप्रशमानपृच्छत्||३||
🔊 Audio coming soon
ਜੁਸ੍ਟਮਿਤਿ ਸੇਵਿਤਮ੍| ਪ੍ਰਕੋਪਯਤੀਤਿ ਪ੍ਰਕੋਪੋ ਹੇਤੁਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ, ਕਿਂਵਾ ਕਾਰ੍ਯਕਾਰਣਯੋਰਭੇਦੋਪਚਾਰਾਤ੍ ਪ੍ਰਕੋਪਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸ਼੍ਵਯਥੁਕਾਰਣਮੁਚ੍ਯਤੇ; ਰੂਪਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਰੂਪਪੂਰ੍ਵਰੂਪਯੋਰ੍ਗ੍ਰਹਣਂ; ਸ਼ਮਨੇਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸੋਚ੍ਯਤੇ||੩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਤਸ੍ਮੈ ਜਗਾਦਾਗਦਵੇਦਸਿਨ੍ਧੁਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਾਦ੍ਰਿਪ੍ਰਵਰੋਤ੍ਰਿਜਸ੍ਤਾਨ੍| ਵਾਤਾਦਿਭੇਦਾਤ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਙ੍ਨਿਜਾਨਿਜੈਕਾਙ੍ਗਜਸਰ੍ਵਜਸ੍ਯ||੪||
तस्मै जगादागदवेदसिन्धुप्रवर्तनाद्रिप्रवरोऽत्रिजस्तान्| वातादिभेदात्त्रिविधस्य सम्यङ्निजानिजैकाङ्गजसर्वजस्य||४||
🔊 Audio coming soon
ਅਗਦਾਰ੍ਥ ਆਰੋਗ੍ਯਾਰ੍ਥੋ ਯੋ ਵੇਦਃ ਸੋਗਦਵੇਦਃ, ਸ ਏਵ ਗਮ੍ਭੀਰਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਿਨ੍ਧੁਰਿਵ ਸਿਨ੍ਧੁਃ, ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨੇਦ੍ਰਿਪ੍ਰਵਰੋ ਹਿਮਾਲਯ ਇਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਯਥਾ ਹਿਮਾਲਯੋ ਗਙ੍ਗਾਯਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਸ੍ਤਥਾਤ੍ਰਿਜੋਪਿ ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਾਨਿਤਿ ਪ੍ਰਕੋਪਾਦੀਨ੍ ਯਾਞ੍ ਸ਼ਿਸ੍ਯਃ ਪਸ੍ਟਵਾਨ੍| ਏਕਾਙ੍ਗਜਸਰ੍ਵਜਸ੍ਯੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਜਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਜਸ੍ਯ ਗ੍ਰਹਣਮ੍, ਏਕਾਙ੍ਗਜਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਚ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਸ਼ਰੀਰਾਵ੍ਯਾਪਕਸ੍ਯ ਗ੍ਰਹਣਂ; ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਧਗਾਤ੍ਰਾਵਯਵਾਸ਼੍ਰਿਤਤ੍ਵੇਨ ਯਤ੍ਤ੍ਰੈਵਿਧ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰੈਕਾਙ੍ਗਜੇਨਾਰ੍ਧਗਾਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਿਤਾਵਯਵਾਸ਼੍ਰਿਤਯੋਰਿਹ ਗ੍ਰਹਣਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੪||
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾਮਯਾਭਕ੍ਤਕਸ਼ਾਬਲਾਨਾਂ ਕ੍ਸਾਰਾਮ੍ਲਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਗੁਰੂਪਸੇਵਾ| ਦਧ੍ਯਾਮਮਚ੍ਛਾਕਵਿਰੋਧਿਦੁਸ੍ਟਗਰੋਪਸਸ੍ਟਾਨ੍ਨਨਿਸੇਵਣਂ ਚ||੫|| ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯਚੇਸ੍ਟਾ ਨ ਚ ਦੇਹਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਰ੍ਮੋਪਘਾਤੋ ਵਿਸਮਾ ਪ੍ਰਸੂਤਿਃ| ਮਿਥ੍ਯੋਪਚਾਰਃ ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਮਣਾਂ ਚ ਨਿਜਸ੍ਯ ਹੇਤੁਃ ਸ਼੍ਵਯਥੋਃ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਃ||੬||
शुद्ध्यामयाभक्तकृशाबलानां क्षाराम्लतीक्ष्णोष्णगुरूपसेवा| दध्याममृच्छाकविरोधिदुष्टगरोपसृष्टान्ननिषेवणं च||५|| अर्शांस्यचेष्टा न च देहशुद्धिर्मर्मोपघातो विषमा प्रसूतिः| मिथ्योपचारः प्रतिकर्मणां च निजस्य हेतुः श्वयथोः प्रदिष्टः||६||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਵਮਨਾਦਿਸ਼ੋਧਨਮ੍, ਆਮਯਾ ਜ੍ਵਰਾਦਯਃ, ਅਭਕ੍ਤਮ੍ ਅਭੋਜਨਂ ਵਿਗੁਣਂ ਚ ਭੋਜਨਂ, ਤੈਃ ਕਸ਼ਾਨਾਮਬਲਾਨਾਂ ਚ ਕ੍ਸਾਰਾਦਿਸੇਵਾ ਨਿਜਸ੍ਯ ਸ਼੍ਵਯਥੋਰ੍ਹੇਤੁਰਿਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਦਧ੍ਯਾਦਿ ਤੁ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਮੇਵ ਹੇਤੁਃ| ਆਮਮ੍ ਅਪਕ੍ਵਂ, ਦੁਸ੍ਟਂ ਦੋਸਕਾਰਕਂ ਨਵੋਦਕਾਦਿ, ਗਰਃ ਸਂਯੋਗਜਂ ਵਿਸਮ੍| ਨਚ ਦੇਹਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰਿਤਿ ਸ਼ੋਧਨਾਰ੍ਹੇਪਿ ਦੇਹੇ ਦੇਹਾਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ| ਮਰ੍ਮੋਪਘਾਤ ਇਹ ਦੋਸਕਤ ਏਵ ਜ੍ਞੇਯਃ; ਬਾਹ੍ਯਹੇਤੁਜਸ੍ਤੁ ਮਰ੍ਮੋਪਘਾਤ ਆਗਨ੍ਤੁਹੇਤੁਰੇਵ| ਵਿਸਮਾ ਪ੍ਰਸੂਤਿਃ ਅਕਾਲਗਰ੍ਭਪਤਨਾਦਿਕਾ| ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਮਣਾਮਿਤਿ ਵਮਨਾਦੀਨਾਂ; ਮਿਥ੍ਯੋਪਚਾਰ ਇਤਿ ਅਸਮ੍ਯਕ੍ਕਰਣਮਸਮ੍ਯਗੁਪਚਾਰਸ਼੍ਚ||੫-੬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ਬਾਹ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਚੋ ਦੂਸਯਿਤਾਭਿਘਾਤਃ ਕਾਸ੍ਠਾਸ਼੍ਮਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਵਿਸਾਯਸਾਦ੍ਯੈਃ | ਆਗਨ੍ਤੁਹੇਤੁਃ, ...|੭|
बाह्यास्त्वचो दूषयिताऽभिघातः काष्ठाश्मशस्त्राग्निविषायसाद्यैः | आगन्तुहेतुः, ...|७|
🔊 Audio coming soon
ਬਾਹ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾਗਨ੍ਤੁਸ਼ੋਥਹੇਤੁਮਾਹ| ਬਾਹ੍ਯਾ ਇਤਿ ਅਗਮ੍ਭੀਰਾਃ; ਏਤੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਵਗ੍ਦੂਸਕਤ੍ਵਂ ਸ਼ੋਥਸ੍ਯ ਨ ਭਵਤਿ| ਤ੍ਵਚ ਇਤਿ ਕਰ੍ਮਪਦਂ ਹਲਨ੍ਤਮ੍| ਦੂਸਯਿਤਾ ਅਭਿਘਾਤਵਿਸ਼ੇਸੇਣ| ਕਾਸ੍ਠਾਸ਼੍ਮਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਵਿਸਾਯਸਾਦ੍ਯੈਰਿਤਿ ਕਾਸ੍ਠਾਦਿਕਾਰਣਕਃ; ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੋ ਹਿ ਕਾਰਣਵਾਚੀ, ਤੇਨ ਕਾਸ੍ਠਾਦਿਕਾਰਣਕੋਭਿਘਾਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕਾਸ੍ਠਾਦਯਸ਼੍ਚੇਹ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪੇਣੋਕ੍ਤਾ ਦਨ੍ਤਾਦੀਨਾਮਪ੍ਯੁਪਲਕ੍ਸਣਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ| ਕਿਂਵਾ ਆਦਿ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਪ੍ਰਕਾਰਵਾਚੀ, ਤੇਨ ਕਾਸ੍ਠਾਦਿਕਤੋਭਿਘਾਤਃ ਕਾਸ੍ਠਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨੋਚ੍ਯਤ ਇਤਿ ਕਤ੍ਵਾਭਿਘਾਤੇਨ ਸਮਂ ਸਾਮਾਨਾਧਿਕਰਣ੍ਯਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਆਗਨ੍ਤੁਹੇਤੁਰਿਤਿ ਚ੍ਛੇਦਃ||੭||-
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
... ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ਨਿਜਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਧਗਾਤ੍ਰਾਵਯਵਾਸ਼੍ਰਿਤਤ੍ਵਾਤ੍||੭||
... त्रिविधो निजश्च सर्वार्धगात्रावयवाश्रितत्वात्||७||
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਧਗਾਤ੍ਰਾਵਯਵਾਸ਼੍ਰਿਤਤ੍ਵੇਨ ਨਿਜਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ; ਚਕਾਰਾਦਾਗਨ੍ਤੁਰਪਿ ਯਥੋਕ੍ਤਭੇਦਾਤ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ਬਾਹ੍ਯਾਃ ਸਿਰਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਦਾ ਕਫਾਸਕ੍ਪਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਨ੍ਦੂਸਯਤੀਹ ਵਾਯੁਃ| ਤੈਰ੍ਬਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗਃ ਸ ਤਦਾ ਵਿਸਰ੍ਪਨ੍ਨੁਤ੍ਸੇਧਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਕਰੋਤਿ||੮||
बाह्याः सिराः प्राप्य यदा कफासृक्पित्तानि सन्दूषयतीह वायुः| तैर्बद्धमार्गः स तदा विसर्पन्नुत्सेधलिङ्गं श्वयथुं करोति||८||
🔊 Audio coming soon
ਬਾਹ੍ਯਾਃ ਸਿਰਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਕਥਨਮ੍| ਬਾਹ੍ਯਾ ਇਤਿ ਅਗਮ੍ਭੀਰਾਃ| ਸਿਰਾਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਬਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗ ਇਤਿ ਆਵਤਮਾਰ੍ਗਃ| ਉਤ੍ਸੇਧੇਨਾਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣਾ ਲਿਙ੍ਗ੍ਯਤ ਇਤਿ ਉਤ੍ਸੇਧਲਿਙ੍ਗਃ||੮||
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ਉਰਃਸ੍ਥਿਤੈਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ੍ਤੁ ਵਾਯੋਃ ਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਿਤੈਰ੍ਮਧ੍ਯਗਤੈਸ੍ਤੁ ਮਧ੍ਯੇ| ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਗਃ ਸਰ੍ਵਗਤੈਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਸ੍ਥੈਰ੍ਦੋਸੈਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਵਯਥੁਸ੍ਤਦਾਖ੍ਯਃ||੯||
उरःस्थितैरूर्ध्वमधस्तु वायोः स्थानस्थितैर्मध्यगतैस्तु मध्ये| सर्वाङ्गगः सर्वगतैः क्वचित्स्थैर्दोषैः क्वचित् स्याच्छ्वयथुस्तदाख्यः||९||
🔊 Audio coming soon
ਉਰਃਸ੍ਥਿਤੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਸ਼ੋਥਾਨਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਵਿਸ਼ੇਸਮਾਹ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਿਤਿ ਉਰਃਪ੍ਰਭਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਸ਼ਰੀਰੇ| ਅਧ ਇਤਿ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਪ੍ਰਭਤੌ| ਵਾਯੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਃ| ਮਧ੍ਯਗਤੈਰਿਤਿ ਉਰਃਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਮਧ੍ਯਗਤੈਃ| ਕ੍ਵਚਿਦਿਤਿ ਕਣ੍ਠਤਾਲ੍ਵਾਦਿਦੇਸ਼ੇ| ਤਦਾਖ੍ਯ ਇਤਿ ‘ਗਲਸ਼ੋਥ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦਾਖ੍ਯ ਇਤਿ; ਕਿਂਵਾ ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ਼ੋਥਾਧਃਸ਼ੋਥ ਇਤ੍ਯਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦਾਖ੍ਯ ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਯੋਜਨੀਯਮ੍||੯||
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ਊਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਵਥੁਃ ਸਿਰਾਣਾਮਾਯਾਮ ਇਤ੍ਯੇਵ ਚ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਮ੍|੧੦|
ऊष्मा तथा स्याद्दवथुः सिराणामायाम इत्येव च पूर्वरूपम्|१०|
🔊 Audio coming soon
ਊਸ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਮਾਹ| ਦਵਥੁਃ ਉਪਤਾਪਸ਼੍ਚਕ੍ਸੁਰਾਦੌ| ਸਿਰਾਣਾਮਾਯਾਮ ਇਤਿ ਸਿਰਾਪ੍ਰਸਰਣਮ੍|੧੦|-
Adhikarana 10 (10) · Śloka 10
ਸਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸੋਧਿਕਦੋਸਲਿਙ੍ਗੈਸ੍ਤਚ੍ਛਬ੍ਦਮਭ੍ਯੇਤਿ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਂ ਚ||੧੦||
सर्वस्त्रिदोषोऽधिकदोषलिङ्गैस्तच्छब्दमभ्येति भिषग्जितं च||१०||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਥਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਤ੍ਵੇਪਿ ਵਾਤਜਾਦਿਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ੋ ਵਾਤਜਾਦਿਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਚ ਯਥਾ ਭਿਨ੍ਨਾ ਭਵਤਿ ਤਦਾਹ- ਸਰ੍ਵ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਧਿਕਾਨਿ ਅਧਿਕਸ੍ਯ ਵਾ ਦੋਸਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਅਧਿਕਦੋਸਲਿਙ੍ਗਾਨਿ, ਤੈਃ ਅਧਿਕਦੋਸਲਿਙ੍ਗੈਃ| ਤਚ੍ਛਬ੍ਦਮਿਤਿ ਅਧਿਕਦੋਸਸ਼ਬ੍ਦਂ ਵਾਤਜੋਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ; ਤਥਾ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਂ ਚਾਧਿਕਦੋਸਲਿਙ੍ਗੈਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ, ਅਧਿਕਦੋਸਲਿਙ੍ਗਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਤਭੇਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੦||
Adhikarana 11 (11) · Śloka 11
ਸਗੌਰਵਂ ਸ੍ਯਾਦਨਵਸ੍ਥਿਤਤ੍ਵਂ ਸੋਤ੍ਸੇਧਮੁਸ੍ਮਾਥ ਸਿਰਾਤਨੁਤ੍ਵਮ੍| ਸਲੋਮਹਰ੍ਸਾਙ੍ਗਵਿਵਰ੍ਣਤਾ ਚ ਸਾਮਾਨ੍ਯਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼੍ਵਯਥੋਃ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਮ੍||੧੧||
सगौरवं स्यादनवस्थितत्वं सोत्सेधमुष्माऽथ सिरातनुत्वम्| सलोमहर्षाऽङ्गविवर्णता च सामान्यलिङ्गं श्वयथोः प्रदिष्टम्||११||
🔊 Audio coming soon
ਸਗੌਰਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਾਮਾਨ੍ਯਲਿਙ੍ਗਂ ਪਠਤਿ||੧੧||
Adhikarana 12 (12) · Śloka 12
ਚਲਸ੍ਤਨੁਤ੍ਵਕ੍ਪਰੁਸੋਰੁਣੋਸਿਤਃ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਿਹਰ੍ਸਾਰ੍ਤਿਯੁਤੋਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ| ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਪ੍ਰੋਨ੍ਨਮਤਿ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤੋ ਦਿਵਾਬਲੀ ਚ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਸਮੀਰਣਾਤ੍||੧੨||
चलस्तनुत्वक्परुषोऽरुणोऽसितः प्रसुप्तिहर्षार्तियुतोऽनिमित्ततः| प्रशाम्यति प्रोन्नमति प्रपीडितो दिवाबली च श्वयथुः समीरणात्||१२||
🔊 Audio coming soon
ਚਲ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਾਤਜਸ਼ੋਥਲਿਙ੍ਗਮਾਹ| ਤਨੁਤ੍ਵਗਿਤਿ ਅਬਹਲਤ੍ਵਕ੍| ਅਸਿਤ ਇਤਿ ਕਸ੍ਣਃ| ਸੁਪ੍ਤਿਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਜ੍ਞਾਨਂ; ਹਰ੍ਸਃ ‘ਝਣਝਣਿਕਾ’ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾ ਵੇਦਨਾ, ਕਿਂਵਾ ਰੋਮਹਰ੍ਸਃ| ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤੀਤਿ ਵਾਯੋਸ਼੍ਚਲਤ੍ਵੇਨ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਨਾਪਿ ਲੀਨੋ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ “ਸ੍ਨੇਹੋਸ੍ਣਮਰ੍ਦਨਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯੇਤ੍ ਸ ਚ ਵਾਤਿਕਃ” (ਸੂ.ਅ.੧੮) ਇਤਿ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਦੇਵੇਦਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਪ੍ਰੋਨ੍ਨਮਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪੀਡਨਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵੋਨ੍ਨਮਤਿ||੧੨||
Adhikarana 13 (13) · Śloka 13
ਮਦੁਃ ਸਗਨ੍ਧੋਸਿਤਪੀਤਰਾਗਵਾਨ੍ ਭ੍ਰਮਜ੍ਵਰਸ੍ਵੇਦਤਸਾਮਦਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਯ ਉਸ੍ਯਤੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੁਗਕ੍ਸਿਰਾਗਕਤ੍ ਸ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ੋਥੋ ਭਸ਼ਦਾਹਪਾਕਵਾਨ੍||੧੩||
मृदुः सगन्धोऽसितपीतरागवान् भ्रमज्वरस्वेदतृषामदान्वितः| य उष्यते स्पर्शरुगक्षिरागकृत् स पित्तशोथो भृशदाहपाकवान्||१३||
🔊 Audio coming soon
ਮਦ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ੋਥਮਾਹ| ਉਸ੍ਯਤ ਇਤਿ ਦਹ੍ਯਤੇ| ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੁਗਿਤਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨ ਸਹਤੇ||੧੩||
Adhikarana 14 (14) · Śloka 14
ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਥਿਰਃ ਪਾਣ੍ਡੁਰਰੋਚਕਾਨ੍ਵਿਤਃ ਪ੍ਰਸੇਕਨਿਦ੍ਰਾਵਮਿਵਹ੍ਨਿਮਾਨ੍ਦ੍ਯਕਤ੍| ਸ ਕਚ੍ਛ੍ਰਜਨ੍ਮਪ੍ਰਸ਼ਮੋ ਨਿਪੀਡਿਤੋ ਨ ਚੋਨ੍ਨਮੇਦ੍ਰਾਤ੍ਰਿਬਲੀ ਕਫਾਤ੍ਮਕਃ||੧੪||
गुरुः स्थिरः पाण्डुररोचकान्वितः प्रसेकनिद्रावमिवह्निमान्द्यकृत्| स कृच्छ्रजन्मप्रशमो निपीडितो न चोन्नमेद्रात्रिबली कफात्मकः||१४||
🔊 Audio coming soon
ਗੁਰੁਰਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕਫਸ਼ੋਥਮਾਹ| ਅਰੋਚਕਾਨ੍ਵਿਤ ਇਤਿ ਅਰੋਚਕਵ੍ਯਾਧਿਸਹਚਾਰੀ| ਕਚ੍ਛ੍ਰਜਨ੍ਮਪ੍ਰਸ਼ਮ ਇਤਿ ਚਿਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਨਾਸ਼ਃ| ਰਾਤ੍ਰਿਬਲੀ ਕਫਾਤ੍ਮਕ ਇਤਿ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸ੍ਰੋਤੋਰੋਧਜੇਨ ਦੇਹਕ੍ਲੇਦੇਨਾਚੇਸ੍ਟਯਾ ਚ ਕਫਸ੍ਯ ਵਦ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਜ੍ਜਨਿਤਸ਼ੋਥੋ ਬਲਵਾਨ੍ ਭਵਤਿ, ਦਿਵਾ ਤੁ ਸ੍ਫੁਟਸ੍ਰੋਤਸਿ ਸ਼ਰੀਰੇ ਚੇਸ੍ਟਾਯੁਕ੍ਤੇ ਨ ਕਫੋ ਬਲੀਭਵਤਿ ਕਿਨ੍ਤੁ ਵਾਯੁਃ; ਤੇਨ ਵਾਤਸ਼ੋਥੋ ਦਿਵਾ ਬਲੀਭਵਤਿ, ਕਫਸ਼ੋਥਸ੍ਤੁ ਹੀਯਤੇ||੧੪||
Adhikarana 15 (15) · Śloka 15
ਕਸ਼ਸ੍ਯ ਰੋਗੈਰਬਲਸ੍ਯ ਯੋ ਭਵੇਦੁਪਦ੍ਰਵੈਰ੍ਵਾ ਵਮਿਪੂਰ੍ਵਕੈਰ੍ਯੁਤਃ| ਸ ਹਨ੍ਤਿ ਮਰ੍ਮਾਨੁਗਤੋਥ ਰਾਜਿਮਾਨ੍ ਪਰਿਸ੍ਰਵੇਦ੍ਧੀਨਬਲਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਗਃ||੧੫||
कृशस्य रोगैरबलस्य यो भवेदुपद्रवैर्वा वमिपूर्वकैर्युतः| स हन्ति मर्मानुगतोऽथ राजिमान् परिस्रवेद्धीनबलस्य सर्वगः||१५||
🔊 Audio coming soon
ਸਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮਾਹ- ਕਸ਼ਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਮਿਪੂਰ੍ਵਕੈਰਿਤਿ ਤ੍ਰਿਸ਼ੋਥੀਯੇ “ਛਰ੍ਦਿਃ ਸ਼੍ਵਾਸੋਰੁਚਿਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਜ੍ਵਰੋਤੀਸਾਰ ਏਵ ਚ| ਸੁਪ੍ਤਿਃ ਸ਼ੋਸਃ ਸਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਃ ਸ਼ੋਥੋਪਦ੍ਰਵਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ” (ਸੂ.ਅ.੧੮) ਇਤ੍ਯਨੇਨੋਕ੍ਤੈਃ| ਮਰ੍ਮਾਨੁਗਤੋ ਰਾਜਿਮਾਨਿਤਿ ਚ ਪਥਗ੍ਲਕ੍ਸਣਂ, ਪਰਿਸ੍ਰਵੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿ ਚ ਪਥਕ੍ ਪਥਗਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮ੍||੧੫||
Adhikarana 16 (16) · Śloka 16
ਅਹੀਨਮਾਂਸਸ੍ਯ ਯ ਏਕਦੋਸਜੋ ਨਵੋ ਬਲਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸੁਖਃ ਸ ਸਾਧਨੇ|੧੬|
अहीनमांसस्य य एकदोषजो नवो बलस्थस्य सुखः स साधने|१६|
🔊 Audio coming soon
ਅਹੀਨੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਂ ਚ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਾਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਤਾਯਾਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਸ਼੍ਵਯਥੋਸ਼੍ਚ ਹੇਤੁਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਤ੍ਰਿਸ਼ੋਥੀਯੋਕ੍ਤਾਨ੍ਯਪਿ ਪ੍ਰਕਰਣਾਤ੍ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪੇਣੇਹੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ|੧੬|
Adhikarana 17 (16) · Śloka 16
ਨਿਦਾਨਦੋਸਰ੍ਤੁਵਿਪਰ੍ਯਯਕ੍ਰਮੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍ਤਂ ਬਲਦੋਸਕਾਲਵਿਤ੍||੧੬||
निदानदोषर्तुविपर्ययक्रमैरुपाचरेत्तं बलदोषकालवित्||१६||
🔊 Audio coming soon
ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸੂਤ੍ਰਮਾਹ- ਨਿਦਾਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਿਦਾਨਾਦਿਵਿਪਰੀਤਕ੍ਰਮੈਃ ਲਙ੍ਘਨਾਦਿਭਿਰੁਪਾਚਰੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਬਲਦੋਸਕਾਲਵਿਦਿਤ੍ਯਨੇਨ ਨਿਦਾਨਾਦੇਰ੍ਵਿਪਰੀਤਾ ਕ੍ਰਿਯੋਕ੍ਤਾ; ਬਲਂ ਤਥਾ ਦੋਸਮਾਮਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਂ ਤਥਾ ਕਾਲਂ ਚ ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਵਸ੍ਥਾਰੂਪਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਯਾ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਸਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੇਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਨਿਦਾਨੇਤ੍ਯਾਦੌ ਦੋਸਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵਾਤਾਦਯੋ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਤੁਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਚ ਨਿਤ੍ਯਗਃ ਕਾਲਃ| ਤੇਨੈਵ ਤਦ੍ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਵਾਚਕਤਯਾ ਬਲਦੋਸਕਾਲਵਿਦਿਤਿ ਵਚਨਂ ਨ ਪੁਨਰੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਪ੍ਰਥਮੇਨ ਦੋਸਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਦੂਸ੍ਯਧਾਤੁਗ੍ਰਹਣਂ, ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਨ ਤੁ ਵਾਤਾਦਿਗ੍ਰਹਣਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ; ਪ੍ਰਥਮਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨੇ ਤੁ ਦੋਸਸ਼ਬ੍ਦੇਨੈਵ ਦੂਸ੍ਯਸ੍ਯਾਪਿ ਦੋਸਾਧਾਰਸ੍ਯ ਗ੍ਰਹਣਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੧੬||
Adhikarana 18 (17-19) · Śloka 19
ਅਥਾਮਜਂ ਲਙ੍ਘਨਪਾਚਨਕ੍ਰਮੈਰ੍ਵਿਸ਼ੋਧਨੈਰੁਲ੍ਬਣਦੋਸਮਾਦਿਤਃ| ਸ਼ਿਰੋਗਤਂ ਸ਼ੀਰ੍ਸਵਿਰੇਚਨੈਰਧੋ ਵਿਰੇਚਨੈਰੂਰ੍ਧ੍ਵਹਰੈਸ੍ਤਥੋਰ੍ਧ੍ਵਜਮ੍||੧੭|| ਉਪਾਚਰੇਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਭਵਂ ਵਿਰੂਕ੍ਸਣੈਃ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਵਿਧਿਂ ਚ ਰੂਕ੍ਸਜੇ| ਵਿਬਦ੍ਧਵਿਟ੍ਕੇਨਿਲਜੇ ਨਿਰੂਹਣਂ ਘਤਂ ਤੁ ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਜੇ ਸਤਿਕ੍ਤਕਮ੍||੧੮|| ਪਯਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਰਤਿਦਾਹਤਰ੍ਸਿਤੇ ਵਿਸ਼ੋਧਨੀਯੇ ਤੁ ਸਮੂਤ੍ਰਮਿਸ੍ਯਤੇ| ਕਫੋਤ੍ਥਿਤਂ ਕ੍ਸਾਰਕਟੂਸ੍ਣਸਂਯੁਤੈਃ ਸਮੂਤ੍ਰਤਕ੍ਰਾਸਵਯੁਕ੍ਤਿਭਿਰ੍ਜਯੇਤ੍||੧੯||
अथामजं लङ्घनपाचनक्रमैर्विशोधनैरुल्बणदोषमादितः| शिरोगतं शीर्षविरेचनैरधो विरेचनैरूर्ध्वहरैस्तथोर्ध्वजम्||१७|| उपाचरेत् स्नेहभवं विरूक्षणैः प्रकल्पयेत् स्नेहविधिं च रूक्षजे| विबद्धविट्केऽनिलजे निरूहणं घृतं तु पित्तानिलजे सतिक्तकम्||१८|| पयश्च मूर्च्छारतिदाहतर्षिते विशोधनीये तु समूत्रमिष्यते| कफोत्थितं क्षारकटूष्णसंयुतैः समूत्रतक्रासवयुक्तिभिर्जयेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
ਆਮਜਮਿਤਿ ਆਮਦੋਸਜਨਿਤਮ੍, ਅਪਕ੍ਵਤਾ ਚ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦੋਸਾਣਾਂ ਪ੍ਰਥਮਦੁਸ੍ਟੌ ਭਵਤਿ| ਕ੍ਰਮੈਰਿਤਿ ਉਪਕ੍ਰਮੈਃ| ਅਧ ਇਤਿ ਅਧੋਭਾਗਜਂ, ਵਿਰੇਚਨੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਹਰੈਰਿਤਿ ਵਮਨੈਃ, ਊਰ੍ਧ੍ਵਜਮਿਤਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਭਾਗਜਮ੍| ਸਤਿਕ੍ਤਕਂ ਘਤਮਿਤਿ ਤਿਕ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਸਾਧਿਤਂ ਘਤਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਜੇ ਇਤਿ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੇ| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦਯ ਇਹ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਰਤਿਦਾਹਤਰ੍ਸਿਤੇ| ਵਿਸ਼ੋਧਨੀਯੇ ਇਤਿ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯੁਕ੍ਤੇ ਏਵ ਵਿਸ਼ੋਧਨੀਯੇ| ਸਮੂਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ ਮੂਤ੍ਰਸਮਭਾਗੈਸ੍ਤਕ੍ਰਾਸਵਯੋਗੈਃ||੧੭-੧੯||
Adhikarana 19 (20) · Śloka 20
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਬ੍ਜਾਨੂਪਂ ਪਿਸ਼ਿਤਮਬਲਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਸ਼ਾਕਂ ਨਵਾਨ੍ਨਂ ਗੌਡਂ ਪਿਸ੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਦਧਿ ਤਿਲਕਤਂ ਵਿਜ੍ਜਲਂ ਮਦ੍ਯਮਮ੍ਲਮ੍| ਧਾਨਾ ਵਲ੍ਲੂਰਂ ਸਮਸ਼ਨਮਥੋ ਗੁਰ੍ਵਸਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਿਦਾਹਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਚਾਰਾਤ੍ਰੌ ਸ਼੍ਵਯਥੁਗਦਵਾਨ੍ ਵਰ੍ਜਯੇਨ੍ਮੈਥੁਨਂ ਚ||੨੦||
ग्राम्याब्जानूपं पिशितमबलं शुष्कशाकं नवान्नं गौडं पिष्टान्नं दधि तिलकृतं विज्जलं मद्यमम्लम्| धाना वल्लूरं समशनमथो गुर्वसात्म्यं विदाहि स्वप्नं चारात्रौ श्वयथुगदवान् वर्जयेन्मैथुनं च||२०||
🔊 Audio coming soon
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਨਿਦਾਨਤ੍ਵੇਨੈਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਨਿਸੇਧਾਨਪਿ ਮਹਾਤ੍ਯਯਾਵਹ- ਤ੍ਵਾਦਤ੍ਯਰ੍ਥਨਿਸੇਧੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮਾਹ| ਗੌਡਮਿਤਿ ਗੁਡਵਿਕਾਰਂ, ਤਸ੍ਯ ਵਿਕਾਰੇ ਅਣ੍| ਧਾਨਾ ਅਙ੍ਕੁਰਿਤਭਸ੍ਟਯਵਾਃ| ਵਲ੍ਲੂਰਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਮਾਂਸਮ੍| ਸਮਸ਼ਨਂ ਪਥ੍ਯਾਪਥ੍ਯਯੋਰੇਕਤ੍ਰ ਭੋਜਨਮ੍||੨੦||
Adhikarana 20 (21-22) · Śloka 22
ਵ੍ਯੋਸਂ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਤਿਕ੍ਤਕਰੋਹਿਣੀ ਚ ਸਾਯੋਰਜਸ੍ਕਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸੇਨ| ਪੀਤਂ ਕਫੋਤ੍ਥਂ ਸ਼ਮਯੇਤ੍ਤੁ ਸ਼ੋਫਂ ਗਵ੍ਯੇਨ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਹਰੀਤਕੀ ਚ||੨੧|| ਹਰੀਤਕੀਨਾਗਰਦੇਵਦਾਰੁ ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਯੁਕ੍ਤਂ ਸਪੁਨਰ੍ਨਵਂ ਵਾ| ਸਰ੍ਵਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤ੍ਰਿਸ੍ਵਪਿ ਮੂਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਨਾਤਸ਼੍ਚ ਜੀਰ੍ਣੇ ਪਯਸਾਨ੍ਨਮਦ੍ਯਾਤ੍||੨੨||
व्योषं त्रिवृत्तिक्तकरोहिणी च सायोरजस्का त्रिफलारसेन| पीतं कफोत्थं शमयेत्तु शोफं गव्येन मूत्रेण हरीतकी च||२१|| हरीतकीनागरदेवदारु सुखाम्बुयुक्तं सपुनर्नवं वा| सर्वं पिबेत्त्रिष्वपि मूत्रयुक्तं स्नातश्च जीर्णे पयसाऽन्नमद्यात्||२२||
🔊 Audio coming soon
ਅਤ੍ਰ ਕਫਦੋਸਸ੍ਯੈਵ ਪ੍ਰਥਮਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਤ੍ਵੇਨ ਵ੍ਯੋਸਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕਫਸ਼ੋਥਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ| ਸਾਯੋਰਜਸ੍ਕੇਤਿ ਅਨੇਨ ਮਾਰਿਤਮੇਵਾਤ੍ਰ ਅਯੋਰਜ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਰਸਾਯਨੇਪਿ ਮਤਾਯੋਰਜਸ ਏਵ ਪ੍ਰਯੋਗੋਪਦੇਸ਼ਾਤ੍| ਅਯੋਰਜੋ ਨ ਸਮਂ ਤੁਲ੍ਯਮਾਨਮ੍, ਅਯੋ ਹਿ ਦੁਸ੍ਪਰਿਣਾਮਂ, ਤੇਨਾਯਃਪ੍ਰਯੋਗੇਲ੍ਪਮੇਵ ਲੋਹਂ ਮਾਤ੍ਰਾਨੁਸਾਰੇਣ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਕਲ੍ਕਃ ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪੇਯਃ| ਸਪੁਨਰ੍ਨਵਂ ਵਾ ਸਰ੍ਵਮਿਤਿ ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਦਿ| ਤ੍ਰਿਸ੍ਵਪਿ ਵਾਤਾਦਿਜੇਸੁ| ਸ੍ਨਾਤਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯਾਦਿਵਿਧਿਰਨ੍ਤੇ ਉਕ੍ਤਤ੍ਵਾਦੁਕ੍ਤਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯੋਗੇਸੁ ਜ੍ਞੇਯਃ||੨੧-੨੨||
Adhikarana 21 (23-28) · Śloka 28
ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਨਾਗਰਮੁਸ੍ਤਕਲ੍ਕਾਨ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਧੀਰਃ ਪਯਸਾਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਾਨ੍| ਮਯੂਰਕਂ ਮਾਗਧਿਕਾਂ ਸਮੂਲਾਂ ਸਨਾਗਰਾਂ ਵਾ ਪ੍ਰਪਿਬੇਤ੍ ਸਵਾਤੇ||੨੩|| ਦਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਵਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਚਿਤ੍ਰਕੈਰ੍ਵਾ ਪਯਃ ਸ਼ਤਂ ਦੋਸਹਰਂ ਪਿਬੇਨ੍ਨਾ| ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਪਲਾਰ੍ਧਿਕੈਸ੍ਤੈਰਰ੍ਧਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਪਵਨੇ ਸਪਿਤ੍ਤੇ||੨੪|| ਸਸ਼ੁਣ੍ਠਿਪੀਤਦ੍ਰੁਰਸਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਸ਼੍ਯਾਮੋਰੁਬੂਕੋਸਣਸਾਧਿਤਂ ਵਾ| ਤ੍ਵਗ੍ਦਾਰੁਵਰ੍ਸਾਭੁਮਹੌਸਧੈਰ੍ਵਾ ਗੁਡੂਚਿਕਾਨਾਗਰਦਨ੍ਤਿਭਿਰ੍ਵਾ||੨੫|| ਸਪ੍ਤਾਹਮੌਸ੍ਟ੍ਰਂ ਤ੍ਵਥਵਾਪਿ ਮਾਸਂ ਪਯਃ ਪਿਬੇਦ੍ਭੋਜਨਵਾਰਿਵਰ੍ਜੀ| ਗਵ੍ਯਂ ਸਮੂਤ੍ਰਂ ਮਹਿਸੀਪਯੋ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ਨੋ ਮੂਤ੍ਰਮਥੋ ਗਵਾਂ ਵਾ||੨੬|| ਤਕ੍ਰਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਗੁਰੁਭਿਨ੍ਨਵਰ੍ਚਾਃ ਸਵ੍ਯੋਸਸੌਵਰ੍ਚਲਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਚ| ਗੁਡਾਭਯਾਂ ਵਾ ਗੁਡਨਾਗਰਂ ਵਾ ਸਦੋਸਭਿਨ੍ਨਾਮਵਿਬਦ੍ਧਵਰ੍ਚਾਃ||੨੭|| ਵਿਡ੍ਵਾਤਸਙ੍ਗੇ ਪਯਸਾ ਰਸੈਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਗ੍ਭਕ੍ਤਮਦ੍ਯਾਦੁਰੁਬੂਕਤੈਲਮ੍ | ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਬਨ੍ਧੇਗ੍ਨਿਰੁਚਿਪ੍ਰਣਾਸ਼ੇ ਮਦ੍ਯਾਨ੍ਯਰਿਸ੍ਟਾਂਸ਼੍ਚ ਪਿਬੇਤ੍ ਸੁਜਾਤਾਨ੍||੨੮||
पुनर्नवानागरमुस्तकल्कान् प्रस्थेन धीरः पयसाऽक्षमात्रान्| मयूरकं मागधिकां समूलां सनागरां वा प्रपिबेत् सवाते||२३|| दन्तीत्रिवृत्त्र्यूषणचित्रकैर्वा पयः शृतं दोषहरं पिबेन्ना| द्विप्रस्थमात्रं तु पलार्धिकैस्तैरर्धावशिष्टं पवने सपित्ते||२४|| सशुण्ठिपीतद्रुरसं प्रयोज्यं श्यामोरुबूकोषणसाधितं वा| त्वग्दारुवर्षाभुमहौषधैर्वा गुडूचिकानागरदन्तिभिर्वा||२५|| सप्ताहमौष्ट्रं त्वथवाऽपि मासं पयः पिबेद्भोजनवारिवर्जी| गव्यं समूत्रं महिषीपयो वा क्षीराशनो मूत्रमथो गवां वा||२६|| तक्रं पिबेद्वा गुरुभिन्नवर्चाः सव्योषसौवर्चलमाक्षिकं च| गुडाभयां वा गुडनागरं वा सदोषभिन्नामविबद्धवर्चाः||२७|| विड्वातसङ्गे पयसा रसैर्वा प्राग्भक्तमद्यादुरुबूकतैलम् | स्रोतोविबन्धेऽग्निरुचिप्रणाशे मद्यान्यरिष्टांश्च पिबेत् सुजातान्||२८||
🔊 Audio coming soon
ਪੁਨਰ੍ਨਵੇਤ੍ਯਾਦੌ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਨਂ ਕ੍ਸੀਰਮਤਿਬਹੁਤ੍ਵਾਤ੍ਤਦਰ੍ਧਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੇਯਮ੍| ਮਯੂਰਕਮਿਤ੍ਯਾਦਾਵਪਿ ਪੂਰ੍ਵਯੋਗੋਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਨਂ ਚ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਪਲਾਰ੍ਧਿਕੈਰਿਤਿ ਦ੍ਵਿਕਰ੍ਸਮਾਨੈਃ| ਅਤ੍ਰ ਚ ਭੇਸਜਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯ ਬਹੁਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਤੋਕਕ੍ਸੀਰਦਾਨਂ ਕੇਚਿਦਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਾਧਨਤ੍ਵੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਿ, ‘ਯਥਾ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸ ਉਪਾਯਃ’ (ਸੂ.ਅ.੨੬) ਇਤਿ ਵਚਨਾਤ੍| ਪੀਤਦ੍ਰੁਃ ਦੇਵਦਾਰੁਃ| ਊਸਣਂ ਮਰਿਚਮ੍| ਭੋਜਨਵਾਰਿਵਰ੍ਜੀਤਿ ਭੋਜਨਂ ਵਾਰਿ ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਗਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਦਾਵਪਿ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਮਾਸਂ ਵੇਤਿ ਤਥਾ ਭੋਜਨਵਾਰਿਵਰ੍ਜੀਤਿ ਚਾਨੁਵਰ੍ਤਯਨ੍ਤਿ| ਸਮੂਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਮੂਤ੍ਰਸਮਂ ਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ਨਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ||੨੩-੨੮||
Adhikarana 22 (29-31) · Śloka 31
ਗਣ੍ਡੀਰਭਲ੍ਲਾਤਕਚਿਤ੍ਰਕਾਂਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯੋਸਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਬਹਤੀਦ੍ਵਯਂ ਚ| ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥਿਕਂ ਗੋਮਯਪਾਵਕੇਨ ਦ੍ਰੋਣੇ ਪਚੇਤ੍ ਕੂਰ੍ਚਿਕਮਸ੍ਤੁਨਸ੍ਤੁ ||੨੯|| ਤ੍ਰਿਭਾਗਸ਼ੇਸਂ ਚ ਸੁਪੂਤਸ਼ੀਤਂ ਦ੍ਰੋਣੇਨ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਕਤਮਸ੍ਤੁਨਾ ਚ| ਸਿਤੋਪਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਲਿਪ੍ਤੇ ਘਟੇ ਚਿਤ੍ਰਕਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਮ੍||੩੦|| ਵੈਹਾਯਸੇ ਸ੍ਥਾਪਿਤਮਾਦਸ਼ਾਹਾਤ੍ ਪ੍ਰਯੋਜਯਂਸ੍ਤਦ੍ਵਿਨਿਹਨ੍ਤਿ ਸ਼ੋਫਾਨ੍| ਭਗਨ੍ਦਰਾਰ੍ਸ਼ਃਕ੍ਰਿਮਿਕੁਸ੍ਠਮੇਹਾਨ੍ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਾਨਿਲਹਿਕ੍ਕਨਂ ਚ||੩੧|| ਇਤਿ ਗਣ੍ਡੀਰਾਦ੍ਯਰਿਸ੍ਟਃ|
गण्डीरभल्लातकचित्रकांश्च व्योषं विडङ्गं बृहतीद्वयं च| द्विप्रस्थिकं गोमयपावकेन द्रोणे पचेत् कूर्चिकमस्तुनस्तु ||२९|| त्रिभागशेषं च सुपूतशीतं द्रोणेन तत् प्राकृतमस्तुना च| सितोपलायाश्च शतेन युक्तं लिप्ते घटे चित्रकपिप्पलीनाम्||३०|| वैहायसे स्थापितमादशाहात् प्रयोजयंस्तद्विनिहन्ति शोफान्| भगन्दरार्शःक्रिमिकुष्ठमेहान् वैवर्ण्यकार्श्यानिलहिक्कनं च||३१|| इति गण्डीराद्यरिष्टः|
🔊 Audio coming soon
ਕੂਰ੍ਚਿਕਮਸ੍ਤੁਨ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਦਧ੍ਨਾ ਸਹ ਪਯਸਿ ਪਕ੍ਵਂ ਯਨ੍ਮਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ ਕੂਰ੍ਚਿਕਮਸ੍ਤੁ, ਕੇਵਲਸ੍ਯ ਦਧ੍ਨੋ ਯਨ੍ਮਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਕਤਮਸ੍ਤੁ| ਵੈਹਾਯਸੇ ਇਤਿ ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸੇ||੨੯-੩੧||
Adhikarana 23 (32-33) · Śloka 33
ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਧਾਤ੍ਰੀਮਰਿਚਾਭਯਾਕ੍ਸਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਫਲਾਨਾਂ ਚ ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਮ੍| ਸ਼ਤਂ ਸ਼ਤਂ ਜੀਰ੍ਣਗੁਡਾਤ੍ਤੁਲਾਂ ਚ ਸਙ੍ਕ੍ਸੁਦ੍ਯ ਕੁਮ੍ਭੇ ਮਧੁਨਾ ਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤੇ||੩੨|| ਸਪ੍ਤਾਹਮੁਸ੍ਣੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਤੁ ਸ਼ੀਤੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਜਲਦ੍ਰੋਣਯੁਤਂ ਪਿਬੇਨ੍ਨਾ| ਸ਼ੋਫਾਨ੍ ਵਿਬਨ੍ਧਾਨ੍ ਕਫਵਾਤਜਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਰਿਸ੍ਟੋਸ੍ਟਸ਼ਤੋਗ੍ਨਿਕਚ੍ਚ||੩੩|| ਇਤ੍ਯਸ੍ਟਸ਼ਤੋਰਿਸ੍ਟਃ|
काश्मर्यधात्रीमरिचाभयाक्षद्राक्षाफलानां च सपिप्पलीनाम्| शतं शतं जीर्णगुडात्तुलां च सङ्क्षुद्य कुम्भे मधुना प्रलिप्ते||३२|| सप्ताहमुष्णे द्विगुणं तु शीते स्थितं जलद्रोणयुतं पिबेन्ना| शोफान् विबन्धान् कफवातजांश्च निहन्त्यरिष्टोऽष्टशतोऽग्निकृच्च||३३|| इत्यष्टशतोऽरिष्टः|
🔊 Audio coming soon
ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦੌ ਉਸ੍ਣੇ ਇਤਿ ਉਸ੍ਣਕਾਲੇ| ਦ੍ਵਿਗੁਣਮਿਤਿ ਦ੍ਵਿਸਪ੍ਤਾਹਂ, ਸ਼ੀਤਕਾਲੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਮ੍| ਅਸ੍ਟਸ਼ਤ ਇਤਿ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਦਿਸਪ੍ਤਸ਼ਤਂ ਮਿਲਿਤ੍ਵਾ ਕਤਤ੍ਵਾਜ੍ਜ੍ਞੇਯਾ||੩੨-੩੩||
Adhikarana 24 (34-38) · Śloka 38
ਪੁਨਰ੍ਨਵੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਬਲੇ ਸਪਾਠੇ ਦਨ੍ਤੀਂ ਗੁਡੂਚੀਮਥ ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਚ| ਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾਂ ਚ ਤ੍ਰਿਪਲਾਨਿ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਰੋਣਾਵਸ਼ੇਸੇ ਸਲਿਲੇ ਤਤਸ੍ਤਮ੍||੩੪|| ਪੂਤ੍ਵਾ ਰਸਂ ਦ੍ਵੇ ਚ ਗੁਡਾਤ੍ ਪੁਰਾਣਾਤ੍ਤੁਲੇ ਮਧੁਪ੍ਰਸ੍ਥਯੁਤਂ ਸੁਸ਼ੀਤਮ੍| ਮਾਸਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਦ੍ਘਤਭਾਜਨਸ੍ਥਂ ਪਲ੍ਲੇ ਯਵਾਨਾਂ ਪਰਤਸ੍ਤੁ ਮਾਸਾਤ੍||੩੫|| ਚੂਰ੍ਣੀਕਤੈਰਰ੍ਧਪਲਾਂਸ਼ਿਕੈਸ੍ਤਂ ਪਤ੍ਰਤ੍ਵਗੇਲਾਮਰਿਚਾਮ੍ਬੁਲੋਹੈਃ | ਗਨ੍ਧਾਨ੍ਵਿਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧੇ ਜੀਰ੍ਣੇ ਪਿਬੇਦ੍ ਵ੍ਯਾਧਿਬਲਂ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ||੩੬|| ਹਤ੍ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਂ ਪ੍ਲੀਹਜ੍ਵਰਾਰੋਚਕਮੇਹਗੁਲ੍ਮਾਨ੍| ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਸਡ੍ਜਠਰਾਣਿ ਕਾਸਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਗ੍ਰਹਣ੍ਯਾਮਯਕੁਸ੍ਠਕਣ੍ਡੂਃ||੩੭|| ਸ਼ਾਖਾਨਿਲਂ ਬਦ੍ਧਪੁਰੀਸਤਾਂ ਚ ਹਿਕ੍ਕਾਂ ਕਿਲਾਸਂ ਚ ਹਲੀਮਕਂ ਚ| ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਜਯੇਦ੍ਵਰ੍ਣਬਲਾਯੁਰੋਜਸ੍ਤੇਜੋਨ੍ਵਿਤੋ ਮਾਂਸਰਸਾਨ੍ਨਭੋਜੀ||੩੮|| ਇਤਿ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਦ੍ਯਰਿਸ੍ਟਃ|
पुनर्नवे द्वे च बले सपाठे दन्तीं गुडूचीमथ चित्रकं च| निदिग्धिकां च त्रिपलानि पक्त्वा द्रोणावशेषे सलिले ततस्तम्||३४|| पूत्वा रसं द्वे च गुडात् पुराणात्तुले मधुप्रस्थयुतं सुशीतम्| मासं निदध्याद्घृतभाजनस्थं पल्ले यवानां परतस्तु मासात्||३५|| चूर्णीकृतैरर्धपलांशिकैस्तं पत्रत्वगेलामरिचाम्बुलोहैः | गन्धान्वितं क्षौद्रघृतप्रदिग्धे जीर्णे पिबेद् व्याधिबलं समीक्ष्य||३६|| हृत्पाण्डुरोगं श्वयथुं प्रवृद्धं प्लीहज्वरारोचकमेहगुल्मान्| भगन्दरं षड्जठराणि कासं श्वासं ग्रहण्यामयकुष्ठकण्डूः||३७|| शाखानिलं बद्धपुरीषतां च हिक्कां किलासं च हलीमकं च| क्षिप्रं जयेद्वर्णबलायुरोजस्तेजोन्वितो मांसरसान्नभोजी||३८|| इति पुनर्नवाद्यरिष्टः|
🔊 Audio coming soon
ਪੁਨਰ੍ਨਵੇ ਦ੍ਵੇ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਦ੍ਵਿਪਲਿਕਤ੍ਵਮ੍| ਦ੍ਰੋਣਾਵਸ਼ੇਸਵਿਧਾਨਾਚ੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਰੋਣਂ ਜਲਸ੍ਯ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਤਥਾ ਸਤਿ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਵਸ਼ੇਸੇਣ ਦ੍ਰੋਣਃ ਕ੍ਵਾਥੋ ਭਵਤਿ| ਪਲ੍ਲੇ ਯਵਾਨਾਮਿਤਿ ਯਵਰਾਸ਼ੌ, ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਸਂ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਮਿਤਿ ਜ੍ਞੇਯਂ; ਕਿਂਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤੇ ਸੁਗਨ੍ਧੇ ਭਾਜਨੇ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚੇਤ੍| ਸਟ੍ਜਠਰਾਣੀਤਿ ਭੇਸਜਾਸਾਧ੍ਯੌ ਛਿਦ੍ਰੋਦਕਦਰੌ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ||੩੪-੩੮||
Adhikarana 25 (39-40) · Śloka 40
ਫਲਤ੍ਰਿਕਂ ਦੀਪ੍ਯਕਚਿਤ੍ਰਕੌ ਚ ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਲੋਹਰਜੋ ਵਿਡਙ੍ਗਮ੍| ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਕੌਡਵਿਕਂ ਦ੍ਵਿਰਂਸ਼ਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਤੁਲਾਂ ਗੁਡਸ੍ਯ||੩੯|| ਮਾਸਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਦ੍ਘਤਭਾਜਨਸ੍ਥਂ ਯਵੇਸੁ ਤਾਨੇਵ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਰੋਗਾਨ੍| ਯੇ ਚਾਰ੍ਸ਼ਸਾਂ ਪਾਣ੍ਡੁਵਿਕਾਰਿਣਾਂ ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਹਿਤਾਃ ਸ਼ੋਫਿਸੁ ਤੇਪ੍ਯਰਿਸ੍ਟਾਃ||੪੦|| ਇਤਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਦ੍ਯਰਿਸ੍ਟਃ|
फलत्रिकं दीप्यकचित्रकौ च सपिप्पलीलोहरजो विडङ्गम्| चूर्णीकृतं कौडविकं द्विरंशं क्षौद्रं पुराणस्य तुलां गुडस्य||३९|| मासं निदध्याद्घृतभाजनस्थं यवेषु तानेव निहन्ति रोगान्| ये चार्शसां पाण्डुविकारिणां च प्रोक्ता हिताः शोफिषु तेऽप्यरिष्टाः||४०|| इति त्रिफलाद्यरिष्टः|
🔊 Audio coming soon
ਫਲਤ੍ਰਿਕਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾਦੀਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਜਲਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਦਾਵਸ਼ੇਸਃ ਕਸਾਯ ਆਸਵਾਨ੍ਤਰੇ ਦਸ੍ਟਤ੍ਵਾਜ੍ਜ੍ਞੇਯਃ| ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਮਿਤਿ ਕਸਾਯਾਰ੍ਥਂ ਜਰ੍ਜਰੀਕਤਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਚੂਰ੍ਣੇ ਏਵ ਦ੍ਰੋਣਾਰ੍ਧਂ ਪਰਂ ਜਲਂ ਦਦਤਿ; ਕਿਂਵਾ ਕੁਡਵਮਾਨਤ੍ਵਂ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਦੇਯਂ, ਤੇਨ ਦ੍ਵਿਰਂਸ਼ਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਿਤਿ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵਮਿਤਿ ਯਾਵਤ੍||੩੯-੪੦||
Adhikarana 26 (41-42) · Śloka 42
ਕਸ੍ਣਾ ਸਪਾਠਾ ਗਜਪਿਪ੍ਪਲੀ ਚ ਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾ ਚਿਤ੍ਰਕਨਾਗਰੇ ਚ| ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਰਜਨ੍ਯਜਾਜੀਮੁਸ੍ਤਂ ਚ ਚੂਰ੍ਣਂ ਸੁਖਤੋਯਪੀਤਮ੍||੪੧|| ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸਂ ਚਿਰਜਂ ਚ ਸ਼ੋਫਂ ਕਲ੍ਕਸ਼੍ਚ ਭੂਨਿਮ੍ਬਮਹੌਸਧਸ੍ਯ| ਅਯੋਰਜਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਯਾਵਸ਼ੂਕਚੂਰ੍ਣਂ ਚ ਪੀਤਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸੇਨ||੪੨||
कृष्णा सपाठा गजपिप्पली च निदिग्धिका चित्रकनागरे च| सपिप्पलीमूलरजन्यजाजीमुस्तं च चूर्णं सुखतोयपीतम्||४१|| हन्यात्त्रिदोषं चिरजं च शोफं कल्कश्च भूनिम्बमहौषधस्य| अयोरजस्त्र्यूषणयावशूकचूर्णं च पीतं त्रिफलारसेन||४२||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦ੍ਯੇ ਚੂਰ੍ਣੇ ਤ੍ਰਿਦੋਸਮਿਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਮਿਲਿਤੈਰ੍ਵਾ ਵਾਤਾਦਿਭਿਰ੍ਜਨਿਤਮਿਤਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍; ਨ ਚਾਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਦੋਸਸ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਂ ਯੁਕ੍ਤਮ੍||੪੧-੪੨||
Adhikarana 27 (43-46) · Śloka 46
ਕ੍ਸਾਰਦ੍ਵਯਂ ਸ੍ਯਾਲ੍ਲਵਣਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਯੋਰਜੋ ਵ੍ਯੋਸਫਲਤ੍ਰਿਕੇ ਚ| ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰਂ ਮੁਸ੍ਤਾਜਮੋਦਾਮਰਦਾਰੁਬਿਲ੍ਵਮ੍||੪੩|| ਕਲਿਙ੍ਗਕਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਮੂਲਪਾਠੇ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਯਂ ਸਾਤਿਵਿਸਂ ਪਲਾਂਸ਼ਮ੍| ਸਹਿਙ੍ਗੁਕਰ੍ਸਂ ਤ੍ਵਣੁਸ਼ੁਸ੍ਕਚੂਰ੍ਣਂ ਦ੍ਰੋਣਂ ਤਥਾ ਮੂਲਕਸ਼ੁਣ੍ਠਕਾਨਾਮ੍||੪੪|| ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਸ੍ਮਨਸ੍ਤਤ੍ ਸਲਿਲੇਨ ਸਾਧ੍ਯਮਾਲੋਡ੍ਯ ਯਾਵਦ੍ਘਨਮਪ੍ਰਦਗ੍ਧਮ੍| ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਂ ਤਤਃ ਕੋਲਸਮਾਂ ਤੁ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਸ਼ੁਸ੍ਕਾਂ ਵਿਧਿਨੋਪਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍||੪੫|| ਪ੍ਲੀਹੋਦਰਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਹਲੀਮਕਾਰ੍ਸ਼ਃਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਾਰੋਚਕਸ਼ੋਸਸ਼ੋਫਾਨ੍| ਵਿਸੂਚਿਕਾਗੁਲ੍ਮਗਰਾਸ਼੍ਮਰੀਸ਼੍ਚ ਸਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਃ ਪ੍ਰਣੁਦੇਤ੍ ਸਕੁਸ੍ਠਾਃ||੪੬|| ਇਤਿ ਕ੍ਸਾਰਗੁਡਿਕਾ|
क्षारद्वयं स्याल्लवणानि चत्वार्ययोरजो व्योषफलत्रिके च| सपिप्पलीमूलविडङ्गसारं मुस्ताजमोदामरदारुबिल्वम्||४३|| कलिङ्गकाश्चित्रकमूलपाठे यष्ट्याह्वयं सातिविषं पलांशम्| सहिङ्गुकर्षं त्वणुशुष्कचूर्णं द्रोणं तथा मूलकशुण्ठकानाम्||४४|| स्याद्भस्मनस्तत् सलिलेन साध्यमालोड्य यावद्घनमप्रदग्धम्| स्त्यानं ततः कोलसमां तु मात्रां कृत्वा सुशुष्कां विधिनोपयुञ्ज्यात्||४५|| प्लीहोदरश्वित्रहलीमकार्शःपाण्ड्वामयारोचकशोषशोफान्| विसूचिकागुल्मगराश्मरीश्च सश्वासकासाः प्रणुदेत् सकुष्ठाः||४६|| इति क्षारगुडिका|
🔊 Audio coming soon
ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਲਵਣਾਨਿ ਸਾਮੁਦ੍ਰਵਰ੍ਜਂ ਦੀਰ੍ਘਞ੍ਜੀਵਿਤੀਯੋਕ੍ਤਾਨਿ| ਅਣੁਸ਼ੁਸ੍ਕਚੂਰ੍ਣਮਿਤਿ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਚੂਰ੍ਣਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਜਲਮਾਨਮਪਿ ਚੂਰ੍ਣਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਦੇਯਮ੍| ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਮਿਤਿ ਘਨਮ੍||੪੩-੪੬||
Adhikarana 28 (47-48) · Śloka 48
ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਦਾਰ੍ਦ੍ਰਕਨਾਗਰਂ ਵਾ ਤੁਲ੍ਯਂ ਗੁਡੇਨਾਰ੍ਧਪਲਾਭਿਵਦ੍ਧ੍ਯਾ| ਮਾਤ੍ਰਾ ਪਰਂ ਪਞ੍ਚਪਲਾਨਿ ਮਾਸਂ ਜੀਰ੍ਣੇ ਪਯੋ ਯੂਸਰਸਾਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤਮ੍||੪੭|| ਗੁਲ੍ਮੋਦਰਾਰ੍ਸ਼ਃਸ਼੍ਵਯਥੁਪ੍ਰਮੇਹਾਞ੍ ਸ਼੍ਵਾਸਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਲਸਕਾਵਿਪਾਕਾਨ੍| ਸਕਾਮਲਾਸ਼ੋਸਮਨੋਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਕਾਸਂ ਕਫਂ ਚੈਵ ਜਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਯੋਗਃ||੪੮||
प्रयोजयेदार्द्रकनागरं वा तुल्यं गुडेनार्धपलाभिवृद्ध्या| मात्रा परं पञ्चपलानि मासं जीर्णे पयो यूषरसाश्च भक्तम्||४७|| गुल्मोदरार्शःश्वयथुप्रमेहाञ् श्वासप्रतिश्यालसकाविपाकान्| सकामलाशोषमनोविकारान् कासं कफं चैव जयेत् प्रयोगः||४८||
🔊 Audio coming soon
ਆਰ੍ਦ੍ਰਕਨਾਗਰਮਿਤਿ ਅਸ਼ੁਸ੍ਕਨਾਗਰਮ੍| ਅਰ੍ਧਪਲਾਭਿਵਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਇਹ ਗੁਡਨਾਗਰਾਭ੍ਯਾਂ ਜ੍ਞੇਯਾ, ਅਨ੍ਯਥਾ ਕੇਵਲਾਰ੍ਦ੍ਰਕਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪਞ੍ਚਪਲਮਾਨੇ ਗੁਡੇਨ ਸਮਂ ਦਸ਼ਪਲਤਾਯਾਂ ਭੂਰਿਮਾਤ੍ਰਤਯਾਗ੍ਨਿਵਧਾਦਿਦੋਸਕਾਰਕਂ ਸ੍ਯਾਤ੍; ਅਰ੍ਧਪਲਾਦਾਰਭ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਮਰ੍ਧਪਲਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਦਿਨੈਃ ਪਞ੍ਚਪਲਂ ਭਵਤਿ; ਤਤਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਪਲਸ੍ਯ ਯਾਵਨ੍ਮਾਸਮੁਪਯੋਗਃ||੪੭-੪੮||
Adhikarana 29 (49) · Śloka 49
ਰਸਸ੍ਤਥੈਵਾਰ੍ਦ੍ਰਕਨਾਗਰਸ੍ਯ ਪੇਯੋਥ ਜੀਰ੍ਣੇ ਪਯਸਾਨ੍ਨਮਦ੍ਯਾਤ੍| ਜਤ੍ਵਸ਼੍ਮਜਂ ਚ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸੇਨ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ||੪੯|| ਇਤਿ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਪ੍ਰਯੋਗਃ|
रसस्तथैवार्द्रकनागरस्य पेयोऽथ जीर्णे पयसाऽन्नमद्यात्| जत्वश्मजं च त्रिफलारसेन हन्यात्त्रिदोषं श्वयथुं प्रसह्य||४९|| इति शिलाजतुप्रयोगः|
🔊 Audio coming soon
ਰਸਸ੍ਤਥੈਵੇਤ੍ਯਾਦੌ ਪੂਰ੍ਵਯੋਗਵਦਰ੍ਧਪਲਾਭਿਵਦ੍ਧਿਃ ਗੁਡਯੁਕ੍ਤਤ੍ਵਂ ਚੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸਰ੍ਵਂ ਤਥੈਵੇਤਿ ਪਦੇਨ ਗਹ੍ਯਤੇ||੪੯||
Adhikarana 30 (50-52) · Śloka 52
ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਪਚੇਤ੍ ਕਸਾਯੇ ਕਂਸੇਭਯਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਤਂ ਗੁਡਸ੍ਯ| ਲੇਹੇ ਸੁਸਿਦ੍ਧੇਥ ਵਿਨੀਯ ਚੂਰ੍ਣਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਤ੍ਰਿਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਮੁਸਾਸ੍ਥਿਤੇ ਚ||੫੦|| ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਂ ਮਧੁਨਃ ਸੁਸ਼ੀਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਾਦਪਿ ਯਾਵਸ਼ੂਕਾਤ੍| ਏਕਾਭਯਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਤਤਸ਼੍ਚ ਲੇਹਾਚ੍ਛੁਕ੍ਤਿਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਮ੍||੫੧|| ਸ਼੍ਵਾਸਜ੍ਵਰਾਰੋਚਕਮੇਹਗੁਲ੍ਮਪ੍ਲੀਹਤ੍ਰਿਦੋਸੋਦਰਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਾਨ੍| ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਾਮਵਾਤਾਵਸਗਮ੍ਲਪਿਤ੍ਤਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਮੂਤ੍ਰਾਨਿਲਸ਼ੁਕ੍ਰਦੋਸਾਨ੍||੫੨|| ਇਤਿ ਕਂਸਹਰੀਤਕੀ|
द्विपञ्चमूलस्य पचेत् कषाये कंसेऽभयानां च शतं गुडस्य| लेहे सुसिद्धेऽथ विनीय चूर्णं व्योषं त्रिसौगन्ध्यमुषास्थिते च||५०|| प्रस्थार्धमात्रं मधुनः सुशीते किञ्चिच्च चूर्णादपि यावशूकात्| एकाभयां प्राश्य ततश्च लेहाच्छुक्तिं निहन्ति श्वयथुं प्रवृद्धम्||५१|| श्वासज्वरारोचकमेहगुल्मप्लीहत्रिदोषोदरपाण्डुरोगान्| कार्श्यामवातावसृगम्लपित्तवैवर्ण्यमूत्रानिलशुक्रदोषान्||५२|| इति कंसहरीतकी|
🔊 Audio coming soon
ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦੌ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਂਸਃ ਕ੍ਵਾਥਾਦ੍ਭਵਤਿ, ਤਾਵਨ੍ਮਾਨਂ ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਚਤੁਃਸਸ੍ਟਿਪਲਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ‘ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਤੁਲਾਕਸਾਯੇ ਕਂਸੋਭਯਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਤਂ ਗੁਡਸ੍ਯ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਵ੍ਯੋਸਤ੍ਰਿਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਯੋਃ ਮਾਨਾਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ੇਨ ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਲੇਹਾਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਚੂਰ੍ਣਮਾਨਾਨੁਸਾਰੇਣ ਮਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਹਰੀਤਕ੍ਯਾਂ ਗੁਡਤੁਲਾਯਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਪਲਚਤੁਸ੍ਟਯਮੁਕ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਚ੍ਯਵਨਪ੍ਰਾਸ਼ੇ ਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾਰ੍ਧਤੁਲਾਯਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਪਲਦ੍ਵਯਮੁਕ੍ਤਂ, ਤਦ੍ਵਦਿਹਾਪਿ ਗੁਡਸ਼ਤੇ ਵ੍ਯੋਸਸ੍ਯ ਕਟੁਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯ ਪਲਚਤੁਸ੍ਟਯਂ; ਤਥਾ ਚ੍ਯਵਨੇ ਚਾਤੁਰ੍ਜਾਤਕਸ੍ਯ ਗਨ੍ਧਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪਲਮੁਕ੍ਤਂ, ਤਦਨੁਸਾਰੇਣੇਹ ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਤ੍ਰਿਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਮ੍| ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛਬ੍ਦਸ੍ਯਾਲ੍ਪਵਚਨਤ੍ਵਾਦਤ੍ਰੋਕ੍ਤਨਾਗਰਾਦਿਚੂਰ੍ਣਾਦਰ੍ਧਮਾਨਂ ਯਾਵਸ਼ੂਕਸ੍ਯ ਜ੍ਞੇਯਂ, ਕੇਚਿਤ੍ਤੁ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛਬ੍ਦਂ ਕਰ੍ਸਪਰ੍ਯਾਯਂ ਵਦਨ੍ਤਿ; ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਤ੍| ਜਤੂਕਰ੍ਣਸਂਵਾਦਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕਰ੍ਸਮਾਨਤ੍ਵਂ, ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਯਵਕ੍ਸਾਰਾਣਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਲਮ੍| ਯਦੁਕ੍ਤਂ- “ਦਸ਼ਮੂਲਕਸਾਯਸ੍ਯ ਕਂਸੇ ਪਥ੍ਯਾਸ਼ਤਂ ਗੁਡਾਤ੍| ਤੁਲਾਂ ਪਚੇਤ੍ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਵ੍ਯੋਸਕ੍ਸਾਰਚਤੁਃਪਲਮ੍| ਤ੍ਰਿਸੁਗਨ੍ਧਸ੍ਯ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਧਂ ਮਧੁਨੋ ਹਿਮੇ” ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੫੦-੫੨||
Adhikarana 31 (53-54) · Śloka 54
ਪਟੋਲਮੂਲਾਮਰਦਾਰੁਦਨ੍ਤੀਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਭਯਾਵਿਸ਼ਾਲਾਃ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਯਂ ਤਿਕ੍ਤਕਰੋਹਿਣੀ ਚ ਸਚਨ੍ਦਨਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿਚੁਲਾਨਿ ਦਾਰ੍ਵੀ||੫੩|| ਕਰ੍ਸੋਨ੍ਮਿਤੈਸ੍ਤੈਃ ਕ੍ਵਥਿਤਃ ਕਸਾਯੋ ਘਤੇਨ ਪੇਯਃ ਕੁਡਵੇਨ ਯੁਕ੍ਤਃ| ਵੀਸਰ੍ਪਦਾਹਜ੍ਵਰਸਨ੍ਨਿਪਾਤਤਸ੍ਣਾਵਿਸਾਣਿ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਚ ਹਨ੍ਤਿ||੫੪||
पटोलमूलामरदारुदन्तीत्रायन्तिपिप्पल्यभयाविशालाः| यष्ट्याह्वयं तिक्तकरोहिणी च सचन्दना स्यान्निचुलानि दार्वी||५३|| कर्षोन्मितैस्तैः क्वथितः कषायो घृतेन पेयः कुडवेन युक्तः| वीसर्पदाहज्वरसन्निपाततृष्णाविषाणि श्वयथुं च हन्ति||५४||
🔊 Audio coming soon
ਪਟੋਲਮੂਲੇਤ੍ਯਾਦੌ ਕ੍ਵਾਥ੍ਯਦ੍ਰਵ੍ਯਪਲਤ੍ਰਯਮਸ੍ਟਗੁਣਜਲਪਰਿਭਾਸਯਾ ਕ੍ਵਥਨੀਯਂ; ਤਤਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਵਸ਼ੇਸੇਣ ਸਟ੍ਪਲਮਾਨਃ ਕਸਾਯੋ ਭਵਤਿ| ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ- “ਕਰ੍ਸਾਦੌ ਤੁ ਪਲਂ ਯਾਵਤ੍ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸੋਡਸ਼ਕਂ ਜਲਮ੍| ਤਤਸ਼੍ਚ ਕੁਡਵਂ ਯਾਵਤ੍ਤੋਯਮਸ੍ਟਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍” ਇਤਿ||੫੩-੫੪||
Adhikarana 32 (55-57) · Śloka 57
ਸਚਿਤ੍ਰਕਂ ਧਾਨ੍ਯਯਵਾਨ੍ਯਜਾਜੀਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਵੇਤਸਾਮ੍ਲਮ੍| ਬਿਲ੍ਵਾਤ੍ ਫਲਂ ਦਾਡਿਮਯਾਵਸ਼ੂਕੌ ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਮਥਾਪਿ ਚਵ੍ਯਮ੍||੫੫|| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਜਲਾਢਕੇਨ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਮਥ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਗੁਲ੍ਮਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਚ ਕਚ੍ਛ੍ਰਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਵਹ੍ਨਿਂ ਚ ਕਰੋਤਿ ਦੀਪ੍ਤਮ੍||੫੬|| ਪਿਬੇਦ੍ਘਤਂ ਵਾਸ੍ਟਗੁਣਾਮ੍ਬੁਸਿਦ੍ਧਂ ਸਚਿਤ੍ਰਕਕ੍ਸਾਰਮੁਦਾਰਵੀਰ੍ਯਮ੍| ਕਲ੍ਯਾਣਕਂ ਵਾਪਿ ਸਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਤਿਕ੍ਤਂ ਮਹਦ੍ਵਾਪ੍ਯਥ ਤਿਕ੍ਤਕਂ ਵਾ||੫੭||
सचित्रकं धान्ययवान्यजाजीसौवर्चलं त्र्यूषणवेतसाम्लम्| बिल्वात् फलं दाडिमयावशूकौ सपिप्पलीमूलमथापि चव्यम्||५५|| पिष्ट्वाऽक्षमात्राणि जलाढकेन पक्त्वा घृतप्रस्थमथ प्रयुञ्ज्यात्| अर्शांसि गुल्मं श्वयथुं च कृच्छ्रं निहन्ति वह्निं च करोति दीप्तम्||५६|| पिबेद्घृतं वाऽष्टगुणाम्बुसिद्धं सचित्रकक्षारमुदारवीर्यम्| कल्याणकं वाऽपि सपञ्चगव्यं तिक्तं महद्वाऽप्यथ तिक्तकं वा||५७||
🔊 Audio coming soon
ਸਚਿਤ੍ਰਕੇਤ੍ਯਾਦੌ ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਬਿਲ੍ਵਾਤ੍ ਪਲਂ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਤਨ੍ਮਤੇ ਬਿਲ੍ਵਂ ਪਲਮਾਨਂ, ਸ਼ੇਸਂ ਤੁ ਕਾਰ੍ਸਿਕਮ੍||੫੫-੫੭||
Adhikarana 33 (58-59) · Śloka 59
ਕ੍ਸੀਰਂ ਘਟੇ ਚਿਤ੍ਰਕਕਲ੍ਕਲਿਪ੍ਤੇ ਦਧ੍ਯਾਗਤਂ ਸਾਧੁ ਵਿਮਥ੍ਯ ਤੇਨ| ਤਜ੍ਜਂ ਘਤਂ ਚਿਤ੍ਰਕਮੂਲਗਰ੍ਭਂ ਤਕ੍ਰੇਣ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਘ੍ਨਮਗ੍ਰ੍ਯਮ੍||੫੮|| ਅਰ੍ਸ਼ੋਤਿਸਾਰਾਨਿਲਗੁਲ੍ਮਮੇਹਾਂਸ਼੍ਚੈਤਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਗ੍ਨਿਬਲਪ੍ਰਦਂ ਚ| ਤਕ੍ਰੇਣ ਚਾਦ੍ਯਾਤ੍ ਸਘਤੇਨ ਤੇਨ ਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧਾਮਥਵਾ ਯਵਾਗੂਮ੍||੫੯|| ਇਤਿ ਚਿਤ੍ਰਕਘਤਮ੍|
क्षीरं घटे चित्रककल्कलिप्ते दध्यागतं साधु विमथ्य तेन| तज्जं घृतं चित्रकमूलगर्भं तक्रेण सिद्धं श्वयथुघ्नमग्र्यम्||५८|| अर्शोऽतिसारानिलगुल्ममेहांश्चैतन्निहन्त्यग्निबलप्रदं च| तक्रेण चाद्यात् सघृतेन तेन भोज्यानि सिद्धामथवा यवागूम्||५९|| इति चित्रकघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ਦਧ੍ਯਾਗਤਮਿਤਿ ਦਧਿਭਾਵੇਨ ਪਰਿਣਤਮ੍| ਤਕ੍ਰੇਣੇਤਿ ਯਥੋਕ੍ਤਦਧਿਮਥਨਜਾਤੇਨ ਤਕ੍ਰੇਣ||੫੮-੫੯||
Adhikarana 34 (60-63) · Śloka 63
ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਜਾਜੀਸ਼ਟਿਪੁਸ੍ਕਰਾਹ੍ਵੈਃ ਸਕਾਰਵੀਚਿਤ੍ਰਕਬਿਲ੍ਵਮਧ੍ਯੈਃ| ਸਯਾਵਸ਼ੂਕੈਰ੍ਬਦਰਪ੍ਰਮਾਣੈਰ੍ਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਯੁਕ੍ਤਾ ਘਤਤੈਲਭਸ੍ਟਾ||੬੦|| ਅਰ੍ਸ਼ੋਤਿਸਾਰਾਨਿਲਗੁਲ੍ਮਸ਼ੋਫਹਦ੍ਰੋਗਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਹਿਤਾ ਯਵਾਗੂਃ| ਯਾ ਪਞ੍ਚਕੋਲੈਰ੍ਵਿਧਿਨੈਵ ਤੇਨ ਸਿਦ੍ਧਾ ਭਵੇਤ੍ ਸਾ ਚ ਸਮਾ ਤਯੈਵ||੬੧|| ਕੁਲਤ੍ਥਯੂਸਸ਼੍ਚ ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਕੋ ਮੌਦ੍ਗਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਯਾਵਸ਼ੂਕਃ| ਰਸਸ੍ਤਥਾ ਵਿਸ੍ਕਿਰਜਾਙ੍ਗਲਾਨਾਂ ਸਕੂਰ੍ਮਗੋਧਾਸ਼ਿਖਿਸ਼ਲ੍ਲਕਾਨਾਮ੍||੬੨|| ਸੁਵਰ੍ਚਲਾ ਗਞ੍ਜਨਕਂ ਪਟੋਲਂ ਸਵਾਯਸੀਮੂਲਕਵੇਤ੍ਰਨਿਮ੍ਬਮ੍| ਸ਼ਾਕਾਰ੍ਥਿਨਾਂ ਸ਼ਾਕਮਿਤਿ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਭੋਜ੍ਯੇ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਚ ਯਵਃ ਸਸ਼ਾਲਿਃ||੬੩||
जीवन्त्यजाजीशटिपुष्कराह्वैः सकारवीचित्रकबिल्वमध्यैः| सयावशूकैर्बदरप्रमाणैर्वृक्षाम्लयुक्ता घृततैलभृष्टा||६०|| अर्शोऽतिसारानिलगुल्मशोफहृद्रोगमन्दाग्निहिता यवागूः| या पञ्चकोलैर्विधिनैव तेन सिद्धा भवेत् सा च समा तयैव||६१|| कुलत्थयूषश्च सपिप्पलीको मौद्गश्च सत्र्यूषणयावशूकः| रसस्तथा विष्किरजाङ्गलानां सकूर्मगोधाशिखिशल्लकानाम्||६२|| सुवर्चला गृञ्जनकं पटोलं सवायसीमूलकवेत्रनिम्बम्| शाकार्थिनां शाकमिति प्रशस्तं भोज्ये पुराणश्च यवः सशालिः||६३||
🔊 Audio coming soon
ਜੀਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਾਦੌ ਬਦਰਪ੍ਰਮਾਣੈਰਿਤਿ ਦ੍ਵਿਸ਼ਾਣਿਕੈਃ| ਵਿਧਿਨੈਵ ਤੇਨੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਬਦਰਮਾਨਤ੍ਵਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਸਕੂਰ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦੌ ਕੂਰ੍ਮਵਿਧਾਨਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਨਿਸੇਧੇਪ੍ਯਪਵਾਦਰੂਪਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਸ਼ਲ੍ਲਕਃ ਸ਼ਲਲੀਸਞ੍ਜ੍ਞਃ| ਸੁਵਰ੍ਚਿਕਾ ਸੂਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤਃ| ਗਞ੍ਜਨਕਂ ਰਸੋਨਕਸਦਸ਼ਂ; ਕਿਂਵਾ ਗਞ੍ਜਨਕਂ ਸ਼ੋਭਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਵਾਯਸੀ ਕਾਕਮਾਚੀ||੬੦-੬੩||
Adhikarana 35 (64-67) · Śloka 67
ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਭੇਸਜਮੁਕ੍ਤਮੇਤਦ੍ਬਰ੍ਹਿਰ੍ਹਿਤਂ ਯਚ੍ਛਣੁ ਤਦ੍ਯਥਾਵਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਪ੍ਰਦੇਹਾਨ੍ ਪਰਿਸੇਚਨਾਨਿ ਸ੍ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚ ਵਾਤਪ੍ਰਬਲਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੬੪|| ਸ਼ੈਲੇਯਕੁਸ੍ਠਾਗੁਰੁਦਾਰੁਕੌਨ੍ਤੀਤ੍ਵਕ੍ਪਦ੍ਮਕੈਲਾਮ੍ਬੁਪਲਾਸ਼ਮੁਸ੍ਤੈਃ| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਥੌਣੇਯਕਹੇਮਮਾਂਸੀਤਾਲੀਸ਼ਪਤ੍ਰਪ੍ਲਵਪਤ੍ਰਧਾਨ੍ਯੈਃ||੬੫|| ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਧ੍ਯਾਮਕਪਿਪ੍ਪਲੀਭਿਃ ਸ੍ਪਕ੍ਕਾਨਖੈਸ਼੍ਚੈਵ ਯਥੋਪਲਾਭਮ੍| ਵਾਤਾਨ੍ਵਿਤੇਭ੍ਯਙ੍ਗਮੁਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸੁਪਿਸ੍ਟੈਰਪਿ ਚ ਪ੍ਰਦੇਹਮ੍||੬੬|| ਜਲੈਸ਼੍ਚ ਵਾਸਾਰ੍ਕਕਰਞ੍ਜਸ਼ਿਗ੍ਰੁਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪਤ੍ਰਾਰ੍ਜਕਜੈਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧੈਃ| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋ ਮਦੂਸ੍ਣੈ ਰਵਿਤਪ੍ਤਤੋਯੈਃ ਸ੍ਨਾਤਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧੈਰਨੁਲੇਪਨੀਯਃ||੬੭||
आभ्यन्तरं भेषजमुक्तमेतद्बर्हिर्हितं यच्छृणु तद्यथावत्| स्नेहान् प्रदेहान् परिषेचनानि स्वेदांश्च वातप्रबलस्य कुर्यात्||६४|| शैलेयकुष्ठागुरुदारुकौन्तीत्वक्पद्मकैलाम्बुपलाशमुस्तैः| प्रियङ्गुथौणेयकहेममांसीतालीशपत्रप्लवपत्रधान्यैः||६५|| श्रीवेष्टकध्यामकपिप्पलीभिः स्पृक्कानखैश्चैव यथोपलाभम्| वातान्वितेऽभ्यङ्गमुशन्ति तैलं सिद्धं सुपिष्टैरपि च प्रदेहम्||६६|| जलैश्च वासार्ककरञ्जशिग्रुकाश्मर्यपत्रार्जकजैश्च सिद्धैः| स्विन्नो मृदूष्णै रवितप्ततोयैः स्नातश्च गन्धैरनुलेपनीयः||६७||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੈਲੇਯੇਤ੍ਯਾਦੌ ਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸੁਪਿਸ੍ਟੈਰਿਤਿ ਸ਼ੈਲੇਯਾਦਿਭਿਃ ਸੁਪਿਸ੍ਟੈਸ੍ਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਮਿਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ; ਤਥਾ ਤੈਰੇਵ ਸੁਪਿਸ੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹਂ ਕਥਯਨ੍ਤਿ| ਰਵਿਣਾ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਤਪ੍ਤਤੋਯੈਃ ਸ੍ਨਾਤੋ ਗਨ੍ਧੈਰਗੁਰ੍ਵਾਦਿਭਿਰਾਲੇਪਨੀਯਃ||੬੪-੬੭||
Adhikarana 36 (68-69) · Śloka 69
ਸਵੇਤਸਾਃ ਕ੍ਸੀਰਵਤਾਂ ਦ੍ਰੁਮਾਣਾਂ ਤ੍ਵਚਃ ਸਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਲਤਾਮਣਾਲਾਃ| ਸਚਨ੍ਦਨਾਃ ਪਦ੍ਮਕਵਾਲਕੌ ਚ ਪੈਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਹਸ੍ਤੁ ਸਤੈਲਪਾਕਃ||੬੮|| ਆਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇਨਾਮ੍ਬੁ ਰਵਿਪ੍ਰਤਪ੍ਤਂ ਸਚਨ੍ਦਨਂ ਸਾਭਯਪਦ੍ਮਕਂ ਚ| ਸ੍ਨਾਨੇ ਹਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰਵਤਾਂ ਕਸਾਯਃ ਕ੍ਸੀਰੋਦਕਂ ਚਨ੍ਦਨਲੇਪਨਂ ਚ||੬੯||
सवेतसाः क्षीरवतां द्रुमाणां त्वचः समञ्जिष्ठलतामृणालाः| सचन्दनाः पद्मकवालकौ च पैत्ते प्रदेहस्तु सतैलपाकः||६८|| आक्तस्य तेनाम्बु रविप्रतप्तं सचन्दनं साभयपद्मकं च| स्नाने हितं क्षीरवतां कषायः क्षीरोदकं चन्दनलेपनं च||६९||
🔊 Audio coming soon
ਸਵੇਤਸਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪੈਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਹਮਾਹ| ਕ੍ਸੀਰਿਦ੍ਰੁਮਾ ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਦਯਃ| ਸਤੈਲਪਾਕ ਇਤਿ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦਿਭਿਰੇਵ ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕੇਨ ਸ੍ਨੇਹਃ ਪਕ੍ਤਵ੍ਯਃ| ਸਚਨ੍ਦਨਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਅਭਯਮ੍ ਉਸ਼ੀਰਮ੍||੬੮-੬੯||
Adhikarana 37 (70-73) · Śloka 73
ਕਫੇ ਤੁ ਕਸ੍ਣਾਸਿਕਤਾਪੁਰਾਣਪਿਣ੍ਯਾਕਸ਼ਿਗ੍ਰੁਤ੍ਵਗੁਮਾਪ੍ਰਲੇਪਃ| ਕੁਲਤ੍ਥਸ਼ੁਣ੍ਠੀਜਲਮੂਤ੍ਰਸੇਕਸ਼੍ਚਣ੍ਡਾਗੁਰੁਭ੍ਯਾਮਨੁਲੇਪਨਂ ਚ||੭੦|| ਬਿਭੀਤਕਾਨਾਂ ਫਲਮਧ੍ਯਲੇਪਃ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਦਾਹਾਰ੍ਤਿਹਰਃ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਃ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਮੁਸ੍ਤੈਃ ਸਕਪਿਤ੍ਥਪਤ੍ਰੈਃ ਸਚਨ੍ਦਨੈਸ੍ਤਤ੍ਪਿਡਕਾਸੁ ਲੇਪਃ||੭੧|| ਰਾਸ੍ਨਾਵਸਾਰ੍ਕਤ੍ਰਿਫਲਾਵਿਡਙ੍ਗਂ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਤ੍ਵਚੋ ਮੂਸਿਕਪਰ੍ਣਿਕਾ ਚ| ਨਿਮ੍ਬਾਰ੍ਜਕੌ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖਃ ਸਦੂਰ੍ਵਾ ਸੁਵਰ੍ਚਲਾ ਤਿਕ੍ਤਕਰੋਹਿਣੀ ਚ||੭੨|| ਸਕਾਕਮਾਚੀ ਬਹਤੀ ਸਕੁਸ੍ਠਾ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ ਚਿਤ੍ਰਕਨਾਗਰੇ ਚ| ਉਨ੍ਮਰ੍ਦਨਂ ਸ਼ੋਫਿਸੁ ਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟਂ ਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਮੂਲਕਤੋਯਸੇਕਃ||੭੩||
कफे तु कृष्णासिकतापुराणपिण्याकशिग्रुत्वगुमाप्रलेपः| कुलत्थशुण्ठीजलमूत्रसेकश्चण्डागुरुभ्यामनुलेपनं च||७०|| बिभीतकानां फलमध्यलेपः सर्वेषु दाहार्तिहरः प्रदिष्टः| यष्ट्याह्वमुस्तैः सकपित्थपत्रैः सचन्दनैस्तत्पिडकासु लेपः||७१|| रास्नावृषार्कत्रिफलाविडङ्गं शिग्रुत्वचो मूषिकपर्णिका च| निम्बार्जकौ व्याघ्रनखः सदूर्वा सुवर्चला तिक्तकरोहिणी च||७२|| सकाकमाची बृहती सकुष्ठा पुनर्नवा चित्रकनागरे च| उन्मर्दनं शोफिषु मूत्रपिष्टं शस्तस्तथा मूलकतोयसेकः||७३||
🔊 Audio coming soon
ਸਿਕਤਾ ਵਾਲੁਕਾ| ਸ਼ਿਗ੍ਰੋਸ੍ਤ੍ਵਕ੍| ਅਨੁਲੇਪਨਂ ਸ੍ਨਾਨਾਨਨ੍ਤਰਮਨੁਲੇਪਨਮ੍| ਤਤ੍ਪਿਡਕਾਸ੍ਵਿਤਿ ਦਾਹਾਦਿਯੁਕ੍ਤਪਿਡਿਕਾਸੁ| ਰਾਸ੍ਨੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਥੇਸੂਨ੍ਮਰ੍ਦਨਸੇਕੌ ਬ੍ਰੂਤੇ| ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖਂ ਨਖੀ| ਮੂਸਿਕਪਰ੍ਣੀ ‘ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੇਣੀ’ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾ||੭੦-੭੩||
Adhikarana 38 (74) · Śloka 74
ਸ਼ੋਫਾਸ੍ਤੁ ਗਾਤ੍ਰਾਵਯਵਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਯੇ ਤੇ ਸ੍ਥਾਨਦੂਸ੍ਯਾਕਤਿਨਾਮਭੇਦਾਤ੍| ਅਨੇਕਸਙ੍ਖ੍ਯਾਃ ਕਤਿਚਿਚ੍ਚ ਤੇਸਾਂ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਗਦਤੋ ਨਿਬੋਧ||੭੪||
शोफास्तु गात्रावयवाश्रिता ये ते स्थानदूष्याकृतिनामभेदात्| अनेकसङ्ख्याः कतिचिच्च तेषां निदर्शनार्थं गदतो निबोध||७४||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੋਥਾਸ੍ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਥਾਨਂ ਗਲਾਦਿ, ਦੂਸ੍ਯਾ ਰਕ੍ਤਾਦਯਃ, ਆਕਤਿਃ ਆਕਾਰੋ ਦੀਰ੍ਘਤ੍ਵਾਦਿਃ, ਨਾਮਭੇਦਸ੍ਤੁ ਸ਼ਲ੍ਯਾਦਿਸੁ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੋਕ੍ਤੋਪਿ ‘ਕਣ੍ਠਸ਼ਾਲੂਕ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਲੇਸ਼ੇਨਾਭਿਹਿਤਾਃ; ਏਵਂ ਸ੍ਥਾਨਾਦਿਭੇਦਕਤਾਦਤਿਬਹੁਤ੍ਵਾਦ੍ਬਹੁਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਇਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍||੭੪||
Adhikarana 39 (75) · Śloka 75
ਦੋਸਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਵੈਃ ਕੁਪਿਤਾ ਨਿਦਾਨੈਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸ਼ੋਫਂ ਸ਼ਿਰਸਃ ਸੁਘੋਰਮ੍|੭੫|
दोषास्त्रयः स्वैः कुपिता निदानैः कुर्वन्ति शोफं शिरसः सुघोरम्|७५|
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਿਰਸਃ ਸੁਘੋਰਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸਣਂ ਤ੍ਰਿਦੋਸਕਤਂ, ਨਾਮ ਚ ‘ਸ਼ਿਰਃਸ਼ੋਥ’ ਇਤਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ, ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇਯਮ੍ ‘ਉਪਸ਼ੀਰ੍ਸਕ’ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ||੭੫|
Adhikarana 40 (75) · Śloka 75
ਅਨ੍ਤਰ੍ਗਲੇ ਘੁਰ੍ਘੁਰਿਕਾਨ੍ਵਿਤਂ ਚ ਸ਼ਾਲੂਕਮੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸਨਿਰੋਧਕਾਰਿ||੭੫||
अन्तर्गले घुर्घुरिकान्वितं च शालूकमुच्छ्वासनिरोधकारि||७५||
🔊 Audio coming soon
ਘੁਰ੍ਘੁਰਿਕਾਨ੍ਵਿਤਮਿਤਿ ਘੁਰ੍ਘੁਰਾਕਾਰਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵੇਦਨਯਾ ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਮ੍||੭੫||
Adhikarana 41 (76) · Śloka 76
ਗਲਸ੍ਯ ਸਨ੍ਧੌ ਚਿਬੁਕੇ ਗਲੇ ਚ ਸਦਾਹਰਾਗਃ ਸ਼੍ਵਸਨਾਸੁ ਚੋਗ੍ਰਃ| ਸ਼ੋਫੋ ਭਸ਼ਾਰ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਬਿਡਾਲਿਕਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਨ੍ਯਾਦ੍ਗਲੇ ਚੇਦ੍ਵਲਯੀਕਤਾ ਸਾ||੭੬||
गलस्य सन्धौ चिबुके गले च सदाहरागः श्वसनासु चोग्रः| शोफो भृशार्तिस्तु बिडालिका स्याद्धन्याद्गले चेद्वलयीकृता सा||७६||
🔊 Audio coming soon
ਗਲਸ੍ਯ ਸਨ੍ਧਾਵਿਤਿ ਗਲਵਦਨਸਨ੍ਧੌ| ਸ਼੍ਵਸਨਾਸ੍ਵਿਤਿ ਸ਼੍ਵਾਸਵਹਨਾਡੀਸੁ| ਬਿਡਾਲਿਕਾਯਾਂ ਤ੍ਰਿਦੋਸਾਸ਼੍ਰਯਃ ਕਾਰਣਤ੍ਵੇਨਾਨੁਵਰ੍ਤਤੇ| ਵਲਯੀਕਤਾ ਸੇਤਿ ਕਤ੍ਸ੍ਨਗਲਵੇਸ੍ਟਕਤ੍ਵੇਨ ਵਲਯਾਕਾਰਾ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇਪ੍ਯੁਕ੍ਤਂ- “ਤਂ ਸਰ੍ਵਥੈਵਾਪ੍ਰਤਿਵਾਰ੍ਯਵੀਰ੍ਯਂ ਵਿਵਰ੍ਜਨੀਯਂ ਵਲਯਂ ਵਦਨ੍ਤਿ” (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) ਇਤਿ| ਇਯਂ ਚ ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਾਪਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕਾ ਜ੍ਞੇਯਾ||੭੬||
Adhikarana 42 (77-78) · Śloka 78
ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਾਲੁਵਿਦ੍ਰਧ੍ਯਪਿ ਦਾਹਰਾਗਪਾਕਾਨ੍ਵਿਤਸ੍ਤਾਲੁਨਿ ਸਾ ਤ੍ਰਿਦੋਸਾਤ੍| ਜਿਹ੍ਵੋਪਰਿਸ੍ਟਾਦੁਪਜਿਹ੍ਵਿਕਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਫਾਦਧਸ੍ਤਾਦਧਿਜਿਹ੍ਵਿਕਾ ਚ||੭੭|| ਯੋ ਦਨ੍ਤਮਾਂਸੇਸੁ ਤੁ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਪਾਕੋ ਭਵੇਤ੍ ਸੋਪਕੁਸ਼ਃ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਃ| ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਨ੍ਤਵਿਦ੍ਰਧ੍ਯਪਿ ਦਨ੍ਤਮਾਂਸੇ ਸ਼ੋਫਃ ਕਫਾਚ੍ਛੋਣਿਤਸਞ੍ਚਯੋਤ੍ਥਃ||੭੮||
स्यात्तालुविद्रध्यपि दाहरागपाकान्वितस्तालुनि सा त्रिदोषात्| जिह्वोपरिष्टादुपजिह्विका स्यात् कफादधस्तादधिजिह्विका च||७७|| यो दन्तमांसेषु तु रक्तपित्तात् पाको भवेत् सोपकुशः प्रदिष्टः| स्याद्दन्तविद्रध्यपि दन्तमांसे शोफः कफाच्छोणितसञ्चयोत्थः||७८||
🔊 Audio coming soon
ਉਪਜਿਹ੍ਵਿਕੇਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੋਥੀਯੋਕ੍ਤਾਪਿ ਤਤ੍ਰਾਨੁਕ੍ਤਾਧਿਜਿਹ੍ਵਿਕਾਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨੋਕ੍ਤਾ||੭੭-੭੮||
Adhikarana 43 (79-80) · Śloka 80
ਗਲਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਗਲਗਣ੍ਡ ਏਕਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗਣ੍ਡਮਾਲਾ ਬਹੁਭਿਸ੍ਤੁ ਗਣ੍ਡੈਃ| ਸਾਧ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ ਪੀਨਸਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਕਾਸਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਯੁਤਾਸ੍ਤ੍ਵਸਾਧ੍ਯਾਃ||੭੯|| ਤੇਸਾਂ ਸਿਰਾਕਾਯਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਕਾ ਧੂਮਃ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਘਤਸ੍ਯ ਪਾਨਮ੍| ਸ੍ਯਾਲ੍ਲਙ੍ਘਨਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਭਵੇਸੁ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਘਰ੍ਸਣਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਵਲਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚ||੮੦||
गलस्य पार्श्वे गलगण्ड एकः स्याद्गण्डमाला बहुभिस्तु गण्डैः| साध्याः स्मृताः पीनसपार्श्वशूलकासज्वरच्छर्दियुतास्त्वसाध्याः||७९|| तेषां सिराकायशिरोविरेका धूमः पुराणस्य घृतस्य पानम्| स्याल्लङ्घनं वक्त्रभवेषु चापि प्रघर्षणं स्यात् कवलग्रहश्च||८०||
🔊 Audio coming soon
ਸਾਧ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮਤਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੀਨਸਾਦਿਰਹਿਤਾਃ ਸਾਧ੍ਯਾਃ| ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਵਿਭਾਗਾਦਿਭੇਦਾਃ ਸ਼ਿਰਃਸ਼ੋਥਾਦਿਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵੇਵ ਜ੍ਞੇਯਾਃ| ਸਿਰੇਤਿ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਃ| ਵਿਸ਼ੇਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਤੁ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਵ੍ਯਾ||੭੯-੮੦||
Adhikarana 44 (81-86) · Śloka 86
ਅਙ੍ਗੈਕਦੇਸ਼ੇਸ੍ਵਨਿਲਾਦਿਭਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਰੂਪਧਾਰੀ ਸ੍ਫੁਰਣਃ ਸਿਰਾਭਿਃ| ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਮਹਾਨ੍ਮਾਂਸਭਵਸ੍ਤ੍ਵਨਰ੍ਤਿਰ੍ਮੇਦੋਭਵਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤਮਸ਼੍ਚਲਸ਼੍ਚ||੮੧|| ਸਂਸ਼ੋਧਿਤੇ ਸ੍ਵੇਦਿਤਮਸ਼੍ਮਕਾਸ੍ਠੈਃ ਸਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਦਣ੍ਡੈਰ੍ਵਿਲਯੇਦਪਕ੍ਵਮ੍| ਵਿਪਾਟ੍ਯ ਚੋਦ੍ਧਤ੍ਯ ਭਿਸਕ੍ ਸਕੋਸ਼ਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਵ੍ਰਣਵਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍||੮੨|| ਅਦਗ੍ਧ ਈਸਤ੍ ਪਰਿਸ਼ੇਸਿਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਭੂਯੋਪਿ ਸ਼ਨੈਰ੍ਵਿਵਦ੍ਧਿਮ੍| ਤਸ੍ਮਾਦਸ਼ੇਸਃ ਕੁਸ਼ਲੈਃ ਸਮਨ੍ਤਾਚ੍ਛੇਦ੍ਯੋ ਭਵੇਦ੍ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਦੇਸ਼ਾਨ੍||੮੩|| ਸ਼ੇਸੇ ਕਤੇ ਪਾਕਵਸ਼ੇਨ ਸ਼ੀਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਕ੍ਸਤੋਤ੍ਥਃ ਪ੍ਰਸਰੇਦ੍ਵਿਸਰ੍ਪਃ| ਉਪਦ੍ਰਵਂ ਤਂ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯ ਤਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ਤੈਰ੍ਭੇਸਜੈਃ ਪੂਰ੍ਵਤਰੈਰ੍ਯਥੋਕ੍ਤੈਃ||੮੪|| ਨਿਵਾਰਯੇਦਾਦਿਤ ਏਵ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਵਿਧਾਨਵਿਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਵਵਿਧਿਂ ਵਿਧਾਯ| ਤਤਃ ਕ੍ਰਮੇਣਾਸ੍ਯ ਯਥਾਵਿਧਾਨਂ ਵ੍ਰਣਂ ਵ੍ਰਣਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਵਰਯਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍||੮੫|| ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ਕੁਕ੍ਸ੍ਯੁਦਰਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਚ ਤਥਾ ਗਲੇ ਮਰ੍ਮਣਿ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਂ ਚ| ਸ੍ਥੂਲਃ ਖਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭਵੇਦ੍ਵਿਵਰ੍ਜ੍ਯੋ ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਬਾਲਸ੍ਥਵਿਰਾਬਲਾਨਾਮ੍||੮੬||
अङ्गैकदेशेष्वनिलादिभिः स्यात् स्वरूपधारी स्फुरणः सिराभिः| ग्रन्थिर्महान्मांसभवस्त्वनर्तिर्मेदोभवः स्निग्धतमश्चलश्च||८१|| संशोधिते स्वेदितमश्मकाष्ठैः साङ्गुष्ठदण्डैर्विलयेदपक्वम्| विपाट्य चोद्धृत्य भिषक् सकोशं शस्त्रेण दग्ध्वा व्रणवच्चिकित्सेत्||८२|| अदग्ध ईषत् परिशेषितश्च प्रयाति भूयोऽपि शनैर्विवृद्धिम्| तस्मादशेषः कुशलैः समन्ताच्छेद्यो भवेद्वीक्ष्य शरीरदेशान्||८३|| शेषे कृते पाकवशेन शीर्यात्ततः क्षतोत्थः प्रसरेद्विसर्पः| उपद्रवं तं प्रविचार्य तज्ज्ञस्तैर्भेषजैः पूर्वतरैर्यथोक्तैः||८४|| निवारयेदादित एव यत्नाद्विधानवित् स्वस्वविधिं विधाय| ततः क्रमेणास्य यथाविधानं व्रणं व्रणज्ञस्त्वरया चिकित्सेत्||८५|| विवर्जयेत् कुक्ष्युदराश्रितं च तथा गले मर्मणि संश्रितं च| स्थूलः खरश्चापि भवेद्विवर्ज्यो यश्चापि बालस्थविराबलानाम्||८६||
🔊 Audio coming soon
ਅਙ੍ਗੈਕਦੇਸ਼ੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥੀਨਾਹ| ਸ੍ਵਰੂਪਧਾਰੀਤਿ ਵਾਤੇਨ ਵਾਤਲਕ੍ਸਣਧਾਰੀ, ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਪਿਤ੍ਤਲਕ੍ਸਣਧਾਰੀ, ਕਫੇਨ ਕਫਲਕ੍ਸਣਧਾਰੀ ਚ| ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸਞ੍ਜ੍ਞਯਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾਕਾਰਤ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਸ੍ਫੁਰਣਃ ਵੇਪਮਾਨ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਮੇਦੋਭਵੋਨਰ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ| ਮਹਾਨ੍ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਮਾਂਸਭਵੋ ਭਵਤਿ| ਸਂਸ਼ੋਧਿਤੇ ਇਤਿ ਕਤਸ਼ੋਧਨੇ ਪੁਰੁਸੇ| ਵਿਲਯੇਦਿਤਿ ਵਿਮ੍ਲਾਪਯੇਤ੍| ਸਕੋਸ਼ਮਿਤਿ ਕੋਸ਼ਸਹਿਤਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਤਤੋ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਵ੍ਰਣਵਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਦਗ੍ਧੇ ਪਰਿਸ਼ੇਸਿਤੇ ਚ ਗ੍ਰਨ੍ਥੌ ਦੋਸਮਾਹ- ਅਦਗ੍ਧ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਵੈਰ੍ਭੇਸਜੈਰਿਤਿ ਵਿਸਰ੍ਪਭੇਸਜੈਃ| ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾਸਾਧ੍ਯਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭੇਦਾਨਾਹ||੮੧-੮੬||
Adhikarana 45 (87) · Śloka 87
ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਾਨਾਂ ਚ ਯਤੋਵਿਸ਼ੇਸਃ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਹੇਤ੍ਵਾਕਤਿਦੋਸਦੂਸ੍ਯੈਃ| ਤਤਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਦ੍ਭਿਸਗਰ੍ਬੁਦਾਨਿ ਵਿਧਾਨਵਿਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇਨ||੮੭||
ग्रन्थ्यर्बुदानां च यतोऽविशेषः प्रदेशहेत्वाकृतिदोषदूष्यैः| ततश्चिकित्सेद्भिषगर्बुदानि विधानविद्ग्रन्थिचिकित्सितेन||८७||
🔊 Audio coming soon
ਅਰ੍ਬੁਦਚਿਕਿਤ੍ਸਾਤਿਦੇਸ਼ਾਰ੍ਥਮਾਹ- ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਵਿਸ਼ੇਸ ਇਵ ਅਵਿਸ਼ੇਸ ਇਹ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇਪ੍ਯਰ੍ਬੁਦਲਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤਂ- “ਗਾਤ੍ਰਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਕ੍ਵਚਿਦੇਵ ਦੋਸਾਃ ਸਮ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ ਮਾਂਸਮਭਿਪ੍ਰਦੂਸ੍ਯ| ਵਤ੍ਤਂ ਸ੍ਥਿਰਂ ਮਨ੍ਦਰੁਜਂ ਮਹਾਨ੍ਤਮਨਲ੍ਪਮੂਲਂ ਚਿਰਵਦ੍ਧ੍ਯਪਾਕਮ੍|| ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮਾਂਸੋਚ੍ਛ੍ਰਯਮਤ੍ਯਗਾਧਂ ਤਦਰ੍ਬੁਦਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦੋ ਵਦਨ੍ਤਿ” (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੧) ਇਤਿ; ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਤੋਕਵਿਸ਼ੇਸੇ ਸਤ੍ਯਪਿ ਸ੍ਰਾਵਾਦ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਵਿਸ਼ੇਸਚਿਕਿਤ੍ਸੈਵਾਤਿਦਿਸ਼੍ਯਤੇਰ੍ਬੁਦੇ||੮੭||
Adhikarana 46 (88-89) · Śloka 90
ਤਾਮ੍ਰਾ ਸਸ਼ੂਲਾ ਪਿਡਕਾ ਭਵੇਦ੍ਯਾ ਸਾ ਚਾਲਜੀ ਨਾਮ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਾਗ੍ਰਾ| ਸ਼ੋਫੋਕ੍ਸਤਸ਼੍ਚਰ੍ਮਨਖਾਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਾਂਸਾਸ੍ਰਦੂਸੀ ਭਸ਼ਸ਼ੀਘ੍ਰਪਾਕਃ||੮੮|| ਜ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਕਕ੍ਸਜਾ ਯਾ ਵਰ੍ਤਿਰ੍ਨਿਰਰ੍ਤਿਃ ਕਠਿਨਾਯਤਾ ਚ| ਵਿਦਾਰਿਕਾ ਸਾ ਕਫਮਾਰੁਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤੇਸਾਂ ਯਥਾਦੋਸਮੁਪਕ੍ਰਮਃ ਸ੍ਯਾਤ੍||੮੯|| ਵਿਸ੍ਰਾਵਣਂ ਪਿਣ੍ਡਿਕਯੋਪਨਾਹਃ ਪਕ੍ਵੇਸੁ ਚੈਵ ਵ੍ਰਣਵਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ|੯੦|
ताम्रा सशूला पिडका भवेद्या सा चालजी नाम परिस्रुताग्रा| शोफोऽक्षतश्चर्मनखान्तरे स्यान्मांसास्रदूषी भृशशीघ्रपाकः||८८|| ज्वरान्विता वङ्क्षणकक्षजा या वर्तिर्निरर्तिः कठिनायता च| विदारिका सा कफमारुताभ्यां तेषां यथादोषमुपक्रमः स्यात्||८९|| विस्रावणं पिण्डिकयोपनाहः पक्वेषु चैव व्रणवच्चिकित्सा|९०|
🔊 Audio coming soon
ਚਰ੍ਮਨਖਾਨ੍ਤਰ ਇਤਿ ਚਰ੍ਮਨਖਸਨ੍ਧੌ| ਵਿਦਾਰਿਕੇਹ ਕਫਵਾਤਾਭ੍ਯਾਮੁਚ੍ਯਤੇ, ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ ਵਿਦਾਰਿਕਾ “ਸਰ੍ਵਜਾਂ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸਣਾਮ੍” (ਸੁ. ਨਿ.ਅ.੧੩) ਇਤਿ ਪਠਿਤਾ, ਤੇਨੇਹਾਪਿ ਕਫਵਾਤਾਧਿਕਾ ਹੀਨਪਿਤ੍ਤਾ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ| ਤੇਸਾਮਿਤ੍ਯਨੇਨ ਅਲਜ੍ਯਕ੍ਸਤਵਿਦਾਰਿਕਾਰੋਗਾਨ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਮਸ਼ਤਿ| ਵਿਸ੍ਰਾਵਣਮਿਤਿ ਰਕ੍ਤਵਿਸ੍ਰਾਵਣਮ੍| ਪਿਣ੍ਡਿਕਯੇਤਿ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾਸ੍ਵੇਦੇਨ||੮੮-੮੯||-
Adhikarana 47 (90-93) · Śloka 93
ਵਿਸ੍ਫੋਟਕਾਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਗਾਸ੍ਤੁ ਸ੍ਫੋਟਾਃ ਸਰਾਗਜ੍ਵਰਤਰ੍ਸਯੁਕ੍ਤਾਃ||੯੦|| ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਪ੍ਰਤਿਮਾਃ ਪ੍ਰਭੂਤਾਃ ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਾਭ੍ਯਾਂ ਜਨਿਤਾਸ੍ਤੁ ਕਕ੍ਸਾਃ | ਯਾਸ਼੍ਚਾਪਰਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਪਿਡਕਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਾਃ ਸ੍ਥੂਲਾਣੁਮਧ੍ਯਾ ਅਪਿ ਪਿਤ੍ਤਜਾਸ੍ਤਾਃ||੯੧|| ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਪ੍ਰਮਾਣਾਃ ਪਿਡਕਾਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਗਾਃ ਸਜ੍ਵਰਦਾਹਤਸ੍ਣਾਃ| ਕਣ੍ਡੂਯੁਤਾਃ ਸਾਰੁਚਿਸਪ੍ਰਸੇਕਾ ਰੋਮਾਨ੍ਤਿਕਾਃ ਪਿਤ੍ਤਕਫਾਤ੍ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਾਃ||੯੨|| ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰੇਸੁ ਮਸੂਰਮਾਤ੍ਰਾ ਮਸੂਰਿਕਾਃ ਪਿਤ੍ਤਕਫਾਤ੍ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਾਃ| ਵੀਸਰ੍ਪਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈ ਵਿਹਿਤਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਯਾ ਤਾਂ ਤੇਸੁ ਕੁਸ੍ਠੇ ਚ ਹਿਤਾਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍||੯੩||
विस्फोटकाः सर्वशरीरगास्तु स्फोटाः सरागज्वरतर्षयुक्ताः||९०|| यज्ञोपवीतप्रतिमाः प्रभूताः पित्तानिलाभ्यां जनितास्तु कक्षाः | याश्चापराः स्युः पिडकाः प्रकीर्णाः स्थूलाणुमध्या अपि पित्तजास्ताः||९१|| क्षुद्रप्रमाणाः पिडकाः शरीरे सर्वाङ्गगाः सज्वरदाहतृष्णाः| कण्डूयुताः सारुचिसप्रसेका रोमान्तिकाः पित्तकफात् प्रदिष्टाः||९२|| याः सर्वगात्रेषु मसूरमात्रा मसूरिकाः पित्तकफात् प्रदिष्टाः| वीसर्पशान्त्यै विहिता क्रिया या तां तेषु कुष्ठे च हितां विदध्यात्||९३||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਫੋਟਾ ਇਹ ਕਕ੍ਸੋਕ੍ਤਸ੍ਫੋਟਾਸ਼੍ਚਿਰਸ੍ਥਾਯਿਨਃ| ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਪ੍ਰਤਿਮਾ ਇਤਿ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਵ੍ਯਾਪ੍ਯਸ੍ਥਾਨਮਾਤ੍ਰਵ੍ਯਾਪਕਾਃ ਸ੍ਫੋਟਾ ਏਵ, ਕਕ੍ਸਾ ਇਤਿ ਕਕ੍ਸਾਸ਼ਬ੍ਦਾਖ੍ਯਾਃ| ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਾ ਇਤਿ ਬਹੁਵਿਧਜਾਤਿਕਾਃ| ਵਿਸਰ੍ਪੇਤ੍ਯਾਦੌ ਤੇਸ੍ਵਿਤਿ ਵਿਸ੍ਫੋਟ-ਕਕ੍ਸਾ-ਮਸੂਰਿਕਾਖ੍ਯੇਸੁ ਵਿਦਾਰਿਕਾਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੯੦-੯੩||
Adhikarana 48 (94-95) · Śloka 95
ਬ੍ਰਧ੍ਨੋਨਿਲਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਸਣੇ ਸ੍ਵਲਿਙ੍ਗੈਰਨ੍ਤ੍ਰਂ ਨਿਰੇਤਿ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਨ੍ਮੁਹੁਸ਼੍ਚ| ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪੂਰ੍ਣਂ ਮਦੁ ਮੇਦਸਾ ਚੇਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਕਠਿਨਂ ਚ ਸ਼ੋਥਮ੍||੯੪|| ਵਿਰੇਚਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਨਿਰੂਹਲੇਪਾਃ ਪਕ੍ਵੇਸੁ ਚੈਵ ਵ੍ਰਣਵਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ| ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੂਤ੍ਰਸੇਕਃ ਕਫਜਂ ਵਿਪਾਟ੍ਯ ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯ ਸੀਵ੍ਯੇਦ੍ਵ੍ਰਣਵਚ੍ਚ ਪਕ੍ਵਮ੍||੯੫||
ब्रध्नोऽनिलाद्यैर्वृषणे स्वलिङ्गैरन्त्रं निरेति प्रविशेन्मुहुश्च| मूत्रेण पूर्णं मृदु मेदसा चेत् स्निग्धं च विद्यात् कठिनं च शोथम्||९४|| विरेचनाभ्यङ्गनिरूहलेपाः पक्वेषु चैव व्रणवच्चिकित्सा| स्यान्मूत्रसेकः कफजं विपाट्य विशोध्य सीव्येद्व्रणवच्च पक्वम्||९५||
🔊 Audio coming soon
ਬ੍ਰਧ੍ਨ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਵਸਣੇ ਇਤਿ ਜਾਤਾਵੇਕਵਚਨਂ, ਤੇਨ ਵਸਣਯੋਰਪਿ ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਸ੍ਵਲਿਙ੍ਗੈਰਿਤਿ ਵਾਤਾਦਿਲਿਙ੍ਗੈਃ| ਵਾਤਲਿਙ੍ਗੇਨ ਵਾਤਿਕਃ, ਪਿਤ੍ਤਲਿਙ੍ਗੇਨ ਪੈਤ੍ਤਿਕਃ, ਕਫਲਿਙ੍ਗੇਨ ਕਫਜੋ ਬ੍ਰਧ੍ਨੋ ਜ੍ਞੇਯ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਨ੍ਤ੍ਰਂ ਮੁਹੁਰ੍ਨਿਰੇਤਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ ਵਸਣਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਚ੍ਚੇਤਿ ਅਨ੍ਤ੍ਰਵਦ੍ਧਿਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਤੁ ਯਦ੍ਬ੍ਰਧ੍ਨਂ ਤਤ੍ ਪੂਰ੍ਣਂ ਮਦੁ ਚ ਭਵਤਿ| ਮੇਦਸਾ ਤੁ ਕਤਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਕਠਿਨਂ ਚ| ਏਵਂ ਸਡ੍ਵਿਧੋ ਬ੍ਰਧ੍ਨ ਉਕ੍ਤਃ| ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ ਤੁ ਰਕ੍ਤਜੋਪਿ ਬ੍ਰਧ੍ਨ ਉਕ੍ਤਃ, ਸ ਇਹ ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਏਵਾਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਨੀਯਃ| ਵਿਰੇਚਨੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਾਮਾਨ੍ਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸੂਤ੍ਰਮਾਹ| ਕਫਜਾਨਾਂ ਵੈਸ਼ੇਸਿਕੀ ਚਿਕਿਤ੍ਸੋਚ੍ਯਤੇ- ਵਿਪਾਟ੍ਯ ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯ ਚ ਸੀਵ੍ਯੇਦ੍ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਬ੍ਰਧ੍ਨਂ, ਵ੍ਰਣਵਚ੍ਚੋਪਚਰੇਦਿਤਿ ਭਾਵਃ||੯੪-੯੫||
Adhikarana 49 (96-97) · Śloka 97
ਕ੍ਰਿਮ੍ਯਸ੍ਥਿਸੂਕ੍ਸ੍ਮਕ੍ਸਣਨਵ੍ਯਵਾਯਪ੍ਰਵਾਹਣਾਨ੍ਯੁਤ੍ਕਟਕਾਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠੈਃ | ਗੁਦਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਪਿਡਕਾ ਭਸ਼ਾਰ੍ਤਿਃ ਪਕ੍ਵਪ੍ਰਭਿਨ੍ਨਾ ਤੁ ਭਗਨ੍ਦਰਃ ਸ੍ਯਾਤ੍||੯੬|| ਵਿਰੇਚਨਂ ਚੈਸਣਪਾਟਨਂ ਚ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਚ ਤੈਲਦਾਹਃ| ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸਾਰਸੂਤ੍ਰੇਣ ਸੁਪਾਚਿਤੇਨ ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਚਾਸ੍ਯ ਵ੍ਰਣਵਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ||੯੭||
क्रिम्यस्थिसूक्ष्मक्षणनव्यवायप्रवाहणान्युत्कटकाश्वपृष्ठैः | गुदस्य पार्श्वे पिडका भृशार्तिः पक्वप्रभिन्ना तु भगन्दरः स्यात्||९६|| विरेचनं चैषणपाटनं च विशुद्धमार्गस्य च तैलदाहः| स्यात् क्षारसूत्रेण सुपाचितेन छिन्नस्य चास्य व्रणवच्चिकित्सा||९७||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਰਿਮ੍ਯਸ੍ਥੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਮਪੀਹ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪਾਤ੍ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨਾਹ| ਏਸਣਂ ਸ਼ਲਾਕਯਾ ਗਤ੍ਯਵੇਕ੍ਸਣਮ੍| ਕ੍ਸਾਰਸੂਤ੍ਰੇਣ ਸੁਪਾਚਿਤੇਨ ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਯੇਤ੍ਯਨੇਨ ਸ਼ਲ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸਾਰਸੂਤ੍ਰਵਿਧਾਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ; ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਸ੍ਤ੍ਵਿਹ ਪਰਾਧਿਕਾਰਤ੍ਵੇਨ ਨ ਕਤਃ; ਸੁਪਾਚਿਤੇਨੇਤਿ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਪਾਚਿਤਕ੍ਸਾਰੇਣ||੯੬-੯੭||
Adhikarana 50 (98) · Śloka 98
ਜਙ੍ਘਾਸੁ ਪਿਣ੍ਡੀਪ੍ਰਪਦੋਪਰਿਸ੍ਟਾਤ੍ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਲੀਪਦਂ ਮਾਂਸਕਫਾਸ੍ਰਦੋਸਾਤ੍| ਸਿਰਾਕਫਘ੍ਨਸ਼੍ਚ ਵਿਧਿਃ ਸਮਗ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਰੇਸ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਸਪਲੇਪਨਂ ਚ||੯੮||
जङ्घासु पिण्डीप्रपदोपरिष्टात् स्याच्छ्लीपदं मांसकफास्रदोषात्| सिराकफघ्नश्च विधिः समग्रस्तत्रेष्यते सर्षपलेपनं च||९८||
🔊 Audio coming soon
ਜਙ੍ਘਾਸ੍ਵਿਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ; ਕਿਂਵਾ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਜਙ੍ਘਾਦਿਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿਪਦਲੋਪੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ- “ਸ਼ਿਸ਼੍ਨੌਸ੍ਠਨਾਸਾਸ੍ਵਪਿਕੇਚਿਦਾਹੁਃ” ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਥਾਹਿ ਪੁਸ੍ਕਲਾਵਤਃ- “ਗ੍ਰੀਵਾਵਙ੍ਕ੍ਸਣਜਙ੍ਘੌਸ੍ਠਪਾਦਕਰ੍ਣਕਰਾਸ਼੍ਰਯਮ੍| ਸ਼੍ਲੀਪਦਂ ਮਾਂਸਮੇਦੋਭ੍ਯਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍” ਇਤਿ| ਪਿਣ੍ਡੀਤਿ ਮਾਂਸਪਿਣ੍ਡੀ| ਪ੍ਰਪਦਂ ਪਾਦਾਗ੍ਰਮ੍||੯੮||
Adhikarana 51 (99-100) · Śloka 100
ਮਨ੍ਦਾਸ੍ਤੁ ਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਬਲਾਃ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾ ਦੋਸਾਃ ਸੁਤੀਵ੍ਰਂ ਤਨੁਰਕ੍ਤਪਾਕਮ੍| ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸ਼ੋਥਂ ਜ੍ਵਰਤਰ੍ਸਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸਰ੍ਪਣਂ ਜਾਲਕਗਰ੍ਦਭਾਖ੍ਯਮ੍||੯੯|| ਵਿਲਙ੍ਘਨਂ ਰਕ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਸਣਂ ਚ ਵਿਰੂਕ੍ਸਣਂ ਕਾਯਵਿਸ਼ੋਧਨਂ ਚ| ਧਾਤ੍ਰੀਪ੍ਰਯੋਗਾਞ੍ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਨ੍ ਪ੍ਰਦੇਹਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸਦਾ ਜਾਲਕਗਰ੍ਦਭਸ੍ਯ||੧੦੦||
मन्दास्तु पित्तप्रबलाः प्रदुष्टा दोषाः सुतीव्रं तनुरक्तपाकम्| कुर्वन्ति शोथं ज्वरतर्षयुक्तं विसर्पणं जालकगर्दभाख्यम्||९९|| विलङ्घनं रक्तविमोक्षणं च विरूक्षणं कायविशोधनं च| धात्रीप्रयोगाञ् शिशिरान् प्रदेहान् कुर्यात् सदा जालकगर्दभस्य||१००||
🔊 Audio coming soon
ਮਨ੍ਦਾ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਮਨ੍ਦਾ ਇਤਿ ਅਲ੍ਪਵਦ੍ਧਾਃ; ਮਨ੍ਦਾ ਇਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ| ਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਬਲਂ ਯੇਸਾਂ ਤੇ ਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਬਲਾਃ| ਤਨੁਃ ਰਕ੍ਤਪਾਕੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਤਤ੍ ਤਨੁਰਕ੍ਤਪਾਕਂ; ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ ਹਿ ਅਪਾਕਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਈਸਤ੍ਪਾਕ ਉਕ੍ਤਃ “ਅਪਾਕਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਸ ਜ੍ਞੇਯੋ ਜਾਲਗਰ੍ਦਭਃ” (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੩) ਇਤਿ| ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪਾਕੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਪਾਕਂ, ਨਤੁ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਮਾਤ੍ਰਮ੍||੯੯-੧੦੦||
Adhikarana 52 (101) · Śloka 101
ਏਵਂਵਿਧਾਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਪਰਾਨ੍ ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਸ਼ੋਥਪ੍ਰਕਾਰਾਨਨਿਲਾਦਿਲਿਙ੍ਗੈਃ| ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਨਯੇਦ੍ਦੋਸਹਰੈਰ੍ਯਥਾਸ੍ਵਮਾਲੇਪਨਚ੍ਛੇਦਨਭੇਦਦਾਹੈਃ||੧੦੧||
एवंविधांश्चाप्यपरान् परीक्ष्य शोथप्रकाराननिलादिलिङ्गैः| शान्तिं नयेद्दोषहरैर्यथास्वमालेपनच्छेदनभेददाहैः||१०१||
🔊 Audio coming soon
ਅਤ੍ਰਾਨੁਕ੍ਤਸ਼ੋਥਪ੍ਰਕਾਰਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਮਾਹ- ਏਵਂਵਿਧਾਨਿਤ੍ਯਾਦਿ||੧੦੧||
Adhikarana 53 (102) · Śloka 102
ਪ੍ਰਾਯੋਭਿਘਾਤਾਦਨਿਲਃ ਸਰਕ੍ਤਃ ਸ਼ੋਥਂ ਸਰਾਗਂ ਪ੍ਰਕਰੋਤਿ ਤਤ੍ਰ| ਵੀਸਰ੍ਪਨੁਨ੍ਮਾਰੁਤਰਕ੍ਤਨੁਚ੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਸਘ੍ਨਂ ਵਿਸਜੇ ਚ ਕਰ੍ਮ||੧੦੨||
प्रायोऽभिघातादनिलः सरक्तः शोथं सरागं प्रकरोति तत्र| वीसर्पनुन्मारुतरक्तनुच्च कार्यं विषघ्नं विषजे च कर्म||१०२||
🔊 Audio coming soon
ਆਗਨ੍ਤੁਸ਼ੋਥਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਪ੍ਰਾਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਸਜੇ ਸ਼ੋਥੇ ਇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ||੧੦੨||
Adhikarana 54 (103) · Śloka 103
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਤ੍ਰਿਵਿਧਸ੍ਯ ਦੋਸਭੇਦਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਧਾਵਯਵਗਾਤ੍ਰਭੇਦਾਚ੍ਚ| ਸ਼੍ਵਯਥੋਰ੍ਦ੍ਵਿਵਿਧਸ੍ਯ ਤਥਾ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਚੋਕ੍ਤਮ੍||੧੦੩||
तत्र श्लोकः- त्रिविधस्य दोषभेदात् सर्वार्धावयवगात्रभेदाच्च| श्वयथोर्द्विविधस्य तथा लिङ्गानि चिकित्सितं चोक्तम्||१०३||
🔊 Audio coming soon
ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਧਗਾਤ੍ਰਾਵਯਵਭੇਦਾਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਧਸ੍ਯੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਦ੍ਵਿਵਿਧਸ੍ਯੇਤਿ ਨਿਜਾਗਨ੍ਤੁਭੇਦੇਨ||੧੦੩||
Adhikarana puShpikA · Śloka 12
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼੍ਵਯਥੁਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੨||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने श्वयथुचिकित्सितं नाम द्वादशोऽध्यायः||१२||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਸ਼ੋਥਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੨||