Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

6. vājīkaraṇā'dhyāyaḥ - āsiktakṣīrīyō vājīkaraṇapādaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாத ஆஸிக்தக்ஷீரிகஂ வாஜீகரணபாதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||

View original

अथात आसिक्तक्षीरिकं वाजीकरणपादं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

ஆஸிக்தக்ஷீரிகஂ வஷ்யபாதாபிதாநப்ரஸங்காத் பதாந்தஸ்ய விஶிஷ்டஸம்பந்தாவயவதயோச்யதே| (ஆஸிக்தக்ஷீரமிதி பதமஸ்த்யஸ்மிந்நிதி) ஆஸிக்தக்ஷீரீ, தத்ர ஸ்வார்திகஃ கப்ரத்யயஃ; கிஂவா, டக்ப்ரத்யயேந வைஶேஷிகஶப்தவத் ‘ஆஸிக்தக்ஷீரிக’ இதி ஸாதநீயம்||௧-௨||

Adhikarana 2 (3-9) · Śloka 9

ஆஸிக்தக்ஷீரமாபூர்ணமஶுஷ்கஂ ஶுத்தஷஷ்டிகம்| உதூகலே ஸமாபோத்ய பீடயேத் க்ஷீரமர்திதம்||௩|| கஹீத்வா தஂ ரஸஂ பூதஂ கவ்யேந பயஸா ஸஹ| பீஜாநாமாத்மகுப்தாயா தாந்யமாஷரஸேந ச||௪|| பலாயாஃ ஶூர்பபர்ண்யோஶ்ச ஜீவந்த்யா ஜீவகஸ்ய ச | த்த்யர்ஷபககாகோலீஶ்வதஂஷ்ட்ராமதுகஸ்ய ச||௫|| ஶதாவர்யா விதார்யாஶ்ச த்ராக்ஷாகர்ஜூரயோரபி| ஸஂயுக்தஂ மாத்ரயா வைத்யஃ ஸாதயேத்தத்ர சாவபேத்||௬|| துகாக்ஷீர்யாஃ ஸமாஷாணாஂ ஶாலீநாஂ ஷஷ்டிகஸ்ய ச| கோதூமாநாஂ ச சூர்ணாநி யைஃ ஸ ஸாந்த்ரீபவேத்ரஸஃ||௭|| ஸாந்த்ரீபூதஂ ச குர்யாத் ப்ரபூதமதுஶர்கரம்| குலி(டி)கா பதரைஸ்துல்யாஸ்தாஶ்ச ஸர்பிஷி பர்ஜயேத்||௮|| தா யதாக்நி ப்ரயுஞ்ஜாநஃ க்ஷீரமாஂஸரஸாஶநஃ| பஶ்யத்யபத்யஂ விபுலஂ வத்தோऽப்யாத்மஜமக்ஷயம்||௯|| (இத்யபத்யகரீ ஷஷ்டிகாதிகுடிகா)|

View original

आसिक्तक्षीरमापूर्णमशुष्कं शुद्धषष्टिकम्| उदूखले समापोथ्य पीडयेत् क्षीरमर्दितम्||३|| गृहीत्वा तं रसं पूतं गव्येन पयसा सह| बीजानामात्मगुप्ताया धान्यमाषरसेन च||४|| बलायाः शूर्पपर्ण्योश्च जीवन्त्या जीवकस्य च | ऋद्ध्यर्षभककाकोलीश्वदंष्ट्रामधुकस्य च||५|| शतावर्या विदार्याश्च द्राक्षाखर्जूरयोरपि| संयुक्तं मात्रया वैद्यः साधयेत्तत्र चावपेत्||६|| तुगाक्षीर्याः समाषाणां शालीनां षष्टिकस्य च| गोधूमानां च चूर्णानि यैः स सान्द्रीभवेद्रसः||७|| सान्द्रीभूतं च कुर्यात् प्रभूतमधुशर्करम्| गुलि(टि)का बदरैस्तुल्यास्ताश्च सर्पिषि भर्जयेत्||८|| ता यथाग्नि प्रयुञ्जानः क्षीरमांसरसाशनः| पश्यत्यपत्यं विपुलं वृद्धोऽप्यात्मजमक्षयम्||९|| (इत्यपत्यकरी षष्टिकादिगुटिका)|

🔊 Audio coming soon

ஆஸிக்தக்ஷீரமிதி க்ஷீரஸேகவத்தம்| யதுக்தஂ ஜதூகர்ணே- “க்ஷீரஸேகவத்தஂ ஷஷ்டிகஂ பக்வஂ” இத்யாதி| ஶுத்தஷஷ்டிகமிதி கௌரஷஷ்டிகம்| அத்ர பலாதிரஸாநாஂ துல்யமாநதா; கிஂவா, மாத்ராஶப்தஸ்யால்பவசநத்வாத்பலாதிரஸாநாமல்பமாத்ரத்வம்| ப்ரக்ஷேப்யசூர்ணப்ரமாணமாஹ- யைஃ ஸ ஸாந்த்ரீபவேத்ரஸ இதி; யாவந்மாநேந சூர்ணேந ரஸஸ்ய ஸாந்த்ரதா பவதி தாவந்மாத்ரஂ சூர்ணஂ க்ராஹ்யம்| ப்ரபூதத்வஂ மதுஶர்கரயோர்யாவதாऽத்யர்தமதுரத்வஂ ஸ்யாத்தாவஜ்ஜ்ஞேயம்| அத்ர ச ப்ரயோகமஹிம்நைவ மதுயுக்தஸ்யாபி ப்ரயோகஸ்ய பர்ஜநக்ரியாயாமக்நிஸஂயோகோ ந விரோதமாவஹதி; ததா ஹி ஸுஶ்ருதேऽபி த்ரிபலாயஸ்கதௌ மதுநோऽக்நிஸம்பந்தோ பவத்யேவ| ஆத்மஜமிதி ஹர்ஷபூதாத்மஜஂ, ஶுக்ரமிதி யாவத்||௩-௯||

Adhikarana 3 (10-17) · Śloka 17

சடகாநாஂ ஸஹஂஸாநாஂ தக்ஷாணாஂ ஶிகிநாஂ ததா| ஶிஶுமாரஸ்ய நக்ரஸ்ய பிஷக் ஶுக்ராணி ஸஂஹரேத்||௧௦|| கவ்யஂ ஸர்பிர்வராஹஸ்ய குலிங்கஸ்ய வஸாமபி| ஷஷ்டிகாநாஂ ச சூர்ணாநி சூர்ணஂ கோதூமகஸ்ய ச||௧௧|| ஏபிஃ பூபலிகாஃ கார்யாஃ ஶஷ்குல்யோ வர்திகாஸ்ததா| பூபா தாநாஶ்ச விவிதா பக்ஷ்யாஶ்சாந்யே பதக்விதாஃ||௧௨|| ஏஷாஂ ப்ரயோகாத்பக்ஷ்யாணாஂ ஸ்தப்தேநாபூர்ணரேதஸா| ஶேபஸா வாஜிவத்யாதி யாவதிச்சஂ ஸ்த்ரியோ நரஃ||௧௩|| (இதி வஷ்யபூபலிகாதியோகாஃ)| ஆத்மகுப்தாபலஂ மாஷாந் கர்ஜூராணி ஶதாவரீம்| ஶங்காடகாநி மத்வீகாஂ ஸாதயேத் ப்ரஸதோந்மிதம்||௧௪|| க்ஷீரப்ரஸ்தஂ ஜலப்ரஸ்தமேதத் ப்ரஸ்தாவஶேஷிதம்| ஶுத்தேந வாஸஸா பூதஂ யோஜயேத் ப்ரஸதைஸ்த்ரிபிஃ||௧௫|| ஶர்கராயாஸ்துகாக்ஷீர்யாஃ ஸர்பிஷோऽபிநவஸ்ய ச| தத் பாயயேத ஸக்ஷௌத்ரஂ ஷஷ்டிகாந்நஂ ச போஜயேத்||௧௬|| ஜராபரீதோऽப்யபலோ யோகேநாநேந விந்ததி| நரோऽபத்யஂ ஸுவிபுலஂ யுவேவ ச ஸ ஹஷ்யதி||௧௭|| (இத்யபத்யகரஃ ஸ்வரஸஃ)|

View original

चटकानां सहंसानां दक्षाणां शिखिनां तथा| शिशुमारस्य नक्रस्य भिषक् शुक्राणि संहरेत्||१०|| गव्यं सर्पिर्वराहस्य कुलिङ्गस्य वसामपि| षष्टिकानां च चूर्णानि चूर्णं गोधूमकस्य च||११|| एभिः पूपलिकाः कार्याः शष्कुल्यो वर्तिकास्तथा| पूपा धानाश्च विविधा भक्ष्याश्चान्ये पृथग्विधाः||१२|| एषां प्रयोगाद्भक्ष्याणां स्तब्धेनापूर्णरेतसा| शेफसा वाजिवद्याति यावदिच्छं स्त्रियो नरः||१३|| (इति वृष्यपूपलिकादियोगाः)| आत्मगुप्ताफलं माषान् खर्जूराणि शतावरीम्| शृङ्गाटकानि मृद्वीकां साधयेत् प्रसृतोन्मितम्||१४|| क्षीरप्रस्थं जलप्रस्थमेतत् प्रस्थावशेषितम्| शुद्धेन वाससा पूतं योजयेत् प्रसृतैस्त्रिभिः||१५|| शर्करायास्तुगाक्षीर्याः सर्पिषोऽभिनवस्य च| तत् पाययेत सक्षौद्रं षष्टिकान्नं च भोजयेत्||१६|| जरापरीतोऽप्यबलो योगेनानेन विन्दति| नरोऽपत्यं सुविपुलं युवेव च स हृष्यति||१७|| (इत्यपत्यकरः स्वरसः)|

🔊 Audio coming soon

தக்ஷஃ குக்குடஃ| ஶுக்ராணீதி யத்யப்யுக்தஂ, ததாऽபி சடகாதிஶுக்ரக்ரஹணஸ்யாஶக்யத்வாத் ஸமாநகுணாநி ததண்டாந்யபீஹ கஹ்யந்தே| வர்திகா வர்த்யாகாரா பக்ஷ்யாஃ| தாநா இதி தாநாகாரா பக்ஷ்யாஃ| அயஂ துல்யத்ரவ்யதயா விவிதபக்ஷ்யரூபோऽப்யேக ஏவ யோகஃ||௧௦-௧௭||

Adhikarana 4 (18-20) · Śloka 20

கர்ஜூரீமஸ்தகஂ மாஷாந் பயஸ்யாஂ ச ஶதாவரீம்| கர்ஜூராணி மதூகாநி மத்வீகாமஜடாபலம்||௧௮|| பலோந்மிதாநி மதிமாந் ஸாதயேத் ஸலிலாடகே| தேந பாதாவஶேஷேண க்ஷீரப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்||௧௯|| க்ஷீரஶேஷேண தேநாத்யாத் கதாட்யஂ ஷஷ்டிகௌதநம்| ஸஶர்கரேண ஸஂயோக ஏஷ வஷ்யஃ பரஂ ஸ்மதஃ||௨௦|| (இதி வஷ்யக்ஷீரம்)|

View original

खर्जूरीमस्तकं माषान् पयस्यां च शतावरीम्| खर्जूराणि मधूकानि मृद्वीकामजडाफलम्||१८|| पलोन्मितानि मतिमान् साधयेत् सलिलाढके| तेन पादावशेषेण क्षीरप्रस्थं विपाचयेत्||१९|| क्षीरशेषेण तेनाद्याद् घृताढ्यं षष्टिकौदनम्| सशर्करेण संयोग एष वृष्यः परं स्मृतः||२०|| (इति वृष्यक्षीरम्)|

🔊 Audio coming soon

அஜடா ஶூகஶிம்பீ||௧௮-௨௦||

Adhikarana 5 (21-23) · Śloka 23

ஜீவகர்ஷபகௌ மேதாஂ ஜீவந்தீஂ ஶ்ராவணீத்வயம்| கர்ஜூரஂ மதுகஂ த்ராக்ஷாஂ பிப்பலீஂ விஶ்வபேஷஜம்||௨௧|| ஶங்காடகஂ விதாரீஂ ச நவஂ ஸர்பிஃ பயோ ஜலம்| ஸித்தஂ கதாவஶேஷஂ தச்சர்கராக்ஷௌத்ரபாதிகம்||௨௨|| ஷஷ்டிகாந்நேந ஸஂயுக்தமுபயோஜ்யஂ யதாபலம்| வஷ்யஂ பல்யஂ ச வர்ண்யஂ ச கண்ட்யஂ பஂஹணமுத்தமம்||௨௩|| (இதி வஷ்யகதம்)|

View original

जीवकर्षभकौ मेदां जीवन्तीं श्रावणीद्वयम्| खर्जूरं मधुकं द्राक्षां पिप्पलीं विश्वभेषजम्||२१|| शृङ्गाटकं विदारीं च नवं सर्पिः पयो जलम्| सिद्धं घृतावशेषं तच्छर्कराक्षौद्रपादिकम्||२२|| षष्टिकान्नेन संयुक्तमुपयोज्यं यथाबलम्| वृष्यं बल्यं च वर्ण्यं च कण्ठ्यं बृंहणमुत्तमम्||२३|| (इति वृष्यघृतम्)|

🔊 Audio coming soon

ஜீவகேத்யாதௌ விதார்யந்தைஃ கல்கைஃ க்ஷீரஜலாப்யாஂ கதஂ ஸாதநீயம்||௨௧-௨௩||

Adhikarana 6 (24-26) · Śloka 26

தத்நஃ ஸரஂ ஶரச்சந்த்ரஸந்நிபஂ தோஷவர்ஜிதம்| ஶர்கராக்ஷௌத்ரமரிசைஸ்துகாக்ஷீர்யா ச புத்திமாந்||௨௪|| யுக்த்யா யுக்தஂ ஸஸூக்ஷ்மைலஂ நவே கும்பே ஶுசௌ படே| மார்ஜிதஂ ப்ரக்ஷிபேச்சீதே கதாட்யே ஷஷ்டிகௌதநே||௨௫|| பிபேந்மாத்ராஂ ரஸாலாயாஸ்தஂ புக்த்வா ஷஷ்டிகௌதநம் | வர்ணஸ்வரபலோபேதஃ புமாஂஸ்தேந வஷாயதே||௨௬|| (வஷ்யோ ததிஸரப்ரயோகஃ)|

View original

दध्नः सरं शरच्चन्द्रसन्निभं दोषवर्जितम्| शर्कराक्षौद्रमरिचैस्तुगाक्षीर्या च बुद्धिमान्||२४|| युक्त्या युक्तं ससूक्ष्मैलं नवे कुम्भे शुचौ पटे| मार्जितं प्रक्षिपेच्छीते घृताढ्ये षष्टिकौदने||२५|| पिबेन्मात्रां रसालायास्तं भुक्त्वा षष्टिकौदनम् | वर्णस्वरबलोपेतः पुमांस्तेन वृषायते||२६|| (वृष्यो दधिसरप्रयोगः)|

🔊 Audio coming soon

யுக்த்யேதி யதா கடுத்வாத்யதிகஂ ந பவதி ததா மரிசாதியோகஃ கர்தவ்யஃ| மார்ஜிதமிதி ஸுகஷ்டம்| ரஸாலாலக்ஷணஂ- “ஸசாதுர்ஜாதகாஜாஜி ஸகுடார்த்ரகநாகரம்| ரஸாலா ஸ்யாச்சிகரிணீ ஸுகஷ்டஂ ஸஸரஂ ததி” இதி||௨௪-௨௬||

Adhikarana 7 (27-29) · Śloka 29

சந்த்ராஂஶுகல்பஂ பயஸா கதாட்யஂ ஷஷ்டிகௌதநம்| ஶர்கராமதுஸஂயுக்தஂ ப்ரயுஞ்ஜாநோ வஷாயதே||௨௭|| (இதி வஷ்யஃ ஷஷ்டிகௌதநப்ரயோகஃ)| தப்தே ஸர்பிஷி நக்ராண்டஂ தாம்ரசூடாண்டமிஶ்ரிதம்| யுக்தஂ ஷஷ்டிகசூர்ணேந ஸர்பிஷாऽபிநவேந ச||௨௮|| பக்த்வா பூபலிகாஃ காதேத்வாருணீமண்டபோ நரஃ| ய இச்சேதஶ்வவத்கந்துஂ ப்ரஸேக்துஂ கஜவச்ச யஃ||௨௯|| (இதி வஷ்யபூபலிகாஃ)|

View original

चन्द्रांशुकल्पं पयसा घृताढ्यं षष्टिकौदनम्| शर्करामधुसंयुक्तं प्रयुञ्जानो वृषायते||२७|| (इति वृष्यः षष्टिकौदनप्रयोगः)| तप्ते सर्पिषि नक्राण्डं ताम्रचूडाण्डमिश्रितम्| युक्तं षष्टिकचूर्णेन सर्पिषाऽभिनवेन च||२८|| पक्त्वा पूपलिकाः खादेद्वारुणीमण्डपो नरः| य इच्छेदश्ववद्गन्तुं प्रसेक्तुं गजवच्च यः||२९|| (इति वृष्यपूपलिकाः)|

🔊 Audio coming soon

சந்த்ராஂஶுகல்பமிதி அத்யர்தஶுக்லம்||௨௭-௨௯||

Adhikarana 8 (30-31) · Śloka 31

பவதஶ்சாத்ர- ஏதைஃ ப்ரயோகைர்விதிவத்வபுஷ்மாந் வீர்யோபபந்நோ பலவர்ணயுக்தஃ| ஹர்ஷாந்விதோ வாஜிவதஷ்டவர்ஷோ பவேத் ஸமர்தஶ்ச வராங்கநாஸு||௩௦|| யத்யச்ச கிஞ்சிந்மநஸஃ ப்ரியஂ ஸ்யாத்ரம்யா வநாந்தாஃ புலிநாநி ஶைலாஃ| இஷ்டாஃ ஸ்த்ரியோ பூஷணகந்தமால்யஂ ப்ரியா வயஸ்யாஶ்ச ததத்ர யோக்யம் ||௩௧||

View original

भवतश्चात्र- एतैः प्रयोगैर्विधिवद्वपुष्मान् वीर्योपपन्नो बलवर्णयुक्तः| हर्षान्वितो वाजिवदष्टवर्षो भवेत् समर्थश्च वराङ्गनासु||३०|| यद्यच्च किञ्चिन्मनसः प्रियं स्याद्रम्या वनान्ताः पुलिनानि शैलाः| इष्टाः स्त्रियो भूषणगन्धमाल्यं प्रिया वयस्याश्च तदत्र योग्यम् ||३१||

🔊 Audio coming soon

அத்ர யோக்யமிதி வஷ்யப்ரயோகஸமர்தம்||௩௦-௩௧||

Adhikarana 9 (32) · Śloka 32

தத்ர ஶ்லோகஃ- ஆஸிக்தக்ஷீரிகே பாதே யே யோகாஃ பரிகீர்திதாஃ| அஷ்டாவபத்யகாமைஸ்தே ப்ரயோஜ்யாஃ பௌருஷார்திபிஃ||௩௨||

View original

तत्र श्लोकः- आसिक्तक्षीरिके पादे ये योगाः परिकीर्तिताः| अष्टावपत्यकामैस्ते प्रयोज्याः पौरुषार्थिभिः||३२||

🔊 Audio coming soon

பௌருஷார்திபிரிதி ஶுக்ரார்திபிஃ||௩௨||

Adhikarana puShpikA · Śloka 2

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே சிகித்ஸாஸ்தாநே வாஜீகரணாத்யாயே ஆஸிக்தக்ஷீரிகோ நாம வாஜீகரணபாதோ த்விதீயஃ||௨||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने वाजीकरणाध्याये आसिक्तक्षीरिको नाम वाजीकरणपादो द्वितीयः||२||

🔊 Audio coming soon

இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே வாஜீகரணாத்யாயே ஆஸிக்தக்ஷீரிகோ நாம வாஜீகரணபாதோ த்விதீயஃ||௨||

6. vājīkaraṇā'dhyāyaḥ - āsiktakṣīrīyō vājīkaraṇapādaḥ — Charaka Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi