Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

8. vājīkaraṇā'dhyāyaḥ - pumāñjātabalādikō vājīkaraṇapādaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

അഥാതഃ പുമാഞ്ജാതബലാദികം വാജീകരണപാദം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||

View original

अथातः पुमाञ्जातबलादिकं वाजीकरणपादं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

പാരിശേഷ്യാത് പുമാഞ്ജാതബലാദിക ഉച്യതേ| പുമാഞ്ജാതബലാദയഃ ശബ്ദാ അസ്മിന് വിദ്യന്ത ഇതി പുമാഞ്ജാതബലാദികഃ; ആസിക്തക്ഷീരികവച്ഛബ്ദസിദ്ധിഃ||൧-൨||

Adhikarana 2 (3-10) · Śloka 10

പുമാന് യഥാ ജാതബലോ യാവദിച്ഛം സ്ത്രിയോ വ്രജേത്| യഥാ ചാപത്യവാന് സദ്യോ ഭവേത്തദുപദേക്ഷ്യതേ||൩|| ന ഹി ജാതബലാഃ സര്വേ നരാശ്ചാപത്യഭാഗിനഃ| ബൃഹച്ഛരീരാ ബലിനഃ സന്തി നാരീഷു ദുര്ബലാഃ||൪|| സന്തി ചാല്പാശ്രയാഃ സ്ത്രീഷു ബലവന്തോ ബഹുപ്രജാഃ| പ്രകൃത്യാ ചാബലാഃ സന്തി സന്തി ചാമയദുര്ബലാഃ||൫|| നരാശ്ചടകവത് കേചിദ് വ്രജന്തി ബഹുശഃ സ്ത്രിയമ്| ഗജവച്ച പ്രസിഞ്ചന്തി കേചിന്ന ബഹുഗാമിനഃ||൬|| കാലയോഗബലാഃ കേചിത് കേചിദഭ്യസനധ്രുവാഃ| കേചിത് പ്രയത്നൈര്വ്യജ്യന്തേ വൃഷാഃ കേചിത് സ്വഭാവതഃ||൭|| തസ്മാത് പ്രയോഗാന് വക്ഷ്യാമോ ദുര്ബലാനാം ബലപ്രദാന്| സുഖോപഭോഗാന് ബലിനാം ഭൂയശ്ച ബലവര്ധനാന്||൮|| പൂര്വം ശുദ്ധശരീരാണാം നിരൂഹൈഃ സാനുവാസനൈഃ| ബലാപേക്ഷീ പ്രയുഞ്ജീത ശുക്രാപത്യവിവര്ധനാന്||൯|| ഘൃതതൈലരസക്ഷീരശര്കരാമധുസംയുതാഃ| ബസ്തയഃ സംവിധാതവ്യാഃ ക്ഷീരമാംസരസാശിനാമ്||൧൦||

View original

पुमान् यथा जातबलो यावदिच्छं स्त्रियो व्रजेत्| यथा चापत्यवान् सद्यो भवेत्तदुपदेक्ष्यते||३|| न हि जातबलाः सर्वे नराश्चापत्यभागिनः| बृहच्छरीरा बलिनः सन्ति नारीषु दुर्बलाः||४|| सन्ति चाल्पाश्रयाः स्त्रीषु बलवन्तो बहुप्रजाः| प्रकृत्या चाबलाः सन्ति सन्ति चामयदुर्बलाः||५|| नराश्चटकवत् केचिद् व्रजन्ति बहुशः स्त्रियम्| गजवच्च प्रसिञ्चन्ति केचिन्न बहुगामिनः||६|| कालयोगबलाः केचित् केचिदभ्यसनध्रुवाः| केचित् प्रयत्नैर्व्यज्यन्ते वृषाः केचित् स्वभावतः||७|| तस्मात् प्रयोगान् वक्ष्यामो दुर्बलानां बलप्रदान्| सुखोपभोगान् बलिनां भूयश्च बलवर्धनान्||८|| पूर्वं शुद्धशरीराणां निरूहैः सानुवासनैः| बलापेक्षी प्रयुञ्जीत शुक्रापत्यविवर्धनान्||९|| घृततैलरसक्षीरशर्करामधुसंयुताः| बस्तयः संविधातव्याः क्षीरमांसरसाशिनाम्||१०||

🔊 Audio coming soon

ജാതബലത്വേ സത്യപി നാവശ്യമപത്യഭാഗിത്വം ഭവതീതി കൃത്വാ ‘യഥാ ജാതബലഃ’ ഇത്യുക്തേऽപി ‘യഥാ ചാപത്യവാന് ഭവേത്’ ഇത്യുക്തമ്| തദേവ ശുക്രവൈചിത്ര്യം സ്ഫോടയതി- ന ഹീത്യാദി| ‘ന ഹി ജാതബലാഃ സര്വേ’ ഇത്യേകഃ പക്ഷഃ, തഥാ ‘നരാ നാപത്യഭാഗിനഃ സര്വേ’ ഇതി ദ്വിതീയഃ പക്ഷോ ജ്ഞേയഃ| ഏതച്ഛുക്രബലഭേദപ്രസങ്ഗാദപരാനപി ശുക്രബലവിശേഷാനാഹ- ബൃഹച്ഛരീരാ ഇത്യാദി| അല്പാശ്രയാ അല്പശരീരാഃ, ഏതേ ച ശുക്രസാരത്വേന നാരീഷു ബലവന്തോ ബഹുപ്രജാശ്ച ഭവന്തി| ഗജവത് പ്രസിഞ്ചന്തീതി ശുക്രം ബഹു വിസൃജന്തി| കാലയോഗേന ഹേമന്താദികാലസമ്ബന്ധേന വ്യവായേ ബലവന്തോ ഭവന്തീതി കാലയോഗബലാഃ| അഭ്യസനധ്രുവാ ഇതി വ്യവായാഭ്യാസേനൈവ വ്യവായസമര്ഥാ ഭവന്തി| ഏവം പ്രയത്നൈര്വ്യജ്യന്ത ഇതി വൃഷ്യപ്രയോഗൈഃ സ്ത്രീഷു പ്രവര്തന്തേ| സുഖോപഭോഗാനിതി സുഖാനുഷ്ഠാനാന്| നിരൂഹാനുവാസനശുദ്ധാനാം വൃഷ്യപ്രയോഗാഃ ഫലദാ ഭവന്തീതി നിരൂഹാനുവാസനാഭിധാനമ്||൩-൧൦||

Adhikarana 3 (11-14) · Śloka 14

പിഷ്ട്വാ വരാഹമാംസാനി ദത്ത്വാ മരിചസൈന്ധവേ| കോലവദ്ഗുലികാഃ കൃത്വാ തപ്തേ സര്പിഷി വര്തയേത് ||൧൧|| വര്തനസ്തമ്ഭിതാസ്താശ്ച പ്രക്ഷേപ്യാഃ കൌക്കുടേ രസേ| ഘൃതാഢ്യേ ഗന്ധപിശുനേ ദധിദാഡിമസാരികേ||൧൨|| യഥാ ന ഭിന്ദ്യാദ്ഗുലി(ടി)കാസ്തഥാ തം സാധയേദ്രസമ്| തം പിബന് ഭക്ഷയംസ്താശ്ച ലഭതേ ശുക്രമക്ഷയമ്||൧൩|| മാംസാനാമേവമന്യേഷാം മേദ്യാനാം കാരയേദ്ഭിഷക്| ഗുടികാഃ സരസാസ്താസം പ്രയോഗഃ ശുക്രവര്ധനഃ||൧൪|| (ഇതി വൃഷ്യാ മാംസഗുടികാഃ)|

View original

पिष्ट्वा वराहमांसानि दत्त्वा मरिचसैन्धवे| कोलवद्गुलिकाः कृत्वा तप्ते सर्पिषि वर्तयेत् ||११|| वर्तनस्तम्भितास्ताश्च प्रक्षेप्याः कौक्कुटे रसे| घृताढ्ये गन्धपिशुने दधिदाडिमसारिके||१२|| यथा न भिन्द्याद्गुलि(टि)कास्तथा तं साधयेद्रसम्| तं पिबन् भक्षयंस्ताश्च लभते शुक्रमक्षयम्||१३|| मांसानामेवमन्येषां मेद्यानां कारयेद्भिषक्| गुटिकाः सरसास्तासं प्रयोगः शुक्रवर्धनः||१४|| (इति वृष्या मांसगुटिकाः)|

🔊 Audio coming soon

വര്തനസ്തമ്ഭിതാ ഇതി വര്തനേന കഠിനീകൃതാഃ| ദധിദാഡിമസാരാഭ്യാം സംസ്കൃതം ദധിദാഡിമസാരികമ്| ദാഡിമസാരശ്ച ദാഡിമരസഃ| മാംസാനാമിത്യാദി അതിദേശയോഗോ ദ്വിതീയഃ| മേദ്യാനാമിതി മേദുരാണാമ്||൧൧-൧൪||

Adhikarana 4 (15-16) · Śloka 16

മാഷാനങ്കുരിതാഞ്ഛുദ്ധാന് വിതുഷാന് സാജഡാഫലാന്| ഘൃതാഢ്യേ മാഹിഷരസേ ദധിദാഡിമസാരികേ||൧൫|| പ്രക്ഷിപേന്മാത്രയാ യുക്തോ ധാന്യജീരകനാഗരൈഃ| ഭുക്തഃ പീതശ്ച സ രസഃ കുരുതേ ശുക്രമക്ഷയമ്||൧൬|| (ഇതി വൃഷ്യോ മാഹിഷരസഃ)|

View original

माषानङ्कुरिताञ्छुद्धान् वितुषान् साजडाफलान्| घृताढ्ये माहिषरसे दधिदाडिमसारिके||१५|| प्रक्षिपेन्मात्रया युक्तो धान्यजीरकनागरैः| भुक्तः पीतश्च स रसः कुरुते शुक्रमक्षयम्||१६|| (इति वृष्यो माहिषरसः)|

🔊 Audio coming soon

അജഡാ ശൂകശിമ്ബീ| ഭുക്തഃ പീതശ്ചേതി പൂര്വയോഗവദ്ധനഭാഗസ്യ ഭോജനം, ദ്രവസ്യ ച പാനം ജ്ഞേയമ്||൧൫-൧൬||

Adhikarana 5 (17-18) · Śloka 18

ആര്ദ്രാണി മത്സ്യമാംസാനി ശഫരീര്വാ സുഭാര്ജിതാഃ| തപ്തേ സര്പിഷി യഃ ഖാദേത് സ ഗച്ഛേത് സ്ത്രീഷു ന ക്ഷയമ്||൧൭|| ഘൃതഭൃഷ്ടാന് രസേ ച്ഛാഗേ രോഹിതാന് ഫലസാരികേ| അനുപീതരസാന് സ്നിഗ്ധാനപത്യാര്ഥീ പ്രയോജയേത്||൧൮|| (ഇതി വൃഷ്യഘൃതഭൃഷ്ടമത്സ്യമാംസാനി)|

View original

आर्द्राणि मत्स्यमांसानि शफरीर्वा सुभार्जिताः| तप्ते सर्पिषि यः खादेत् स गच्छेत् स्त्रीषु न क्षयम्||१७|| घृतभृष्टान् रसे च्छागे रोहितान् फलसारिके| अनुपीतरसान् स्निग्धानपत्यार्थी प्रयोजयेत्||१८|| (इति वृष्यघृतभृष्टमत्स्यमांसानि)|

🔊 Audio coming soon

മത്സ്യശബ്ദേന പ്രധാനകല്പനയാ രോഹിതം വദന്തി| ഫലസാരിക ഇതി ദാഡിമാമലകാദിഫലസാരസംസ്കൃതമ്||൧൭-൧൮||

Adhikarana 6 (19-22) · Śloka 22

കുട്ടകം മത്സ്യമാംസാനാം ഹിങ്ഗുസൈന്ധവധാന്യകൈഃ| യുക്തം ഗോധൂമചൂര്ണേന ഘൃതേ പൂപലികാഃ പചേത്||൧൯|| മാഹിഷേ ച രസേ മത്സ്യാന് സ്നിഗ്ധാമ്ലലവണാന് പചേത്| രസേ ചാനുഗതേ മാംസം പോഥയേത്തത്ര ചാവപേത്||൨൦|| മരിചം ജീരകം ധാന്യമല്പം ഹിങ്ഗു നവം ഘൃതമ്| മാഷപൂപലികാനാം തദ്ഗര്ഭാര്ഥമുപകല്പയേത്||൨൧|| ഏതൌ പൂപലികായോഗൌ ബൃംഹണൌ ബലവര്ധനൌ| ഹര്ഷസൌഭാഗ്യദൌ പുത്ര്യൌ പരം ശുക്രാഭിവര്ധനൌ||൨൨|| (ഇതി വൃഷ്യൌ പൂപലികായോഗൌ)|

View original

कुट्टकं मत्स्यमांसानां हिङ्गुसैन्धवधान्यकैः| युक्तं गोधूमचूर्णेन घृते पूपलिकाः पचेत्||१९|| माहिषे च रसे मत्स्यान् स्निग्धाम्ललवणान् पचेत्| रसे चानुगते मांसं पोथयेत्तत्र चावपेत्||२०|| मरिचं जीरकं धान्यमल्पं हिङ्गु नवं घृतम्| माषपूपलिकानां तद्गर्भार्थमुपकल्पयेत्||२१|| एतौ पूपलिकायोगौ बृंहणौ बलवर्धनौ| हर्षसौभाग्यदौ पुत्र्यौ परं शुक्राभिवर्धनौ||२२|| (इति वृष्यौ पूपलिकायोगौ)|

🔊 Audio coming soon

കുട്ടകമിതി കുട്ടനേനാണുശഃ കൃതമ്||൧൯-൨൨||

Adhikarana 7 (23-27) · Śloka 27

മാഷാത്മഗുപ്താഗോധൂമശാലിഷഷ്ടികപൈഷ്ടികമ്| ശര്കരായാ വിദാര്യാശ്ച ചൂര്ണമിക്ഷുരകസ്യ ച||൨൩|| സംയോജ്യ മസൃണേ ക്ഷീരേ ഘൃതേ പൂപലികാഃ പചേത്| പയോऽനുപാനാസ്താഃ ശീഘ്രം കുര്വന്തി വൃഷതാം പരാമ്||൨൪|| (ഇതി വൃഷ്യാ മാഷാദിപൂപലികാഃ)| ശര്കരായാസ്തുലൈകാ സ്യാദേകാ ഗവ്യസ്യ സര്പിഷഃ| പ്രസ്ഥോ വിദാര്യാശ്ചൂര്ണസ്യ പിപ്പല്യാഃ പ്രസ്ഥ ഏവ ച||൨൫|| അര്ധാഢകം തുഗാക്ഷീര്യാഃ ക്ഷൌദ്രസ്യാഭിനവസ്യ ച| തത്സര്വം മൂര്ച്ഛിതം തിഷ്ഠേന്മാര്തികേ ഘൃതഭാജനേ||൨൬|| മാത്രാമഗ്നിസമാം തസ്യ പ്രാതഃ പ്രാതഃ പ്രയോജയേത്| ഏഷ വൃഷ്യഃ പരം യോഗോ ബല്യോ ബൃംഹണ ഏവ ച||൨൭||

View original

माषात्मगुप्तागोधूमशालिषष्टिकपैष्टिकम्| शर्कराया विदार्याश्च चूर्णमिक्षुरकस्य च||२३|| संयोज्य मसृणे क्षीरे घृते पूपलिकाः पचेत्| पयोऽनुपानास्ताः शीघ्रं कुर्वन्ति वृषतां पराम्||२४|| (इति वृष्या माषादिपूपलिकाः)| शर्करायास्तुलैका स्यादेका गव्यस्य सर्पिषः| प्रस्थो विदार्याश्चूर्णस्य पिप्पल्याः प्रस्थ एव च||२५|| अर्धाढकं तुगाक्षीर्याः क्षौद्रस्याभिनवस्य च| तत्सर्वं मूर्च्छितं तिष्ठेन्मार्तिके घृतभाजने||२६|| मात्रामग्निसमां तस्य प्रातः प्रातः प्रयोजयेत्| एष वृष्यः परं योगो बल्यो बृंहण एव च||२७||

🔊 Audio coming soon

ഇക്ഷുരകഃ കോകിലാക്ഷഃ||൨൩-൨൭||

Adhikarana 8 (28-29) · Śloka 29

ശതാവര്യാ വിദാര്യാശ്ച തഥാ മാഷാത്മഗുപ്തയോഃ| ശ്വദംഷ്ട്രായാശ്ച നിഷ്ക്വാഥാഞ്ജലേഷു ച പൃഥക് പൃഥക്||൨൮|| സാധയിത്വാ ഘൃതപ്രസ്ഥം പയസ്യഷ്ടഗുണേ പുനഃ| ശര്കരാമധുയുക്തം തദപത്യാര്ഥീ പ്രയോജയേത്||൨൯|| (ഇത്യപത്യകരം ഘൃതമ്)|

View original

शतावर्या विदार्याश्च तथा माषात्मगुप्तयोः| श्वदंष्ट्रायाश्च निष्क्वाथाञ्जलेषु च पृथक् पृथक्||२८|| साधयित्वा घृतप्रस्थं पयस्यष्टगुणे पुनः| शर्करामधुयुक्तं तदपत्यार्थी प्रयोजयेत्||२९|| (इत्यपत्यकरं घृतम्)|

🔊 Audio coming soon

ശര്കരാമധുസംയുക്തമിത്യത്ര പ്രക്ഷേപന്യായാത് പാദികത്വം ശര്കരാമധുനോഃ||൨൮-൨൯||

Adhikarana 9 (30-32) · Śloka 32

ഘൃതപാത്രം ശതഗുണേ വിദാരീസ്വരസേ പചേത്| സിദ്ധം പുനഃ ശതഗുണേ ഗവ്യേ പയസി സാധയേത്||൩൦|| ശര്കരായാസ്തുഗാക്ഷീര്യാം ക്ഷൌദ്രസ്യേക്ഷുരകസ്യ ച| പിപ്പല്യാഃ സാജഡായാശ്ച ഭാഗൈഃ പാദാംശികൈര്യുതമ്||൩൧|| ഗുലി(ടി)കാഃ കാരയേദ്വൈദ്യോ യഥാ സ്ഥുലമുദുമ്ബരമ്| താസാം പ്രയോഗാത് പുരുഷഃ കുലിങ്ഗ ഇവ ഹൃഷ്യതി||൩൨|| (ഇതി വൃഷ്യഗുടികാഃ)|

View original

घृतपात्रं शतगुणे विदारीस्वरसे पचेत्| सिद्धं पुनः शतगुणे गव्ये पयसि साधयेत्||३०|| शर्करायास्तुगाक्षीर्यां क्षौद्रस्येक्षुरकस्य च| पिप्पल्याः साजडायाश्च भागैः पादांशिकैर्युतम्||३१|| गुलि(टि)काः कारयेद्वैद्यो यथा स्थुलमुदुम्बरम्| तासां प्रयोगात् पुरुषः कुलिङ्ग इव हृष्यति||३२|| (इति वृष्यगुटिकाः)|

🔊 Audio coming soon

പാദാംശികൈരിതി ഘൃതാപേക്ഷയാ പാദപ്രമാണൈഃ||൩൦-൩൨||

Adhikarana 10 (33-35) · Śloka 35

സിതോപലാപലശതം തദര്ധം നവസര്പിഷഃ| ക്ഷൌദ്രപാദേന സംയുക്തം സാധയേജ്ജലപാദികമ്||൩൩|| സാന്ദ്രം ഗോധൂമചൂര്ണാനാം പാദം സ്തീര്ണേ ശിലാതലേ| ശുചൌ ശ്ലക്ഷ്ണേ സമുത്കീര്യ മര്ദനേനോപപാദയേത്||൩൪|| ശുദ്ധാ ഉത്കാരികാഃ കാര്യശ്ചന്ദ്രമണ്ഡലസന്നിഭാഃ| താസാം പ്രയോഗാദ്ഗജവന്നാരീഃ സന്തര്പയേന്നരഃ||൩൫|| (ഇതി വൃഷ്യോത്കാരികാ)|

View original

सितोपलापलशतं तदर्धं नवसर्पिषः| क्षौद्रपादेन संयुक्तं साधयेज्जलपादिकम्||३३|| सान्द्रं गोधूमचूर्णानां पादं स्तीर्णे शिलातले| शुचौ श्लक्ष्णे समुत्कीर्य मर्दनेनोपपादयेत्||३४|| शुद्धा उत्कारिकाः कार्यश्चन्द्रमण्डलसन्निभाः| तासां प्रयोगाद्गजवन्नारीः सन्तर्पयेन्नरः||३५|| (इति वृष्योत्कारिका)|

🔊 Audio coming soon

സമുത്കീര്യേതി വിസ്തീര്യ| ഉത്കാരികാഃ കാര്യാ ഇത്യത്ര പുനഃ പാകേനൈവോത്കാരികാകരണമ്||൩൩-൩൫||

Adhikarana 11 (36-45) · Śloka 45

യത് കിഞ്ചിന്മധുരം സ്നിഗ്ധം ജീവനം ബൃംഹണം ഗുരു| ഹര്ഷണം മനസശ്ചൈവ സര്വം തദ്വൃഷ്യമുച്യതേ||൩൬|| ദ്രവ്യൈരേവംവിധൈസ്തസ്മാദ്ഭാവിതഃ പ്രമദാം വ്രജേത്| ആത്മവേഗേന ചോദീര്ണഃ സ്ത്രീഗുണൈശ്ച പ്രഹര്ഷിതഃ||൩൭|| ഗത്വാ സ്നാത്വാ പയഃ പീത്വാ രസം വാऽനു ശയീത നാ| തഥാऽസ്യാപ്യായതേ ഭൂയഃ ശുക്രം ച ബലമേവ ച||൩൮|| യഥാ മുകുലപുഷ്പസ്യ സു(ഖ) ഗന്ധോ നോപലഭ്യതേ| ലഭ്യതേ തദ്വികാശാത്തു തഥാ ശുക്രം ഹി ദേഹിനാമ്||൩൯|| നര്തേ വൈ ഷോഡശാദ്വര്ഷാത് സപ്തത്യാഃ പരതോ ന ച| ആയുഷ്കാമോ നരഃ സ്ത്രീഭിഃ സംയോഗം കര്തുമര്ഹതി||൪൦|| അതിബാലോ ഹ്യസമ്പൂര്ണസര്വധാതുഃ സ്ത്രിയം വ്രജന്| ഉപശുഷ്യേത സഹസാ തഡാഗമിവ കാജലമ്||൪൧|| ശുഷ്കം രൂക്ഷം യഥാ കാഷ്ഠം ജന്തുദഗ്ധം വിജര്ജരമ്| സ്പൃഷ്ടമാശു വിശീര്യേത തഥാ വൃദ്ധഃ സ്ത്രിയോ വ്രജന്||൪൨|| ജരയാ ചിന്തയാ ശുക്രം വ്യാധിഭിഃ കര്മകര്ഷണാത്| ക്ഷയം ഗച്ഛത്യനശനാത് സ്ത്രീണാം ചാതിനിഷേവണാത്||൪൩|| ക്ഷയാദ്ഭയാദവിശ്രമ്ഭാച്ഛോകാത് സ്ത്രീദോഷദര്ശനാത്| നാരീണാമരസജ്ഞത്വാദവിചാരാദസേവനാത്||൪൪|| തൃപ്തസ്യാപി സ്ത്രിയോ ഗന്തും ന ശക്തിരുപജായതേ| ദേഹസത്ത്വബലാപേക്ഷീ ഹര്ഷഃ ശക്തിശ്ച ഹര്ഷജാ||൪൫||

View original

यत् किञ्चिन्मधुरं स्निग्धं जीवनं बृंहणं गुरु| हर्षणं मनसश्चैव सर्वं तद्वृष्यमुच्यते||३६|| द्रव्यैरेवंविधैस्तस्माद्भावितः प्रमदां व्रजेत्| आत्मवेगेन चोदीर्णः स्त्रीगुणैश्च प्रहर्षितः||३७|| गत्वा स्नात्वा पयः पीत्वा रसं वाऽनु शयीत ना| तथाऽस्याप्यायते भूयः शुक्रं च बलमेव च||३८|| यथा मुकुलपुष्पस्य सु(ख) गन्धो नोपलभ्यते| लभ्यते तद्विकाशात्तु तथा शुक्रं हि देहिनाम्||३९|| नर्ते वै षोडशाद्वर्षात् सप्तत्याः परतो न च| आयुष्कामो नरः स्त्रीभिः संयोगं कर्तुमर्हति||४०|| अतिबालो ह्यसम्पूर्णसर्वधातुः स्त्रियं व्रजन्| उपशुष्येत सहसा तडागमिव काजलम्||४१|| शुष्कं रूक्षं यथा काष्ठं जन्तुदग्धं विजर्जरम्| स्पृष्टमाशु विशीर्येत तथा वृद्धः स्त्रियो व्रजन्||४२|| जरया चिन्तया शुक्रं व्याधिभिः कर्मकर्षणात्| क्षयं गच्छत्यनशनात् स्त्रीणां चातिनिषेवणात्||४३|| क्षयाद्भयादविश्रम्भाच्छोकात् स्त्रीदोषदर्शनात्| नारीणामरसज्ञत्वादविचारादसेवनात्||४४|| तृप्तस्यापि स्त्रियो गन्तुं न शक्तिरुपजायते| देहसत्त्वबलापेक्षी हर्षः शक्तिश्च हर्षजा||४५||

🔊 Audio coming soon

അനുക്തവാജീകരണം സങ്ഗൃഹ്ണന്നാഹ- യത്കിഞ്ചിദിത്യാദി| ഭാവിത ഇതി വചനാത് പ്രയോഗേണ ശരീരഭാവനായാം സത്യാം സ്ത്രീസേവാ സമ്ഭവതീതി ദര്ശയതി| ആത്മവേഗേനേതി സങ്കല്പജാതേനാത്മവേഗേന| ബാലസ്യ തഡാഗദൃഷ്ടാന്തേന പുനരപി ശുക്രസദ്ഭാവം കഫപ്രാധാന്യം ച ദര്ശയതി; വൃദ്ധസ്യ തു ജന്തുജഗ്ധത്വാദിദൃഷ്ടാന്തേന വിനഷ്ടസ്യാപുനര്ഭാവം ശുക്രസ്യ തഥാऽഭൂയിഷ്ഠതാം ച ദര്ശയതി| നനു തൃപ്തസ്യ ശരീരബലം ഭവത്യേവ, തത് കിം തൃപ്തസ്യ സ്ത്രിയോ ഗന്തുമസാമര്ഥ്യമിത്യാഹ- ദേഹേത്യാദി| ഏതേന സത്യപി തൃപ്തിജനിതേ ബലേ ക്ഷയാദിനാ ദേഹമനസോരുപഹതത്വാദ്ധര്ഷോ ന ഭവതി, ഹര്ഷാഭാവാദ് വ്യവായശക്തിര്ന ഭവതീത്യുക്തം ഭവതി||൩൬-൪൫||

Adhikarana 12 (46-49) · Śloka 49

രസ ഇക്ഷൌ യഥാ ദധ്നി സര്പിസ്തൈലം തിലേ യഥാ| സര്വത്രാനുഗതം ദേഹേ ശുക്രം സംസ്പര്ശനേ തഥാ||൪൬|| തത് സ്ത്രീപുരുഷസംയോഗേ ചേഷ്ടാസങ്കല്പപീഡനാത്| ശുക്രം പ്രച്യവതേ സ്ഥാനാജ്ജലമാര്ദ്രാത് പടാദിവ||൪൭|| ഹര്ഷാത്തര്ഷാത് സരത്വാച്ച പൈച്ഛില്യാദ്ഗൌരവാദപി| അണുപ്രവണഭാവാച്ച ദ്രുതത്വാന്മാരുതസ്യ ച||൪൮|| അഷ്ടാഭ്യ ഏഭ്യോ ഹേതുഭ്യഃ ശുക്രം ദേഹാത് പ്രസിച്യതേ| ചരതോ വിശ്വരൂപസ്യ രൂപദ്രവ്യം യദുച്യതേ||൪൯||

View original

रस इक्षौ यथा दध्नि सर्पिस्तैलं तिले यथा| सर्वत्रानुगतं देहे शुक्रं संस्पर्शने तथा||४६|| तत् स्त्रीपुरुषसंयोगे चेष्टासङ्कल्पपीडनात्| शुक्रं प्रच्यवते स्थानाज्जलमार्द्रात् पटादिव||४७|| हर्षात्तर्षात् सरत्वाच्च पैच्छिल्याद्गौरवादपि| अणुप्रवणभावाच्च द्रुतत्वान्मारुतस्य च||४८|| अष्टाभ्य एभ्यो हेतुभ्यः शुक्रं देहात् प्रसिच्यते| चरतो विश्वरूपस्य रूपद्रव्यं यदुच्यते||४९||

🔊 Audio coming soon

സമ്പ്രതി, സമ്ഭവതി ശുക്രം യഥാ ദേഹേ, സ്ഥിതം യഥാ ച പ്രവര്തതേ, തദാഹ- രസ ഇത്യാദി| ഇക്ഷ്വാദിദൃഷ്ടാന്തത്രയേണാനതിപ്രയത്നാല്പപ്രയത്നമഹാപ്രയത്നവാഹ്യശുക്രാന് പുരുഷാന് യഥാക്രമം ദര്ശയതി| സംസ്പര്ശന ഇതി സംസ്പര്ശനവതി, തേന കേശാദൌ സംസ്പര്ശനാവ്യാപ്തേഃ ശുക്രമപി നാസ്തീതി ദര്ശയതി| സ്ത്രീപുരുഷസംയോഗോ മിശ്രീഭാവഃ| ചേഷ്ടാ വ്യവായചേഷ്ടാ, സങ്കല്പോ യോഷിദനുരാഗഃ, പീഡനം നാരീപുരുഷയോഃ പരസ്പരസമ്മൂര്ച്ഛനമ്; അത്ര ച നാരീപുരുഷസംയോഗഃ പ്രധാനം കാരണം, തത്സഹകാരിണി ചേഷ്ടാദീനി| ആര്ദ്രപടദൃഷ്ടാന്തേനാശ്രയാനുപഘാതേന ശുക്രസ്രവണം ദര്ശയതി| അപരമപി ശുക്രപ്രവൃത്തിഹേതുമാഹ- ഹര്ഷാദിത്യാദി| ഹര്ഷഃ സങ്കല്പപൂര്വകശുക്രോദ്രേകധ്വജോച്ഛ്രായാദികാരീച്ഛാ| തര്ഷഃ വനിതാഭിലാഷഃ| സരത്വമ് അസ്ഥൈര്യമ്| അനുപ്രവണഭാവഃ അണുത്വേ സതി ബഹിര്നിര്ഗമനസ്വഭാവഃ| ദ്രുതത്വാന്മാരുതസ്യ ചേതി ശുക്രപ്രേരകസ്യ വായോരഭിദ്രവണശീലത്വാദിത്യര്ഥഃ| ഏതേ ച യദ്യപി ഹേതവസ്തഥാऽപി പ്രാധാന്യാത് പ്രഥമപ്രതിപാദിതസ്ത്രീപുരുഷസംയോഗാദിരൂപഹേതൂനാം സമഷ്ടൌ നൈവാമീ ഗണിതാഃ| ചരത ഇതി നാനാമാനുഷപശ്വാദിജാതിഷു ഭ്രമതഃ| വിശ്വരൂപസ്യേതി ആത്മനഃ| തഥാ ഹ്യാത്മപര്യായേഷൂക്തം- “സ വിശ്വകര്മാ സ ച വിശ്വരൂപഃ” (ശാ.അ.൨) ഇതി| രൂപദ്രവ്യമിതി രൂപപ്രാക്തനകാരണമ്| ഏതേന, അവ്യക്തസ്യാത്മനോ വ്യക്തശരീരനിര്വൃത്തൌ ശുക്രം ഹേതുരിത്യുക്തം ഭവതി| ശുക്രം ചേഹ പ്രകരണാഗതത്വേനോക്തം; തേന ആര്തവമപ്യാത്മനോ രൂപദ്രവ്യം ജ്ഞേയമ്||൪൬-൪൯||

Adhikarana 13 (50) · Śloka 50

ബഹലം മധുരം സ്നിഗ്ധമവിസ്രം ഗുരു പിച്ഛിലമ്| ശുക്ലം ബഹു ച യച്ഛുക്രം ഫലവത്തദസംശയമ്||൫൦||

View original

बहलं मधुरं स्निग्धमविस्रं गुरु पिच्छिलम्| शुक्लं बहु च यच्छुक्रं फलवत्तदसंशयम्||५०||

🔊 Audio coming soon

പ്രശസ്തശുക്രഗുണാനാഹ- ബഹലമിത്യാദി||൫൦||

Adhikarana 14 (51) · Śloka 51

യേന നാരീഷു സാമര്ഥ്യം വാജീവല്ലഭതേ നരഃ| വ്രജേച്ചാഭ്യധികം യേന വാജീകരണമേവ തത്||൫൧||

View original

येन नारीषु सामर्थ्यं वाजीवल्लभते नरः| व्रजेच्चाभ्यधिकं येन वाजीकरणमेव तत्||५१||

🔊 Audio coming soon

വാജീകരണശബ്ദനിരുക്തിമാഹ- യേനേത്യാദി| വ്രജേച്ചാഭ്യധികമിതി പുനഃ പുനര്ഗച്ഛേത്; ‘വ്യജ്യതേ’ ഇതി വാ പാഠഃ, തത്രാപി ഭൂയോ ഗമനേന നാരീഷു പുംസ്ത്വേന വ്യജ്യതേ| ‘വ്യജ്യാത്’ ഇതി പാഠേऽപി സ ഏവാര്ഥോ വിദ്വദ്ഭിഃ സുചിന്തനീയഃ| അനേന നിരുക്തേന ത്രിവിധമപി വൃഷ്യമവരുധ്യതേ; യഥാ- ശുക്രവൃദ്ധികരം ച മാഷാദി, തഥാ സ്രുതികരം സങ്കല്പാദി, ശുക്രസ്രുതിവൃദ്ധികരം ക്ഷീരാദി| യദുക്തമന്യത്ര- “ശുക്രസ്രുതികരം കിഞ്ചിത് കിഞ്ചിച്ഛുക്രവിവര്ധനമ്| സ്രുതിവൃദ്ധികരം കിഞ്ചിത് ത്രിവിധം വൃഷ്യമുച്യതേ” ഇതി| ത്രിവിധമപി ഹീദം വ്യവായേ ബലവത്ത്വം പുനഃ പുനര്വ്യവായശക്തിം ച കരോതി||൫൧||

Adhikarana 15 (52-53) · Śloka 53

തത്ര ശ്ലോകൌ- ഹേതുര്യോഗോപദേശസ്യ യോഗാ ദ്വാദശ ചോത്തമാഃ| യത് പൂര്വം മൈഥുനാത് സേവ്യം സേവ്യം യന്മൈഥുനാദനു||൫൨|| യദാ ന സേവ്യാഃ പ്രമദാഃ കൃത്സ്നഃ ശുക്രവിനിശ്ചയഃ| നിരുക്തം ചേഹ നിര്ദിഷ്ടം പുമാഞ്ജാതബലാദികേ||൫൩||

View original

तत्र श्लोकौ- हेतुर्योगोपदेशस्य योगा द्वादश चोत्तमाः| यत् पूर्वं मैथुनात् सेव्यं सेव्यं यन्मैथुनादनु||५२|| यदा न सेव्याः प्रमदाः कृत्स्नः शुक्रविनिश्चयः| निरुक्तं चेह निर्दिष्टं पुमाञ्जातबलादिके||५३||

🔊 Audio coming soon

ഹേതുരിത്യാദി| സങ്ഗ്രഹോ വ്യക്തഃ||൫൨-൫൩||

Adhikarana puShpikA · Śloka 2

ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേ ചികിത്സാസ്ഥാനേ വാജീകരണാധ്യായേ പുമാഞ്ജാതബലാദികോ നാമ വാജീകരണപാദശ്ചതുര്ഥഃ||൪|| സമാപ്തശ്ചായം ദ്വിതീയോ വാജീകരണാധ്യായഃ||൨||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने वाजीकरणाध्याये पुमाञ्जातबलादिको नाम वाजीकरणपादश्चतुर्थः||४|| समाप्तश्चायं द्वितीयो वाजीकरणाध्यायः||२||

🔊 Audio coming soon

ഇതി ശ്രീചക്രപാണിദത്തവിരചിതായാമായുര്വേദദീപികായാം ചരകതാത്പര്യടീകായാം ചികിത്സാസ്ഥാനേ വാജീകരണാധ്യായേ പുമാഞ്ജാതബലാദികോ നാമ വാജീകരണപാദശ്ചതുര്ഥഃ||൪|| ഇതി വാജീകരണാധ്യായോ ദ്വിതീയഃ||൨||

8. vājīkaraṇā'dhyāyaḥ - pumāñjātabalādikō vājīkaraṇapādaḥ — Charaka Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi