Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātaḥ pumāñjātabalādikaṁ vājīkaraṇapādaṁ vyākhyāsyāmaḥ||1|| iti ha smāha bhagavānātrēyaḥ||2||
अथातः पुमाञ्जातबलादिकं वाजीकरणपादं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
pāriśēṣyāt pumāñjātabalādika ucyatē| pumāñjātabalādayaḥ śabdā asmin vidyanta iti pumāñjātabalādikaḥ; āsiktakṣīrikavacchabdasiddhiḥ||1-2||
Adhikarana 2 (3-10) · Śloka 10
pumān yathā jātabalō yāvadicchaṁ striyō vrajēt| yathā cāpatyavān sadyō bhavēttadupadēkṣyatē||3|| na hi jātabalāḥ sarvē narāścāpatyabhāginaḥ| br̥haccharīrā balinaḥ santi nārīṣu durbalāḥ||4|| santi cālpāśrayāḥ strīṣu balavantō bahuprajāḥ| prakr̥tyā cābalāḥ santi santi cāmayadurbalāḥ||5|| narāścaṭakavat kēcid vrajanti bahuśaḥ striyam| gajavacca prasiñcanti kēcinna bahugāminaḥ||6|| kālayōgabalāḥ kēcit kēcidabhyasanadhruvāḥ| kēcit prayatnairvyajyantē vr̥ṣāḥ kēcit svabhāvataḥ||7|| tasmāt prayōgān vakṣyāmō durbalānāṁ balapradān| sukhōpabhōgān balināṁ bhūyaśca balavardhanān||8|| pūrvaṁ śuddhaśarīrāṇāṁ nirūhaiḥ sānuvāsanaiḥ| balāpēkṣī prayuñjīta śukrāpatyavivardhanān||9|| ghr̥tatailarasakṣīraśarkarāmadhusaṁyutāḥ| bastayaḥ saṁvidhātavyāḥ kṣīramāṁsarasāśinām||10||
पुमान् यथा जातबलो यावदिच्छं स्त्रियो व्रजेत्| यथा चापत्यवान् सद्यो भवेत्तदुपदेक्ष्यते||३|| न हि जातबलाः सर्वे नराश्चापत्यभागिनः| बृहच्छरीरा बलिनः सन्ति नारीषु दुर्बलाः||४|| सन्ति चाल्पाश्रयाः स्त्रीषु बलवन्तो बहुप्रजाः| प्रकृत्या चाबलाः सन्ति सन्ति चामयदुर्बलाः||५|| नराश्चटकवत् केचिद् व्रजन्ति बहुशः स्त्रियम्| गजवच्च प्रसिञ्चन्ति केचिन्न बहुगामिनः||६|| कालयोगबलाः केचित् केचिदभ्यसनध्रुवाः| केचित् प्रयत्नैर्व्यज्यन्ते वृषाः केचित् स्वभावतः||७|| तस्मात् प्रयोगान् वक्ष्यामो दुर्बलानां बलप्रदान्| सुखोपभोगान् बलिनां भूयश्च बलवर्धनान्||८|| पूर्वं शुद्धशरीराणां निरूहैः सानुवासनैः| बलापेक्षी प्रयुञ्जीत शुक्रापत्यविवर्धनान्||९|| घृततैलरसक्षीरशर्करामधुसंयुताः| बस्तयः संविधातव्याः क्षीरमांसरसाशिनाम्||१०||
🔊 Audio coming soon
jātabalatvē satyapi nāvaśyamapatyabhāgitvaṁ bhavatīti kr̥tvā ‘yathā jātabalaḥ’ ityuktē'pi ‘yathā cāpatyavān bhavēt’ ityuktam| tadēva śukravaicitryaṁ sphōṭayati- na hītyādi| ‘na hi jātabalāḥ sarvē’ ityēkaḥ pakṣaḥ, tathā ‘narā nāpatyabhāginaḥ sarvē’ iti dvitīyaḥ pakṣō jñēyaḥ| ētacchukrabalabhēdaprasaṅgādaparānapi śukrabalaviśēṣānāha- br̥haccharīrā ityādi| alpāśrayā alpaśarīrāḥ, ētē ca śukrasāratvēna nārīṣu balavantō bahuprajāśca bhavanti| gajavat prasiñcantīti śukraṁ bahu visr̥janti| kālayōgēna hēmantādikālasambandhēna vyavāyē balavantō bhavantīti kālayōgabalāḥ| abhyasanadhruvā iti vyavāyābhyāsēnaiva vyavāyasamarthā bhavanti| ēvaṁ prayatnairvyajyanta iti vr̥ṣyaprayōgaiḥ strīṣu pravartantē| sukhōpabhōgāniti sukhānuṣṭhānān| nirūhānuvāsanaśuddhānāṁ vr̥ṣyaprayōgāḥ phaladā bhavantīti nirūhānuvāsanābhidhānam||3-10||
Adhikarana 3 (11-14) · Śloka 14
piṣṭvā varāhamāṁsāni dattvā maricasaindhavē| kōlavadgulikāḥ kr̥tvā taptē sarpiṣi vartayēt ||11|| vartanastambhitāstāśca prakṣēpyāḥ kaukkuṭē rasē| ghr̥tāḍhyē gandhapiśunē dadhidāḍimasārikē||12|| yathā na bhindyādguli(ṭi)kāstathā taṁ sādhayēdrasam| taṁ piban bhakṣayaṁstāśca labhatē śukramakṣayam||13|| māṁsānāmēvamanyēṣāṁ mēdyānāṁ kārayēdbhiṣak| guṭikāḥ sarasāstāsaṁ prayōgaḥ śukravardhanaḥ||14|| (iti vr̥ṣyā māṁsaguṭikāḥ)|
पिष्ट्वा वराहमांसानि दत्त्वा मरिचसैन्धवे| कोलवद्गुलिकाः कृत्वा तप्ते सर्पिषि वर्तयेत् ||११|| वर्तनस्तम्भितास्ताश्च प्रक्षेप्याः कौक्कुटे रसे| घृताढ्ये गन्धपिशुने दधिदाडिमसारिके||१२|| यथा न भिन्द्याद्गुलि(टि)कास्तथा तं साधयेद्रसम्| तं पिबन् भक्षयंस्ताश्च लभते शुक्रमक्षयम्||१३|| मांसानामेवमन्येषां मेद्यानां कारयेद्भिषक्| गुटिकाः सरसास्तासं प्रयोगः शुक्रवर्धनः||१४|| (इति वृष्या मांसगुटिकाः)|
🔊 Audio coming soon
vartanastambhitā iti vartanēna kaṭhinīkr̥tāḥ| dadhidāḍimasārābhyāṁ saṁskr̥taṁ dadhidāḍimasārikam| dāḍimasāraśca dāḍimarasaḥ| māṁsānāmityādi atidēśayōgō dvitīyaḥ| mēdyānāmiti mēdurāṇām||11-14||
Adhikarana 4 (15-16) · Śloka 16
māṣānaṅkuritāñchuddhān vituṣān sājaḍāphalān| ghr̥tāḍhyē māhiṣarasē dadhidāḍimasārikē||15|| prakṣipēnmātrayā yuktō dhānyajīrakanāgaraiḥ| bhuktaḥ pītaśca sa rasaḥ kurutē śukramakṣayam||16|| (iti vr̥ṣyō māhiṣarasaḥ)|
माषानङ्कुरिताञ्छुद्धान् वितुषान् साजडाफलान्| घृताढ्ये माहिषरसे दधिदाडिमसारिके||१५|| प्रक्षिपेन्मात्रया युक्तो धान्यजीरकनागरैः| भुक्तः पीतश्च स रसः कुरुते शुक्रमक्षयम्||१६|| (इति वृष्यो माहिषरसः)|
🔊 Audio coming soon
ajaḍā śūkaśimbī| bhuktaḥ pītaścēti pūrvayōgavaddhanabhāgasya bhōjanaṁ, dravasya ca pānaṁ jñēyam||15-16||
Adhikarana 5 (17-18) · Śloka 18
ārdrāṇi matsyamāṁsāni śapharīrvā subhārjitāḥ| taptē sarpiṣi yaḥ khādēt sa gacchēt strīṣu na kṣayam||17|| ghr̥tabhr̥ṣṭān rasē cchāgē rōhitān phalasārikē| anupītarasān snigdhānapatyārthī prayōjayēt||18|| (iti vr̥ṣyaghr̥tabhr̥ṣṭamatsyamāṁsāni)|
आर्द्राणि मत्स्यमांसानि शफरीर्वा सुभार्जिताः| तप्ते सर्पिषि यः खादेत् स गच्छेत् स्त्रीषु न क्षयम्||१७|| घृतभृष्टान् रसे च्छागे रोहितान् फलसारिके| अनुपीतरसान् स्निग्धानपत्यार्थी प्रयोजयेत्||१८|| (इति वृष्यघृतभृष्टमत्स्यमांसानि)|
🔊 Audio coming soon
matsyaśabdēna pradhānakalpanayā rōhitaṁ vadanti| phalasārika iti dāḍimāmalakādiphalasārasaṁskr̥tam||17-18||
Adhikarana 6 (19-22) · Śloka 22
kuṭṭakaṁ matsyamāṁsānāṁ hiṅgusaindhavadhānyakaiḥ| yuktaṁ gōdhūmacūrṇēna ghr̥tē pūpalikāḥ pacēt||19|| māhiṣē ca rasē matsyān snigdhāmlalavaṇān pacēt| rasē cānugatē māṁsaṁ pōthayēttatra cāvapēt||20|| maricaṁ jīrakaṁ dhānyamalpaṁ hiṅgu navaṁ ghr̥tam| māṣapūpalikānāṁ tadgarbhārthamupakalpayēt||21|| ētau pūpalikāyōgau br̥ṁhaṇau balavardhanau| harṣasaubhāgyadau putryau paraṁ śukrābhivardhanau||22|| (iti vr̥ṣyau pūpalikāyōgau)|
कुट्टकं मत्स्यमांसानां हिङ्गुसैन्धवधान्यकैः| युक्तं गोधूमचूर्णेन घृते पूपलिकाः पचेत्||१९|| माहिषे च रसे मत्स्यान् स्निग्धाम्ललवणान् पचेत्| रसे चानुगते मांसं पोथयेत्तत्र चावपेत्||२०|| मरिचं जीरकं धान्यमल्पं हिङ्गु नवं घृतम्| माषपूपलिकानां तद्गर्भार्थमुपकल्पयेत्||२१|| एतौ पूपलिकायोगौ बृंहणौ बलवर्धनौ| हर्षसौभाग्यदौ पुत्र्यौ परं शुक्राभिवर्धनौ||२२|| (इति वृष्यौ पूपलिकायोगौ)|
🔊 Audio coming soon
kuṭṭakamiti kuṭṭanēnāṇuśaḥ kr̥tam||19-22||
Adhikarana 7 (23-27) · Śloka 27
māṣātmaguptāgōdhūmaśāliṣaṣṭikapaiṣṭikam| śarkarāyā vidāryāśca cūrṇamikṣurakasya ca||23|| saṁyōjya masr̥ṇē kṣīrē ghr̥tē pūpalikāḥ pacēt| payō'nupānāstāḥ śīghraṁ kurvanti vr̥ṣatāṁ parām||24|| (iti vr̥ṣyā māṣādipūpalikāḥ)| śarkarāyāstulaikā syādēkā gavyasya sarpiṣaḥ| prasthō vidāryāścūrṇasya pippalyāḥ prastha ēva ca||25|| ardhāḍhakaṁ tugākṣīryāḥ kṣaudrasyābhinavasya ca| tatsarvaṁ mūrcchitaṁ tiṣṭhēnmārtikē ghr̥tabhājanē||26|| mātrāmagnisamāṁ tasya prātaḥ prātaḥ prayōjayēt| ēṣa vr̥ṣyaḥ paraṁ yōgō balyō br̥ṁhaṇa ēva ca||27||
माषात्मगुप्तागोधूमशालिषष्टिकपैष्टिकम्| शर्कराया विदार्याश्च चूर्णमिक्षुरकस्य च||२३|| संयोज्य मसृणे क्षीरे घृते पूपलिकाः पचेत्| पयोऽनुपानास्ताः शीघ्रं कुर्वन्ति वृषतां पराम्||२४|| (इति वृष्या माषादिपूपलिकाः)| शर्करायास्तुलैका स्यादेका गव्यस्य सर्पिषः| प्रस्थो विदार्याश्चूर्णस्य पिप्पल्याः प्रस्थ एव च||२५|| अर्धाढकं तुगाक्षीर्याः क्षौद्रस्याभिनवस्य च| तत्सर्वं मूर्च्छितं तिष्ठेन्मार्तिके घृतभाजने||२६|| मात्रामग्निसमां तस्य प्रातः प्रातः प्रयोजयेत्| एष वृष्यः परं योगो बल्यो बृंहण एव च||२७||
🔊 Audio coming soon
ikṣurakaḥ kōkilākṣaḥ||23-27||
Adhikarana 8 (28-29) · Śloka 29
śatāvaryā vidāryāśca tathā māṣātmaguptayōḥ| śvadaṁṣṭrāyāśca niṣkvāthāñjalēṣu ca pr̥thak pr̥thak||28|| sādhayitvā ghr̥taprasthaṁ payasyaṣṭaguṇē punaḥ| śarkarāmadhuyuktaṁ tadapatyārthī prayōjayēt||29|| (ityapatyakaraṁ ghr̥tam)|
शतावर्या विदार्याश्च तथा माषात्मगुप्तयोः| श्वदंष्ट्रायाश्च निष्क्वाथाञ्जलेषु च पृथक् पृथक्||२८|| साधयित्वा घृतप्रस्थं पयस्यष्टगुणे पुनः| शर्करामधुयुक्तं तदपत्यार्थी प्रयोजयेत्||२९|| (इत्यपत्यकरं घृतम्)|
🔊 Audio coming soon
śarkarāmadhusaṁyuktamityatra prakṣēpanyāyāt pādikatvaṁ śarkarāmadhunōḥ||28-29||
Adhikarana 9 (30-32) · Śloka 32
ghr̥tapātraṁ śataguṇē vidārīsvarasē pacēt| siddhaṁ punaḥ śataguṇē gavyē payasi sādhayēt||30|| śarkarāyāstugākṣīryāṁ kṣaudrasyēkṣurakasya ca| pippalyāḥ sājaḍāyāśca bhāgaiḥ pādāṁśikairyutam||31|| guli(ṭi)kāḥ kārayēdvaidyō yathā sthulamudumbaram| tāsāṁ prayōgāt puruṣaḥ kuliṅga iva hr̥ṣyati||32|| (iti vr̥ṣyaguṭikāḥ)|
घृतपात्रं शतगुणे विदारीस्वरसे पचेत्| सिद्धं पुनः शतगुणे गव्ये पयसि साधयेत्||३०|| शर्करायास्तुगाक्षीर्यां क्षौद्रस्येक्षुरकस्य च| पिप्पल्याः साजडायाश्च भागैः पादांशिकैर्युतम्||३१|| गुलि(टि)काः कारयेद्वैद्यो यथा स्थुलमुदुम्बरम्| तासां प्रयोगात् पुरुषः कुलिङ्ग इव हृष्यति||३२|| (इति वृष्यगुटिकाः)|
🔊 Audio coming soon
pādāṁśikairiti ghr̥tāpēkṣayā pādapramāṇaiḥ||30-32||
Adhikarana 10 (33-35) · Śloka 35
sitōpalāpalaśataṁ tadardhaṁ navasarpiṣaḥ| kṣaudrapādēna saṁyuktaṁ sādhayējjalapādikam||33|| sāndraṁ gōdhūmacūrṇānāṁ pādaṁ stīrṇē śilātalē| śucau ślakṣṇē samutkīrya mardanēnōpapādayēt||34|| śuddhā utkārikāḥ kāryaścandramaṇḍalasannibhāḥ| tāsāṁ prayōgādgajavannārīḥ santarpayēnnaraḥ||35|| (iti vr̥ṣyōtkārikā)|
सितोपलापलशतं तदर्धं नवसर्पिषः| क्षौद्रपादेन संयुक्तं साधयेज्जलपादिकम्||३३|| सान्द्रं गोधूमचूर्णानां पादं स्तीर्णे शिलातले| शुचौ श्लक्ष्णे समुत्कीर्य मर्दनेनोपपादयेत्||३४|| शुद्धा उत्कारिकाः कार्यश्चन्द्रमण्डलसन्निभाः| तासां प्रयोगाद्गजवन्नारीः सन्तर्पयेन्नरः||३५|| (इति वृष्योत्कारिका)|
🔊 Audio coming soon
samutkīryēti vistīrya| utkārikāḥ kāryā ityatra punaḥ pākēnaivōtkārikākaraṇam||33-35||
Adhikarana 11 (36-45) · Śloka 45
yat kiñcinmadhuraṁ snigdhaṁ jīvanaṁ br̥ṁhaṇaṁ guru| harṣaṇaṁ manasaścaiva sarvaṁ tadvr̥ṣyamucyatē||36|| dravyairēvaṁvidhaistasmādbhāvitaḥ pramadāṁ vrajēt| ātmavēgēna cōdīrṇaḥ strīguṇaiśca praharṣitaḥ||37|| gatvā snātvā payaḥ pītvā rasaṁ vā'nu śayīta nā| tathā'syāpyāyatē bhūyaḥ śukraṁ ca balamēva ca||38|| yathā mukulapuṣpasya su(kha) gandhō nōpalabhyatē| labhyatē tadvikāśāttu tathā śukraṁ hi dēhinām||39|| nartē vai ṣōḍaśādvarṣāt saptatyāḥ paratō na ca| āyuṣkāmō naraḥ strībhiḥ saṁyōgaṁ kartumarhati||40|| atibālō hyasampūrṇasarvadhātuḥ striyaṁ vrajan| upaśuṣyēta sahasā taḍāgamiva kājalam||41|| śuṣkaṁ rūkṣaṁ yathā kāṣṭhaṁ jantudagdhaṁ vijarjaram| spr̥ṣṭamāśu viśīryēta tathā vr̥ddhaḥ striyō vrajan||42|| jarayā cintayā śukraṁ vyādhibhiḥ karmakarṣaṇāt| kṣayaṁ gacchatyanaśanāt strīṇāṁ cātiniṣēvaṇāt||43|| kṣayādbhayādaviśrambhācchōkāt strīdōṣadarśanāt| nārīṇāmarasajñatvādavicārādasēvanāt||44|| tr̥ptasyāpi striyō gantuṁ na śaktirupajāyatē| dēhasattvabalāpēkṣī harṣaḥ śaktiśca harṣajā||45||
यत् किञ्चिन्मधुरं स्निग्धं जीवनं बृंहणं गुरु| हर्षणं मनसश्चैव सर्वं तद्वृष्यमुच्यते||३६|| द्रव्यैरेवंविधैस्तस्माद्भावितः प्रमदां व्रजेत्| आत्मवेगेन चोदीर्णः स्त्रीगुणैश्च प्रहर्षितः||३७|| गत्वा स्नात्वा पयः पीत्वा रसं वाऽनु शयीत ना| तथाऽस्याप्यायते भूयः शुक्रं च बलमेव च||३८|| यथा मुकुलपुष्पस्य सु(ख) गन्धो नोपलभ्यते| लभ्यते तद्विकाशात्तु तथा शुक्रं हि देहिनाम्||३९|| नर्ते वै षोडशाद्वर्षात् सप्तत्याः परतो न च| आयुष्कामो नरः स्त्रीभिः संयोगं कर्तुमर्हति||४०|| अतिबालो ह्यसम्पूर्णसर्वधातुः स्त्रियं व्रजन्| उपशुष्येत सहसा तडागमिव काजलम्||४१|| शुष्कं रूक्षं यथा काष्ठं जन्तुदग्धं विजर्जरम्| स्पृष्टमाशु विशीर्येत तथा वृद्धः स्त्रियो व्रजन्||४२|| जरया चिन्तया शुक्रं व्याधिभिः कर्मकर्षणात्| क्षयं गच्छत्यनशनात् स्त्रीणां चातिनिषेवणात्||४३|| क्षयाद्भयादविश्रम्भाच्छोकात् स्त्रीदोषदर्शनात्| नारीणामरसज्ञत्वादविचारादसेवनात्||४४|| तृप्तस्यापि स्त्रियो गन्तुं न शक्तिरुपजायते| देहसत्त्वबलापेक्षी हर्षः शक्तिश्च हर्षजा||४५||
🔊 Audio coming soon
anuktavājīkaraṇaṁ saṅgr̥hṇannāha- yatkiñcidityādi| bhāvita iti vacanāt prayōgēṇa śarīrabhāvanāyāṁ satyāṁ strīsēvā sambhavatīti darśayati| ātmavēgēnēti saṅkalpajātēnātmavēgēna| bālasya taḍāgadr̥ṣṭāntēna punarapi śukrasadbhāvaṁ kaphaprādhānyaṁ ca darśayati; vr̥ddhasya tu jantujagdhatvādidr̥ṣṭāntēna vinaṣṭasyāpunarbhāvaṁ śukrasya tathā'bhūyiṣṭhatāṁ ca darśayati| nanu tr̥ptasya śarīrabalaṁ bhavatyēva, tat kiṁ tr̥ptasya striyō gantumasāmarthyamityāha- dēhētyādi| ētēna satyapi tr̥ptijanitē balē kṣayādinā dēhamanasōrupahatatvāddharṣō na bhavati, harṣābhāvād vyavāyaśaktirna bhavatītyuktaṁ bhavati||36-45||
Adhikarana 12 (46-49) · Śloka 49
rasa ikṣau yathā dadhni sarpistailaṁ tilē yathā| sarvatrānugataṁ dēhē śukraṁ saṁsparśanē tathā||46|| tat strīpuruṣasaṁyōgē cēṣṭāsaṅkalpapīḍanāt| śukraṁ pracyavatē sthānājjalamārdrāt paṭādiva||47|| harṣāttarṣāt saratvācca paicchilyādgauravādapi| aṇupravaṇabhāvācca drutatvānmārutasya ca||48|| aṣṭābhya ēbhyō hētubhyaḥ śukraṁ dēhāt prasicyatē| caratō viśvarūpasya rūpadravyaṁ yaducyatē||49||
रस इक्षौ यथा दध्नि सर्पिस्तैलं तिले यथा| सर्वत्रानुगतं देहे शुक्रं संस्पर्शने तथा||४६|| तत् स्त्रीपुरुषसंयोगे चेष्टासङ्कल्पपीडनात्| शुक्रं प्रच्यवते स्थानाज्जलमार्द्रात् पटादिव||४७|| हर्षात्तर्षात् सरत्वाच्च पैच्छिल्याद्गौरवादपि| अणुप्रवणभावाच्च द्रुतत्वान्मारुतस्य च||४८|| अष्टाभ्य एभ्यो हेतुभ्यः शुक्रं देहात् प्रसिच्यते| चरतो विश्वरूपस्य रूपद्रव्यं यदुच्यते||४९||
🔊 Audio coming soon
samprati, sambhavati śukraṁ yathā dēhē, sthitaṁ yathā ca pravartatē, tadāha- rasa ityādi| ikṣvādidr̥ṣṭāntatrayēṇānatiprayatnālpaprayatnamahāprayatnavāhyaśukrān puruṣān yathākramaṁ darśayati| saṁsparśana iti saṁsparśanavati, tēna kēśādau saṁsparśanāvyāptēḥ śukramapi nāstīti darśayati| strīpuruṣasaṁyōgō miśrībhāvaḥ| cēṣṭā vyavāyacēṣṭā, saṅkalpō yōṣidanurāgaḥ, pīḍanaṁ nārīpuruṣayōḥ parasparasammūrcchanam; atra ca nārīpuruṣasaṁyōgaḥ pradhānaṁ kāraṇaṁ, tatsahakāriṇi cēṣṭādīni| ārdrapaṭadr̥ṣṭāntēnāśrayānupaghātēna śukrasravaṇaṁ darśayati| aparamapi śukrapravr̥ttihētumāha- harṣādityādi| harṣaḥ saṅkalpapūrvakaśukrōdrēkadhvajōcchrāyādikārīcchā| tarṣaḥ vanitābhilāṣaḥ| saratvam asthairyam| anupravaṇabhāvaḥ aṇutvē sati bahirnirgamanasvabhāvaḥ| drutatvānmārutasya cēti śukraprērakasya vāyōrabhidravaṇaśīlatvādityarthaḥ| ētē ca yadyapi hētavastathā'pi prādhānyāt prathamapratipāditastrīpuruṣasaṁyōgādirūpahētūnāṁ samaṣṭau naivāmī gaṇitāḥ| carata iti nānāmānuṣapaśvādijātiṣu bhramataḥ| viśvarūpasyēti ātmanaḥ| tathā hyātmaparyāyēṣūktaṁ- “sa viśvakarmā sa ca viśvarūpaḥ” (śā.a.2) iti| rūpadravyamiti rūpaprāktanakāraṇam| ētēna, avyaktasyātmanō vyaktaśarīranirvr̥ttau śukraṁ hēturityuktaṁ bhavati| śukraṁ cēha prakaraṇāgatatvēnōktaṁ; tēna ārtavamapyātmanō rūpadravyaṁ jñēyam||46-49||
Adhikarana 13 (50) · Śloka 50
bahalaṁ madhuraṁ snigdhamavisraṁ guru picchilam| śuklaṁ bahu ca yacchukraṁ phalavattadasaṁśayam||50||
बहलं मधुरं स्निग्धमविस्रं गुरु पिच्छिलम्| शुक्लं बहु च यच्छुक्रं फलवत्तदसंशयम्||५०||
🔊 Audio coming soon
praśastaśukraguṇānāha- bahalamityādi||50||
Adhikarana 14 (51) · Śloka 51
yēna nārīṣu sāmarthyaṁ vājīvallabhatē naraḥ| vrajēccābhyadhikaṁ yēna vājīkaraṇamēva tat||51||
येन नारीषु सामर्थ्यं वाजीवल्लभते नरः| व्रजेच्चाभ्यधिकं येन वाजीकरणमेव तत्||५१||
🔊 Audio coming soon
vājīkaraṇaśabdaniruktimāha- yēnētyādi| vrajēccābhyadhikamiti punaḥ punargacchēt; ‘vyajyatē’ iti vā pāṭhaḥ, tatrāpi bhūyō gamanēna nārīṣu puṁstvēna vyajyatē| ‘vyajyāt’ iti pāṭhē'pi sa ēvārthō vidvadbhiḥ sucintanīyaḥ| anēna niruktēna trividhamapi vr̥ṣyamavarudhyatē; yathā- śukravr̥ddhikaraṁ ca māṣādi, tathā srutikaraṁ saṅkalpādi, śukrasrutivr̥ddhikaraṁ kṣīrādi| yaduktamanyatra- “śukrasrutikaraṁ kiñcit kiñcicchukravivardhanam| srutivr̥ddhikaraṁ kiñcit trividhaṁ vr̥ṣyamucyatē” iti| trividhamapi hīdaṁ vyavāyē balavattvaṁ punaḥ punarvyavāyaśaktiṁ ca karōti||51||
Adhikarana 15 (52-53) · Śloka 53
tatra ślōkau- hēturyōgōpadēśasya yōgā dvādaśa cōttamāḥ| yat pūrvaṁ maithunāt sēvyaṁ sēvyaṁ yanmaithunādanu||52|| yadā na sēvyāḥ pramadāḥ kr̥tsnaḥ śukraviniścayaḥ| niruktaṁ cēha nirdiṣṭaṁ pumāñjātabalādikē||53||
तत्र श्लोकौ- हेतुर्योगोपदेशस्य योगा द्वादश चोत्तमाः| यत् पूर्वं मैथुनात् सेव्यं सेव्यं यन्मैथुनादनु||५२|| यदा न सेव्याः प्रमदाः कृत्स्नः शुक्रविनिश्चयः| निरुक्तं चेह निर्दिष्टं पुमाञ्जातबलादिके||५३||
🔊 Audio coming soon
hēturityādi| saṅgrahō vyaktaḥ||52-53||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ityagnivēśakr̥tē tantrē carakapratisaṁskr̥tē cikitsāsthānē vājīkaraṇādhyāyē pumāñjātabalādikō nāma vājīkaraṇapādaścaturthaḥ||4|| samāptaścāyaṁ dvitīyō vājīkaraṇādhyāyaḥ||2||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने वाजीकरणाध्याये पुमाञ्जातबलादिको नाम वाजीकरणपादश्चतुर्थः||४|| समाप्तश्चायं द्वितीयो वाजीकरणाध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon
iti śrīcakrapāṇidattaviracitāyāmāyurvēdadīpikāyāṁ carakatātparyaṭīkāyāṁ cikitsāsthānē vājīkaraṇādhyāyē pumāñjātabalādikō nāma vājīkaraṇapādaścaturthaḥ||4|| iti vājīkaraṇādhyāyō dvitīyaḥ||2||