Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః పుమాంజాతబలాదికం వాజీకరణపాదం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
अथातः पुमाञ्जातबलादिकं वाजीकरणपादं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
పారిశేష్యాత్ పుమాంజాతబలాదిక ఉచ్యతే| పుమాంజాతబలాదయః శబ్దా అస్మిన్ విద్యంత ఇతి పుమాంజాతబలాదికః; ఆసిక్తక్షీరికవచ్ఛబ్దసిద్ధిః||1-2||
Adhikarana 2 (3-10) · Śloka 10
పుమాన్ యథా జాతబలో యావదిచ్ఛం స్త్రియో వ్రజేత్| యథా చాపత్యవాన్ సద్యో భవేత్తదుపదేక్ష్యతే||3|| న హి జాతబలాః సర్వే నరాశ్చాపత్యభాగినః| బృహచ్ఛరీరా బలినః సంతి నారీషు దుర్బలాః||4|| సంతి చాల్పాశ్రయాః స్త్రీషు బలవంతో బహుప్రజాః| ప్రకృత్యా చాబలాః సంతి సంతి చామయదుర్బలాః||5|| నరాశ్చటకవత్ కేచిద్ వ్రజంతి బహుశః స్త్రియం| గజవచ్చ ప్రసించంతి కేచిన్న బహుగామినః||6|| కాలయోగబలాః కేచిత్ కేచిదభ్యసనధ్రువాః| కేచిత్ ప్రయత్నైర్వ్యజ్యంతే వృషాః కేచిత్ స్వభావతః||7|| తస్మాత్ ప్రయోగాన్ వక్ష్యామో దుర్బలానాం బలప్రదాన్| సుఖోపభోగాన్ బలినాం భూయశ్చ బలవర్ధనాన్||8|| పూర్వం శుద్ధశరీరాణాం నిరూహైః సానువాసనైః| బలాపేక్షీ ప్రయుంజీత శుక్రాపత్యవివర్ధనాన్||9|| ఘృతతైలరసక్షీరశర్కరామధుసంయుతాః| బస్తయః సంవిధాతవ్యాః క్షీరమాంసరసాశినాం||10||
पुमान् यथा जातबलो यावदिच्छं स्त्रियो व्रजेत्| यथा चापत्यवान् सद्यो भवेत्तदुपदेक्ष्यते||३|| न हि जातबलाः सर्वे नराश्चापत्यभागिनः| बृहच्छरीरा बलिनः सन्ति नारीषु दुर्बलाः||४|| सन्ति चाल्पाश्रयाः स्त्रीषु बलवन्तो बहुप्रजाः| प्रकृत्या चाबलाः सन्ति सन्ति चामयदुर्बलाः||५|| नराश्चटकवत् केचिद् व्रजन्ति बहुशः स्त्रियम्| गजवच्च प्रसिञ्चन्ति केचिन्न बहुगामिनः||६|| कालयोगबलाः केचित् केचिदभ्यसनध्रुवाः| केचित् प्रयत्नैर्व्यज्यन्ते वृषाः केचित् स्वभावतः||७|| तस्मात् प्रयोगान् वक्ष्यामो दुर्बलानां बलप्रदान्| सुखोपभोगान् बलिनां भूयश्च बलवर्धनान्||८|| पूर्वं शुद्धशरीराणां निरूहैः सानुवासनैः| बलापेक्षी प्रयुञ्जीत शुक्रापत्यविवर्धनान्||९|| घृततैलरसक्षीरशर्करामधुसंयुताः| बस्तयः संविधातव्याः क्षीरमांसरसाशिनाम्||१०||
🔊 Audio coming soon
జాతబలత్వే సత్యపి నావశ్యమపత్యభాగిత్వం భవతీతి కృత్వా ‘యథా జాతబలః’ ఇత్యుక్తేఽపి ‘యథా చాపత్యవాన్ భవేత్’ ఇత్యుక్తం| తదేవ శుక్రవైచిత్ర్యం స్ఫోటయతి- న హీత్యాది| ‘న హి జాతబలాః సర్వే’ ఇత్యేకః పక్షః, తథా ‘నరా నాపత్యభాగినః సర్వే’ ఇతి ద్వితీయః పక్షో జ్ఞేయః| ఏతచ్ఛుక్రబలభేదప్రసంగాదపరానపి శుక్రబలవిశేషానాహ- బృహచ్ఛరీరా ఇత్యాది| అల్పాశ్రయా అల్పశరీరాః, ఏతే చ శుక్రసారత్వేన నారీషు బలవంతో బహుప్రజాశ్చ భవంతి| గజవత్ ప్రసించంతీతి శుక్రం బహు విసృజంతి| కాలయోగేన హేమంతాదికాలసంబంధేన వ్యవాయే బలవంతో భవంతీతి కాలయోగబలాః| అభ్యసనధ్రువా ఇతి వ్యవాయాభ్యాసేనైవ వ్యవాయసమర్థా భవంతి| ఏవం ప్రయత్నైర్వ్యజ్యంత ఇతి వృష్యప్రయోగైః స్త్రీషు ప్రవర్తంతే| సుఖోపభోగానితి సుఖానుష్ఠానాన్| నిరూహానువాసనశుద్ధానాం వృష్యప్రయోగాః ఫలదా భవంతీతి నిరూహానువాసనాభిధానం||3-10||
Adhikarana 3 (11-14) · Śloka 14
పిష్ట్వా వరాహమాంసాని దత్త్వా మరిచసైంధవే| కోలవద్గులికాః కృత్వా తప్తే సర్పిషి వర్తయేత్ ||11|| వర్తనస్తంభితాస్తాశ్చ ప్రక్షేప్యాః కౌక్కుటే రసే| ఘృతాఢ్యే గంధపిశునే దధిదాడిమసారికే||12|| యథా న భింద్యాద్గులి(టి)కాస్తథా తం సాధయేద్రసం| తం పిబన్ భక్షయంస్తాశ్చ లభతే శుక్రమక్షయం||13|| మాంసానామేవమన్యేషాం మేద్యానాం కారయేద్భిషక్| గుటికాః సరసాస్తాసం ప్రయోగః శుక్రవర్ధనః||14|| (ఇతి వృష్యా మాంసగుటికాః)|
पिष्ट्वा वराहमांसानि दत्त्वा मरिचसैन्धवे| कोलवद्गुलिकाः कृत्वा तप्ते सर्पिषि वर्तयेत् ||११|| वर्तनस्तम्भितास्ताश्च प्रक्षेप्याः कौक्कुटे रसे| घृताढ्ये गन्धपिशुने दधिदाडिमसारिके||१२|| यथा न भिन्द्याद्गुलि(टि)कास्तथा तं साधयेद्रसम्| तं पिबन् भक्षयंस्ताश्च लभते शुक्रमक्षयम्||१३|| मांसानामेवमन्येषां मेद्यानां कारयेद्भिषक्| गुटिकाः सरसास्तासं प्रयोगः शुक्रवर्धनः||१४|| (इति वृष्या मांसगुटिकाः)|
🔊 Audio coming soon
వర్తనస్తంభితా ఇతి వర్తనేన కఠినీకృతాః| దధిదాడిమసారాభ్యాం సంస్కృతం దధిదాడిమసారికం| దాడిమసారశ్చ దాడిమరసః| మాంసానామిత్యాది అతిదేశయోగో ద్వితీయః| మేద్యానామితి మేదురాణాం||11-14||
Adhikarana 4 (15-16) · Śloka 16
మాషానంకురితాంఛుద్ధాన్ వితుషాన్ సాజడాఫలాన్| ఘృతాఢ్యే మాహిషరసే దధిదాడిమసారికే||15|| ప్రక్షిపేన్మాత్రయా యుక్తో ధాన్యజీరకనాగరైః| భుక్తః పీతశ్చ స రసః కురుతే శుక్రమక్షయం||16|| (ఇతి వృష్యో మాహిషరసః)|
माषानङ्कुरिताञ्छुद्धान् वितुषान् साजडाफलान्| घृताढ्ये माहिषरसे दधिदाडिमसारिके||१५|| प्रक्षिपेन्मात्रया युक्तो धान्यजीरकनागरैः| भुक्तः पीतश्च स रसः कुरुते शुक्रमक्षयम्||१६|| (इति वृष्यो माहिषरसः)|
🔊 Audio coming soon
అజడా శూకశింబీ| భుక్తః పీతశ్చేతి పూర్వయోగవద్ధనభాగస్య భోజనం, ద్రవస్య చ పానం జ్ఞేయం||15-16||
Adhikarana 5 (17-18) · Śloka 18
ఆర్ద్రాణి మత్స్యమాంసాని శఫరీర్వా సుభార్జితాః| తప్తే సర్పిషి యః ఖాదేత్ స గచ్ఛేత్ స్త్రీషు న క్షయం||17|| ఘృతభృష్టాన్ రసే చ్ఛాగే రోహితాన్ ఫలసారికే| అనుపీతరసాన్ స్నిగ్ధానపత్యార్థీ ప్రయోజయేత్||18|| (ఇతి వృష్యఘృతభృష్టమత్స్యమాంసాని)|
आर्द्राणि मत्स्यमांसानि शफरीर्वा सुभार्जिताः| तप्ते सर्पिषि यः खादेत् स गच्छेत् स्त्रीषु न क्षयम्||१७|| घृतभृष्टान् रसे च्छागे रोहितान् फलसारिके| अनुपीतरसान् स्निग्धानपत्यार्थी प्रयोजयेत्||१८|| (इति वृष्यघृतभृष्टमत्स्यमांसानि)|
🔊 Audio coming soon
మత్స్యశబ్దేన ప్రధానకల్పనయా రోహితం వదంతి| ఫలసారిక ఇతి దాడిమామలకాదిఫలసారసంస్కృతం||17-18||
Adhikarana 6 (19-22) · Śloka 22
కుట్టకం మత్స్యమాంసానాం హింగుసైంధవధాన్యకైః| యుక్తం గోధూమచూర్ణేన ఘృతే పూపలికాః పచేత్||19|| మాహిషే చ రసే మత్స్యాన్ స్నిగ్ధామ్లలవణాన్ పచేత్| రసే చానుగతే మాంసం పోథయేత్తత్ర చావపేత్||20|| మరిచం జీరకం ధాన్యమల్పం హింగు నవం ఘృతం| మాషపూపలికానాం తద్గర్భార్థముపకల్పయేత్||21|| ఏతౌ పూపలికాయోగౌ బృంహణౌ బలవర్ధనౌ| హర్షసౌభాగ్యదౌ పుత్ర్యౌ పరం శుక్రాభివర్ధనౌ||22|| (ఇతి వృష్యౌ పూపలికాయోగౌ)|
कुट्टकं मत्स्यमांसानां हिङ्गुसैन्धवधान्यकैः| युक्तं गोधूमचूर्णेन घृते पूपलिकाः पचेत्||१९|| माहिषे च रसे मत्स्यान् स्निग्धाम्ललवणान् पचेत्| रसे चानुगते मांसं पोथयेत्तत्र चावपेत्||२०|| मरिचं जीरकं धान्यमल्पं हिङ्गु नवं घृतम्| माषपूपलिकानां तद्गर्भार्थमुपकल्पयेत्||२१|| एतौ पूपलिकायोगौ बृंहणौ बलवर्धनौ| हर्षसौभाग्यदौ पुत्र्यौ परं शुक्राभिवर्धनौ||२२|| (इति वृष्यौ पूपलिकायोगौ)|
🔊 Audio coming soon
కుట్టకమితి కుట్టనేనాణుశః కృతం||19-22||
Adhikarana 7 (23-27) · Śloka 27
మాషాత్మగుప్తాగోధూమశాలిషష్టికపైష్టికం| శర్కరాయా విదార్యాశ్చ చూర్ణమిక్షురకస్య చ||23|| సంయోజ్య మసృణే క్షీరే ఘృతే పూపలికాః పచేత్| పయోఽనుపానాస్తాః శీఘ్రం కుర్వంతి వృషతాం పరాం||24|| (ఇతి వృష్యా మాషాదిపూపలికాః)| శర్కరాయాస్తులైకా స్యాదేకా గవ్యస్య సర్పిషః| ప్రస్థో విదార్యాశ్చూర్ణస్య పిప్పల్యాః ప్రస్థ ఏవ చ||25|| అర్ధాఢకం తుగాక్షీర్యాః క్షౌద్రస్యాభినవస్య చ| తత్సర్వం మూర్చ్ఛితం తిష్ఠేన్మార్తికే ఘృతభాజనే||26|| మాత్రామగ్నిసమాం తస్య ప్రాతః ప్రాతః ప్రయోజయేత్| ఏష వృష్యః పరం యోగో బల్యో బృంహణ ఏవ చ||27||
माषात्मगुप्तागोधूमशालिषष्टिकपैष्टिकम्| शर्कराया विदार्याश्च चूर्णमिक्षुरकस्य च||२३|| संयोज्य मसृणे क्षीरे घृते पूपलिकाः पचेत्| पयोऽनुपानास्ताः शीघ्रं कुर्वन्ति वृषतां पराम्||२४|| (इति वृष्या माषादिपूपलिकाः)| शर्करायास्तुलैका स्यादेका गव्यस्य सर्पिषः| प्रस्थो विदार्याश्चूर्णस्य पिप्पल्याः प्रस्थ एव च||२५|| अर्धाढकं तुगाक्षीर्याः क्षौद्रस्याभिनवस्य च| तत्सर्वं मूर्च्छितं तिष्ठेन्मार्तिके घृतभाजने||२६|| मात्रामग्निसमां तस्य प्रातः प्रातः प्रयोजयेत्| एष वृष्यः परं योगो बल्यो बृंहण एव च||२७||
🔊 Audio coming soon
ఇక్షురకః కోకిలాక్షః||23-27||
Adhikarana 8 (28-29) · Śloka 29
శతావర్యా విదార్యాశ్చ తథా మాషాత్మగుప్తయోః| శ్వదంష్ట్రాయాశ్చ నిష్క్వాథాంజలేషు చ పృథక్ పృథక్||28|| సాధయిత్వా ఘృతప్రస్థం పయస్యష్టగుణే పునః| శర్కరామధుయుక్తం తదపత్యార్థీ ప్రయోజయేత్||29|| (ఇత్యపత్యకరం ఘృతం)|
शतावर्या विदार्याश्च तथा माषात्मगुप्तयोः| श्वदंष्ट्रायाश्च निष्क्वाथाञ्जलेषु च पृथक् पृथक्||२८|| साधयित्वा घृतप्रस्थं पयस्यष्टगुणे पुनः| शर्करामधुयुक्तं तदपत्यार्थी प्रयोजयेत्||२९|| (इत्यपत्यकरं घृतम्)|
🔊 Audio coming soon
శర్కరామధుసంయుక్తమిత్యత్ర ప్రక్షేపన్యాయాత్ పాదికత్వం శర్కరామధునోః||28-29||
Adhikarana 9 (30-32) · Śloka 32
ఘృతపాత్రం శతగుణే విదారీస్వరసే పచేత్| సిద్ధం పునః శతగుణే గవ్యే పయసి సాధయేత్||30|| శర్కరాయాస్తుగాక్షీర్యాం క్షౌద్రస్యేక్షురకస్య చ| పిప్పల్యాః సాజడాయాశ్చ భాగైః పాదాంశికైర్యుతం||31|| గులి(టి)కాః కారయేద్వైద్యో యథా స్థులముదుంబరం| తాసాం ప్రయోగాత్ పురుషః కులింగ ఇవ హృష్యతి||32|| (ఇతి వృష్యగుటికాః)|
घृतपात्रं शतगुणे विदारीस्वरसे पचेत्| सिद्धं पुनः शतगुणे गव्ये पयसि साधयेत्||३०|| शर्करायास्तुगाक्षीर्यां क्षौद्रस्येक्षुरकस्य च| पिप्पल्याः साजडायाश्च भागैः पादांशिकैर्युतम्||३१|| गुलि(टि)काः कारयेद्वैद्यो यथा स्थुलमुदुम्बरम्| तासां प्रयोगात् पुरुषः कुलिङ्ग इव हृष्यति||३२|| (इति वृष्यगुटिकाः)|
🔊 Audio coming soon
పాదాంశికైరితి ఘృతాపేక్షయా పాదప్రమాణైః||30-32||
Adhikarana 10 (33-35) · Śloka 35
సితోపలాపలశతం తదర్ధం నవసర్పిషః| క్షౌద్రపాదేన సంయుక్తం సాధయేజ్జలపాదికం||33|| సాంద్రం గోధూమచూర్ణానాం పాదం స్తీర్ణే శిలాతలే| శుచౌ శ్లక్ష్ణే సముత్కీర్య మర్దనేనోపపాదయేత్||34|| శుద్ధా ఉత్కారికాః కార్యశ్చంద్రమండలసన్నిభాః| తాసాం ప్రయోగాద్గజవన్నారీః సంతర్పయేన్నరః||35|| (ఇతి వృష్యోత్కారికా)|
सितोपलापलशतं तदर्धं नवसर्पिषः| क्षौद्रपादेन संयुक्तं साधयेज्जलपादिकम्||३३|| सान्द्रं गोधूमचूर्णानां पादं स्तीर्णे शिलातले| शुचौ श्लक्ष्णे समुत्कीर्य मर्दनेनोपपादयेत्||३४|| शुद्धा उत्कारिकाः कार्यश्चन्द्रमण्डलसन्निभाः| तासां प्रयोगाद्गजवन्नारीः सन्तर्पयेन्नरः||३५|| (इति वृष्योत्कारिका)|
🔊 Audio coming soon
సముత్కీర్యేతి విస్తీర్య| ఉత్కారికాః కార్యా ఇత్యత్ర పునః పాకేనైవోత్కారికాకరణం||33-35||
Adhikarana 11 (36-45) · Śloka 45
యత్ కించిన్మధురం స్నిగ్ధం జీవనం బృంహణం గురు| హర్షణం మనసశ్చైవ సర్వం తద్వృష్యముచ్యతే||36|| ద్రవ్యైరేవంవిధైస్తస్మాద్భావితః ప్రమదాం వ్రజేత్| ఆత్మవేగేన చోదీర్ణః స్త్రీగుణైశ్చ ప్రహర్షితః||37|| గత్వా స్నాత్వా పయః పీత్వా రసం వాఽను శయీత నా| తథాఽస్యాప్యాయతే భూయః శుక్రం చ బలమేవ చ||38|| యథా ముకులపుష్పస్య సు(ఖ) గంధో నోపలభ్యతే| లభ్యతే తద్వికాశాత్తు తథా శుక్రం హి దేహినాం||39|| నర్తే వై షోడశాద్వర్షాత్ సప్తత్యాః పరతో న చ| ఆయుష్కామో నరః స్త్రీభిః సంయోగం కర్తుమర్హతి||40|| అతిబాలో హ్యసంపూర్ణసర్వధాతుః స్త్రియం వ్రజన్| ఉపశుష్యేత సహసా తడాగమివ కాజలం||41|| శుష్కం రూక్షం యథా కాష్ఠం జంతుదగ్ధం విజర్జరం| స్పృష్టమాశు విశీర్యేత తథా వృద్ధః స్త్రియో వ్రజన్||42|| జరయా చింతయా శుక్రం వ్యాధిభిః కర్మకర్షణాత్| క్షయం గచ్ఛత్యనశనాత్ స్త్రీణాం చాతినిషేవణాత్||43|| క్షయాద్భయాదవిశ్రంభాచ్ఛోకాత్ స్త్రీదోషదర్శనాత్| నారీణామరసజ్ఞత్వాదవిచారాదసేవనాత్||44|| తృప్తస్యాపి స్త్రియో గంతుం న శక్తిరుపజాయతే| దేహసత్త్వబలాపేక్షీ హర్షః శక్తిశ్చ హర్షజా||45||
यत् किञ्चिन्मधुरं स्निग्धं जीवनं बृंहणं गुरु| हर्षणं मनसश्चैव सर्वं तद्वृष्यमुच्यते||३६|| द्रव्यैरेवंविधैस्तस्माद्भावितः प्रमदां व्रजेत्| आत्मवेगेन चोदीर्णः स्त्रीगुणैश्च प्रहर्षितः||३७|| गत्वा स्नात्वा पयः पीत्वा रसं वाऽनु शयीत ना| तथाऽस्याप्यायते भूयः शुक्रं च बलमेव च||३८|| यथा मुकुलपुष्पस्य सु(ख) गन्धो नोपलभ्यते| लभ्यते तद्विकाशात्तु तथा शुक्रं हि देहिनाम्||३९|| नर्ते वै षोडशाद्वर्षात् सप्तत्याः परतो न च| आयुष्कामो नरः स्त्रीभिः संयोगं कर्तुमर्हति||४०|| अतिबालो ह्यसम्पूर्णसर्वधातुः स्त्रियं व्रजन्| उपशुष्येत सहसा तडागमिव काजलम्||४१|| शुष्कं रूक्षं यथा काष्ठं जन्तुदग्धं विजर्जरम्| स्पृष्टमाशु विशीर्येत तथा वृद्धः स्त्रियो व्रजन्||४२|| जरया चिन्तया शुक्रं व्याधिभिः कर्मकर्षणात्| क्षयं गच्छत्यनशनात् स्त्रीणां चातिनिषेवणात्||४३|| क्षयाद्भयादविश्रम्भाच्छोकात् स्त्रीदोषदर्शनात्| नारीणामरसज्ञत्वादविचारादसेवनात्||४४|| तृप्तस्यापि स्त्रियो गन्तुं न शक्तिरुपजायते| देहसत्त्वबलापेक्षी हर्षः शक्तिश्च हर्षजा||४५||
🔊 Audio coming soon
అనుక్తవాజీకరణం సంగృహ్ణన్నాహ- యత్కించిదిత్యాది| భావిత ఇతి వచనాత్ ప్రయోగేణ శరీరభావనాయాం సత్యాం స్త్రీసేవా సంభవతీతి దర్శయతి| ఆత్మవేగేనేతి సంకల్పజాతేనాత్మవేగేన| బాలస్య తడాగదృష్టాంతేన పునరపి శుక్రసద్భావం కఫప్రాధాన్యం చ దర్శయతి; వృద్ధస్య తు జంతుజగ్ధత్వాదిదృష్టాంతేన వినష్టస్యాపునర్భావం శుక్రస్య తథాఽభూయిష్ఠతాం చ దర్శయతి| నను తృప్తస్య శరీరబలం భవత్యేవ, తత్ కిం తృప్తస్య స్త్రియో గంతుమసామర్థ్యమిత్యాహ- దేహేత్యాది| ఏతేన సత్యపి తృప్తిజనితే బలే క్షయాదినా దేహమనసోరుపహతత్వాద్ధర్షో న భవతి, హర్షాభావాద్ వ్యవాయశక్తిర్న భవతీత్యుక్తం భవతి||36-45||
Adhikarana 12 (46-49) · Śloka 49
రస ఇక్షౌ యథా దధ్ని సర్పిస్తైలం తిలే యథా| సర్వత్రానుగతం దేహే శుక్రం సంస్పర్శనే తథా||46|| తత్ స్త్రీపురుషసంయోగే చేష్టాసంకల్పపీడనాత్| శుక్రం ప్రచ్యవతే స్థానాజ్జలమార్ద్రాత్ పటాదివ||47|| హర్షాత్తర్షాత్ సరత్వాచ్చ పైచ్ఛిల్యాద్గౌరవాదపి| అణుప్రవణభావాచ్చ ద్రుతత్వాన్మారుతస్య చ||48|| అష్టాభ్య ఏభ్యో హేతుభ్యః శుక్రం దేహాత్ ప్రసిచ్యతే| చరతో విశ్వరూపస్య రూపద్రవ్యం యదుచ్యతే||49||
रस इक्षौ यथा दध्नि सर्पिस्तैलं तिले यथा| सर्वत्रानुगतं देहे शुक्रं संस्पर्शने तथा||४६|| तत् स्त्रीपुरुषसंयोगे चेष्टासङ्कल्पपीडनात्| शुक्रं प्रच्यवते स्थानाज्जलमार्द्रात् पटादिव||४७|| हर्षात्तर्षात् सरत्वाच्च पैच्छिल्याद्गौरवादपि| अणुप्रवणभावाच्च द्रुतत्वान्मारुतस्य च||४८|| अष्टाभ्य एभ्यो हेतुभ्यः शुक्रं देहात् प्रसिच्यते| चरतो विश्वरूपस्य रूपद्रव्यं यदुच्यते||४९||
🔊 Audio coming soon
సంప్రతి, సంభవతి శుక్రం యథా దేహే, స్థితం యథా చ ప్రవర్తతే, తదాహ- రస ఇత్యాది| ఇక్ష్వాదిదృష్టాంతత్రయేణానతిప్రయత్నాల్పప్రయత్నమహాప్రయత్నవాహ్యశుక్రాన్ పురుషాన్ యథాక్రమం దర్శయతి| సంస్పర్శన ఇతి సంస్పర్శనవతి, తేన కేశాదౌ సంస్పర్శనావ్యాప్తేః శుక్రమపి నాస్తీతి దర్శయతి| స్త్రీపురుషసంయోగో మిశ్రీభావః| చేష్టా వ్యవాయచేష్టా, సంకల్పో యోషిదనురాగః, పీడనం నారీపురుషయోః పరస్పరసమ్మూర్చ్ఛనం; అత్ర చ నారీపురుషసంయోగః ప్రధానం కారణం, తత్సహకారిణి చేష్టాదీని| ఆర్ద్రపటదృష్టాంతేనాశ్రయానుపఘాతేన శుక్రస్రవణం దర్శయతి| అపరమపి శుక్రప్రవృత్తిహేతుమాహ- హర్షాదిత్యాది| హర్షః సంకల్పపూర్వకశుక్రోద్రేకధ్వజోచ్ఛ్రాయాదికారీచ్ఛా| తర్షః వనితాభిలాషః| సరత్వం అస్థైర్యం| అనుప్రవణభావః అణుత్వే సతి బహిర్నిర్గమనస్వభావః| ద్రుతత్వాన్మారుతస్య చేతి శుక్రప్రేరకస్య వాయోరభిద్రవణశీలత్వాదిత్యర్థః| ఏతే చ యద్యపి హేతవస్తథాఽపి ప్రాధాన్యాత్ ప్రథమప్రతిపాదితస్త్రీపురుషసంయోగాదిరూపహేతూనాం సమష్టౌ నైవామీ గణితాః| చరత ఇతి నానామానుషపశ్వాదిజాతిషు భ్రమతః| విశ్వరూపస్యేతి ఆత్మనః| తథా హ్యాత్మపర్యాయేషూక్తం- “స విశ్వకర్మా స చ విశ్వరూపః” (శా.అ.2) ఇతి| రూపద్రవ్యమితి రూపప్రాక్తనకారణం| ఏతేన, అవ్యక్తస్యాత్మనో వ్యక్తశరీరనిర్వృత్తౌ శుక్రం హేతురిత్యుక్తం భవతి| శుక్రం చేహ ప్రకరణాగతత్వేనోక్తం; తేన ఆర్తవమప్యాత్మనో రూపద్రవ్యం జ్ఞేయం||46-49||
Adhikarana 13 (50) · Śloka 50
బహలం మధురం స్నిగ్ధమవిస్రం గురు పిచ్ఛిలం| శుక్లం బహు చ యచ్ఛుక్రం ఫలవత్తదసంశయం||50||
बहलं मधुरं स्निग्धमविस्रं गुरु पिच्छिलम्| शुक्लं बहु च यच्छुक्रं फलवत्तदसंशयम्||५०||
🔊 Audio coming soon
ప్రశస్తశుక్రగుణానాహ- బహలమిత్యాది||50||
Adhikarana 14 (51) · Śloka 51
యేన నారీషు సామర్థ్యం వాజీవల్లభతే నరః| వ్రజేచ్చాభ్యధికం యేన వాజీకరణమేవ తత్||51||
येन नारीषु सामर्थ्यं वाजीवल्लभते नरः| व्रजेच्चाभ्यधिकं येन वाजीकरणमेव तत्||५१||
🔊 Audio coming soon
వాజీకరణశబ్దనిరుక్తిమాహ- యేనేత్యాది| వ్రజేచ్చాభ్యధికమితి పునః పునర్గచ్ఛేత్; ‘వ్యజ్యతే’ ఇతి వా పాఠః, తత్రాపి భూయో గమనేన నారీషు పుంస్త్వేన వ్యజ్యతే| ‘వ్యజ్యాత్’ ఇతి పాఠేఽపి స ఏవార్థో విద్వద్భిః సుచింతనీయః| అనేన నిరుక్తేన త్రివిధమపి వృష్యమవరుధ్యతే; యథా- శుక్రవృద్ధికరం చ మాషాది, తథా స్రుతికరం సంకల్పాది, శుక్రస్రుతివృద్ధికరం క్షీరాది| యదుక్తమన్యత్ర- “శుక్రస్రుతికరం కించిత్ కించిచ్ఛుక్రవివర్ధనం| స్రుతివృద్ధికరం కించిత్ త్రివిధం వృష్యముచ్యతే” ఇతి| త్రివిధమపి హీదం వ్యవాయే బలవత్త్వం పునః పునర్వ్యవాయశక్తిం చ కరోతి||51||
Adhikarana 15 (52-53) · Śloka 53
తత్ర శ్లోకౌ- హేతుర్యోగోపదేశస్య యోగా ద్వాదశ చోత్తమాః| యత్ పూర్వం మైథునాత్ సేవ్యం సేవ్యం యన్మైథునాదను||52|| యదా న సేవ్యాః ప్రమదాః కృత్స్నః శుక్రవినిశ్చయః| నిరుక్తం చేహ నిర్దిష్టం పుమాంజాతబలాదికే||53||
तत्र श्लोकौ- हेतुर्योगोपदेशस्य योगा द्वादश चोत्तमाः| यत् पूर्वं मैथुनात् सेव्यं सेव्यं यन्मैथुनादनु||५२|| यदा न सेव्याः प्रमदाः कृत्स्नः शुक्रविनिश्चयः| निरुक्तं चेह निर्दिष्टं पुमाञ्जातबलादिके||५३||
🔊 Audio coming soon
హేతురిత్యాది| సంగ్రహో వ్యక్తః||52-53||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతే చికిత్సాస్థానే వాజీకరణాధ్యాయే పుమాంజాతబలాదికో నామ వాజీకరణపాదశ్చతుర్థః||4|| సమాప్తశ్చాయం ద్వితీయో వాజీకరణాధ్యాయః||2||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने वाजीकरणाध्याये पुमाञ्जातबलादिको नाम वाजीकरणपादश्चतुर्थः||४|| समाप्तश्चायं द्वितीयो वाजीकरणाध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon
ఇతి శ్రీచక్రపాణిదత్తవిరచితాయామాయుర్వేదదీపికాయాం చరకతాత్పర్యటీకాయాం చికిత్సాస్థానే వాజీకరణాధ్యాయే పుమాంజాతబలాదికో నామ వాజీకరణపాదశ్చతుర్థః||4|| ఇతి వాజీకరణాధ్యాయో ద్వితీయః||2||