Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತ ಊರುಸ್ತಮ್ಭಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथात ऊरुस्तम्भचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ತ್ರಿಮರ್ಮೀಯೇ ಚ ಬಹೂನ್ ರೋಗಾನ್ ಪಞ್ಚಕರ್ಮಸಾಧ್ಯಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಞ್ಚಕರ್ಮಾಸಾಧ್ಯೇ ಊರುಸ್ತಮ್ಭೇ ಜಾತಸ್ಮರಣ ಆಚಾರ್ಯ ಊರುಸ್ತಮ್ಭಚಿಕಿತ್ಸಿತಮೇವಾಹ; ಭವತಿ ಹಿ ವಿರೋಧಿದರ್ಶನಾತ್ ತದ್ವಿರೋಧಿಸ್ಮರಣಂ, ಯಥಾ ನಕುಲಸ್ಮರಣಾತ್ ಸರ್ಪಸ್ಮರಣಮ್||೧-೨||
Adhikarana 2 (3-15) · Śloka 15
ಶ್ರಿಯಾ ಪರಮಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಯಾ ಪರಯಾ ಚ ತಪಃಶ್ರಿಯಾ| ಅಹೀನಂ ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯಾಭ್ಯಾಂ ಸುಮೇರುಮಿವ ಪರ್ವತಮ್||೩|| ಧೀಧೃತಿಸ್ಮೃತಿವಿಜ್ಞಾನಜ್ಞಾನಕೀರ್ತಿಕ್ಷಮಾಲಯಮ್| ಅಗ್ನಿವೇಶೋ ಗುರುಂ ಕಾಲೇ ಸಂಶಯಂ ಪರಿಪೃಷ್ಟವಾನ್||೪|| ಭಗವನ್ ಪಞ್ಚ ಕರ್ಮಾಣಿ ಸಮಸ್ತಾನಿ ಪೃಥಕ್ ತಥಾ| ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾನ್ಯಾಮಯನಾಂ ಹಿ ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಭೇಷಜಮ್||೫|| ದೋಷಜೋಽಸ್ತ್ಯಾಮಯಃ ಕಶ್ಚಿದ್ಯಸ್ಯ ತಾನಿ ಭಿಷಗ್ವರ!| ನ ಸ್ಯುಃ ಶಕ್ತಾನಿ ಶಮನೇ ಸಾಧ್ಯಸ್ಯ ಕ್ರಿಯಯಾ ಸತಃ||೬|| ಅಸ್ತ್ಯೂರುಸ್ತಮ್ಭ ಇತ್ಯುಕ್ತೇ ಗುರುಣಾ ತಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್| ಸಲಿಙ್ಗಭೇಷಜಂ ಭೂಯಃ ಪೃಷ್ಟಸ್ತೇನಾಬ್ರವೀದ್ಗುರುಃ||೭|| ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣಲಘುಶೀತಾನಿ ಜೀರ್ಣಾಜೀರ್ಣೇ ಸಮಶ್ನತಃ| ದ್ರವಶುಷ್ಕದಧಿಕ್ಷೀರಗ್ರಾಮ್ಯಾನೂಪೌದಕಾಮಿಷೈಃ||೮|| ಪಿಷ್ಟವ್ಯಾಪನ್ನಮದ್ಯಾತಿದಿವಾಸ್ವಪ್ನಪ್ರಜಾಗರೈಃ| ಲಙ್ಘನಾಧ್ಯಶನಾಯಾಸಭಯವೇಗವಿಧಾರಣೈಃ||೯|| ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚಾಮಂ ಚಿತಂ ಕೋಷ್ಠೇ ವಾತಾದೀನ್ಮೇದಸಾ ಸಹ| ರುದ್ಧ್ವಾಽಽಶು ಗೌರವಾದೂರೂ ಯಾತ್ಯಧೋಗೈಃ ಸಿರಾದಿಭಿಃ||೧೦|| ಪೂರಯನ್ ಸಕ್ಥಿಜಙ್ಘೋರು ದೋಷೋ ಮೇದೋಬಲೋತ್ಕಟಃ| ಅವಿಧೇಯಪರಿಸ್ಪನ್ದಂ ಜನಯತ್ಯಲ್ಪವಿಕ್ರಮಮ್||೧೧|| ಮಹಾಸರಸಿ ಗಮ್ಭೀರೇ ಪೂರ್ಣೇಽಮ್ಬು ಸ್ತಿಮಿತಂ ಯಥಾ| ತಿಷ್ಠತಿ ಸ್ಥಿರಮಕ್ಷೋಭ್ಯಂ ತದ್ವದೂರುಗತಃ ಕಫಃ||೧೨|| ಗೌರವಾಯಾಸಸಙ್ಕೋಚದಾಹರುಕ್ಸುಪ್ತಿಕಮ್ಪನೈಃ | ಭೇದಸ್ಫುರಣತೋದೈಶ್ಚ ಯುಕ್ತೋ ದೇಹಂ ನಿಹನ್ತ್ಯಸೂನ್||೧೩|| ಊರೂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಸಮೇದಸ್ಕೋ ವಾತಪಿತ್ತೇಽಭಿಭೂಯ ತು| ಸ್ತಮ್ಭಯೇತ್ಸ್ಥೈರ್ಯಶೈತ್ಯಾಭ್ಯಾಮೂರುಸ್ತಮ್ಭಸ್ತತಸ್ತು ಸಃ||೧೪|| ಪ್ರಾಗ್ರೂಪಂ ಧ್ಯಾನನಿದ್ರಾತಿಸ್ತೈಮಿತ್ಯಾರೋಚಕಜ್ವರಾಃ| ಲೋಮಹರ್ಷಶ್ಚ ಛರ್ದಿಶ್ಚ ಜಙ್ಘೋರ್ವೋಃ ಸದನಂ ತಥಾ||೧೫||
श्रिया परमया ब्राह्मया परया च तपःश्रिया| अहीनं चन्द्रसूर्याभ्यां सुमेरुमिव पर्वतम्||३|| धीधृतिस्मृतिविज्ञानज्ञानकीर्तिक्षमालयम्| अग्निवेशो गुरुं काले संशयं परिपृष्टवान्||४|| भगवन् पञ्च कर्माणि समस्तानि पृथक् तथा| निर्दिष्टान्यामयनां हि सर्वेषामेव भेषजम्||५|| दोषजोऽस्त्यामयः कश्चिद्यस्य तानि भिषग्वर!| न स्युः शक्तानि शमने साध्यस्य क्रियया सतः||६|| अस्त्यूरुस्तम्भ इत्युक्ते गुरुणा तस्य कारणम्| सलिङ्गभेषजं भूयः पृष्टस्तेनाब्रवीद्गुरुः||७|| स्निग्धोष्णलघुशीतानि जीर्णाजीर्णे समश्नतः| द्रवशुष्कदधिक्षीरग्राम्यानूपौदकामिषैः||८|| पिष्टव्यापन्नमद्यातिदिवास्वप्नप्रजागरैः| लङ्घनाध्यशनायासभयवेगविधारणैः||९|| स्नेहाच्चामं चितं कोष्ठे वातादीन्मेदसा सह| रुद्ध्वाऽऽशु गौरवादूरू यात्यधोगैः सिरादिभिः||१०|| पूरयन् सक्थिजङ्घोरु दोषो मेदोबलोत्कटः| अविधेयपरिस्पन्दं जनयत्यल्पविक्रमम्||११|| महासरसि गम्भीरे पूर्णेऽम्बु स्तिमितं यथा| तिष्ठति स्थिरमक्षोभ्यं तद्वदूरुगतः कफः||१२|| गौरवायाससङ्कोचदाहरुक्सुप्तिकम्पनैः | भेदस्फुरणतोदैश्च युक्तो देहं निहन्त्यसून्||१३|| ऊरू श्लेष्मा समेदस्को वातपित्तेऽभिभूय तु| स्तम्भयेत्स्थैर्यशैत्याभ्यामूरुस्तम्भस्ततस्तु सः||१४|| प्राग्रूपं ध्याननिद्रातिस्तैमित्यारोचकज्वराः| लोमहर्षश्च छर्दिश्च जङ्घोर्वोः सदनं तथा||१५||
🔊 Audio coming soon
ಅಹೀನಮಿತಿ ಸರ್ವದಾ ಯುಕ್ತಮ್| ಸಮಸ್ತಾನೀತಿ ಮಿಲಿತಾನಿ| ದೋಷಜ ಇತಿ ಪದಂ ಮಾನಸಾಗನ್ತುನಿರಾಸಾರ್ಥಂ; ತನ್ನಿರಾಸಸ್ತು ತಯೋಃ ಪಞ್ಚಕರ್ಮಾವಿಷಯತಯಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧತ್ವಾತ್| ತಥಾ ದೋಷಜಸ್ಯಾಪ್ಯಸಾಧ್ಯಸ್ಯ ಸಾಧನೇ ಪಞ್ಚಕರ್ಮಾಣಿ ನ ಸಮರ್ಥಾನೀತಿ ತನ್ನಿರಾಸಾರ್ಥಮಾಹ- ಸಾಧ್ಯಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಸಾಧ್ಯಸ್ಯ ಸತ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಭೂಯ ಊರುಸ್ತಮ್ಭಸ್ಯ ಕಾರಣಾದೀನಿ ಪೃಷ್ಟೋ ಗುರುರಬ್ರವೀದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಜೀರ್ಣಾಜೀರ್ಣೇ ಇತಿ ಸ್ತೋಕಜೀರ್ಣಶೇಷಾಜೀರ್ಣ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಆಮಂ ಚಿತಮಿತಿ ರಸಶೇಷರೂಪಂ, ಕೋಷ್ಠೋಪಲೇಪನಾಪ್ಯಾಮಂ ಸಞ್ಚಿತಂ, ಮೇದಸಾ ಸಹೇತಿ ಮೇದಃಸಹಿತಮಾಮಂ ವಾತಾದೀನಾಂ ರೋಧಕಂ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಆಮಂ ಚ ಊರುಂ ಗಚ್ಛತ್ ತ್ರಿದೋಷಸಹಿತಮೇವ ಯಾತಿ| ಸಿರಾದಿಭಿರಿತಿ ಸಿರಾಧಮನೀಸ್ರೋತೋಭಿಃ| ದೋಷೋ ಮೇದೋಬಲೋತ್ಕಟ ಇತಿ ದೋಷ ಆಮಸಂರುದ್ಧೋ ವಾತಾದಿಃ| ಯದಾ ‘ದೋಷಮೇದೋತ್ಕಟ’ ಇತಿ ಪಾಠಃ, ತದಾಽಽಮಸ್ಯ ವಿಶೇಷಣಮ್| ಸಕ್ಥಿಗ್ರಹೇಣೈವ ಯದ್ಯಪಿ ಜಙ್ಘೋರ್ವೋರ್ಗ್ರಹಣಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ, ತಥಾಽಪಿ ತಯೋರಭಿಧಾನಂ ವಿಶೇಷೇಣ ತತ್ಪೂರಣೋಪದರ್ಶನಾರ್ಥಮ್| ಅವಿಧೇಯಪರಿಸ್ಪನ್ದಮಿತಿ ಅಸ್ವಾಧೀನೇನ್ದ್ರಿಯಮ್, ಅಲ್ಪವಿಕ್ರಮಮಿತಿ ಅಲ್ಪಕ್ರಿಯಮಕ್ರಿಯಂ ವಾ ಕರೋತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಮಹಾಸರಸೀತ್ಯಾದಿದೃಷ್ಟಾನ್ತೇನ ಊರುಸ್ತಮ್ಭಾರಮ್ಭಕಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ಕಫಸ್ಯ ಪ್ರಬಲತಾಮಾಹ| ಯದ್ಯಪಿ, ಊರುಸ್ತಮ್ಭಸ್ಯ ತ್ರಿದೋಷಜನ್ಯತ್ವಮಿಹ ತಥಾ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇಽಪಿ “ಏಕ ಊರುಸ್ತಮ್ಭ ಆಮತ್ರಿದೋಷಸಮುತ್ಥಾನಃ” (ಸೂ.ಅ.೧೯) ಇತ್ಯನೇನೋಕ್ತಂ, ತಥಾಽಪಿ ಕಫಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾದತ್ರ ಕಫ ಉಪದಿಷ್ಟಃ| ಅತ ಏವಾಗ್ರೇ ಊರು ಶ್ಲೇಷ್ಮೇತ್ಯಾದಿನಾ ಊರುಸ್ತಮ್ಭಶಬ್ದನಿರುಕ್ತಿಮುತ್ಪಾದಸಾಮಗ್ರೀಂ ಚಾಹ| ಸ್ಥೈರ್ಯಶೈತ್ಯಾಭ್ಯಾಮಿತ್ಯನೇನ ಸ್ತಮ್ಭನಕ್ರಿಯಾಯಾಂ ಸ್ಥೈರ್ಯಶೈತ್ಯಯೋಃ ಕಫಗುಣಯೋಃ ಕಾರಣತಾಂ ದರ್ಶಯತಿ||೩-೧೫||
Adhikarana 3 (16) · Śloka 16
ವಾತಶಙ್ಕಿಭಿರಜ್ಞಾನಾತ್ತಸ್ಯ ಸ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹನಾತ್ ಪುನಃ| ಪಾದಯೋಃ ಸದನಂ ಸುಪ್ತಿಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದುದ್ಧರಣಂ ತಥಾ||೧೬||
वातशङ्किभिरज्ञानात्तस्य स्यात् स्नेहनात् पुनः| पादयोः सदनं सुप्तिः कृच्छ्रादुद्धरणं तथा||१६||
🔊 Audio coming soon
ಊರುಸ್ತಮ್ಭೇ ಸ್ನೇಹಪ್ರಯೋಗಜಂ ದೋಷಮಾಹ- ವಾತಶಙ್ಕಿಭಿರಿತ್ಯಾದಿ| ವಾತಶಙ್ಕಾ ಚಾಸ್ಮಿನ್ ಸುಪ್ತಿಸಙ್ಕೋಚಾದಿವಾತಸಮಾನಲಿಙ್ಗದರ್ಶನಾದ್ಭವತಿ| ಅಸ್ಯ ಸಂಸ್ನೇಹನದೋಷಾಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದುದ್ಧರಣಂ ತಥೇತ್ಯನ್ತೇನೇಕ್ತಾಃ||೧೬||
Adhikarana 4 (17-19) · Śloka 19
ಜಙ್ಘೋರುಗ್ಲಾನಿರತ್ಯರ್ಥಂ ಶಶ್ವಚ್ಚಾದಾಹವೇದನಾ| ಪದಂ ಚ ವ್ಯಥತೇ ನ್ಯಸ್ತಂ ಶೀತಸ್ಪರ್ಶಂ ನ ವೇತ್ತಿ ಚ||೧೭|| ಸಂಸ್ಥಾನೇ ಪೀಡನೇ ಗತ್ಯಾಂ ಚಾಲನೇ ಚಾಪ್ಯನೀಶ್ವರಃ| ಅನ್ಯನೇಯೌ ಹಿ ಸಮ್ಭಗ್ನಾವೂರೂ ಪಾದೌ ಚ ಮನ್ಯತೇ||೧೮|| ಯದಾ ದಾಹಾರ್ತಿತೋದಾರ್ತೋ ವೇಪನಃ ಪುರುಷೋ ಭವೇತ್| ಊರುಸ್ತಮ್ಭಸ್ತದಾ ಹನ್ಯಾತ್ ಸಾಧಯೇದನ್ಯಥಾ ನವಮ್||೧೯||
जङ्घोरुग्लानिरत्यर्थं शश्वच्चादाहवेदना| पदं च व्यथते न्यस्तं शीतस्पर्शं न वेत्ति च||१७|| संस्थाने पीडने गत्यां चालने चाप्यनीश्वरः| अन्यनेयौ हि सम्भग्नावूरू पादौ च मन्यते||१८|| यदा दाहार्तितोदार्तो वेपनः पुरुषो भवेत्| ऊरुस्तम्भस्तदा हन्यात् साधयेदन्यथा नवम्||१९||
🔊 Audio coming soon
ಜಙ್ಘೋರುಗ್ಲಾನಿರಿತ್ಯಾದಿ ತು ಲಕ್ಷಣಂ ಭಿನ್ನಸಾಮಗ್ರೀಕಂ ಬ್ರೂತೇ| ಅನ್ಯೇ ತು ಸರ್ವಮೇವೈತದೂದ್ರ್ಧ್ವಾಧಃಕೃತಸ್ನೇಹನಪ್ರಯೋಗದೋಷಕೃತಮಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಮಾಹುಃ| ಶಶ್ವಚ್ಚಾದಾಹವೇದನೇತಿ ಈಷದ್ದಾಹವೇದನಾ, ಅನ್ಯೇ ತು ದಾಹವರ್ಜಿತವೇದನಾಮಾಹುಃ||೧೭-೧೯||
Adhikarana 5 (20-24) · Śloka 24
ತಸ್ಯ ನ ಸ್ನೇಹನಂ ಕಾರ್ಯಂ ನ ಬಸ್ತಿರ್ನ ವಿರೇಚನಮ್| ನ ಚೈವ ವಮನಂ ಯಸ್ಮಾತ್ತನ್ನಿಬೋಧತ ಕಾರಣಮ್||೨೦|| ವೃದ್ಧಯೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋ ನಿತ್ಯಂ ಸ್ನೇಹನಂ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ಚ| ತತ್ಸ್ಥಸ್ಯೋದ್ಧರಣೇ ಚೈವ ನ ಸಮರ್ಥಂ ವಿರೇಚನಮ್||೨೧|| ಕಫಂ ಕಫಸ್ಥಾನಗತಂ ಪಿತ್ತಂ ಚ ವಮನಾತ್ ಸುಖಮ್| ಹರ್ತುಮಾಮಾಶಯಸ್ಥೌ ಚ ಸ್ರಂಸನಾತ್ತಾವುಭಾವಪಿ||೨೨|| ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥಾಃ ಸರ್ವೇಽಪಿ ಬಸ್ತಿಭಿರ್ಮೂಲನಿರ್ಜಯಾತ್| ಶಕ್ಯಾ ನ ತ್ವಾಮಮೇದೋಭ್ಯಾಂ ಸ್ತಬ್ಧಾ ಜಙ್ಘೋರುಸಂಸ್ಥಿತಾಃ||೨೩|| ವಾತಸ್ಥಾನೇ ಹಿ ತಚ್ಛೈತ್ಯಾದ್ದ್ವಯೋಃ ಸ್ತಮ್ಭಾಚ್ಚ ತದ್ಗತಾಃ| ನ ಶಕ್ಯಾಃ ಸುಖಮುದ್ಧರ್ತುಂ ಜಲಂ ನಿಮ್ನಾದಿವ ಸ್ಥಲಾತ್||೨೪||
तस्य न स्नेहनं कार्यं न बस्तिर्न विरेचनम्| न चैव वमनं यस्मात्तन्निबोधत कारणम्||२०|| वृद्धये श्लेष्मणो नित्यं स्नेहनं बस्तिकर्म च| तत्स्थस्योद्धरणे चैव न समर्थं विरेचनम्||२१|| कफं कफस्थानगतं पित्तं च वमनात् सुखम्| हर्तुमामाशयस्थौ च स्रंसनात्तावुभावपि||२२|| पक्वाशयस्थाः सर्वेऽपि बस्तिभिर्मूलनिर्जयात्| शक्या न त्वाममेदोभ्यां स्तब्धा जङ्घोरुसंस्थिताः||२३|| वातस्थाने हि तच्छैत्याद्द्वयोः स्तम्भाच्च तद्गताः| न शक्याः सुखमुद्धर्तुं जलं निम्नादिव स्थलात्||२४||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತ್ಯಾದಿಪ್ರತಿಷೇಧೋಪಪತ್ತಿಮಾಹ- ತಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ದೋಷೋ ಯದ್ಯಪಿ ಪ್ರಾಗೇವೋಕ್ತಃ, ತಥಾಽಪೀದಾನೀಂ ಯಥಾ ತದ್ದೋಷಕಾರಕಂ ಸ್ನೇಹನಂ ಭವತಿ ತಥಾ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯತೇ| ಶಿರೋವಿರೇಚನಂ ಚಾತ್ರ ಸರ್ವಥೈವಾಸಮ್ಭಾವ್ಯಮಾನತ್ವಾದೇವ ನೋಪನ್ಯಸ್ತಮಿತಿ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಸ್ನೇಹನಮಿತಿ ಪಾನಾಭ್ಯಙ್ಗಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ನೇಹಮ್| ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ಚೇತಿ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಕರ್ಮ, ತಸ್ಯೈವ ಶ್ಲೇಷ್ಮವೃದ್ಧಿಕರತ್ವಾತ್| ಕಿಂವಾ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮವಿಶೇಷಣಂ ಸ್ನೇಹನಮಿತಿ ಪದಂ, ತೇನಾನುವಾಸನಮೇವ ಲಭ್ಯತೇ; ನಿರೂಹಸ್ತು ವಿರೇಚನಶಬ್ದೇನೈವ ಶೋಧನಾಭಿಧಾಯಿನಾ ಗೃಹೀತಃ; ಅತ ಏವ ಊರುಸ್ತಮ್ಭದೋಷೋದ್ಧರಣಾಸಮರ್ಥಶೋಧನವಿವರಣೇ ಏವ ನಿರೂಹೋಽಪ್ಯತ್ರೋಕ್ತಃ| ಉಕ್ತದೋಷಹರಣಾಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ವಮನವಿರೇಚನನಿರೂಹಾಣಾಂ ಕ್ರಮೇಣ ವಿವೃಣ್ವನ್ನಾಹ- ಶ್ಲೇಷ್ಮಸ್ಥಾನಗತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಹರ್ತುಂ ಸುಖಮಿತಿ ವಿಭಕ್ತಿಲಿಙ್ಗವಿಪರಿಣಾಮಾದ್ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೇಽಪಿ ಯೋಜನೀಯಮ್| ತಾವುಭಾವಿತಿ ನಿರ್ಹರ್ತುಮಸುಖಾವಿತಿ ಪೂರ್ವವದ್ಯೋಜನೀಯಮ್| ಸರ್ವೇಽಪಿ ವಾತಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಃ| ಮೂಲನಿರ್ಜಯಾದಿತಿಪದಂ ವಮನಾದಿತ್ಯನೇನ ತಥಾ ಬಸ್ತಿಭಿರಿತ್ಯನೇನ ಚ ಯೋಜ್ಯಂ; ಮೂಲನಿರ್ಜಯಾದಿತಿ ಮೂಲಚ್ಛೇದಾತ್| ವಮನಾದೀನಾಂ ಸಾಧ್ಯಂ ವಿಷಯಂ ದರ್ಶಯಿತ್ವಾ ಅಸಾಧ್ಯಂ ವಿಷಯಮಾಹ- ಶಕ್ಯಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ತಥಾಽಽಮಮೇದಸಃ ಸ್ತಬ್ಧತ್ವೇನ ವಮನಾದೀನಾಂ ಜಙ್ಘೋರುಸ್ಥಾನೇಽಸಮರ್ಥತ್ವಂ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಊರುಸ್ತಮ್ಭದೋಷಸ್ಯ ವಮನಾದ್ಯಹಾರ್ಯತ್ವೇ ಹೇತ್ವನ್ತರಮಾಹ- ವಾತಸ್ಥಾನೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ವಾತಸ್ಥಾನೇ ಇತಿ ಜಙ್ಘೋರುರೂಪೇ ವಾತಸ್ಥಾನೇ| ತಚ್ಛೈತ್ಯಾದಿತಿ ವಾತಶೈತ್ಯಾತ್||೨೦-೨೪||
Adhikarana 6 (25-29) · Śloka 30
ತಸ್ಯ ಸಂಶಮನಂ ನಿತ್ಯಂ ಕ್ಷಪಣಂ ಶೋಷಣಂ ತಥಾ| ಯುಕ್ತ್ಯಪೇಕ್ಷೀ ಭಿಷಕ್ ಕುರ್ಯಾದಧಿಕತ್ವಾತ್ಕಫಾಮಯೋಃ||೨೫|| ಸದಾ ರೂಕ್ಷೋಪಚಾರಾಯ ಯವಶ್ಯಾಮಾಕಕೋದ್ರವಾನ್| ಶಾಕೈರಲವಣೈರ್ದದ್ಯಾಜ್ಜಲತೈಲೋಪಸಾಧಿತೈಃ||೨೬|| ಸುನಿಷಣ್ಣಕನಿಮ್ಬಾರ್ಕವೇತ್ರಾರಗ್ವಧಪಲ್ಲವೈಃ| ವಾಯಸೀವಾಸ್ತುಕೈರನ್ಯೈಸ್ತಿಕ್ತೈಶ್ಚ ಕುಲಕಾದಿಭಿಃ||೨೭|| ಕ್ಷಾರಾರಿಷ್ಟಪ್ರಯೋಗಾಶ್ಚ ಹರೀತಕ್ಯಾಸ್ತಥೈವ ಚ| ಮಧೂದಕಸ್ಯ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ಊರುಸ್ತಮ್ಭವಿನಾಶನಾಃ||೨೮|| ಸಮಙ್ಗಾಂ ಶಾಲ್ಮಲೀಂ ಬಿಲ್ವಂ ಮಧುನಾ ಸಹ ನಾ ಪಿಬೇತ್| ತಥಾ ಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕೋದೀಚ್ಯದೇವದಾರುನತಾನ್ಯಪಿ||೨೯|| ಚನ್ದನಂ ಧಾತಕೀಂ ಕುಷ್ಠಂ ತಾಲೀಸಂ ನಲದಂ ತಥಾ|೩೦|
तस्य संशमनं नित्यं क्षपणं शोषणं तथा| युक्त्यपेक्षी भिषक् कुर्यादधिकत्वात्कफामयोः||२५|| सदा रूक्षोपचाराय यवश्यामाककोद्रवान्| शाकैरलवणैर्दद्याज्जलतैलोपसाधितैः||२६|| सुनिषण्णकनिम्बार्कवेत्रारग्वधपल्लवैः| वायसीवास्तुकैरन्यैस्तिक्तैश्च कुलकादिभिः||२७|| क्षारारिष्टप्रयोगाश्च हरीतक्यास्तथैव च| मधूदकस्य पिप्पल्या ऊरुस्तम्भविनाशनाः||२८|| समङ्गां शाल्मलीं बिल्वं मधुना सह ना पिबेत्| तथा श्रीवेष्टकोदीच्यदेवदारुनतान्यपि||२९|| चन्दनं धातकीं कुष्ठं तालीसं नलदं तथा|३०|
🔊 Audio coming soon
ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ತಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ತಸ್ಯೋರುಸ್ತಮ್ಭಸ್ಯ ಶಮನಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ ನ ಶೋಧನಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಕ್ಷಪಣಂ ಶೋಷಣಮಾಮಕಫಯೋಃ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ಯೋಜನಾ; ತತ್ರ ಕ್ಷಪಣಂ ಸರ್ವಥೋಚ್ಛೇದೇನ, ಶೋಷಣಂ ದ್ರವಭಾಗವಿಶೋಷಣಮ್| ವಾಯಸೀ ಕಾಕಮಾಚೀ| ಕುಲಕಂ ಕಾರವೇಲ್ಲಕಮ್| ಶಾಲ್ಮಲಂ ಶಾಲ್ಮಲೀವೇಷ್ಟಕಮ್| ಏತಾನಿ ಮಧುನಾ ಪಿಬೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ||೨೫-೨೯||-
Adhikarana 7 (30-32) · Śloka 33
ಮುಸ್ತಂ ಹರೀತಕೀಂ ಲೋಧ್ರಂ ಪದ್ಮಕಂ ತಿಕ್ತರೋಹಿಣೀಮ್||೩೦|| ದೇವದಾರು ಹರಿದ್ರೇ ದ್ವೇ ವಚಾಂ ಕಟುಕರೋಹಿಣೀಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಸರಲಂ ದೇವದಾರು ಚ||೩೧|| ಚವ್ಯಂ ಚಿತ್ರಕಮೂಲಾನಿ ದೇವದಾರು ಹರೀತಕೀಮ್| ಭಲ್ಲಾತಕಂ ಸಮೂಲಾಂ ಚ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಪಞ್ಚ ತಾನ್ ಪಿಬೇತ್||೩೨|| ಸಕ್ಷೌದ್ರಾನರ್ಧಶ್ಲೋಕೋಕ್ತಾನ್ ಕಲ್ಕಾನೂರುಗ್ರಹಾಪಹಾನ್|೩೩|
मुस्तं हरीतकीं लोध्रं पद्मकं तिक्तरोहिणीम्||३०|| देवदारु हरिद्रे द्वे वचां कटुकरोहिणीम्| पिप्पलीं पिप्पलीमूलं सरलं देवदारु च||३१|| चव्यं चित्रकमूलानि देवदारु हरीतकीम्| भल्लातकं समूलां च पिप्पलीं पञ्च तान् पिबेत्||३२|| सक्षौद्रानर्धश्लोकोक्तान् कल्कानूरुग्रहापहान्|३३|
🔊 Audio coming soon
ಮುಸ್ತಮಿತ್ಯಾದಿಕಾಃ ಪಞ್ಚ ಯೋಗಾ ಅರ್ಧಶ್ಲೋಕೋಕ್ತಾ ಊರುಗ್ರಹಾಪಹಾಃ||೩೦-೩೨||-
Adhikarana 8 (33-38) · Śloka 39
ಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾಂ ಮದನಂ ದನ್ತೀಂ ವತ್ಸಕಸ್ಯ ಫಲಂ ವಚಾಮ್ ||೩೩|| ಮೂರ್ವಾಮಾರಗ್ವಧಂ ಪಾಠಾಂ ಕರಞ್ಜಂ ಕುಲಕಂ ತಥಾ| ಪಿಬೇನ್ಮಧುಯುತಂ ತುಲ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ವಾರಿಣಾಽಽಪ್ಲುತಮ್||೩೪|| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ದಧಿಮಣ್ಡೈರ್ವಾಽಪ್ಯೂರುಸ್ತಮ್ಭವಿನಾಶನಮ್| ಮೂರ್ವಾಮತಿವಿಷಾಂ ಕುಷ್ಠಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್||೩೫|| ಪೂರ್ವವದ್ಗುಗ್ಗುಲುಂ ಮೂತ್ರೇ ರಾತ್ರಿಸ್ಥಿತಮಥಾಪಿ ವಾ| ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀಮತಿವಿಷಾಂ ಮುಸ್ತಂ ತೇಜೋವತೀಂ ವಚಾಮ್||೩೬|| ಸುರಾಹ್ವಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಕುಷ್ಠಂ ಪಾಠಾಂ ಕಟುಕರೋಹಿಣೀಮ್| ಲೇಹಯೇನ್ಮಧುನಾ ಚೂರ್ಣಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ವಾ ಜಲಾಪ್ಲುತಮ್||೩೭|| ಫಲೀಂ ವ್ಯಾಘ್ರನಖಂ ಹೇಮ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಮಧುಸಂಯುತಮ್| ತ್ರಿಫಲಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮುಸ್ತಂ ಚವ್ಯಂ ಕಟುಕರೋಹಿಣೀಮ್||೩೮|| ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ಮಧುನಾ ಚೂರ್ಣಮೂರುಸ್ತಮ್ಭಾರ್ದಿತೋ ನರಃ|೩೯|
शार्ङ्गेष्टां मदनं दन्तीं वत्सकस्य फलं वचाम् ||३३|| मूर्वामारग्वधं पाठां करञ्जं कुलकं तथा| पिबेन्मधुयुतं तुल्यं चूर्णं वा वारिणाऽऽप्लुतम्||३४|| सक्षौद्रं दधिमण्डैर्वाऽप्यूरुस्तम्भविनाशनम्| मूर्वामतिविषां कुष्ठं चित्रकं कटुरोहिणीम्||३५|| पूर्ववद्गुग्गुलुं मूत्रे रात्रिस्थितमथापि वा| स्वर्णक्षीरीमतिविषां मुस्तं तेजोवतीं वचाम्||३६|| सुराह्वं चित्रकं कुष्ठं पाठां कटुकरोहिणीम्| लेहयेन्मधुना चूर्णं सक्षौद्रं वा जलाप्लुतम्||३७|| फलीं व्याघ्रनखं हेम पिबेद्वा मधुसंयुतम्| त्रिफलां पिप्पलीं मुस्तं चव्यं कटुकरोहिणीम्||३८|| लिह्याद्वा मधुना चूर्णमूरुस्तम्भार्दितो नरः|३९|
🔊 Audio coming soon
ಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾ ಗುಞ್ಜಾ| ಸ್ವಾದುಕಣ್ಟಕಂ ವಿಕಙ್ಕತಮ್| ಪೂರ್ವವದಿತಿ ಪೂರ್ವೇಣ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಗುಗ್ಗುಲುಂ ಚ ಮೂತ್ರೇ ಉಷಿತಂ ಪಿಬೇದಿತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಜಲಾಪ್ಲುತಂ ‘ಪಿಬೇತ್’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಫಲೀ ನ್ಯಗ್ರೋಧಃ| ಹೇಮ ನಾಗಕೇಶರಮ್||೩೩-೩೮||-
Adhikarana 9 (39-47) · Śloka 47
ಅಪತರ್ಪಣಜಶ್ಚೇತ್ ಸ್ಯಾದ್ದೋಷಃ ಸನ್ತರ್ಪಯೇದ್ಧಿ ತಮ್||೩೯|| ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಜಾಙ್ಗಲಜೈರ್ಮಾಂಸೈಃ ಪುರಾಣೈಶ್ಚೈವ ಶಾಲಿಭಿಃ| ರೂಕ್ಷಣಾದ್ವಾತಕೋಪಶ್ಚೇನ್ನಿದ್ರಾನಾಶಾರ್ತಿಪೂರ್ವಕಃ||೪೦|| ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಕ್ರಮಸ್ತತ್ರ ಕಾರ್ಯೋ ವಾತಾಮಯಾಪಹಃ| ಪೀಲುಪರ್ಣೀ ಪಯಸ್ಯಾ ಚ ರಾಸ್ನಾ ಗೋಕ್ಷುರಕೋ ವಚಾ||೪೧|| ಸರಲಾಗುರುಪಾಠಾಶ್ಚ ತೈಲಮೇಭಿರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪ್ರಸೃತಂ ತಸ್ಮಾದಞ್ಜಲಿಂ ವಾಽಪಿ ನಾ ಪಿಬೇತ್||೪೨|| ಕುಷ್ಠಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕೋದೀಚ್ಯಸರಲಂ ದಾರು ಕೇಶರಮ್| ಅಜಗನ್ಧಾಽಶ್ವಗನ್ಧಾ ಚ ತೈಲಂ ತೈಃ ಸಾರ್ಷಪಂ ಪಚೇತ್||೪೩|| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಮಾತ್ರಯಾ ತಚ್ಚಾಪ್ಯೂರುಸ್ತಮ್ಭಾರ್ದಿತಃ ಪಿಬೇತ್| (ರೌಕ್ಷ್ಯಾನ್ಮುಕ್ತ ಊರುಸ್ತಮ್ಭಾತ್ತತಶ್ಚ ಸ ವಿಮುಚ್ಯತೇ )||೪೪|| ದ್ವೇ ಪಲೇ ಸೈನ್ಧವಾತ್ ಪಞ್ಚ ಶುಣ್ಠ್ಯಾ ಗ್ರನ್ಥಿಕಚಿತ್ರಕಾತ್| ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಭಲ್ಲಾತಕಾಸ್ಥೀನಿ ವಿಂಶತಿರ್ದ್ವೇ ತಥಾಽಽಢಕೇ||೪೫|| ಆರನಾಲಾತ್ ಪಚೇತ್ ಪ್ರಸ್ಥಂ ತೈಲಸ್ಯೈತೈರಪತ್ಯದಮ್| ಗೃಧ್ರಸ್ಯೂರುಗ್ರಹಾರ್ಶೋರ್ತಿಸರ್ವವಾತವಿಕಾರನುತ್||೪೬|| ಪಲಾಭ್ಯಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲನಾಗರಾದಷ್ಟಕಟ್ವರಃ| ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಃ ಸಮೋ ದಧ್ನಾ ಗೃಧ್ರಸ್ಯೂರುಗ್ರಹಾಪಹಃ||೪೭|| ಇತ್ಯಷ್ಟಕಟ್ವರತೈಲಮ್|
अपतर्पणजश्चेत् स्याद्दोषः सन्तर्पयेद्धि तम्||३९|| युक्त्या जाङ्गलजैर्मांसैः पुराणैश्चैव शालिभिः| रूक्षणाद्वातकोपश्चेन्निद्रानाशार्तिपूर्वकः||४०|| स्नेहस्वेदक्रमस्तत्र कार्यो वातामयापहः| पीलुपर्णी पयस्या च रास्ना गोक्षुरको वचा||४१|| सरलागुरुपाठाश्च तैलमेभिर्विपाचयेत्| सक्षौद्रं प्रसृतं तस्मादञ्जलिं वाऽपि ना पिबेत्||४२|| कुष्ठश्रीवेष्टकोदीच्यसरलं दारु केशरम्| अजगन्धाऽश्वगन्धा च तैलं तैः सार्षपं पचेत्||४३|| सक्षौद्रं मात्रया तच्चाप्यूरुस्तम्भार्दितः पिबेत्| (रौक्ष्यान्मुक्त ऊरुस्तम्भात्ततश्च स विमुच्यते )||४४|| द्वे पले सैन्धवात् पञ्च शुण्ठ्या ग्रन्थिकचित्रकात्| द्वे द्वे भल्लातकास्थीनि विंशतिर्द्वे तथाऽऽढके||४५|| आरनालात् पचेत् प्रस्थं तैलस्यैतैरपत्यदम्| गृध्रस्यूरुग्रहार्शोर्तिसर्ववातविकारनुत्||४६|| पलाभ्यां पिप्पलीमूलनागरादष्टकट्वरः| तैलप्रस्थः समो दध्ना गृध्रस्यूरुग्रहापहः||४७|| इत्यष्टकट्वरतैलम्|
🔊 Audio coming soon
ಆವಸ್ಥಿಕಂ ಕ್ರಮಮಾಹ- ಅಪತರ್ಪಣಜ ಇತ್ಯಾದಿನಾ| ರೂಕ್ಷಣಾದಿತ್ಯಾದಿನಾ ಸ್ನೇಹವಿಧಾನಮಾವಸ್ಥಿಕಂ, ತೇನ ಸಾಮಾನ್ಯೇನಾತ್ರ ವಿಹಿತಸ್ನೇಹನಿಷೇಧೇನ ಸಮಂ ನ ವಿರೋಧಃ, ಅಸ್ಯ ವಿಧೇರಪವಾದತ್ವಾತ್| ಪೀಲುಪರ್ಣೀ ಮೋರಟಃ, ರಾಸ್ನಾಭೇದ ಇತ್ಯನ್ಯೇ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಮಿತಿ ಪಾದಿಕಕ್ಷೌದ್ರಮ್| ಅಜಗನ್ಧಾ ಅಜಮೋದಾ| ಭಲ್ಲಾತಕಾಸ್ಥೀನಿ ವಿಂಶತಿರಿತಿ ಆಕೃತಿಮಾನೇನ| ಪಲಾಭ್ಯಾಮಿತಿ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಸಮುದಾಯಾತ್ ಪಲಾಭ್ಯಾಮ್| ಅಷ್ಟಕಟ್ವರ ಇತಿ ತೈಲಾದಷ್ಟಗುಣಂ ಕಟ್ವರಂ ಯಸ್ಮಿನ್ ತೈಲಪ್ರಸ್ಥೇ ಸ ಅಷ್ಟಕಟ್ವರಃ; ಕಟ್ವರಂ ತಕ್ರಮ್||೩೯-೪೭||
Adhikarana 10 (48-59) · Śloka 60
ಇತ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಮುದ್ದಿಷ್ಟಮೂರುಸ್ತಮ್ಭಸ್ಯ ಭೇಷಜಮ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಃ ಕ್ಷಪಣಂ ತ್ವನ್ಯದ್ಬಾಹ್ಯಂ ಶೃಣು ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೪೮|| ವಲ್ಮೀಕಮೃತ್ತಿಕಾ ಮೂಲಂ ಕರಞ್ಜಸ್ಯ ಫಲಂ ತ್ವಚಮ್| ಇಷ್ಟಕಾನಾಂ ತತಶ್ಚೂರ್ಣೈಃ ಕುರ್ಯಾದುತ್ಸಾದನಂ ಭೃಶಮ್||೪೯|| ಮೂಲೈರ್ವಾಽಪ್ಯಶ್ವಗನ್ಧಾಯಾ ಮೂಲೈರರ್ಕಸ್ಯ ವಾ ಭಿಷಕ್| ಪಿಚುಮರ್ದಸ್ಯ ವಾ ಮೂಲೈರಥವಾ ದೇವದಾರುಣಃ||೫೦|| ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಷಪವಲ್ಮೀಕಮೃತ್ತಿಕಾಸಂಯುತೈರ್ಭಿಷಕ್| ಗಾಢಮುತ್ಸಾದನಂ ಕುರ್ಯಾದೂರುಸ್ತಮ್ಭೇ ಪ್ರಲೇಪನಮ್||೫೧|| ದನ್ತೀದ್ರವನ್ತೀಸುರಸಾಸರ್ಷಪೈಶ್ಚಾಪಿ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್| ತರ್ಕಾರೀಶಿಗ್ರುಸುರಸಾವಿಶ್ವವತ್ಸಕನಿಮ್ಬಜೈಃ||೫೨|| ಪತ್ರಮೂಲಫಲೈಸ್ತೋಯಂ ಶೃತಮುಷ್ಣಂ ಚ ಸೇಚನಮ್| ಪಿಷ್ಟಂ ತು ಸರ್ಷಪಂ ಮೂತ್ರೇಽಧ್ಯುಷಿತಂ ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ರಲೇಪನಮ್||೫೩|| ವತ್ಸಕಃ ಸುರಸಂ ಕುಷ್ಠಂ ಗನ್ಧಾಸ್ತುಮ್ಬುರುಶಿಗ್ರುಕೌ| ಹಿಂಸ್ರಾರ್ಕಮೂಲವಲ್ಮೀಕಮೃತ್ತಿಕಾಃ ಸಕುಠೇರಕಾಃ||೫೪|| ದಧಿಸೈನ್ಧವಸಂಯುಕ್ತಂ ಕಾರ್ಯಮೇತೈಃ ಪ್ರಲೇಪನಮ್| (ಊರುಸ್ತಮ್ಭವಿನಾಶಾಯ ಭಿಷಜಾ ಜಾನತಾ ಕ್ರಮಮ್)||೫೫|| ಶ್ಯೋನಾಕಂ ಖದಿರಂ ಬಿಲ್ವಂ ಬೃಹತ್ಯೌ ಸರಲಾಸನೌ| ಶೋಭಾಞ್ಜನಕತರ್ಕಾರೀಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಸುರಸಾರ್ಜಕಾನ್||೫೬|| ಅಗ್ನಿಮನ್ಥಕರಞ್ಜೌ ಚ ಜಲೇನೋತ್ಕ್ವಾಥ್ಯ ಸೇಚಯೇತ್| ಪ್ರಲೇಪೋ ಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟೈರ್ವಾಽಪ್ಯೂರುಸ್ತಮ್ಭನಿವಾರಣಃ||೫೭|| ಕಫಕ್ಷಯಾರ್ಥಂ ಶಕ್ಯೇಷು ವ್ಯಾಯಾಮೇಷ್ವನುಯೋಜಯೇತ್| ಸ್ಥಲಾನ್ಯಾಕ್ರಾಮಯೇತ್ ಕಲ್ಯಂ ಶರ್ಕರಾಃ ಸಿಕತಾಸ್ತಥಾ||೫೮|| ಪ್ರತಾರಯೇತ್ ಪ್ರತಿಸ್ರೋತೋ ನದೀಂ ಶೀತಜಲಾಂ ಶಿವಾಮ್| ಸರಶ್ಚ ವಿಮಲಂ ಶೀತಂ ಸ್ಥಿರತೋಯಂ ಪುನಃ ಪುನಃ||೫೯|| ತಥಾ ವಿಶುಷ್ಕೇಽಸ್ಯ ಕಫೇ ಶಾನ್ತಿಮೂರುಗ್ರಹೋ ವ್ರಜೇತ್|೬೦|
इत्याभ्यन्तरमुद्दिष्टमूरुस्तम्भस्य भेषजम्| श्लेष्मणः क्षपणं त्वन्यद्बाह्यं शृणु चिकित्सितम्||४८|| वल्मीकमृत्तिका मूलं करञ्जस्य फलं त्वचम्| इष्टकानां ततश्चूर्णैः कुर्यादुत्सादनं भृशम्||४९|| मूलैर्वाऽप्यश्वगन्धाया मूलैरर्कस्य वा भिषक्| पिचुमर्दस्य वा मूलैरथवा देवदारुणः||५०|| क्षौद्रसर्षपवल्मीकमृत्तिकासंयुतैर्भिषक्| गाढमुत्सादनं कुर्यादूरुस्तम्भे प्रलेपनम्||५१|| दन्तीद्रवन्तीसुरसासर्षपैश्चापि बुद्धिमान्| तर्कारीशिग्रुसुरसाविश्ववत्सकनिम्बजैः||५२|| पत्रमूलफलैस्तोयं शृतमुष्णं च सेचनम्| पिष्टं तु सर्षपं मूत्रेऽध्युषितं स्यात् प्रलेपनम्||५३|| वत्सकः सुरसं कुष्ठं गन्धास्तुम्बुरुशिग्रुकौ| हिंस्रार्कमूलवल्मीकमृत्तिकाः सकुठेरकाः||५४|| दधिसैन्धवसंयुक्तं कार्यमेतैः प्रलेपनम्| (ऊरुस्तम्भविनाशाय भिषजा जानता क्रमम्)||५५|| श्योनाकं खदिरं बिल्वं बृहत्यौ सरलासनौ| शोभाञ्जनकतर्कारीश्वदंष्ट्रासुरसार्जकान्||५६|| अग्निमन्थकरञ्जौ च जलेनोत्क्वाथ्य सेचयेत्| प्रलेपो मूत्रपिष्टैर्वाऽप्यूरुस्तम्भनिवारणः||५७|| कफक्षयार्थं शक्येषु व्यायामेष्वनुयोजयेत्| स्थलान्याक्रामयेत् कल्यं शर्कराः सिकतास्तथा||५८|| प्रतारयेत् प्रतिस्रोतो नदीं शीतजलां शिवाम्| सरश्च विमलं शीतं स्थिरतोयं पुनः पुनः||५९|| तथा विशुष्केऽस्य कफे शान्तिमूरुग्रहो व्रजेत्|६०|
🔊 Audio coming soon
ಪಿಚುಮರ್ದಃ ನಿಮ್ಬಃ| ದ್ರವನ್ತೀ ದನ್ತೀಭೇದಃ| ತರ್ಕಾರೀ ಜಯನ್ತೀ| ಗನ್ಧಾ ಇತಿ ಅಗುರ್ವಾದ್ಯುಕ್ತಾ ಇಹ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಃ| ಕುಠೇರಕಃ ಪರ್ಣಾಸಃ| ಶಕ್ಯೇಷು ವೋಢುಂ ಶಕ್ಯೇಷು| ಕಲ್ಯಮಿತಿ ಪ್ರಾತಃ| ಶಿವಾಮಿತಿ ಹಿಂಸ್ರಜಲಜನ್ತುರಹಿತಾಂ ಸುಗಮ್ಯಾಂ ಚ| ನನು ಜಲಪ್ರತರಣಂ ಕಥಮಸ್ಯ ಶ್ಲೇಷ್ಮಕ್ಷಯಕರಂ ಭವತಿ? ಯಸ್ಮಾಜ್ಜಲಸಮ್ಬನ್ಧಮಾತ್ರೇಣ ಶ್ಲೇಷ್ಮವೃದ್ಧಿರೇವ ಪ್ರಾಪ್ತಾ| ಉಚ್ಯತೇ- ಜಲೇನ ಬಹಿರ್ನಿರ್ಗಚ್ಛದೂಷ್ಮಣೋ ನಿರುದ್ಧಸ್ಯಾನ್ತಃಪ್ರವೇಶಾಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಸಙ್ಘಾತಭೇದನಂ ಭವತಿ, ತಥಾ ಪ್ರತರಣಕ್ರಿಯಯಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ವಿಚ್ಛಿದ್ಯತೇ, ಸಮಾನಾಭಿಮತಾ ಕ್ರಿಯಾಽಪ್ಯತ್ರ ಯೋಗ್ಯತ್ವಾತ್ ಕ್ರಿಯತ ಏವ| ಉಕ್ತಂ ಹಿ- “ಭವೇತ್ ಕದಾಚಿತ್ ಕಾರ್ಯಾಽಪಿ ವಿರುದ್ಧಾಭಿಮತಾ ಕ್ರಿಯಾ” (ಚಿ.ಅ.೩೦) ಇತಿ||೪೮-೫೯||-
Adhikarana 11 (60-61) · Śloka 61
ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಃ ಕ್ಷಪಣಂ ಯತ್ ಸ್ಯಾನ್ನ ಚ ಮಾರುತಮಾವಹೇತ್ ||೬೦|| ತತ್ ಸರ್ವಂ ಸರ್ವದಾ ಕಾರ್ಯಮೂರುಸ್ತಮ್ಭಸ್ಯ ಭೇಷಜಮ್| ಶರೀರಂ ಬಲಮಗ್ನಿಂ ಚ ಕಾರ್ಯೈಷಾ ರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಿಯಾ||೬೧||
श्लेष्मणः क्षपणं यत् स्यान्न च मारुतमावहेत् ||६०|| तत् सर्वं सर्वदा कार्यमूरुस्तम्भस्य भेषजम्| शरीरं बलमग्निं च कार्यैषा रक्षता क्रिया||६१||
🔊 Audio coming soon
ಅನುಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಾಪರಿಗ್ರಹಾರ್ಥಮಾಹ- ಶ್ಲೇಷ್ಮಣ ಇತ್ಯಾದಿ||೬೦-೬೧||
Adhikarana 12 (62) · Śloka 62
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ- ಹೇತುಃ ಪ್ರಾಗ್ರೂಪಲಿಙ್ಗಾನಿ ಕರ್ಮಾಯೋಗ್ಯತ್ವಕಾರಣಮ್| ದ್ವಿವಿಧಂ ಭೇಷಜಂ ಚೋಕ್ತಮೂರುಸ್ತಮ್ಭಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ||೬೨||
तत्र श्लोकः- हेतुः प्राग्रूपलिङ्गानि कर्मायोग्यत्वकारणम्| द्विविधं भेषजं चोक्तमूरुस्तम्भचिकित्सिते||६२||
🔊 Audio coming soon
ಹೇತುರಿತ್ಯಾದಿಸಙ್ಗ್ರಹಃ| ಕರ್ಮಾಯೋಗ್ಯತ್ವಕಾರಣಮಿತಿ ಪಞ್ಚಕರ್ಮಾಯೋಗ್ಯತ್ವೇ ಹೇತುಃ ‘ವೃದ್ಧಯೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣ’ ಇತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತೋ ಜ್ಞೇಯಃ| ದ್ವಿವಿಧಮಿತಿ ಆನ್ತರಂ ಬಾಹ್ಯಂ ಚ| ಭೇಷಜಮಿತಿ ಔಷಧಮ್||೬೨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 27
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ಊರುಸ್ತಮ್ಭಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಸಪ್ತವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೭||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने ऊरुस्तम्भचिकित्सितं नाम सप्तविंशोऽध्यायः||२७||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಊರುಸ್ತಮ್ಭಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಸಪ್ತವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೭||