Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤ ਉਨ੍ਮਾਦਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
अथात उन्मादचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਮੁਪੋਦ੍ਘਾਤਿਤਂ ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਭਿਧਾਯ ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮੁਨ੍ਮਾਦਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਬ੍ਰੂਤੇ| ਅਯਂ ਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚਰਕਸਂਸ੍ਕਤਾਂ ਪਞ੍ਚਾਧ੍ਯਾਯੀਮਰ੍ਸ਼ੋਤੀਸਾਰਵੀਸਰ੍ਪਮਦਾਤ੍ਯਯਦ੍ਵਿਵ੍ਰਣੀਯਰੂਪਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਜ੍ਞੇਯਃ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਮਤਿਜ੍ਞਾਨਤਪੋਨਿਵਾਸਃ ਪੁਨਰ੍ਵਸੁਃ ਪ੍ਰਾਣਭਤਾਂ ਸ਼ਰਣ੍ਯਃ| ਉਨ੍ਮਾਦਹੇਤ੍ਵਾਕਤਿਭੇਸਜਾਨਿ ਕਾਲੇਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਯ ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਪਸ੍ਟਃ||੩||
बुद्धिस्मृतिज्ञानतपोनिवासः पुनर्वसुः प्राणभृतां शरण्यः| उन्मादहेत्वाकृतिभेषजानि कालेऽग्निवेशाय शशंस पृष्टः||३||
🔊 Audio coming soon
ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਊਹਾਪੋਹਵਤੀ, ਸ੍ਮਤਿਃ ਅਤੀਤਾਰ੍ਥਵਿਸਯਜ੍ਞਾਨਂ, ਤਪਃ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਾਦਿ, ਤੇਸਾਂ ਨਿਵਾਸ ਆਸ਼੍ਰਯ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਉਨ੍ਮਾਦਹੇਤ੍ਵਦੀਤ੍ਯਾਦੌ ਹੇਤੁਗ੍ਰਹਣੇਨਾਤ੍ਰ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸ੍ਥਿਤਿਰੂਪਕਾਲਾ ਉਨ੍ਮਾਦਗਮ੍ਯਹੇਤੁਵਿਸਯਤਯਾ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਆਕਤਿਗ੍ਰਹਣੇਨਾਭਿਧੇਯਸ੍ਯੋਨ੍ਮਾਦਸ੍ਵਰੂਪਸ੍ਯ ਗ੍ਰਹਣਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਵਿਰੁਦ੍ਧਦੁਸ੍ਟਾਸ਼ੁਚਿਭੋਜਨਾਨਿ ਪ੍ਰਧਰ੍ਸਣਂ ਦੇਵਗੁਰੁਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮ੍| ਉਨ੍ਮਾਦਹੇਤੁਰ੍ਭਯਹਰ੍ਸਪੂਰ੍ਵੋ ਮਨੋਭਿਘਾਤੋ ਵਿਸਮਾਸ਼੍ਚ ਚੇਸ੍ਟਾਃ||੪||
विरुद्धदुष्टाशुचिभोजनानि प्रधर्षणं देवगुरुद्विजानाम्| उन्मादहेतुर्भयहर्षपूर्वो मनोऽभिघातो विषमाश्च चेष्टाः||४||
🔊 Audio coming soon
ਸਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਨ੍ਮਾਦਹੇਤੁਮਾਹ- ਵਿਰੁਦ੍ਧੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਪਯਃਸਂਯੁਕ੍ਤਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿ, ਦੁਸ੍ਟਂ ਗਰਾਦਿ ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਦੋਸਜਨਕਂ ਚ, ਅਸ਼ੁਚਿ ਅਪਵਿਤ੍ਰਮ੍| ਭਯਹਰ੍ਸਪੂਰ੍ਵੋ ਮਨੋਭਿਘਾਤ ਇਤਿ ਅਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਃ ਕਾਰਣਵਾਚੀ, ਤੇਨ ਭਯਹਰ੍ਸਕਾਰਣਕੋ ਮਨੋਭਿਘਾਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਤਦ੍ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਹਾਰਾਦਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਕਾਰਣਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਭਯਹਰ੍ਸਾਵੁਪਲਕ੍ਸਣੌ, ਤੇਨ ਕ੍ਰੋਧਾਦਯੋਪਿ ਮਨੋਭਿਘਾਤਕਾ ਅਤ੍ਰ ਜ੍ਞੇਯਾਃ| ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਤੇ ਮਨਸਿ ਭਯਹਰ੍ਸਪੂਰ੍ਵਕ ਏਵੋਨ੍ਮਾਦੋ ਭਵਤਿ||੪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਤੈਰਲ੍ਪਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਮਲਾਃ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾ ਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ਨਿਵਾਸਂ ਹਦਯਂ ਪ੍ਰਦੂਸ੍ਯ| ਸ੍ਰੋਤਾਂਸ੍ਯਧਿਸ੍ਠਾਯ ਮਨੋਵਹਾਨਿ ਪ੍ਰਮੋਹਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਨਰਸ੍ਯ ਚੇਤਃ||੫||
तैरल्पसत्त्वस्य मलाः प्रदुष्टा बुद्धेर्निवासं हृदयं प्रदूष्य| स्रोतांस्यधिष्ठाय मनोवहानि प्रमोहयन्त्याशु नरस्य चेतः||५||
🔊 Audio coming soon
ਤੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਮਾਹ| ਅਲ੍ਪਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਅਲ੍ਪਸਤ੍ਤ੍ਵਗੁਣਸ੍ਯ| ਹਦਯਂ ਯਦ੍ਯਪਿ ਬੁਦ੍ਧਿਨਿਵਾਸਤ੍ਵੇਨਾਰ੍ਥੇਦਸ਼ਮਹਾਮੂਲੀਯਾਦੌ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਮੇਵ; ਤਥਾਪਿ ਬੁਦ੍ਧਿਨਿਵਾਸਤ੍ਵੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਮਿਹ ਕਤਂ, ਹਦਯੋਪਘਾਤਾਦ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਯੁਪਘਾਤੋ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੋ ਯੁਕ੍ਤ ਏਵ; ਆਸ਼੍ਰਯੋਪਘਾਤੇਨਾਸ਼੍ਰਿਤਸ੍ਯੋਪਘਾਤਃ ਸਿਦ੍ਧ ਏਵ| ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਚ ਮਨੋਵਹਾਨੀਤ੍ਯਨੇਨ ਹਦਯਦੇਸ਼ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਧਮਨ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਮਨੋਵਹਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ; ਕਿਂਵਾ ਕੇਵਲਮੇਵ ਸ਼ਰੀਰਂ ਮਨੋਭ੍ਯਨੁਸ੍ਯੂਤਂ ਜਗ੍ਰਾਹ| ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ- “ਕੇਵਲਮੇਵਾਸ੍ਯ ਮਨਸਃ ਸ਼ਰੀਰਮਧਿਸ੍ਠਾਨਭੂਤਂ” (ਵਿ.ਅ.੫) ਇਤਿ| ਚੇਤ ਇਤਿ ਮਨਃ||੫||
Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 7
ਧੀਵਿਭ੍ਰਮਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਪਰਿਪ੍ਲਵਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਯਾਕੁਲਾ ਦਸ੍ਟਿਰਧੀਰਤਾ ਚ| ਅਬਦ੍ਧਵਾਕ੍ਤ੍ਵਂ ਹਦਯਂ ਚ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਮੁਨ੍ਮਾਦਗਦਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਮ੍||੬|| ਸ ਮੂਢਚੇਤਾ ਨ ਸੁਖਂ ਨ ਦੁਃਖਂ ਨਾਚਾਰਧਰ੍ਮੌ ਕੁਤ ਏਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍| ਵਿਨ੍ਦਤ੍ਯਪਾਸ੍ਤਸ੍ਮਤਿਬੁਦ੍ਧਿਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਭ੍ਰਮਤ੍ਯਯਂ ਚੇਤ ਇਤਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚ||੭||
धीविभ्रमः सत्त्वपरिप्लवश्च पर्याकुला दृष्टिरधीरता च| अबद्धवाक्त्वं हृदयं च शून्यं सामान्यमुन्मादगदस्य लिङ्गम्||६|| स मूढचेता न सुखं न दुःखं नाचारधर्मौ कुत एव शान्तिम्| विन्दत्यपास्तस्मृतिबुद्धिसञ्ज्ञो भ्रमत्ययं चेत इतस्ततश्च||७||
🔊 Audio coming soon
ਧੀਵਿਭ੍ਰਮ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਾਮਾਨ੍ਯਮੁਨ੍ਮਾਦਪੂਰ੍ਵਰੂਪਮਾਹੇਤ੍ਯੇਕੇ| ਧੀਵਿਭ੍ਰਮਾਦਿ ਤ੍ਵਿਹ ਸਾਮਾਨ੍ਯਮੁਨ੍ਮਾਦਲਿਙ੍ਗਮੇਵੋਕ੍ਤਮ੍| ਕੁਤ ਏਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਿਤਿ ਕੁਤੋਪਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ| ਸਞ੍ਜ੍ਞਾ ਨਾਮੋਲ੍ਲੇਖੇਨ ਜ੍ਞਾਨਮ੍| ਭ੍ਰਮਤ੍ਯਯਂ ਚੇਤ ਇਤਿ ਅਸ਼੍ਵਾਨ੍ ਰਥਿਰਿਵ ਭ੍ਰਾਮਯਤਿ; ਅਤ੍ਰ ਣਿਜਰ੍ਥੋਨ੍ਤਰ੍ਭੂਤਃ||੬-੭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ਸਮੁਦ੍ਭ੍ਰਮਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਨਃਸ੍ਮਤੀਨਾਮੁਨ੍ਮਾਦਮਾਗਨ੍ਤੁਨਿਜੋਤ੍ਥਮਾਹੁਃ|੮|
समुद्भ्रमं बुद्धिमनःस्मृतीनामुन्मादमागन्तुनिजोत्थमाहुः|८|
🔊 Audio coming soon
ਉਨ੍ਮਾਦਸਞ੍ਜ੍ਞਾਵ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਮਾਹ- ਸਮੁਦ੍ਭ੍ਰਮਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਮੁਦ੍ਭ੍ਰਮ ਉਨ੍ਮਾਦ ਇਤ੍ਯੇਕੋਰ੍ਥਃ| ਮਨੋਵਿਭ੍ਰਮੋਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਰ੍ਥਚਿਨ੍ਤਨਾਦਿਨਾ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਨਿਦਾਨੋਕ੍ਤਸਞ੍ਜ੍ਞਾਦਿਵਿਭ੍ਰਮੋਪਿ ਮਨੋਵਿਭ੍ਰਮ ਏਵਾਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਨੀਯ ਇਹ, ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਦਿਵਿਭ੍ਰਮਸ੍ਯਾਪਿ ਮਨੋਵਿਭ੍ਰਮਜਨ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍||੮ ||
Adhikarana 7 (8-10) · Śloka 10
ਤਸ੍ਯੋਦ੍ਭਵਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਪਥਕ੍ ਤੁ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਚ||੮|| ਰੂਕ੍ਸਾਲ੍ਪਸ਼ੀਤਾਨ੍ਨਵਿਰੇਕਧਾਤੁਕ੍ਸਯੋਪਵਾਸੈਰਨਿਲੋਤਿਵਦ੍ਧਃ| ਚਿਨ੍ਤਾਦਿਜੁਸ੍ਟਂ ਹਦਯਂ ਪ੍ਰਦੂਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸ੍ਮਤਿਂ ਚਾਪ੍ਯੁਪਹਨ੍ਤਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍||੯|| ਅਸ੍ਥਾਨਹਾਸਸ੍ਮਿਤਨਤ੍ਯਗੀਤਵਾਗਙ੍ਗਵਿਕ੍ਸੇਪਣਰੋਦਨਾਨਿ| ਪਾਰੁਸ੍ਯਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਾਰੁਣਵਰ੍ਣਤਾਸ਼੍ਚ ਜੀਰ੍ਣੇ ਬਲਂ ਚਾਨਿਲਜਸ੍ਯ ਰੂਪਮ੍||੧੦||
तस्योद्भवं पञ्चविधं पृथक् तु वक्ष्यामि लिङ्गानि चिकित्सितं च||८|| रूक्षाल्पशीतान्नविरेकधातुक्षयोपवासैरनिलोऽतिवृद्धः| चिन्तादिजुष्टं हृदयं प्रदूष्य बुद्धिं स्मृतिं चाप्युपहन्ति शीघ्रम्||९|| अस्थानहासस्मितनृत्यगीतवागङ्गविक्षेपणरोदनानि| पारुष्यकार्श्यारुणवर्णताश्च जीर्णे बलं चानिलजस्य रूपम्||१०||
🔊 Audio coming soon
ਤਸ੍ਯੋਦ੍ਭਵਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਯਦ੍ਯਪਿ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇਸਾਧ੍ਯਸ੍ਯ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ, ਤਥਾਪਿ ਛਤ੍ਰਿਣੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਬਾਹੁਲ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਯਾਦਿ ਚਿਨ੍ਤਾ ਆਦਿਃ ਯੇਸਾਂ ਤੇ, ਤੇਨ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਾਦਯੋ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੋਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਾਰਵਾਚੀ| ਅਸ੍ਥਾਨੇ ਅਵਿਸਯੇ ਹਾਸਦੀਨ੍ਯਸ੍ਥਾਨਹਾਸਸ੍ਮਿਤਾਦੀਨਿ||੮-੧੦||
Adhikarana 8 (11-12) · Śloka 12
ਅਜੀਰ੍ਣਕਟ੍ਵਮ੍ਲਵਿਦਾਹ੍ਯਸ਼ੀਤੈਰ੍ਭੋਜ੍ਯੈਸ਼੍ਚਿਤਂ ਪਿਤ੍ਤਮੁਦੀਰ੍ਣਵੇਗਮ੍| ਉਨ੍ਮਾਦਮਤ੍ਯੁਗ੍ਰਮਨਾਤ੍ਮਕਸ੍ਯ ਹਦਿ ਸ਼੍ਰਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦਾਸ਼ੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੧੧|| ਅਮਰ੍ਸਸਂਰਮ੍ਭਵਿਨਗ੍ਨਭਾਵਾਃ ਸਨ੍ਤਰ੍ਜਨਾਤਿਦ੍ਰਵਣੌਸ੍ਣ੍ਯਰੋਸਾਃ | ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯਸ਼ੀਤਾਨ੍ਨਜਲਾਭਿਲਾਸਾਃ ਪੀਤਾ ਚ ਭਾਃ ਪਿਤ੍ਤਕਤਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਮ੍||੧੨||
अजीर्णकट्वम्लविदाह्यशीतैर्भोज्यैश्चितं पित्तमुदीर्णवेगम्| उन्मादमत्युग्रमनात्मकस्य हृदि श्रितं पूर्ववदाशु कुर्यात्||११|| अमर्षसंरम्भविनग्नभावाः सन्तर्जनातिद्रवणौष्ण्यरोषाः | प्रच्छायशीतान्नजलाभिलाषाः पीता च भाः पित्तकृतस्य लिङ्गम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ਅਜੀਰ੍ਣੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਿਤ੍ਤੋਨ੍ਮਾਦਮਾਹ| ਚਿਤਮਿਤ੍ਯਨੇਨ ਚਯਪੂਰ੍ਵਕਤ੍ਵੇਨ ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਨ੍ਤਂ ਕੋਪਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ, ਚਯਪੂਰ੍ਵਕੋ ਹਿ ਦੋਸਕੋਪੋ ਬਲਵਤ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਮਹਾਨ੍ਭਵਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਿਹ ਚਿਤਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪ੍ਰਕੋਪਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ| ਅਤ੍ਯੁਗ੍ਰਮਿਤਿ ਤੀਵ੍ਰਵੇਗਮ੍| ਪੂਰ੍ਵਵਦਿਤ੍ਯਨੇਨ ਵਾਤੋਨ੍ਮਾਦਵਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾਦਿਜੁਸ੍ਟਮਿਤ੍ਯਾਦਿਗ੍ਰਨ੍ਥੋਕ੍ਤਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਮਤਿਦਿਸ਼ਤਿ| ਅਮਰ੍ਸਃ ਅਕ੍ਸਾਨ੍ਤਿਃ, ਸਂਰਮ੍ਭ ਆਰਭਟੀ, ਵਿਨਗ੍ਰਭਾਵਃ ਅਵਸ੍ਤ੍ਰਤ੍ਵਮ੍| ਅਤਿਦ੍ਰਵਣਂ ਤ੍ਵਰਿਤਗਮਨਮ੍| ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯਃ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਚ੍ਛਾਯੋ ਦੇਸ਼ਃ||੧੧-੧੨||
Adhikarana 9 (13-14) · Śloka 14
ਸਮ੍ਪੂਰਣੈਰ੍ਮਨ੍ਦਵਿਚੇਸ੍ਟਿਤਸ੍ਯ ਸੋਸ੍ਮਾ ਕਫੋ ਮਰ੍ਮਣਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਃ| ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸ੍ਮਤਿਂ ਚਾਪ੍ਯੁਪਹਤ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਮੋਹਯਨ੍ ਸਞ੍ਜਨਯੇਦ੍ਵਿਕਾਰਮ੍||੧੩|| ਵਾਕ੍ਚੇਸ੍ਟਿਤਂ ਮਨ੍ਦਮਰੋਚਕਸ਼੍ਚ ਨਾਰੀਵਿਵਿਕ੍ਤਪ੍ਰਿਯਤਾਤਿਨਿਦ੍ਰਾ| ਛਰ੍ਦਿਸ਼੍ਚ ਲਾਲਾ ਚ ਬਲਂ ਚ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਨਖਾਦਿਸ਼ੌਕ੍ਲ੍ਯਂ ਚ ਕਫਾਤ੍ਮਕਸ੍ਯ||੧੪||
सम्पूरणैर्मन्दविचेष्टितस्य सोष्मा कफो मर्मणि सम्प्रवृद्धः| बुद्धिं स्मृतिं चाप्युपहत्य चित्तं प्रमोहयन् सञ्जनयेद्विकारम्||१३|| वाक्चेष्टितं मन्दमरोचकश्च नारीविविक्तप्रियताऽतिनिद्रा| छर्दिश्च लाला च बलं च भुङ्क्ते नखादिशौक्ल्यं च कफात्मकस्य||१४||
🔊 Audio coming soon
ਸਮ੍ਪੂਰਣੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕਫੋਨ੍ਮਾਦਮਾਹ| ਸੋਸ੍ਮਾ ਕਫ ਇਤਿ ਸਹ ਊਸ੍ਮਣਾ ਕਫ ਉਨ੍ਮਾਦਂ ਕਰੋਤਿ ਨ ਕੇਵਲ ਇਤਿ, ਉਨ੍ਮਾਦਕਰਣੇ ਕਫਸ੍ਯ ਊਸ੍ਮਸਹਿਤਤ੍ਵਰੂਪਂ ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ; ਕਿਂਵੋਸ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵੀਰ੍ਯਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੂਪਮੁਚ੍ਯਤੇ, ਤੇਨ ਸੋਸ੍ਮਾ ਕਫ ਇਤਿ ਉਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਸ਼ਕ੍ਤਿਕਃ ਕਫ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਮਰ੍ਮਣੀਤਿ ਹਦਯੇ| ਨਾਰੀਵਿਵਿਕ੍ਤਯੋਃ ਪ੍ਰਿਯਤਾ ਨਾਰੀਵਿਵਿਕ੍ਤਪ੍ਰਿਯਤਾ; ਵਿਵਿਕ੍ਤਂ ਵਿਜਨਮ੍||੧੩-੧੪||
Adhikarana 10 (15) · Śloka 15
ਯਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਪ੍ਰਭਵੋਤਿਘੋਰਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਮਸ੍ਤੈਃ ਸ ਚ ਹੇਤੁਭਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਰੂਪਾਣਿ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਤਾਦਗ੍ਵਿਰੁਦ੍ਘਭੈਸਜ੍ਯਵਿਧਿਰ੍ਵਿਵਰ੍ਜ੍ਯਃ||੧੫||
यः सन्निपातप्रभवोऽतिघोरः सर्वैः समस्तैः स च हेतुभिः स्यात्| सर्वाणि रूपाणि बिभर्ति तादृग्विरुद्घभैषज्यविधिर्विवर्ज्यः||१५||
🔊 Audio coming soon
ਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਮਾਹ| ਸਰ੍ਵੈਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮਪਿ ਸਰ੍ਵਹੇਤੂਨਾਂ ਜਨਕਤ੍ਵਂ ਸ੍ਯਾਦਤ ਆਹ- ਸਮਸ੍ਤੈਰਿਤਿ| ਵਿਰੁਦ੍ਧਭੈਸਜ੍ਯਵਿਧਿਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਵਰ੍ਜ੍ਯਃ| ਕੇਚਿਦਤ੍ਰ ਤਾਦਕ੍ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਯ ਏਵ ਸਮਸ੍ਤਹੇਤੁਜਃ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸਣਸ਼੍ਚ ਸ ਏਵ ਵਰ੍ਜ੍ਯੋ ਨ ਤ੍ਵਲ੍ਪਹੇਤੁਲਕ੍ਸਣ ਇਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ||੧੫||
Adhikarana 11 (16) · Śloka 16
ਦੇਵਰ੍ਸਿਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪਿਸ਼ਾਚਯਕ੍ਸਰਕ੍ਸਃਪਿਤਣਾਮਭਿਧਰ੍ਸਣਾਨਿ| ਆਗਨ੍ਤੁਹੇਤੁਰ੍ਨਿਯਮਵ੍ਰਤਾਦਿ ਮਿਥ੍ਯਾਕਤਂ ਕਰ੍ਮ ਚ ਪੂਰ੍ਵਦੇਹੇ||੧੬||
देवर्षिगन्धर्वपिशाचयक्षरक्षःपितॄणामभिधर्षणानि| आगन्तुहेतुर्नियमव्रतादि मिथ्याकृतं कर्म च पूर्वदेहे||१६||
🔊 Audio coming soon
ਦੇਵਰ੍ਸੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾਗਨ੍ਤੂਨ੍ਮਾਦਮਾਹ| ਇਹ ਯੇਸੁਰਾਦਯਃਸੁਸ਼੍ਰੁਤੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇਨਾਵਿਸ੍ਕਤਤਮਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਃ| ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ ਚ- “ਇਤ੍ਯਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਾਨਾਂ ਗ੍ਰਹਾਣਾਮਾਵਿਸ੍ਕਤਤਮਾ ਹ੍ਯਸ੍ਟਾਵੇਤੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾ” ਇਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਚ ਰਕ੍ਸਃਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਰਾਕ੍ਸਸਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸਸਯੋਰ੍ਗ੍ਰਹਣਂ, ਤੇਨ ਵਿਵਰਣੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸਸੋਨ੍ਮਤ੍ਤੋਪ੍ਯੁਕ੍ਤਃ| ਅਭਿਧਰ੍ਸਣਮ੍ ਆਵੇਸ਼ਃ| ਨਿਯਮੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਐਹਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਦੇਵਾਦ੍ਯਾਵੇਸ਼ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰੂਤੇ; ਮਿਥ੍ਯਾਕਤਂ ਕਰ੍ਮ ਚੇਤ੍ਯਨੇਨ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਕਤਂ ਕਰ੍ਮ ਆਹ||੧੬||
Adhikarana 12 (17) · Śloka 17
ਅਮਰ੍ਤ੍ਯਵਾਗ੍ਵਿਕ੍ਰਮਵੀਰ੍ਯਚੇਸ੍ਟੋ ਜ੍ਞਾਨਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨਬਲਾਦਿਭਿਰ੍ਯਃ| ਉਨ੍ਮਾਦਕਾਲੋਨਿਯਤਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯ ਭੂਤੋਤ੍ਥਮੁਨ੍ਮਾਦਮੁਦਾਹਰੇਤ੍ਤਮ੍||੧੭||
अमर्त्यवाग्विक्रमवीर्यचेष्टो ज्ञानादिविज्ञानबलादिभिर्यः| उन्मादकालोऽनियतश्च यस्य भूतोत्थमुन्मादमुदाहरेत्तम्||१७||
🔊 Audio coming soon
ਅਮਰ੍ਤ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾਗਨ੍ਤੂਨਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯਾਹ| ਅਮਰ੍ਤ੍ਯੈਃ ਅਮਾਨੁਸੈਰ੍ਵਾਗਾਦਿਭਿਰ੍ਲਕ੍ਸਿਤਂ ਭੂਤੋਤ੍ਥਮੁਦਾਹਰੇਤ੍| ਅਨਿਯਤ ਇਤਿ ਵਾਤਿਕਾਦਿਵਨ੍ਨ ਆਹਾਰਜੀਰ੍ਣਾਦਿਕਾਲਨਿਯਤਃ; ਯੇ ਤੁ ‘ਨਿਯਤ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਾਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਨਿਯਤਤਿਥ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਗ੍ਰਹਣਮਭਿਪ੍ਰੇਤਮ੍||੧੭||
Adhikarana 13 (18) · Śloka 18
ਅਦੂਸਯਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਦੇਹਂ ਦੇਵਾਦਯਃ ਸ੍ਵੈਸ੍ਤੁ ਗੁਣਪ੍ਰਭਾਵੈਃ| ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਦਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤਰਸਾ ਯਥੈਵ ਚ੍ਛਾਯਾਤਪੌ ਦਰ੍ਪਣਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤੌ||੧੮||
अदूषयन्तः पुरुषस्य देहं देवादयः स्वैस्तु गुणप्रभावैः| विशन्त्यदृश्यास्तरसा यथैव च्छायातपौ दर्पणसूर्यकान्तौ||१८||
🔊 Audio coming soon
ਅਦੂਸਯਨ੍ਤ ਈਸਦ੍ਦੂਸਯਨ੍ਤਃ| ਗੁਣਪ੍ਰਭਾਵੈਰਿਤਿ ਅਣਿਮਾਦਿਗੁਣਪ੍ਰਭਾਵੈਃ| ਤਰਸਾ ਅਤਿਵੇਗੇਨ| ਦਸ੍ਟਾਨ੍ਤਦ੍ਵਯਮਾਹ- ਛਾਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਛਾਯਾ ਯਥਾ ਦਰ੍ਪਣਮ੍, ਆਤਪਃ ਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤਮ, ਅਦੂਸਯਨ੍ਨੇਵਾਦਸ਼੍ਯਮਾਨਗੁਣਪ੍ਰਭਾਵੇਣਾਵਿਸ਼ਤਿ, ਤਥਾ ਦੇਵਾਦਯੋਪਿ ਦੇਹਂ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੮||
Adhikarana 14 (19) · Śloka 19
ਆਘਾਤਕਾਲੋ ਹਿ ਸ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਨਿਦਾਨੇਥ ਸੁਰਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ| ਉਨ੍ਮਾਦਰੂਪਾਣਿ ਪਥਙ੍ਨਿਬੋਧ ਕਾਲਂ ਚ ਗਮ੍ਯਾਨ੍ ਪੁਰੁਸਾਂਸ਼੍ਚ ਤੇਸਾਮ੍||੧੯||
आघातकालो हि स पूर्वरूपः प्रोक्तो निदानेऽथ सुरादिभिश्च| उन्मादरूपाणि पृथङ्निबोध कालं च गम्यान् पुरुषांश्च तेषाम्||१९||
🔊 Audio coming soon
ਆਘਾਤਕਾਲ ਇਤਿ ਆਵੇਸ਼ਾਵਕਾਸ਼ਃ; ਸ ਚ ਨਿਦਾਨੇ “ਤਦ੍ਯਥਾ- ਪਾਪਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ ਸਮਾਰਮ੍ਭੇ” (ਨਿ.ਅ.੭) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਕ੍ਤਃ| ਕਾਲਂ ਤਿਥਿਰੂਪਮ੍||੧੯||
Adhikarana 15 (20) · Śloka 20
ਤਦ੍ਯਥਾ- ਸੌਮ੍ਯਦਸ੍ਟਿਂ ਗਮ੍ਭੀਰਮਧਸ੍ਯਮਕੋਪਨਮਸ੍ਵਪ੍ਨਭੋਜਨਾਭਿਲਾਸਿਣਮਲ੍ਪਸ੍ਵੇਦਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਵਾਤਂ ਸ਼ੁਭਗਨ੍ਧਂ ਫੁਲ੍ਲਪਦ੍ਮਵਦਨਮਿਤਿ ਦੇਵੋਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍; ਗੁਰੁਵਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਰ੍ਸੀਣਾਮਭਿਸ਼ਾਪਾਭਿਚਾਰਾਭਿਧ੍ਯਾਨਾਨੁਰੂਪਚੇਸ੍ਟਾਹਾਰਵ੍ਯਾਹਾਰਂ ਤੈਰੁਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍; ਅਪ੍ਰਸਨ੍ਨਦਸ੍ਟਿਮਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਂ ਨਿਦ੍ਰਾਲੁਂ ਪ੍ਰਤਿਹਤਵਾਚਮਨਨ੍ਨਾਭਿਲਾਸਮਰੋਚਕਾਵਿਪਾਕਪਰੀਤਂ ਚ ਪਿਤਭਿਰੁਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍; (ਚਣ੍ਡਂ ਸਾਹਸਿਕਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਗਮ੍ਭੀਰਮਧਸ੍ਯਂ) ਮੁਖਵਾਦ੍ਯਨਤ੍ਯਗੀਤਾਨ੍ਨਪਾਨਸ੍ਨਾਨਮਾਲ੍ਯਧੂਪਗਨ੍ਧਰਤਿਂ ਰਕ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰਬਲਿਕਰ੍ਮਹਾਸ੍ਯਕਥਾਨੁਯੋਗਪ੍ਰਿਯਂ ਸ਼ੁਭਗਨ੍ਧਂ ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍; ਅਸਕਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਰੋਦਨਹਾਸ੍ਯਂ ਨਤ੍ਯਗੀਤਵਾਦ੍ਯਪਾਠਕਥਾਨ੍ਨਪਾਨਸ੍ਨਾਨਮਾਲ੍ਯਧੂਪਗਨ੍ਧਰਤਿਂ ਰਕ੍ਤਵਿਪ੍ਲੁਤਾਕ੍ਸਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਵੈਦ੍ਯਪਰਿਵਾਦਿਨਂ ਰਹਸ੍ਯਭਾਸਿਣਂ ਚ ਯਕ੍ਸੋਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍; ਨਸ੍ਟਨਿਦ੍ਰਮਨ੍ਨਪਾਨਦ੍ਵੇਸਿਣਮਨਾਹਾਰਮਪ੍ਯਤਿਬਲਿਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਮਾਂਸਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਾਭਿਲਾਸਿਣਂ ਸਨ੍ਤਰ੍ਜਕਂ ਚ ਰਾਕ੍ਸਸੋਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍; ਪ੍ਰਹਾਸਨਤ੍ਯਪ੍ਰਧਾਨਂ ਦੇਵਵਿਪ੍ਰਵੈਦ੍ਯਦ੍ਵੇਸਾਵਜ੍ਞਾਭਿਃ ਸ੍ਤੁਤਿਵੇਦਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਦਾਹਰਣੈਃ ਕਾਸ੍ਠਾਦਿਭਿਰਾਤ੍ਮਪੀਡਨੇਨ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸਸੋਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍; ਅਸ੍ਵਸ੍ਥਚਿਤ੍ਤਂ ਸ੍ਥਾਨਮਲਭਮਾਨਂ ਨਤ੍ਯਗੀਤਹਾਸਿਨਂ ਬਦ੍ਧਾਬਦ੍ਧਪ੍ਰਲਾਪਿਨਂ ਸਙ੍ਕਰਕੂਟਮਲਿਨਰਥ੍ਯਾਚੇਲਤਣਾਸ਼੍ਮਕਾਸ੍ਠਾਧਿਰੋਹਣਰਤਿਂ ਭਿਨ੍ਨਰੂਕ੍ਸਸ੍ਵਰਂ ਨਗ੍ਨਂ ਵਿਧਾਵਨ੍ਤਂ ਨੈਕਤ੍ਰ ਤਿਸ੍ਠਨ੍ਤਂ ਦੁਃਖਾਨ੍ਯਾਵੇਦਯਨ੍ਤਂ ਨਸ੍ਟਸ੍ਮਤਿਂ ਚ ਪਿਸ਼ਾਚੋਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍||੨੦||
तद्यथा- सौम्यदृष्टिं गम्भीरमधृष्यमकोपनमस्वप्नभोजनाभिलाषिणमल्पस्वेदमूत्रपुरीषवातं शुभगन्धं फुल्लपद्मवदनमिति देवोन्मत्तं विद्यात्; गुरुवृद्धसिद्धर्षीणामभिशापाभिचाराभिध्यानानुरूपचेष्टाहारव्याहारं तैरुन्मत्तं विद्यात्; अप्रसन्नदृष्टिमपश्यन्तं निद्रालुं प्रतिहतवाचमनन्नाभिलाषमरोचकाविपाकपरीतं च पितृभिरुन्मत्तं विद्यात्; (चण्डं साहसिकं तीक्ष्णं गम्भीरमधृष्यं) मुखवाद्यनृत्यगीतान्नपानस्नानमाल्यधूपगन्धरतिं रक्तवस्त्रबलिकर्महास्यकथानुयोगप्रियं शुभगन्धं च गन्धर्वोन्मत्तं विद्यात्; असकृत्स्वप्नरोदनहास्यं नृत्यगीतवाद्यपाठकथान्नपानस्नानमाल्यधूपगन्धरतिं रक्तविप्लुताक्षं द्विजातिवैद्यपरिवादिनं रहस्यभाषिणं च यक्षोन्मत्तं विद्यात्; नष्टनिद्रमन्नपानद्वेषिणमनाहारमप्यतिबलिनं शस्त्रशोणितमांसरक्तमाल्याभिलाषिणं सन्तर्जकं च राक्षसोन्मत्तं विद्यात्; प्रहासनृत्यप्रधानं देवविप्रवैद्यद्वेषावज्ञाभिः स्तुतिवेदमन्त्रशास्त्रोदाहरणैः काष्ठादिभिरात्मपीडनेन च ब्रह्मराक्षसोन्मत्तं विद्यात्; अस्वस्थचित्तं स्थानमलभमानं नृत्यगीतहासिनं बद्धाबद्धप्रलापिनं सङ्करकूटमलिनरथ्याचेलतृणाश्मकाष्ठाधिरोहणरतिं भिन्नरूक्षस्वरं नग्नं विधावन्तं नैकत्र तिष्ठन्तं दुःखान्यावेदयन्तं नष्टस्मृतिं च पिशाचोन्मत्तं विद्यात्||२०||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਵਪ੍ਨਭੋਜਨਾਭਿਲਾਸੀ ਨ ਭਵਤੀਤਿ ਅਸ੍ਵਪ੍ਨਭੋਜਨਭਿਲਾਸੀ| ਦੇਵਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨੇਹ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਮਤਾਦ੍ਦੇਵਾਦ੍ਯਨੁਕਾਰਿਣਸ੍ਤਦਨੁਚਰਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ| ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇਨ- “ਨ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਯੈਃ ਸਹ ਸਂਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਨ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਯਾਨ੍ ਕ੍ਵਚਿਦਾਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ| ਯੇ ਤ੍ਵਾਵਿਸ਼ਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਮੋਹਾਤ੍ਤੇ ਭੂਤਵਿਦ੍ਯਾਵਿਸਯਾਦਪੋਹ੍ਯਾਃ|| ਤੇਸਾਂ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਪਰਿਚਾਰਕਾ ਯੇ ਕੋਟੀਸਹਸ੍ਰਾਯੁਤਪਦ੍ਮਸਙ੍ਖ੍ਯਾਃ|| ਅਸਗ੍ਵਸਾਮਾਂਸਭੁਜਃ ਸੁਭੀਮਾ ਨਿਸ਼ਾਵਿਹਾਰਾਸ਼੍ਚ ਤਮਾਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ” (ਸੁ.ਉ.ਅ.੬੦) ਇਤਿ| ਸਿਸਧਰ੍ਮਤਯਾ ਗੁਰ੍ਵਾਦੀਨਾਮਸੂਤ੍ਰਿਤਾਨਾਮਪ੍ਯੁਦਾਹਰਣਮ੍| ਗੁਰ੍ਵਾਦ੍ਯਭਿਸ਼ਾਪਾਦਯੋ ਯਾਦਸ਼ੇਨਾਭਿਪ੍ਰਾਯੇਣ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਦਨੁਰੂਪਚੇਸ੍ਟਾਦਯੋਪਿ ਤੈਰੁਨ੍ਮਤ੍ਤਸ੍ਯ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਗੁਰ੍ਵਾਦਿਗ੍ਰਨ੍ਥਾਰ੍ਥਃ| ਅਨਨ੍ਨਾਭਿਲਾਸਃ ਅਨ੍ਨਾਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾ, ਅਰੋਚਕਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੇਪ੍ਯੁਪਯੋਗਸਮਯੇਨਭਿਲਾਸਃ| ਚਣ੍ਡਮਿਤਿ ਮਾਰਣਾਤ੍ਮਕਮ੍| ਸ੍ਤੁਤਿਃ ਸ੍ਤਾਵਕੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਃ| ਉਦਾਹਰਣਮਿਤਿ ਪਠਨਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਾਦੀਨਾਮੇਵ| ਸ੍ਥਾਨਮਲਭਮਾਨਮਿਤਿ ਸ੍ਥਾਨਮੇਵ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਭਾਸਮਾਣਮ੍| ਬਦ੍ਧਾਬਦ੍ਧਤ੍ਵਂ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧਾਸਮ੍ਬਦ੍ਧਤ੍ਵਮ੍| ਸਙ੍ਕਰਃ ਤਣਾਦਿਚਯ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੨੦||
Adhikarana 16 (21) · Śloka 21
ਤਤ੍ਰ ਚੌਕ੍ਸਾਚਾਰਂ ਤਪਃਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਕੋਵਿਦਂ ਨਰਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪ੍ਰਤਿਪਦਿ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚ ਛਿਦ੍ਰਮਵੇਕ੍ਸ੍ਯਾਭਿਧਰ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ, ਸ੍ਨਾਨਸ਼ੁਚਿਵਿਵਿਕ੍ਤਸੇਵਿਨਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਰੁਤਿਵਾਕ੍ਯਕੁਸ਼ਲਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸਸ੍ਠ੍ਯਾਂ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਚਰ੍ਸਯਃ, ਮਾਤਪਿਤਗੁਰੁਵਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਾਚਾਰ੍ਯੋਪਸੇਵਿਨਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਮਮਾਵਸ੍ਯਾਯਾਂ ਚ ਪਿਤਰਃ, ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਤੁਤਿਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਰਤਿਂ ਪਰਦਾਰਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਪ੍ਰਿਯਂ ਚੌਕ੍ਸਾਚਾਰਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚ, ਸਤ੍ਤ੍ਵਬਲਰੂਪਗਰ੍ਵਸ਼ੌਰ੍ਯਯੁਕ੍ਤਂ ਮਾਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਹਾਸ੍ਯਪ੍ਰਿਯਮਤਿਵਾਕ੍ਕਰਣਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਚ ਯਕ੍ਸਾਃ, ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਤਪੋਨਿਯਮੋਪਵਾਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਦੇਵਯਤਿਗੁਰੁਪੂਜਾਰਤਿਂ ਭ੍ਰਸ੍ਟਸ਼ੌਚਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ੍ਣਵਾਦਿਨਂ ਸ਼ੂਰਮਾਨਿਨਂ ਦੇਵਾਗਾਰਸਲਿਲਕ੍ਰੀਡਨਰਤਿਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸਸਾਃ, ਰਕ੍ਸਃਪਿਸ਼ਾਚਾਸ੍ਤੁ ਹੀਨਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਿਸ਼ੁਨਂ ਸ੍ਤ੍ਰੈਣਂ ਲੁਬ੍ਧਂ ਸ਼ਠਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਤਤੀਯਾਸ੍ਟਮੀਸੁ; ਇਤ੍ਯਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਾਨਾਂ ਗ੍ਰਹਾਣਾਮਾਵਿਸ੍ਕਤਤਮਾ ਹ੍ਯਸ੍ਟਾਵੇਤੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ||੨੧||
तत्र चौक्षाचारं तपःस्वाध्यायकोविदं नरं प्रायः शुक्लप्रतिपदि त्रयोदश्यां च छिद्रमवेक्ष्याभिधर्षयन्ति देवाः, स्नानशुचिविविक्तसेविनं धर्मशास्त्रश्रुतिवाक्यकुशलं प्रायः षष्ठ्यां नवम्यां चर्षयः, मातृपितृगुरुवृद्धसिद्धाचार्योपसेविनं प्रायो दशम्याममावस्यायां च पितरः, गन्धर्वाः स्तुतिगीतवादित्ररतिं परदारगन्धमाल्यप्रियं चौक्षाचारं प्रायो द्वादश्यां चतुर्दश्यां च, सत्त्वबलरूपगर्वशौर्ययुक्तं माल्यानुलेपनहास्यप्रियमतिवाक्करणं प्रायः शुक्लैकादश्यां सप्तम्यां च यक्षाः, स्वाध्यायतपोनियमोपवासब्रह्मचर्यदेवयतिगुरुपूजाऽरतिं भ्रष्टशौचं ब्राह्मणमब्राह्मणं वा ब्राह्म्णवादिनं शूरमानिनं देवागारसलिलक्रीडनरतिं प्रायः शुक्लपञ्चम्यां पूर्णचन्द्रदर्शने च ब्रह्मराक्षसाः, रक्षःपिशाचास्तु हीनसत्त्वं पिशुनं स्त्रैणं लुब्धं शठं प्रायो द्वितीयातृतीयाष्टमीषु; इत्यपरिसङ्ख्येयानां ग्रहाणामाविष्कृततमा ह्यष्टावेते व्याख्याताः||२१||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਚੌਕ੍ਸਾਚਾਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾਭਿਗਮਨੀਯਪੁਰੁਸਾਨ੍ ਕਾਲਂ ਚ ਪਥਗਾਹ| ਚੌਕ੍ਸਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਆਚਾਰੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਚੌਕ੍ਸਾਚਾਰਃ| ਚੌਕ੍ਸਾਚਾਰਾਦਿਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਤਯਾ ਯਦ੍ਯਪਿ ਉਨ੍ਮਾਦਾਨਰ੍ਹਾਸ੍ਤਥਾਪਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾਤ੍ਤੇ ਦੇਵਾਦਿਭਿਰੁਨ੍ਮਾਦ੍ਯਨ੍ਤ ਇਤਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਅਤਿਵਾਕ੍ਕਰਣਮਿਤਿ ਅਤਿਭਾਸਮਾਣਮ੍| ਛਿਦ੍ਰਮਿਤਿ ਉਚ੍ਛਿਸ੍ਟਾਵਸ੍ਥਾਨਾਦਿਰੂਪਮਪਚਾਰਮ੍| ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਭੂਤਵਿਦ੍ਯਾਧਿਕਾਰਤ੍ਵਾਦ੍ਭੌਤਿਕੋਨ੍ਮਾਦਸ੍ਯ ਲੇਸ਼ਕਥਨਮਿਹਾਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾਰ੍ਥਂ, ਤੇਨਾਪਰੇਪ੍ਯੁਨ੍ਮਾਦਕਭੂਤਾਃ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਅਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ||੨੧||
Adhikarana 17 (22) · Śloka 22
ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵਪਿ ਤੁ ਖਲ੍ਵੇਸੁ ਯੋ ਹਸ੍ਤਾਵੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਰੋਸਸਂਰਮ੍ਭਾਨ੍ਨਿਃਸ਼ਙ੍ਕਮਨ੍ਯੇਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਵਾ ਨਿਪਾਤਯੇਤ੍ ਸ ਹ੍ਯਸਾਧ੍ਯੋ ਜ੍ਞੇਯਃ; ਤਥਾ ਯਃ ਸਾਸ਼੍ਰੁਨੇਤ੍ਰੋ ਮੇਢ੍ਰਪ੍ਰਵਤ੍ਤਰਕ੍ਤਃ ਕ੍ਸਤਜਿਹ੍ਵਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤਨਾਸਿਕਸ਼੍ਛਿਦ੍ਯਮਾਨਚਰ੍ਮਾਪ੍ਰਤਿਹਨ੍ਯਮਾਨਵਾਣਿਃ ਸਤਤਂ ਵਿਕੂਜਨ੍ ਦੁਰ੍ਵਰ੍ਣਸ੍ਤਸਾਰ੍ਤਃ ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਸ ਹਿਂਸਾਰ੍ਥਿਨੋਨ੍ਮਤ੍ਤੋ ਜ੍ਞੇਯਃ; ਤਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੨੨||
सर्वेष्वपि तु खल्वेषु यो हस्तावुद्यम्य रोषसंरम्भान्निःशङ्कमन्येष्वात्मनि वा निपातयेत् स ह्यसाध्यो ज्ञेयः; तथा यः साश्रुनेत्रो मेढ्रप्रवृत्तरक्तः क्षतजिह्वः प्रस्रुतनासिकश्छिद्यमानचर्माऽप्रतिहन्यमानवाणिः सततं विकूजन् दुर्वर्णस्तृषार्तः पूतिगन्धश्च स हिंसार्थिनोन्मत्तो ज्ञेयः; तं परिवर्जयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
ਅਸਾਧ੍ਯਭੂਤਜੋਨ੍ਮਾਦਮਾਹ- ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਿਂਸਾਰ੍ਥੀ ਮਾਰਾਤ੍ਮਕਃ| ਅਪ੍ਰਤਿਹਨ੍ਯਮਾਨਵਾਣਿਰਿਤਿ ਨਿਤ੍ਯਵਾਗਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ਭੂਤੋ ਭਵਤਿ ਰਤ੍ਯਰ੍ਚਨਹਿਂਸਾਭੇਦੇਨ| ਤਤ੍ਰ ਹਿਂਸਾਰ੍ਥਿਨਾ ਗਹੀਤੋਸਾਧ੍ਯੋ ਭਵਤਿ, ਅਤ ਏਵਾਸਾਧ੍ਯਭੂਤੋਨ੍ਮਾਦੇ ਉਕ੍ਤਂ- ਹਿਂਸਾਰ੍ਥਿਨੋਨ੍ਮਤ ਇਤਿ||੨੨||
Adhikarana 18 (23) · Śloka 23
ਰਤ੍ਯਰ੍ਚਨਾਕਾਮੋਨ੍ਮਾਦਿਨੌ ਤੁ ਭਿਸਗਭਿਪ੍ਰਾਯਾਚਾਰਾਭ੍ਯਾਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤਦਙ੍ਗੋਪਹਾਰਬਲਿਮਿਸ਼੍ਰੇਣ| ਮਨ੍ਤ੍ਰਭੈਸਜ੍ਯਵਿਧਿਨੋਪਕ੍ਰਮੇਤ੍||੨੩||
रत्यर्चनाकामोन्मादिनौ तु भिषगभिप्रायाचाराभ्यां बुद्ध्वा तदङ्गोपहारबलिमिश्रेण| मन्त्रभैषज्यविधिनोपक्रमेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
ਰਤ੍ਯਰ੍ਚਨਾਰ੍ਥਿਭੂਤਗਹੀਤਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਰਤ੍ਯਰ੍ਚਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਰਤਿਕਾਮੋਰ੍ਚਨਾਕਾਮਸ਼੍ਚ ਰਤ੍ਯਰ੍ਚਨਾਕਾਮੌ, ਤਾਭ੍ਯਾਮੁਨ੍ਮਾਦਿਤੌ ਰਤ੍ਯਰ੍ਚਨਾਕਾਮੋਨ੍ਮਾਦਿਤੌ| ਅਭਿਪ੍ਰਾਯਾਚਾਰਾਭ੍ਯਾਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵੇਤਿ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯੇਣ ਯਃ ਕਾਮ੍ਯਮਰ੍ਥਮਿਚ੍ਛਤਿ ਸ ਰਤਿਕਾਮਃ, ਯਸ੍ਤੁ ਪੂਜਾਮਿਚ੍ਛਤਿ ਸ ਅਰ੍ਚਨਾਕਾਮਃ; ਏਵਮਾਚਾਰੇਣ ਯਃ ਕਾਮ੍ਯਾਰ੍ਥਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚੇਸ੍ਟਤੇ ਸ ਰਤਿਕਾਮਃ, ਯੋਰ੍ਚਨਾਰ੍ਥਂ ਪੁਸ੍ਪਧੂਪਾਦਿਕਮਨ੍ਵਿਸ੍ਯਤਿ ਸੋਰ੍ਚਨਾਕਾਮਃ, ਇਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤਦਙ੍ਗਰਤ੍ਯੁਪਹਾਰਾਦਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ; ਤਸ੍ਯਾ ਰਤੇਰਰ੍ਚਨਾਯਾਸ਼੍ਚ ਯਦਙ੍ਗਸਾਧਨਂ ਤਤ੍ਤਦ੍ਵਰ੍ਤਨੇਨ ਤਤ੍ਤਦਙ੍ਗੋਪਹਾਰਰੂਪਬਲਿਨਾ ਭੈਸਜ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਧਿਨਾ ਚੋਪਚਾਰਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯ ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਃ||੨੩||
Adhikarana 19 (24-32) · Śloka 33
ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਯੋਰਪਿ ਨਿਜਾਗਨ੍ਤੁਨਿਮਿਤ੍ਤਯੋਰੁਨ੍ਮਾਦਯੋਃ ਸਮਾਸਵਿਸ੍ਤਰਾਭ੍ਯਾਂ ਭੇਸਜਵਿਧਿਮਨੁਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੨੪|| ਉਨ੍ਮਾਦੇ ਵਾਤਜੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਨੇਹਪਾਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸਵਿਤ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਵਤਮਾਰ੍ਗੇ ਤੁ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਮਦੁ ਸ਼ੋਧਨਮ੍||੨੫|| ਕਫਪਿਤ੍ਤੋਦ੍ਭਵੇਪ੍ਯਾਦੌ ਵਮਨਂ ਸਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਸਂਸਰ੍ਜਨਕ੍ਰਮਃ||੨੬|| ਨਿਰੂਹਂ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਂ ਚ ਸ਼ਿਰਸਸ਼੍ਚ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਦੋਸਂ ਤੇਸਾਂ ਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਮਾਚਰੇਤ੍||੨੭|| ਹਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ਼ਿਰਃਕੋਸ੍ਠੇ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਵਮਨਾਦਿਭਿਃ| ਮਨਃਪ੍ਰਸਾਦਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਮਤਿਂ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂ ਚ ਵਿਨ੍ਦਤਿ||੨੮|| ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਚਾਰਵਿਭ੍ਰਂਸ਼ੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਨਾਵਨਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਤਾਡਨਂ ਚ ਮਨੋਬੁਦ੍ਧਿਦੇਹਸਂਵੇਜਨਂ ਹਿਤਮ੍||੨੯|| ਯਃ ਸਕ੍ਤੋਵਿਨਯੇ ਪਟ੍ਟੈਃ ਸਂਯਮ੍ਯ ਸੁਦਢੈਃ ਸੁਖੈਃ| ਅਪੇਤਲੋਹਕਾਸ੍ਠਾਦ੍ਯੇ ਸਂਰੋਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਮੋਗਹੇ||੩੦|| ਤਰ੍ਜਨਂ ਤ੍ਰਾਸਨਂ ਦਾਨਂ ਹਰ੍ਸਣਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਨਂ ਭਯਮ੍| ਵਿਸ੍ਮਯੋ ਵਿਸ੍ਮਤੇਰ੍ਹੇਤੋਰ੍ਨਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਕਤਿਂ ਮਨਃ||੩੧|| ਪ੍ਰਦੇਹੋਤ੍ਸਾਦਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਧੂਮਾਃ ਪਾਨਂ ਚ ਸਰ੍ਪਿਸਃ| ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਨੋਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਮਤਿਸਞ੍ਜ੍ਞਾਪ੍ਰਬੋਧਨਮ੍||੩੨|| ਸਰ੍ਪਿਃਪਾਨਾਦਿਰਾਗਨ੍ਤੋਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿਸ਼੍ਚੇਸ੍ਯਤੇ ਵਿਧਿਃ|੩੩|
तत्र द्वयोरपि निजागन्तुनिमित्तयोरुन्मादयोः समासविस्तराभ्यां भेषजविधिमनुव्याख्यास्यामः||२४|| उन्मादे वातजे पूर्वं स्नेहपानं विशेषवित्| कुर्यादावृतमार्गे तु सस्नेहं मृदु शोधनम्||२५|| कफपित्तोद्भवेऽप्यादौ वमनं सविरेचनम्| स्निग्धस्विन्नस्य कर्तव्यं शुद्धे संसर्जनक्रमः||२६|| निरूहं स्नेहबस्तिं च शिरसश्च विरेचनम्| ततः कुर्याद्यथादोषं तेषां भूयस्त्वमाचरेत्||२७|| हृदिन्द्रियशिरःकोष्ठे संशुद्धे वमनादिभिः| मनःप्रसादमाप्नोति स्मृतिं सञ्ज्ञां च विन्दति||२८|| शुद्धस्याचारविभ्रंशे तीक्ष्णं नावनमञ्जनम्| ताडनं च मनोबुद्धिदेहसंवेजनं हितम्||२९|| यः सक्तोऽविनये पट्टैः संयम्य सुदृढैः सुखैः| अपेतलोहकाष्ठाद्ये संरोध्यश्च तमोगृहे||३०|| तर्जनं त्रासनं दानं हर्षणं सान्त्वनं भयम्| विस्मयो विस्मृतेर्हेतोर्नयन्ति प्रकृतिं मनः||३१|| प्रदेहोत्सादनाभ्यङ्गधूमाः पानं च सर्पिषः| प्रयोक्तव्यं मनोबुद्धिस्मृतिसञ्ज्ञाप्रबोधनम्||३२|| सर्पिःपानादिरागन्तोर्मन्त्रादिश्चेष्यते विधिः|३३|
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਭੇਸਜਵਿਧਾਨਮਾਹ | ਵਿਸ਼ੇਸਵਿਦਿਤਿ ਵਾਤਸ੍ਯ ਨਿਰਾਵਰਣਰੂਪਂ ਵਿਸ਼ੇਸਂ ਜਾਨਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਪਾਨਂ ਵਾਤਜੇ ਦਦ੍ਯਾਦਿਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ, ਸਾਵਰਣੇ ਤੁ ਤਨ੍ਨਿਸਿਦ੍ਧਮੇਵ; ਯਦੁਕ੍ਤਂ- “ਮੇਦਃਕਫਾਭ੍ਯਾਮਨਿਲੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ੂਲਾਙ੍ਗਸੁਪ੍ਤਿਸ਼੍ਵਯਥੂਨ੍ ਕਰੋਤਿ| ਸ੍ਨੇਹਂ ਨਿਯੁਞ੍ਜਨ੍ਨਬੁਧਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮੈ ਸਂਵਰ੍ਧਯਤ੍ਯੇਵ ਹਿ ਤਾਨ੍ ਵਿਕਾਰਾਨ੍” (ਸਿ.ਅ.੧) ਇਤਿ| ਇਹਾਵਤਮਾਰ੍ਗੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸਮਾਹ| ਸਸ੍ਨੇਹਮਿਤਿ ਈਸਤ੍ਸ੍ਨੇਹਮ੍| ਕਫਪਿਤ੍ਤੋਦ੍ਭਵੇ ਇਤਿ ਕਫੋਦ੍ਭਵੇ ਪਿਤ੍ਤੋਦ੍ਭਵੇ ਚ; ਤਤ੍ਰ ਕਫੋਦ੍ਭਵੇ ਵਮਨਂ, ਪਿਤ੍ਤੋਦ੍ਭਵੇ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਤੇਸਾਮਿਤਿ ਬਸ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨਾਮ੍| ਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਯੋਗਮਾਚਰੇਤ੍; ਯਥਾਦੋਸਮਿਤ੍ਯਨੇਨ ਦੋਸਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵੇ ਸਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰਪਿ ਪ੍ਰਯੋਗਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸ਼ੋਧਨਫਲਮਾਹ- ਹਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਦਯਾਦਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਮਨਃਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਯਪਿ ਭਵਤ੍ਯੇਵ; ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਂ- “ਸ਼ਰੀਰਮਪਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਨੁਵਿਧੀਯਤੇ” (ਸ਼ਾ.ਅ.੫) ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਂਵੇਜਨਮਿਤਿ ਉਦ੍ਵੇਜਨਮ੍| ਅਵਿਨਯੇ ਇਤਿ ਪਰਿਜਨਮਾਰਣਾਦਾਵਵਿਨਯੇ| ਪਟ੍ਟੈਰਿਤ੍ਯਨੇਨ ਪਟ੍ਟਬਨ੍ਧਨਂ ਨ ਵ੍ਰਣਕਾਰੀ ਭਵਤੀਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਸਂਯਮ੍ਯੇਤਿ ਯਥਾ ਨਿਃਸਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਤਥਾ ਸ੍ਥਾਪਨੀਯਃ| ਲੋਹਾਦ੍ਯਪਨਯਨਂ ਤਮੋਗਹੇ ਆਤ੍ਮਵਧਨਿਸੇਧਾਰ੍ਥਂ; ਤਮੋਗਹਂ ਚ ਸ਼ੂਨ੍ਯਗਹਤਯੋਨ੍ਮਾਦਨਿਦਾਨੋਕ੍ਤਮਪਿ ਰੋਗਮਹਿਮ੍ਨਾਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਹਿਤਂ ਭਵਤਿ| ਤਰ੍ਜਨਂ ਵਾਚਾ, ਤ੍ਰਾਸਨਂ ਰਾਜਪੁਰੁਸਾਦਿਭਿਃ| ਵਿਸ੍ਮਤੇਰ੍ਹੇਤੋਰਿਤਿ ਉਨ੍ਮਾਦਹੇਤੁਭਯਹਰ੍ਸਾਦਿਵਿਸ੍ਮਾਰਕਤਯਾ ਪ੍ਰਭਾਵਾਨ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਕਸ੍ਟਂ ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਨਯਤਿ; ਯਥਾ- ਵਿਸਮਜ੍ਵਰੇ ਜ੍ਵਰਕਾਲਾਸ੍ਮਰਣਂ ਜ੍ਵਰਹਰਣਮ੍|੨੪-੩੨||-
Adhikarana 20 (33-41) · Śloka 41
ਅਤਃ ਸਿਦ੍ਧਤਮਾਨ੍ਯੋਗਾਞ੍ਛਣੂਨ੍ਮਾਦਵਿਨਾਸ਼ਨਾਨ੍||੩੩|| ਹਿਙ੍ਗੁਸੌਵਰ੍ਚਲਵ੍ਯੋਸੈਰ੍ਦ੍ਵਿਪਲਾਂਸ਼ੈਰ੍ਘਤਾਢਕਮ੍| ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇ ਸਿਦ੍ਧਮੁਨ੍ਮਾਦਨਾਸ਼ਨਮ੍||੩੪|| ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਕੌਨ੍ਤੀ ਦੇਵਦਾਰ੍ਵੇਲਵਾਲੁਕਮ੍| ਸ੍ਥਿਰਾ ਨਤਂ ਰਜਨ੍ਯੌ ਦ੍ਵੇ ਸਾਰਿਵੇ ਦ੍ਵੇ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾ||੩੫|| ਨੀਲੋਤ੍ਪਲੈਲਾਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦਨ੍ਤੀਦਾਡਿਮਕੇਸ਼ਰਮ੍| ਤਾਲੀਸ਼ਪਤ੍ਰਂ ਬਹਤੀ ਮਾਲਤ੍ਯਾਃ ਕੁਸੁਮਂ ਨਵਮ੍||੩੬|| ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ ਚ ਕੁਸ੍ਠਂ ਚਨ੍ਦਨਪਦ੍ਮਕੌ| ਅਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਰੇਤੈਰਕ੍ਸਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ||੩੭|| ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਜਲੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਅਪਸ੍ਮਾਰੇ ਜ੍ਵਰੇ ਕਾਸੇ ਸ਼ੋਸੇ ਮਨ੍ਦੇਨਲੇ ਕ੍ਸਯੇ||੩੮|| ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਤਤੀਯਕਚਤੁਰ੍ਥਕੇ| ਛਰ੍ਦ੍ਯਰ੍ਸ਼ੋਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰੇਸੁ ਵਿਸਰ੍ਪੋਪਹਤੇਸੁ ਚ||੩੯|| ਕਣ੍ਡੂਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯੋਨ੍ਮਾਦਵਿਸਮੇਹਗਦੇਸੁ ਚ| ਭੂਤੋਪਹਤਚਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਗਦ੍ਗਦਾਨਾਮਚੇਸਾਮ੍||੪੦|| ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਨਾਂ ਧਨ੍ਯਮਾਯੁਰ੍ਬਲਪ੍ਰਦਮ੍| ਅਲਕ੍ਸ੍ਮੀਪਾਪਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨਂ ਸਰ੍ਵਗ੍ਰਹਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍||੪੧|| ਕਲ੍ਯਾਣਕਮਿਦਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਪੁਂਸਵਨੇਸੁ ਚ| ਇਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਕਂ ਘਤਮ੍|
अतः सिद्धतमान्योगाञ्छृणून्मादविनाशनान्||३३|| हिङ्गुसौवर्चलव्योषैर्द्विपलांशैर्घृताढकम्| चतुर्गुणे गवां मूत्रे सिद्धमुन्मादनाशनम्||३४|| विशाला त्रिफला कौन्ती देवदार्वेलवालुकम्| स्थिरा नतं रजन्यौ द्वे सारिवे द्वे प्रियङ्गुका||३५|| नीलोत्पलैलामञ्जिष्ठादन्तीदाडिमकेशरम्| तालीशपत्रं बृहती मालत्याः कुसुमं नवम्||३६|| विडङ्गं पृश्निपर्णी च कुष्ठं चन्दनपद्मकौ| अष्टाविंशतिभिः कल्कैरेतैरक्षसमन्वितैः||३७|| चतुर्गुणे जले सम्यग्घृतप्रस्थं विपाचयेत्| अपस्मारे ज्वरे कासे शोषे मन्देऽनले क्षये||३८|| वातरक्ते प्रतिश्याये तृतीयकचतुर्थके| छर्द्यर्शोमूत्रकृच्छ्रेषु विसर्पोपहतेषु च||३९|| कण्डूपाण्ड्वामयोन्मादविषमेहगदेषु च| भूतोपहतचित्तानां गद्गदानामचेसाम्||४०|| शस्तं स्त्रीणां च वन्ध्यानां धन्यमायुर्बलप्रदम्| अलक्ष्मीपापरक्षोघ्नं सर्वग्रहविनाशनम्||४१|| कल्याणकमिदं सर्पिः श्रेष्ठं पुंसवनेषु च| इति कल्याणकं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸ਼ਾਲੇਤ੍ਯਾਦਾਵਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਕਤ੍ਵਂ ਕਲ੍ਕਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਪਾਠਾਦੇਵ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਤਤ੍ ਕਿਮੁਚ੍ਯਤੇਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਰਿਤਿ? ਉਚ੍ਯਤੇ- ਅਤ੍ਰ ਯਦ੍ਯਪਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮੇਕੋ ਭਾਗੋ ਗਹ੍ਯਤੇ ਉਤ੍ਸਰ੍ਗਤਃ, ਤਥਾਪਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਭਾਗਗ੍ਰਹਣਦਾਰ੍ਢ੍ਯਾਰ੍ਥਮਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਭਿਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ- “ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਮਲਕਬਿਭੀਤਕਾਨਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾ” (ਸੁ.ਸੂ.ਅ.੩੮) ਇਤਿ ਪਰਿਭਾਸਯਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਦਯ ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਤਥਾਤ੍ਰਾਪਿ “ਜਰਣਾਨ੍ਤੇਭਯਾਮੇਕਾਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਭੁਕ੍ਤਾਦ੍ਦ੍ਵੇ ਬਿਭੀਤਕੇ| ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਾਮਲਕਾਨਿ ਚ|| ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ ਸਮਾਮੇਕਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾ ਰਸਾਯਨਮ੍” (ਚਿ.ਅ.੧) ਇਤਿ ਵਚਨਾਦ੍ਧਰੀਤਕ੍ਯਾਦਿਸੁ ਤ੍ਰਿਫਲਾਸਞ੍ਜ੍ਞਾ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾ; ਤੇਨ ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਦ੍ਰਵ੍ਯਤ੍ਰਯਮੁਚ੍ਯਤੇ; ਯਥਾ ਦਸ਼ਮੂਲਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਦਸ਼ ਭੇਸਜਾਨਿ, ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪਞ੍ਚ, ਯਥਾ ਵਾ “ਨੀਲੋਤ੍ਪਲੈਲਾਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦਨ੍ਤੀਦਾਡਿਮਕੇਸ਼ਰਮ੍” ਇਤਿ ਪਦੇਨ ਸਡ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਮਾਨਂ ਚੋਪਦਿਸ਼੍ਯਮਾਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਦ੍ਰਵ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸਯੇਹ ਭਵਤਿ; ਯਥਾ ਗੁਲ੍ਮਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ- “ਨੀਲਿਨੀਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ” ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਯਾਵਤ੍ “ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਂ ਪਲਿਕਾਨਿ ਜਲਾਢਕੇ” (ਚਿ.ਅ.੫) ਇਤਿ; ਤਥਾਗਸ੍ਤ੍ਯਹਰੀਤਕ੍ਯਾਂ ਦਸ਼ਮੂਲ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮੇਵ ਭਵਤਿ, ਯਤੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯੇਨੋਪਦਿਸ਼੍ਯਮਾਨਂ ਭਗਮਾਨਂ ਪ੍ਰਯੋਗੇਸੁ ਪ੍ਰਤਿਦ੍ਰਵ੍ਯੇਸ੍ਵੇਵ ਭਵਤਿ ਨ ਸਮੁਦਾਯੇ| ਯਦਾ ਤੁ ਮਾਨਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਸ੍ਤਦਾ ਸਮੁਚਿਤਸ੍ਯੈਵ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯ ਮਾਨਗ੍ਰਹਣਂ; ਯਥਾ- “ਲਸ਼ੁਨਸ੍ਯਾਵਿਨਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਤੁਲਾਰ੍ਧਂ ਨਿਸ੍ਤੁਸੀਕਤਮ੍| ਤਦਰ੍ਧਂ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਦ੍ਵ੍ਯਾਢਕੇ ਪਾਚਯੇਦਪਾਮ੍” ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਸ੍ਠ੍ਯਨ੍ਤਤ੍ਵਾਦ੍ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯਾਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਂ, ਯਥਾ- ‘ਰਾਜ੍ਞਃ ਪੁਰੁਸਃ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪ੍ਰਧਾਨ੍ਯਂ; ਤੇਨੇਹ ਲਸ਼ੁਨਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸ੍ਯਤਯਾ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਮਾਨਂ ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਣਭੂਤਂ ਚ ਦਸ਼ਮੂਲਮਪ੍ਰਧਾਨਮ੍, ਅਪ੍ਰਧਾਨਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਨਿਯਤਭਾਗਾਃ; ਤੇਨ ਲਸ਼ੁਨਾਰ੍ਧਮਾਨਤ੍ਵਮੇਵ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਭਵਤਿ| ਯਥਾ ਵਾ “ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਤੁਲਾਰ੍ਧਰਸੇਨ” ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਸਮੁਦਿਤਸ੍ਯੈਵ ਤੁਲਾਰ੍ਧਵਿਸ਼ੇਸਣੀਭੂਤਸ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥਾਰ੍ਥਂ ਤੁਲਾਰ੍ਧਭਾਗੋ ਗਹ੍ਯਤੇ, ਏਵਂ “ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਭਾਗਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਸ੍ਯ ਚ” (ਚਿ.ਅ.੧੬) ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਸਮੁਦਿਤਾਦੇਵ ਤ੍ਰਯੋ ਭਾਗਾ ਨਤੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ, ਤਥਾ ਹਿ ਨਵਭਾਗਾਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਤਥਾ “ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਤ੍ਰਿਫਲਾਕਲ੍ਕੇ ਬਿਲ੍ਵਮਾਤ੍ਰੇ” (ਚਿ.ਅ.੧੫) ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਤੁ ਕਲ੍ਕਵਿਸ਼ੇਸਣੀਭੂਤਤ੍ਵੇਨ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਤ੍ਰਿਫਲਾਕਲ੍ਕਸ੍ਯੈਵ ਬਿਲ੍ਵਮਾਨਤ੍ਵਂ, ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਚ ਕਲ੍ਕੀਕਤਾਨਾਂ ਬਿਲ੍ਵਮਾਨਤ੍ਵਮ੍| ਏਵਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਸਮੁਦਾਯਭਾਗਪ੍ਰਮਾਣੇ ਆਚਾਰ੍ਯਾਭਿਪ੍ਰਾਯਵਿਸ਼ੇਸ ਉਨ੍ਨੇਯਃ| ਦ੍ਰਵ੍ਯਪ੍ਰਧਾਨਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਗਣੋ ਵਾ ਪਠ੍ਯਤਾਂ ਤਥਾਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮੇਵ ਭਾਗੋ ਭਵਤਿ, ਅਵਯਵਪ੍ਰਧਾਨਤ੍ਵਾਨ੍ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਸ੍ਯ| ਯਦਾ ਸਮੁਦਾਯਪ੍ਰਧਾਨਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ੋ ਵਿਸ਼ੇਸਾਲ੍ਲਿਖ੍ਯਤੇ, ਤਦਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਲਿਙ੍ਗਾਨਾਮਪਿ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਯ ਭਾਗੋ ਭਵਤਿ; “ਪਲਮੇਕਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਚ ਤ੍ਵਗੇਲਾਪਤ੍ਰਕੇਸ਼ਰਾਤ੍” (ਚਿ.ਅ.੧ਪਾ.੧) ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਭ੍ਯੋਪ੍ਯੇਕਮੇਵ ਪਲਂ ਗਹ੍ਯਤੇ ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮ੍| ਤਥਾ “ਤੈਲਸਰ੍ਪਿਸੋਃ| ਪਲਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕੇ ਭਸ੍ਟ੍ਵਾ” (ਚਿ.ਅ.੧ਪਾ.੧) ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਤੈਲਸਰ੍ਪਿਸੋਰ੍ਮਿਲਿਤਯੋਰੇਵ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਪਲਂ ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮਿਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਤਥਾ ਮਾਨਪੂਰ੍ਵਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਂ ਵ੍ਯੁਤ੍ਪਾਦਯਤਾ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪੇਣ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮੇਵ | ਏਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੇਪਿ ਮਹਾਨੀਲੋਕ੍ਤਪਥਕ੍ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਿਦ੍ਧਸ੍ਯਾਪਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਥਗ੍ਭਾਗਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਯਥਾ “ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਨਾਗਰਂ ਪਾਠਾਂ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਂ ਚ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍| ਭਾਗਾਨ੍ ਤ੍ਰਿਪਲਿਕਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ” ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਪਥਕ੍ਪਥਗਿਤਿ ਤ੍ਰਿਪਲਂ ਕਰੋਤਿ; ਤਥਾ ਪਰਿਭਾਸਾਸਿਦ੍ਧਸ੍ਯਾਪਿ ਸ੍ਨੇਹਪਾਦਿਕਕਲ੍ਕਭਾਗਸ੍ਯਾਭਿਧਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਤੈਲੇ ਘਤੇ ਚ ਕਰੋਤਿ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਯਦ੍ਯਪਿ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪਰੂਸਕਾਣਿ ਚੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਯਦੁਕ੍ਤਮਨ੍ਯਤ੍ਰ- “ਪਥ੍ਯਾਮਲਕਧਾਤ੍ਰੀਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਮਹਤੀ ਸ੍ਮਤਾ| ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਦੋਸਘ੍ਨੀ ਸ੍ਰਂਸਨੀ ਬਂਹਣੀ ਚ ਸਾ|| ਹ੍ਰਸ੍ਵਾ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਮਦ੍ਵੀਕਾਪਰੂਸਕਫਲੈਰ੍ਭਵੇਤ੍” ਇਤਿ, ਤਥਾਪੀਹ ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਦਿਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾ ਏਵ ਪ੍ਰਧਾਨਤਯੋਤ੍ਸਰ੍ਗਤੋ ਗ੍ਰਹਣਂ ਭਵਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਤਾਲੀਸ਼ਪਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਤਾਲੀਸ਼ਂ ਚ ਪਤ੍ਰਂ ਚੇਤੀ ਦ੍ਰਵ੍ਯਦ੍ਵਯਗ੍ਰਹਣਸ਼ਙ੍ਕਾ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਤੇਨਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਪਦੇਨ ਸਾ ਨ ਭਵਤ੍ਵੇਤਦਰ੍ਥਮਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਭਿਰਿਤਿ ਕਤਂ, ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਗ੍ਰਹਣਂ ਨ੍ਯਾਯਸਿਦ੍ਧਮੇਵੇਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯੌਸਧਮਿਸ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਾਦਾਵਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯੌਸਧਸਞ੍ਜ੍ਞਯਾ ਵ੍ਯਵਹਾਰੋਸ੍ਯ ਭਵਤੀਤ੍ਯੇਤਦਰ੍ਥਮਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਭਿਰਿਤਿ ਕਤਮ੍| ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਵਚਨਮਿਹ ਪਰਿਭਾਸਯਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜਲਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਦਾਨਾਰ੍ਥਮ੍||੩੩-੪੧||-
Adhikarana 21 (42-44) · Śloka 44
ਏਭ੍ਯ ਏਵ ਸ੍ਥਿਰਾਦੀਨਿ ਜਲੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵੈਕਵਿਂਸ਼ਤਿਮ੍||੪੨|| ਰਸੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਚੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗਸ੍ਟਿਕ੍ਸੀਰੇ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ| ਵੀਰਾਰ੍ਦ੍ਰਮਾਸਕਾਕੋਲੀਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਰ੍ਸਭਰ੍ਧਿਭਿਃ||੪੩|| ਮੇਦਯਾ ਚ ਸਮੈਃ ਕਲ੍ਕੈਸ੍ਤਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਲ੍ਯਾਣਕਂ ਮਹਤ੍| ਬਂਹਣੀਯਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਹਰਂ ਪਰਮ੍||੪੪|| ਇਤਿ ਮਹਾਕਲ੍ਯਾਣਕਂ ਘਤਮ੍|
एभ्य एव स्थिरादीनि जले पक्त्वैकविंशतिम्||४२|| रसे तस्मिन् पचेत् सर्पिर्गृष्टिक्षीरे चतुर्गुणे| वीरार्द्रमाषकाकोलीस्वयङ्गुप्तर्षभर्धिभिः||४३|| मेदया च समैः कल्कैस्तत् स्यात् कल्याणकं महत्| बृंहणीयं विशेषेण सन्निपातहरं परम्||४४|| इति महाकल्याणकं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਥਿਰਾਦੀਨੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਵਿਦਾਰੀਗਨ੍ਧਾਦਿਪਞ੍ਚਮੂਲਮਪਿ ਸ੍ਯਾਦਤ ਆਹ- ਏਕਵਿਂਸ਼ਤਿਮਿਤਿ| ਤੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣੋਕ੍ਤਾ ਏਕਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਗਹ੍ਯਤੇ| ਗਸ੍ਟਿਰੇਕਵਾਰਪ੍ਰਸੂਤਾ ਗੌਃ| ਅਤ੍ਰ ਕ੍ਸੀਰੇਣੈਵ ਚਾਤੁਰ੍ਗੁਣ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਯਂ ਕਸਾਯਃ “ਏਕੇਨਾਪਿ ਚਾਤੁਰ੍ਗੁਣ੍ਯਮ੍” ਇਤ੍ਯਾਦਿਪਰਿਭਾਸਾਯਾ ਅਵਿਸਯਤ੍ਵੇਨ ਚਾਤੁਰ੍ਗੁਣ੍ਯਪਰਿਭਾਸਯਾ ਕ੍ਸੀਰਮਾਨਸਾਹਚਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਕੇਚਿਤ੍ਤ੍ਵੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਪਦੇਨੈਕਵਿਂਸ਼ਤਿਵਾਰਾਨ੍ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤਯੈਵ ਵਿਧਯਾ ਪਕ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਤਨ੍ਨ, ਯਤੋ ਜਤੂਕਰ੍ਣੇ- “ਕ੍ਵਾਥੇ ਕਮਿਹਰਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਚਤੁਃਸਸ੍ਟਿਪਲੇ ਪਯਸਿ ਚ ਪਚੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਃ” ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਉਤ੍ਸਰ੍ਗਤ ਏਕ ਏਵਾਸ੍ਯ ਪਾਕ ਉਕ੍ਤਃ| ਵਿਡਙ੍ਗਾਨ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਚ ਕਲ੍ਯਾਣੋਕ੍ਤੈਵਿਂਸ਼ਤਿਸ੍ਥਿਰਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਗ੍ਰਹਣਮੇਵ ਭਵਤਿ| ਆਰ੍ਦ੍ਰਮਾਸਃ ਅਸ਼ੁਸ੍ਕਮਾਸਃ; ‘ਦ੍ਵਿਮਾਸ’ ਇਤਿ ਵਾ ਪਾਠਃ, ਤਤ੍ਰ ਮਾਸਰਾਜਮਾਸਯੋਰ੍ਗ੍ਰਹਣਮ੍||੪੨-੪੪||
Adhikarana 22 (45-48) · Śloka 48
ਜਟਿਲਾਂ ਪੂਤਨਾਂ ਕੇਸ਼ੀਂ ਚਾਰਟੀਂ ਮਰ੍ਕਟੀਂ ਵਚਾਮ੍| ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਜਯਾਂ ਵੀਰਾਂ ਚੋਰਕਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮ੍||੪੫|| ਵਯਃਸ੍ਥਾਂ ਸ਼ੂਕਰੀਂ ਛਤ੍ਰਾਮਤਿਚ੍ਛਤ੍ਰਾਂ ਪਲਙ੍ਕਸਾਮ੍| ਮਹਾਪੁਰੁਸਦਨ੍ਤਾਂ ਚ ਕਾਯਸ੍ਥਾਂ ਨਾਕੁਲੀਦ੍ਵਯਮ੍||੪੬|| ਕਟਮ੍ਭਰਾਂ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਂ ਸ੍ਥਿਰਾਂ ਚਾਹਤ੍ਯ ਤੈਰ੍ਘਤਮ੍| ਸਿਦ੍ਧਂ ਚਾਤੁਰ੍ਥਕੋਨ੍ਮਾਦਗ੍ਰਹਾਪਸ੍ਮਾਰਨਾਸ਼ਨਮ੍||੪੭|| ਮਹਾਪੈਸ਼ਾਚਿਕਂ ਨਾਮ ਘਤਮੇਤਦ੍ਯਥਾਮਤਮ੍| ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਮਤਿਕਰਂ ਚੈਵ ਬਾਲਾਨਾਂ ਚਾਙ੍ਗਵਰ੍ਧਨਮ੍||੪੮|| ਇਤਿ ਮਹਾਪੈਸ਼ਾਚਿਕਂ ਘਤਮ੍|
जटिलां पूतनां केशीं चारटीं मर्कटीं वचाम्| त्रायमाणां जयां वीरां चोरकं कटुरोहिणीम्||४५|| वयःस्थां शूकरीं छत्रामतिच्छत्रां पलङ्कषाम्| महापुरुषदन्तां च कायस्थां नाकुलीद्वयम्||४६|| कटम्भरां वृश्चिकालीं स्थिरां चाहृत्य तैर्घृतम्| सिद्धं चातुर्थकोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्||४७|| महापैशाचिकं नाम घृतमेतद्यथाऽमृतम्| बुद्धिस्मृतिकरं चैव बालानां चाङ्गवर्धनम्||४८|| इति महापैशाचिकं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
ਜਟਿਲਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਜਟਿਲਾ ਮਾਂਸੀ| ਪੂਤਨਾ ਹਰੀਤਕੀ| ਕੇਸ਼ੀ ਭੂਤਕੇਸ਼ੀ| ਚਾਰਟੀ ਕੁਮ੍ਭੀ, ‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਯਸ੍ਟਿਕਾ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਮਰ੍ਕਟੀ ਸ਼ੂਕਸ਼ਿਮ੍ਬੀ| ਜਯਾ ਜਯਨ੍ਤੀ| ਵੀਰਾ ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀ, ‘ਸ਼ਾਲਪਰ੍ਣੀ’ ਇਤ੍ਯਪਰੇ| ਚੋਰਕਃ ਚਣ੍ਡਾਲਕਃ| ਵਯਃਸ੍ਥਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਗੁਡੂਚੀ ਵਾ| ਸ਼ੂਕਰੀ ‘ਵਾਰਾਹੀਕਨ੍ਦ’ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾ| ਛਤ੍ਰਾ ਮਧੁਰਿਕਾ, ਅਤਿਚ੍ਛਤ੍ਰਾ ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾ; ਕਿਂਵਾ ਛਤ੍ਰਾਤਿਚ੍ਛਤ੍ਰੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁਸ੍ਪੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਪਲਙ੍ਕਸਾ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ| ਮਹਾਪੁਰੁਸਦਨ੍ਤਾ ਸ਼ਤਾਵਰੀ| (ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵਿਸ੍ਣੁਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਜਟਿਲਾਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮਾਹੁਃ )| ਕਾਯਸ੍ਥਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾ| ਨਾਕੁਲੀਦ੍ਵਯਂ ਰਾਸ੍ਨਾਦ੍ਵਯਮ੍| ਕਟਮ੍ਭਰਾ ਕਟਭੀ| ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀ ‘ਵਸ਼੍ਚਿਕਪਤ੍ਰੀ’ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾ| ਅਲ੍ਪਪੈਸ਼ਾਚਿਕਸ੍ਯਾਭਾਵਾਨ੍ਮਹਾਪੈਸ਼ਾਚਿਕਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਮਹਚ੍ਛਬ੍ਦਃ ਪੂਜਾਵਚਨਃ||੪੫-੪੮||
Adhikarana 23 (49-56) · Śloka 56
ਲਸ਼ੁਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਭਯਾਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਾਤ੍ ਪਲਮ੍| ਗਵਾਂ ਚਰ੍ਮਮਸੀਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਦ੍ਵ੍ਯਾਢਕਂ ਕ੍ਸੀਰਮੂਤ੍ਰਯੋਃ||੪੯|| ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥ ਏਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਹਿਙ੍ਗੁਚੂਰ੍ਣਪਲਂ ਸ਼ੀਤੇ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਮਧੁਮਾਣਿਕਾਮ੍||੫੦|| ਤਦ੍ਦੋਸਾਗਨ੍ਤੁਸਮ੍ਭੂਤਾਨੁਨ੍ਮਾਦਾਨ੍ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾਨ੍| ਅਪਸ੍ਮਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਹਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਾਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਨਾਵਨੈਃ||੫੧|| ਇਤਿ ਲਸ਼ੁਨਾਦ੍ਯਂ ਘਤਮ੍| ਲਸ਼ੁਨਸ੍ਯਾਵਿਨਸ੍ਟਸ੍ਯ ਤੁਲਾਰ੍ਧਂ ਨਿਸ੍ਤੁਸੀਕਤਮ੍| ਤਦਰ੍ਧਂ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਦ੍ਵ੍ਯਾਢਕੇਪਾਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||੫੨|| ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਲਸ਼ੁਨਸ੍ਯ ਰਸਂ ਤਥਾ| ਕੋਲਮੂਲਕਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਰ੍ਦ੍ਰਕੈ ਰਸੈਃ||੫੩|| ਦਾਡਿਮਾਮ੍ਬੁਸੁਰਾਮਸ੍ਤੁਕਾਞ੍ਜਿਕਾਮ੍ਲੈਸ੍ਤਦਰ੍ਧਿਕੈਃ| ਸਾਧਯੇਤ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਾਰੁਲਵਣਵ੍ਯੋਸਦੀਪ੍ਯਕੈਃ||੫੪|| ਯਵਾਨੀਚਵ੍ਯਹਿਙ੍ਗ੍ਵਮ੍ਲਵੇਤਸੈਸ਼੍ਚ ਪਲਾਰ੍ਧਿਕੈਃ| ਸਿਦ੍ਧਮੇਤਤ੍ ਪਿਬੇਚ੍ਛੂਲਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ੋਜਠਰਾਪਹਮ੍||੫੫|| ਬ੍ਰਧ੍ਨਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਪ੍ਲੀਹਯੋਨਿਦੋਸਜ੍ਵਰਕਮੀਨ੍| ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਮਯਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨੁਨ੍ਮਾਦਾਂਸ਼੍ਚਾਪਕਰ੍ਸਤਿ||੫੬|| ਇਤ੍ਯਪਰਂ ਲਸ਼ੁਨਾਦ੍ਯਂ ਘਤਮ੍|
लशुनानां शतं त्रिंशदभयास्त्र्यूषणात् पलम्| गवां चर्ममसीप्रस्थो द्व्याढकं क्षीरमूत्रयोः||४९|| पुराणसर्पिषः प्रस्थ एभिः सिद्धं प्रयोजयेत्| हिङ्गुचूर्णपलं शीते दत्त्वा च मधुमाणिकाम्||५०|| तद्दोषागन्तुसम्भूतानुन्मादान् विषमज्वरान्| अपस्मारांश्च हन्त्याशु पानाभ्यञ्जननावनैः||५१|| इति लशुनाद्यं घृतम्| लशुनस्याविनष्टस्य तुलार्धं निस्तुषीकृतम्| तदर्धं दशमूलस्य द्व्याढकेऽपां विपाचयेत्||५२|| पादशेषे घृतप्रस्थं लशुनस्य रसं तथा| कोलमूलकवृक्षाम्लमातुलुङ्गार्द्रकै रसैः||५३|| दाडिमाम्बुसुरामस्तुकाञ्जिकाम्लैस्तदर्धिकैः| साधयेत्त्रिफलादारुलवणव्योषदीप्यकैः||५४|| यवानीचव्यहिङ्ग्वम्लवेतसैश्च पलार्धिकैः| सिद्धमेतत् पिबेच्छूलगुल्मार्शोजठरापहम्||५५|| ब्रध्नपाण्ड्वामयप्लीहयोनिदोषज्वरकृमीन्| वातश्लेष्मामयान् सर्वानुन्मादांश्चापकर्षति||५६|| इत्यपरं लशुनाद्यं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
ਲਸ਼ੁਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਲਸ਼ੁਨਕਨ੍ਦਾਨਾਂ ਸ਼ਤਪਲਮਾਨਮ੍| ਤਦਰ੍ਧਂ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯੇਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿ ਪਲਾਨਿ| ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਾਤ੍ ਪਲਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਮੁਦਿਤਾਤ੍ ਪਲਮ੍| ਮਧੁਮਾਣਿਕਾਮਿਤਿ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਾਦ੍ ਦ੍ਵੈਗੁਣ੍ਯੇਨ ਮਾਣਿਕਾਯਾ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵਰੂਪਾਯਾਃ ਸੋਡਸ਼ਪਲਂ ਭਵਤਿ| ਲਸ਼ੁਨਰਸਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਨਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੪੯-੫੬||
Adhikarana 24 (57-62) · Śloka 63
ਹਿਙ੍ਗੁਨਾ ਹਿਙ੍ਗੁਪਰ੍ਣ੍ਯਾ ਚ ਸਕਾਯਸ੍ਥਵਯਃਸ੍ਥਯਾ| ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਹਿਤਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਯਃਸ੍ਥਾਹਿਙ੍ਗੁਚੋਰਕੈਃ||੫੭|| ਕੇਵਲਂ ਸਿਦ੍ਧਮੇਭਿਰ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ਘਤਮ੍| ਪਾਯਯਿਤ੍ਵੋਤ੍ਤਮਾਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰੇ ਰੁਨ੍ਧ੍ਯਾਦ੍ਗਹੇਪਿ ਵਾ||੫੮|| ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਘਤਂ ਤਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍| ਤ੍ਰਿਦੋਸਘ੍ਨਂ ਪਵਿਤ੍ਰਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਗ੍ਰਹਨਾਸ਼ਨਮ੍||੫੯|| ਗੁਣਕਰ੍ਮਾਧਿਕਂ ਪਾਨਾਦਾਸ੍ਵਾਦਾਤ੍ ਕਟੁਤਿਕ੍ਤਕਮ੍| ਉਗ੍ਰਗਨ੍ਧਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਸ਼ਵਰ੍ਸਸ੍ਥਿਤਂ ਘਤਮ੍||੬੦|| ਲਾਕ੍ਸਾਰਸਨਿਭਂ ਸ਼ੀਤਂ ਤਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਗ੍ਰਹਾਪਹਮ੍| ਮੇਧ੍ਯਂ ਵਿਰੇਚਨੇਸ੍ਵਗ੍ਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਪੁਰਾਣਮਤਃ ਪਰਮ੍||੬੧|| ਨਾਸਾਧ੍ਯਂ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਯਤ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਰ੍ਸਸ਼ਤਸ੍ਥਿਤਮ੍| ਦਸ੍ਟਂ ਸ੍ਪਸ੍ਟਮਥਾਘ੍ਰਾਤਂ ਤਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਗ੍ਰਹਾਪਹਮ੍||੬੨|| ਅਪਸ੍ਮਾਰਗ੍ਰਹੋਨ੍ਮਾਦਵਤਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ|੬੩|
हिङ्गुना हिङ्गुपर्ण्या च सकायस्थवयःस्थया| सिद्धं सर्पिर्हितं तद्वद्वयःस्थाहिङ्गुचोरकैः||५७|| केवलं सिद्धमेभिर्वा पुराणं पाययेद्घृतम्| पाययित्वोत्तमां मात्रां श्वभ्रे रुन्ध्याद्गृहेऽपि वा||५८|| विशेषतः पुराणं च घृतं तं पाययेद्भिषक्| त्रिदोषघ्नं पवित्रत्वाद्विशेषाद्ग्रहनाशनम्||५९|| गुणकर्माधिकं पानादास्वादात् कटुतिक्तकम्| उग्रगन्धं पुराणं स्याद्दशवर्षस्थितं घृतम्||६०|| लाक्षारसनिभं शीतं तद्धि सर्वग्रहापहम्| मेध्यं विरेचनेष्वग्र्यं प्रपुराणमतः परम्||६१|| नासाध्यं नाम तस्यास्ति यत् स्याद्वर्षशतस्थितम्| दृष्टं स्पृष्टमथाघ्रातं तद्धि सर्वग्रहापहम्||६२|| अपस्मारग्रहोन्मादवतां शस्तं विशेषतः|६३|
🔊 Audio coming soon
ਹਿਙ੍ਗੁਨਾ ਹਿਙ੍ਗੁਪਰ੍ਣ੍ਯਾ ਚੇਤ੍ਯੇਕਂ ਘਤਮ੍| ਸਕਾਯਸ੍ਥਵਯਃਸ੍ਥਯੇਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮ੍| ਵਯਃਸ੍ਥੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤਤੀਯਮ੍| ਹਿਙ੍ਗੁਪਰ੍ਣੀ ਵਂਸ਼ਪਤ੍ਰਿਕਾ, ਅਨ੍ਯੇਤੁ ‘ਹਿਙ੍ਗੁਪਰ੍ਣੀ’ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾਮਾਹੁਃ| ਵਯਃਸ੍ਥਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ| ਕਾਯਸ੍ਥਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾ| ਉਗ੍ਰਗਨ੍ਧਮਿਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਕੇਚਿਦਨਾਰ੍ਸਂ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਕੇਵਲਮ੍ ਏਤਦ੍ਘਤਮਸਾਧਿਤਮ੍| ਏਤੈਰਿਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਘਤਸਾਧਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ||੫੭-੬੨||-
Adhikarana 25 (63-75) · Śloka 76
ਏਤਾਨੌਸਧਯੋਗਾਨ੍ ਵਾ ਵਿਧੇਯਤ੍ਵਮਗਚ੍ਛਤਿ||੬੩|| ਅਞ੍ਜਨੋਤ੍ਸਾਦਨਾਲੇਪਨਾਵਨਾਦਿਸੁ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਸ਼ਿਰੀਸੋ ਮਧੁਕਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਲਸ਼ੁਨਂ ਤਗਰਂ ਵਚਾ||੬੪|| ਕੁਸ੍ਠਂ ਚ ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਵਨਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਤਦ੍ਵਦ੍ਵ੍ਯੋਸਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਹਿਙ੍ਗੁਸਰ੍ਸਪਾਃ||੬੫|| ਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜਂ ਚੋਨ੍ਮਾਦਗ੍ਰਹਾਪਸ੍ਮਾਰਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤੁਲ੍ਯਮਪਾਮਾਰ੍ਗਂ ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਾਲਂ ਹਿਙ੍ਗੁਪਤ੍ਰਿਕਾਮ੍||੬੬|| ਵਾਰ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਰਿਚਾਰ੍ਧਾਂਸ਼ਾ ਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਗੋਸ਼ਗਾਲਯੋਃ| ਤਯਾਞ੍ਜਯੇਦਪਸ੍ਮਾਰਭੂਤੋਨ੍ਮਾਦਜ੍ਵਰਾਰ੍ਦਿਤਾਨ੍||੬੭|| ਭੂਤਾਰ੍ਤਾਨਮਰਾਰ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਨਰਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਦਗਾਮਯੇ| ਮਰਿਚਂ ਚਾਤਪੇ ਮਾਂਸਂ ਸਪਿਤ੍ਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮਞ੍ਜਨਮ੍||੬੮|| ਵੈਕਤਂ ਪਸ਼੍ਯਤਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦੋਸਭੂਤਹਤਸ੍ਮਤੇਃ| ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕੋ ਵਚਾ ਹਿਙ੍ਗੁ ਕਰਞ੍ਜੋ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ||੬੯|| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਕਟਭੀਤ੍ਵਕ੍ ਕਟੁਤ੍ਰਿਕਮ੍| ਸਮਾਂਸ਼ਾਨਿ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਰੀਸੋ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਮ੍||੭੦|| ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟੋਯਮਗਦਃ ਪਾਨਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਨਸ੍ਯਮਾਲੇਪਨਂ ਚੈਵ ਸ੍ਨਾਨਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਤਥਾ||੭੧|| ਅਪਸ੍ਮਾਰਵਿਸੋਨ੍ਮਾਦਕਤ੍ਯਾਲਕ੍ਸ੍ਮੀਜ੍ਵਰਾਪਹਃ| ਭੂਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਯਂ ਹਨ੍ਤਿ ਰਾਜਦ੍ਵਾਰੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੭੨|| ਸਰ੍ਪਿਰੇਤੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਸਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਤਦਰ੍ਥਕਤ੍| ਪ੍ਰਸੇਕੇ ਪੀਨਸੇ ਗਨ੍ਧੈਰ੍ਧੂਮਵਰ੍ਤਿਂ ਕਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍||੭੩|| ਵੈਰੇਚਨਿਕਧੂਮੋਕ੍ਤੈਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਸਹਿਙ੍ਗੁਭਿਃ| ਸ਼ਲ੍ਲਕੋਲੂਕਮਾਰ੍ਜਾਰਜਮ੍ਬੂਕਵਕਬਸ੍ਤਜੈਃ||੭੪|| ਮੂਤ੍ਰਪਿਤ੍ਤਸ਼ਕਲ੍ਲੋਮਨਖੈਸ਼੍ਚਰ੍ਮਭਿਰੇਵ ਚ| ਸੇਕਾਞ੍ਜਨਂ ਪ੍ਰਧਮਨਂ ਨਸ੍ਯਂ ਧੂਮਂ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍||੭੫|| ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤ੍ਮਕੇ ਪ੍ਰਾਯਃ ...|੭੬|
एतानौषधयोगान् वा विधेयत्वमगच्छति||६३|| अञ्जनोत्सादनालेपनावनादिषु योजयेत्| शिरीषो मधुकं हिङ्गु लशुनं तगरं वचा||६४|| कुष्ठं च बस्तमूत्रेण पिष्टं स्यान्नावनाञ्जनम्| तद्वद्व्योषं हरिद्रे द्वे मञ्जिष्ठाहिङ्गुसर्षपाः||६५|| शिरीषबीजं चोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्| पिष्ट्वा तुल्यमपामार्गं हिङ्ग्वालं हिङ्गुपत्रिकाम्||६६|| वार्तिः स्यान्मरिचार्धांशा पित्ताभ्यां गोशृगालयोः| तयाऽञ्जयेदपस्मारभूतोन्मादज्वरार्दितान्||६७|| भूतार्तानमरार्तांश्च नरांश्चैव दृगामये| मरिचं चातपे मांसं सपित्तं स्थितमञ्जनम्||६८|| वैकृतं पश्यतः कार्यं दोषभूतहतस्मृतेः| सिद्धार्थको वचा हिङ्गु करञ्जो देवदारु च||६९|| मञ्जिष्ठा त्रिफला श्वेता कटभीत्वक् कटुत्रिकम्| समांशानि प्रियङ्गुश्च शिरीषो रजनीद्वयम्||७०|| बस्तमूत्रेण पिष्टोऽयमगदः पानमञ्जनम्| नस्यमालेपनं चैव स्नानमुद्वर्तनं तथा||७१|| अपस्मारविषोन्मादकृत्यालक्ष्मीज्वरापहः| भूतेभ्यश्च भयं हन्ति राजद्वारे च शस्यते||७२|| सर्पिरेतेन सिद्धं वा सगोमूत्रं तदर्थकृत्| प्रसेके पीनसे गन्धैर्धूमवर्तिं कृतां पिबेत्||७३|| वैरेचनिकधूमोक्तैः श्वेताद्यैर्वा सहिङ्गुभिः| शल्लकोलूकमार्जारजम्बूकवृकबस्तजैः||७४|| मूत्रपित्तशकृल्लोमनखैश्चर्मभिरेव च| सेकाञ्जनं प्रधमनं नस्यं धूमं च कारयेत्||७५|| वातश्लेष्मात्मके प्रायः ...|७६|
🔊 Audio coming soon
ਏਤਾਨਿਤਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾਨ੍ ਸ਼ਿਰੀਸਾਦੀਨ੍| ਨਾਵਨਂ ਚਾਞ੍ਜਨਂ ਚੇਤਿ ਨਾਵਨਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਾਲਮਿਤਿ ਅਤ੍ਰਾਲਂ ਹਰਿਤਾਲਮ੍| ਅਮਰਾਰ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚੇਤਿ ਦੇਵਗਹੀਤਾਨ੍| ਦੋਸੇਣ ਭੂਤੇਨ ਵਾ ਹਤਾ ਸ੍ਮਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਦੋਸਭੂਤਹਤਸ੍ਮਤਿਃ| ਅਗਦ ਇਤਿ ਵਿਸਹਰਃ| ਕਤ੍ਯਾ ਅਭਿਚਾਰਃ| ਰਾਜਦ੍ਵਾਰੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤ ਇਤਿ ਵਸ਼ੀਕਰਣਤ੍ਵਾਤ੍| ਗਨ੍ਧੈਰਿਤਿ ਅਗੁਰ੍ਵਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤਗਰਵਰ੍ਜਿਤੈਃ, ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਧੂਮਵਿਧੌ- “ਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚਾਗੁਰੁਪਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਃ” (ਸੂ.ਅ.੫) ਇਤਿ| ਸ਼੍ਵੇਤਾਦ੍ਯੈਰਿਤਿ “ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀ ਚੈਵ ਹਰਿਤਾਲਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ” (ਸੂ.ਅ.੫) ਇਤਿ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨ ਏਵੋਕ੍ਤੈਃ| ਸ਼ਲ੍ਲਕਾਦੀਨਾਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਮੂਤ੍ਰਾਦੀਨਿ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਣਿ||੬੩-੭੫||-
Adhikarana 26 (76-77) · Śloka 77
... ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਤੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਤਿਕ੍ਤਕਂ ਜੀਵਨੀਯਂ ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ਚ ਮਿਸ਼੍ਰਕਃ||੭੬|| ਸ਼ੀਤਾਨਿ ਚਾਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਮਧੁਰਾਣਿ ਮਦੂਨਿ ਚ| ਸ਼ਙ੍ਖਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਸਨ੍ਧੌ ਵਾ ਮੋਕ੍ਸਯੇਜ੍ਜ੍ਞੋ ਭਿਸਕ੍ ਸਿਰਾਮ੍| ਉਨ੍ਮਾਦੇ ਵਿਸਮੇ ਚੈਵ ਜ੍ਵਰੇਪਸ੍ਮਾਰ ਏਵ ਚ||੭੭||
... पैत्तिके तु प्रशस्यते| तिक्तकं जीवनीयं च सर्पिः स्नेहश्च मिश्रकः||७६|| शीतानि चान्नपानानि मधुराणि मृदूनि च| शङ्खकेशान्तसन्धौ वा मोक्षयेज्ज्ञो भिषक् सिराम्| उन्मादे विषमे चैव ज्वरेऽपस्मार एव च||७७||
🔊 Audio coming soon
ਤਿਕ੍ਤਕਂ ਮਹਾਤਿਕ੍ਤਕਮ੍| ਜੀਵਨੀਯਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਮਿਸ਼੍ਰਕਃ ਸ੍ਨੇਹਃ ਗੁਲ੍ਮਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਃ| ਸ਼ਙ੍ਖੇਨ ਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ ਚ ਸਮਂ ਸਨ੍ਧਿਃ ਸ਼ਙ੍ਖਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਸਨ੍ਧਿਃ; ਤਤ੍ਰ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸਨ੍ਨਮਰ੍ਮਪਰਿਤ੍ਯਾਗੇਨ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੋਕ੍ਤਂ ਸਿਰਾਵਿਭਾਗਮਵਲੋਕ੍ਯ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ||੭੬-੭੭||
Adhikarana 27 (78) · Śloka 78
ਘਤਮਾਂਸਵਿਤਪ੍ਤਂ ਵਾ ਨਿਵਾਤੇ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ ਸੁਖਮ੍| ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਤਿਸ੍ਮਤਿਭ੍ਰਂਸ਼ਂ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ||੭੮||
घृतमांसवितृप्तं वा निवाते स्थापयेत् सुखम्| त्यक्त्वा मतिस्मृतिभ्रंशं सञ्ज्ञां लब्ध्वा प्रमुच्यते ||७८||
🔊 Audio coming soon
ਮਾਂਸਂ ਚ ਯਦ੍ਯਪਿ “ਨਿਵਤ੍ਤਾਮਿਸਮਦ੍ਯੋ ਯਃ” ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਨ੍ਮਾਦੇ ਨਿਸਿਦ੍ਧਂ, ਤਥਾਪ੍ਯੇਵਂਵਿਧਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਯੌਗਿਕਤ੍ਵਮਾਹ| ਯਥਾ- ਭਯਹਰ੍ਸਯੋਰੁਨ੍ਮਾਦਕਾਰਣਤ੍ਵੇਪਿ ਤੌ ਪੁਨਰੁਨ੍ਮਾਦੇ ਵਿਧੇਯਤ੍ਵੇਨੋਚ੍ਯੇਤੇ, “ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਨਂ ਹਰ੍ਸਣਂ ਭਯਮ੍” ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਨਿਵਤ੍ਤਮਾਂਸਤ੍ਵਮਾਗਨ੍ਤੂਨ੍ਮਾਦਪ੍ਰਸ਼ਮਨਮਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ; ਤੇਨੇਹ ਨਿਜੇ ਮਾਂਸਵਿਧਾਨੇ ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤਯਾ ਨ ਵਿਰੋਧ ਇਤਿ ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤਿ | ਕਿਨ੍ਤੁ ਨਿਦਾਨੋਕ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਯਤ੍ ਸ੍ਵਜਨ੍ਯਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਸ਼ਮਕਤ੍ਵਂ ਤਦਪ੍ਯਤਿਦਸ੍ਟਤ੍ਵਾਦਵਿਰੁਦ੍ਧਮੇਵ, ਤੇਨ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਸਮਾਧਾਨਮਤ੍ਰ ਸਮੀਚੀਨਮਿਤਿ ਪਸ਼੍ਯਾਮਃ||੭੮||
Adhikarana 28 (79-84) · Śloka 84
ਆਸ਼੍ਵਾਸਯੇਤ੍ ਸੁਹਦ੍ਵਾ ਤਂ ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਂਹਿਤੈਃ| ਬ੍ਰੂਯਾਦਿਸ੍ਟਵਿਨਾਸ਼ਂ ਵਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਦਦ੍ਭੁਤਾਨਿ ਵਾ||੭੯|| ਬਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਸਪਤੈਲਾਕ੍ਤਂ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਵੋਤ੍ਤਾਨਮਾਤਪੇ| ਕਪਿਕਚ੍ਛ੍ਵਾਥਵਾ ਤਪ੍ਤੈਰ੍ਲੋਹਤੈਲਜਲੈਃ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍||੮੦|| ਕਸ਼ਾਭਿਸ੍ਤਾਡਯਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਸੁਬਦ੍ਧਂ ਵਿਜਨੇ ਗਹੇ| ਰੁਨ੍ਧ੍ਯਾਚ੍ਚੇਤੋ ਹਿ ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਵ੍ਰਜਤ੍ਯਸ੍ਯ ਤਥਾ ਸ਼ਮਮ੍||੮੧|| ਸਰ੍ਪੇਣੋਦ੍ਧਤਦਂਸ੍ਟ੍ਰੇਣ ਦਾਨ੍ਤੈਃ ਸਿਂਹੈਰ੍ਗਜੈਸ਼੍ਚ ਤਮ੍| ਤ੍ਰਾਸਯੇਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਹਸ੍ਤੈਰ੍ਵਾ ਤਸ੍ਕਰੈਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਸ੍ਤਥਾ||੮੨|| ਅਥਵਾ ਰਾਜਪੁਰੁਸਾ ਬਹਿਰ੍ਨੀਤ੍ਵਾ ਸੁਸਂਯਤਮ੍| ਤ੍ਰਾਸਯੇਯੁਰ੍ਵਧੇਨੈਨਂ ਤਰ੍ਜਯਨ੍ਤੋ ਨਪਾਜ੍ਞਯਾ||੮੩|| ਦੇਹਦੁਃਖਭਯੇਭ੍ਯੋ ਹਿ ਪਰਂ ਪ੍ਰਾਣਭਯਂ ਸ੍ਮਤਮ੍| ਤੇਨ ਯਾਤਿ ਸ਼ਮਂ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਪ੍ਲੁਤਂ ਮਨਃ||੮੪||
आश्वासयेत् सुहृद्वा तं वाक्यैर्धर्मार्थसंहितैः| ब्रूयादिष्टविनाशं वा दर्शयेदद्भुतानि वा||७९|| बद्धं सर्षपतैलाक्तं न्यसेद्वोत्तानमातपे| कपिकच्छ्वाऽथवा तप्तैर्लोहतैलजलैः स्पृशेत्||८०|| कशाभिस्ताडयित्वा वा सुबद्धं विजने गृहे| रुन्ध्याच्चेतो हि विभ्रान्तं व्रजत्यस्य तथा शमम्||८१|| सर्पेणोद्धृतदंष्ट्रेण दान्तैः सिंहैर्गजैश्च तम्| त्रासयेच्छस्त्रहस्तैर्वा तस्करैः शत्रुभिस्तथा||८२|| अथवा राजपुरुषा बहिर्नीत्वा सुसंयतम्| त्रासयेयुर्वधेनैनं तर्जयन्तो नृपाज्ञया||८३|| देहदुःखभयेभ्यो हि परं प्राणभयं स्मृतम्| तेन याति शमं तस्य सर्वतो विप्लुतं मनः||८४||
🔊 Audio coming soon
ਬ੍ਰੂਯਾਦਿਸ੍ਟਵਿਨਾਸ਼ਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨੋਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਕਾਰਣੈਃ ਸ੍ਵਦੇਸ਼ਾਨਯਨਮੇਵਾਹ, ਦਸ਼੍ਯਤੇ ਚ ਘਟ੍ਟਨਚਲਿਤਸ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨੈਵ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਥਾਪਨਂ, ਤਦ੍ਵਦਿਹਾਪਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਸਿਂਹੈਰਿਤਿ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੈਃ| ਦਾਨ੍ਤੈਰਿਤਿ ਸ਼ਿਕ੍ਸਿਤੈਃ| ਬਹਿਰਿਤਿ ਗ੍ਰਾਮਾਦ੍ਬਹਿਃ| ਦੇਹਦੁਃਖਭਯੇਭ੍ਯ ਇਤਿ ਕਪਿਕਚ੍ਛੁਲੇਪਨਤਾਡਨਾਦਿਭ੍ਯੋ ਦੇਹਦੁਃਖਕਾਰਣੇਭ੍ਯਃ||੭੯-੮੪||
Adhikarana 29 (85-86) · Śloka 86
ਇਸ੍ਟਦ੍ਰਵ੍ਯਵਿਨਾਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯੋਪਹਨ੍ਯਤੇ| ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਸਦਸ਼ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸਾਨ੍ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਵਾਸੈਃ ਸ਼ਮਂ ਨਯੇਤ੍||੮੫|| ਕਾਮਸ਼ੋਕਭਯਕ੍ਰੋਧਹਰ੍ਸੇਰ੍ਸ੍ਯਾਲੋਭਸਮ੍ਭਵਾਨ੍| ਪਰਸ੍ਪਰਪ੍ਰਤਿਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੈਰੇਭਿਰੇਵ ਸ਼ਮਂ ਨਯੇਤ੍||੮੬||
इष्टद्रव्यविनाशात्तु मनो यस्योपहन्यते| तस्य तत्सदृशप्राप्तिसान्त्वाश्वासैः शमं नयेत्||८५|| कामशोकभयक्रोधहर्षेर्ष्यालोभसम्भवान्| परस्परप्रतिद्वन्द्वैरेभिरेव शमं नयेत्||८६||
🔊 Audio coming soon
ਇਸ੍ਟਦ੍ਰਵ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪੂਰ੍ਵਮਸੂਤ੍ਰਿਤੋਪ੍ਯਮੁਨ੍ਮਾਦਃ ਪ੍ਰਕਰਣਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਤੇ; ਯਥਾ ਤਸ੍ਣਾਧ੍ਯਾਯੇ ਪਞ੍ਚ ਤਸ੍ਣਾਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯ ਗੁਰ੍ਵਨ੍ਨਜਾਯਾ ਅਧਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸੋਚ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਾਹੁਃ; ਕਿਨ੍ਤੁ ਚਿਨ੍ਤਾਦਿਦੁਸ੍ਟਹਦਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਕ੍ਤਸਾਮਾਨ੍ਯੋਨ੍ਮਾਦੇਨ ਗਹੀਤ ਏਵਾਯਮਰ੍ਥੋਤ੍ਰ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ ਇਤਿ ਪਸ਼੍ਯਾਮਃ| ਪਞ੍ਚੋਨ੍ਮਾਦਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਯਾਮਸ੍ਯ ਵਾਤਿਕੇ ਏਵਾਵਰੋਧ ਉਚਿਤਃ, ਇਸ੍ਟਦ੍ਰਵ੍ਯਵਿਨਾਸ਼ਸ੍ਯ ਵਾਤਪ੍ਰਕੋਪਕਾਰਿਤ੍ਵਾਤ੍| ਏਵਂ ਕਾਮਾਦਿਭਵੇਸ੍ਵਪਿ ਵਾਚ੍ਯਮ੍||੮੫-੮੬||
Adhikarana 30 (87-95) · Śloka 95
ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਦੇਸ਼ਂ ਵਯਃ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਦੋਸਂ ਕਾਲਂ ਬਲਾਬਲੇ| ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਿਦਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਨ੍ਮਾਦੇ ਭੂਤਦੋਸਜੇ||੮੭|| ਦੇਵਰ੍ਸਿਪਿਤਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰੁਨ੍ਮਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍| ਵਰ੍ਜਯੇਦਞ੍ਜਨਾਦੀਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨਿ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮ ਚ||੮੮|| ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਪਾਨਾਦਿ ਤਸ੍ਯੇਹ ਮਦੁ ਭੈਸਜ੍ਯਮਾਚਰੇਤ੍| ਪੂਜਾਂ ਬਲ੍ਯੁਪਹਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਞ੍ਜਨਵਿਧੀਂਸ੍ਤਥਾ||੮੯|| ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਰ੍ਮੇਸ੍ਟਿਹੋਮਾਂਸ਼੍ਚ ਜਪਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਾਨਿ ਚ| ਵੇਦੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਨਿਯਮਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚਾਚਰੇਤ੍||੯੦|| ਭੂਤਾਨਾਮਧਿਪਂ ਦੇਵਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਜਗਤਃ ਪ੍ਰਭੁਮ੍| ਪੂਜਯਨ੍ ਪ੍ਰਯਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਯਤ੍ਯੁਨ੍ਮਾਦਜਂ ਭਯਮ੍||੯੧|| ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਥਾ ਨਾਮ ਗਣਾ ਲੋਕੇ ਚਰਨ੍ਤਿ ਯੇ| ਤੇਸਾਂ ਪੂਜਾਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵਾਣ ਉਨ੍ਮਾਦੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ||੯੨|| ਬਲਿਭਿਰ੍ਮਙ੍ਗਲੈਰ੍ਹੋਮੈਰੋਸਧ੍ਯਗਦਧਾਰਣੈਃ| ਸਤ੍ਯਾਚਾਰਤਪੋਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਦਾਨਨਿਯਮਵ੍ਰਤੈਃ||੯੩|| ਦੇਵਗੋਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਗੁਰੂਣਾਂ ਪੂਜਨੇਨ ਚ| ਆਗਨ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੌਸਧੈਸ੍ਤਥਾ||੯੪|| ਯਚ੍ਚੋਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਸ੍ਮਾਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ| ਉਨ੍ਮਾਦੇ ਤਚ੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਦ੍ਧੇਤੁਦੂਸ੍ਯਯੋਃ||੯੫||
बुद्ध्वा देशं वयः सात्म्यं दोषं कालं बलाबले| चिकित्सितमिदं कुर्यादुन्मादे भूतदोषजे||८७|| देवर्षिपितृगन्धर्वैरुन्मत्तस्य तु बुद्धिमान्| वर्जयेदञ्जनादीनि तीक्ष्णानि क्रूरकर्म च||८८|| सर्पिष्पानादि तस्येह मृदु भैषज्यमाचरेत्| पूजां बल्युपहारांश्च मन्त्राञ्जनविधींस्तथा||८९|| शान्तिकर्मेष्टिहोमांश्च जपस्वस्त्ययनानि च| वेदोक्तान् नियमांश्चापि प्रायश्चित्तानि चाचरेत्||९०|| भूतानामधिपं देवमीश्वरं जगतः प्रभुम्| पूजयन् प्रयतो नित्यं जयत्युन्मादजं भयम्||९१|| रुद्रस्य प्रमथा नाम गणा लोके चरन्ति ये| तेषां पूजां च कुर्वाण उन्मादेभ्यः प्रमुच्यते||९२|| बलिभिर्मङ्गलैर्होमैरोषध्यगदधारणैः| सत्याचारतपोज्ञानप्रदाननियमव्रतैः||९३|| देवगोब्रह्मणानां च गुरूणां पूजनेन च| आगन्तुः प्रशमं याति सिद्धैर्मन्त्रौषधैस्तथा||९४|| यच्चोपदेक्ष्यते किञ्चिदपस्मारचिकित्सिते| उन्मादे तच्च कर्तव्यं सामान्याद्धेतुदूष्ययोः||९५||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮੇਤਿ ਤਾਡਨਾਦਿਕਮ੍| ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਰ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਦੈਵਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ| ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਦ੍ਧੇਤੁਦੂਸ੍ਯੋਰਿਤਿ ਉਨ੍ਮਾਦੇਨਾਪਸ੍ਮਾਰੇਣ ਚ ਸਮੋ ਹੇਤੁਰ੍ਮਨੋਭਿਘਾਤਾਦਿਃ, ਦੂਸ੍ਯਂ ਚ ਹਦਯਂ ਸਮਾਨਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੮੭-੯੫||
Adhikarana 31 (96) · Śloka 96
ਨਿਵਤ੍ਤਾਮਿਸਮਦ੍ਯੋ ਯੋ ਹਿਤਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ| ਨਿਜਾਗਨ੍ਤੁਭਿਰੁਨ੍ਮਾਦੈਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਾਨ੍ ਨ ਸ ਯੁਜ੍ਯਤੇ||੯੬||
निवृत्तामिषमद्यो यो हिताशी प्रयतः शुचिः| निजागन्तुभिरुन्मादैः सत्त्ववान् न स युज्यते||९६||
🔊 Audio coming soon
ਨਿਵਤ੍ਤਾਮਿਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿਰ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤ ਏਵ ਪੂਰ੍ਵਮ੍||੯੬||
Adhikarana 32 (97) · Śloka 97
ਪ੍ਰਸਾਦਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਨਾਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਮਮਨਸਾਂ ਤਥਾ| ਧਾਤੂਨਾਂ ਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਥਤ੍ਵਂ ਵਿਗਤੋਨ੍ਮਾਦਲਕ੍ਸਣਮ੍||੯੭||
प्रसादश्चेन्द्रियार्थनां बुद्ध्यात्ममनसां तथा| धातूनां प्रकृतिस्थत्वं विगतोन्मादलक्षणम्||९७||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਰਿਯਮਾਣੋਨ੍ਮਾਦਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਃ ਕਸ਼ਾਤਾਡਨਾਦਿਰੂਪਤ੍ਵੇਨਾਤਿਕਸ੍ਟਾਯਾਃ ਸ੍ਫੋਟਨਾਰ੍ਥਂ ਵਿਗਤੋਨ੍ਮਾਦਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਪ੍ਰਸਾਦ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੯੭||
Adhikarana 33 (98) · Śloka 98
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਉਨ੍ਮਾਦਾਨਾਂ ਸਮੁਤ੍ਥਾਨਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਨਿਜਾਗਨ੍ਤੁਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਾਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਭਿਸਗੁਤ੍ਤਮਃ||੯੮||
तत्र श्लोकः- उन्मादानां समुत्थानं लक्षणं सचिकित्सितम्| निजागन्तुनिमित्तानामुक्तवान् भिषगुत्तमः||९८||
🔊 Audio coming soon
ਉਨ੍ਮਾਦਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿਃ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ||੯੮||
Adhikarana puShpikA · Śloka 9
ਇਤ੍ਯਾਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਪੂਰਿਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਉਨ੍ਮਾਦਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਨਵਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੯||
इत्याग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलपूरिते चिकित्सास्थाने उन्मादचिकित्सितं नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਉਨ੍ਮਾਦਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਨਵਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੯||