Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಃ ಸಂಯೋಗಶರಮೂಲೀಯಂ ವಾಜೀಕರಣಪಾದಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧||
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातः संयोगशरमूलीयं वाजीकरणपादं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
ಸ್ವಸ್ಥೋಜಸ್ಕರತ್ವಸಾಮಾನ್ಯಾತ್ ರಸಾಯನಮನು ವಾಜೀಕರಣಂ ವಾಚ್ಯಂ, ತತ್ರಾಪಿ ವಾಜೀಕರಣೇ ಪ್ರವೃತ್ತ್ಯುಪದರ್ಶಕಪ್ರಕರಣಯುಕ್ತತ್ವಾದಾದೌ ಸಂಯೋಗಶರಮೂಲೀಯ ಉಚ್ಯತೇ| ಸಂಯೋಗಃ ಶರಮೂಲಾನಾಮಸ್ಮಿನ್ನಸ್ತೀತಿ ಸಂಯೋಗಶರಮೂಲೀಯಃ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 4
ವಾಜೀಕರಣಮನ್ವಿಚ್ಛೇತ್ ಪುರುಷೋ ನಿತ್ಯಮಾತ್ಮವಾನ್|
ತದಾಯತ್ತೌ ಹಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥೌ ಪ್ರೀತಿಶ್ಚ ಯಶ ಏವ ಚ||೩||
ಪುತ್ರಸ್ಯಾಯತನಂ ಹ್ಯೇತದ್ಗುಣಾಶ್ಚೈತೇ ಸುತಾಶ್ರಯಾಃ|೪|
View original
वाजीकरणमन्विच्छेत् पुरुषो नित्यमात्मवान्|
तदायत्तौ हि धर्मार्थौ प्रीतिश्च यश एव च||३||
पुत्रस्यायतनं ह्येतद्गुणाश्चैते सुताश्रयाः|४|
ಅವಾಜೀ ವಾಜೀವಾತ್ಯರ್ಥಂ ಮೈಥುನೇ ಶಕ್ತಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಯೇನ ತದ್ವಾಜೀಕರಣಮ್| ಉಕ್ತಂ ಹಿ- “ವಾಜೀವಾತಿಬಲೋ ಯೇನ ಯಾತ್ಯಪ್ರತಿಹತಃ ಸ್ತ್ರಿಯಮ್” ಇತ್ಯಾದಿ| ಅನ್ವಿಚ್ಛೇದಿತಿ ರಸಾಯನಾನ್ಮಹಾಫಲಾತ್ ತದಪೇಕ್ಷಯಾಽಲ್ಪಫಲಂ ವಾಜೀಕರಣಂ ಪಶ್ಚಾದಿಚ್ಛೇತ್| ಪುರುಷ ಇತಿ ಪದೇನ ತರುಣಪುರುಷಗ್ರಾಹಿಣಾ ಬಾಲವೃದ್ಧೌ ನಿಷಿದ್ಧವ್ಯವಾಯೌ ನಿರಾಕರೋತಿ| ಉಕ್ತಂ ಹಿ- “ಅತಿಬಾಲೋ ಹ್ಯಸಮ್ಪೂರ್ಣಸರ್ವಧಾತುಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ವ್ರಜನ್| ಉಪತಪ್ಯೇತ ಸಹಸಾ ತಡಾಗಮಿವ ಕಾಜಲಮ್|| ಶುಷ್ಕಂ ರೂಕ್ಷಂ ಯಥಾ ಕಾಷ್ಠಂ ಜನ್ತುಜಗ್ಧಂ ವಿಜರ್ಜರಮ್| ಸ್ಪೃಷ್ಟಮಾಶು ವಿಶೀರ್ಯೇತ ತಥಾ ವೃದ್ಧಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ವ್ರಜನ್” ಇತಿ| ನಿತ್ಯಮಿತ್ಯನೇನ ನ ರಸಾಯನವತ್ ಸಕೃತ್ಪ್ರಯೋಗೋ ವೃಷ್ಯಸ್ಯ, ಕಿನ್ತ್ವಾಹಾರವತ್ ಸರ್ವದೋಪಯೋಗ ಇತಿ ದರ್ಶಯತಿ| ಆತ್ಮವಾನಿತ್ಯನೇನ ದುರಾತ್ಮನೋ ವೃಷ್ಯಕರಣಂ ನಿಷೇಧತಿ, ಸ ಹಿ ವೃಷ್ಯೋಪಯೋಗಾದುಪಚಿತಧಾತುಃ ಸನ್ನಗಮ್ಯಾಗಮನಮಪಿ ಕುರ್ಯಾತ್| ಧರ್ಮಾದಯೋ ವೃಷಯಾಯತ್ತಾ ಏವ ಯಥಾ ಭವನ್ತಿ ತದಾಹ- ಪುತ್ರಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಆಯತನಂ ಕಾರಣಮ್| ಏತೇ ಗುಣಾ ಇತಿ ಧರ್ಮಾದಯಃ; ವೃಷ್ಯಪ್ರಯೋಗಜನಿತಃ ಪುತ್ರೋ ಧರ್ಮಾದೀನ್ ಪಿತುಃ ಸಮ್ಪಾದಯತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ವಾಜೀಕರಣಸೇವಯಾ ಚೇಹ ಯುಕ್ತ್ಯೈವ ಋತುಕಾಲೇ ಚ ಮೈಥುನಂ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯೇನಾಭಿಪ್ರೇತಂ, ತೇನ ತಿಸ್ರೈಷಣೀಯೇ ತ್ರಯ ಉಪಸ್ತಮ್ಭಾಃ (ಸೂ.ಅ.೧೧) ಇತ್ಯಾದಿಗ್ರನ್ಥೇನ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ಯದುಕ್ತಂ, ತದ್ ಋತುಕಾಲೇ ಯಥಾವಿಧಿಕೃತಮೈಥುನಾಪ್ರತಿಷೇಧಕಮಿತಿ ನ ವಿರೋಧಃ||೩||-
Adhikarana 3 (4-7) · Śloka 8
ವಾಜೀಕರಣಮಗ್ರ್ಯಂ ಚ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಸ್ತ್ರೀ ಯಾ ಪ್ರಹರ್ಷಿಣೀ||೪||
ಇಷ್ಟಾ ಹ್ಯೋಕೈಕಶೋಽಪ್ಯರ್ಥಾ ಪರಂ ಪ್ರೀತಿಕರಾ ಸ್ಮೃತಾಃ|
ಕಿಂ ಪುನಃ ಸ್ತ್ರೀಶರೀರೇ ಯೇ ಸಙ್ಘಾತೇನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಃ||೫||
(ಸಙ್ಘಾತೋ ಹೀನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನಾಂ ಸ್ತ್ರೀಷು ನಾನ್ಯತ್ರ ವಿದ್ಯತೇ)|
ಸ್ತ್ರ್ಯಾಶ್ರಯೋ ಹೀನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೋ ಯಃ ಸ ಪ್ರೀತಿಜನನೋಽಧಿಕಮ್|
ಸ್ತ್ರೀಷು ಪ್ರೀತಿರ್ವಿಶೇಷೇಣ ಸ್ತ್ರೀಷ್ವಪತ್ಯಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್||೬||
ಧರ್ಮಾರ್ಥೌ ಸ್ತ್ರೀಷು ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚ ಸ್ತ್ರೀಷು ಲೋಕಾಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಃ|
ಸುರೂಪಾ ಯೌವನಸ್ಥಾ ಯಾ ಲಕ್ಷಣೈರ್ಯಾ ವಿಭೂಷಿತಾ||೭||
ಯಾ ವಶ್ಯಾ ಶಿಕ್ಷಿತಾ ಯಾ ಚ ಸಾ ಸ್ತ್ರೀ ವೃಷ್ಯತಮಾ ಮತಾ|೮|
View original
वाजीकरणमग्र्यं च क्षेत्रं स्त्री या प्रहर्षिणी||४||
इष्टा ह्योकैकशोऽप्यर्था परं प्रीतिकरा स्मृताः|
किं पुनः स्त्रीशरीरे ये सङ्घातेन प्रतिष्ठिताः||५||
(सङ्घातो हीन्द्रियार्थानां स्त्रीषु नान्यत्र विद्यते)|
स्त्र्याश्रयो हीन्द्रियार्थो यः स प्रीतिजननोऽधिकम्|
स्त्रीषु प्रीतिर्विशेषेण स्त्रीष्वपत्यं प्रतिष्ठितम्||६||
धर्मार्थौ स्त्रीषु लक्ष्मीश्च स्त्रीषु लोकाः प्रतिष्ठिताः|
सुरूपा यौवनस्था या लक्षणैर्या विभूषिता||७||
या वश्या शिक्षिता या च सा स्त्री वृष्यतमा मता|८|
ಸರ್ವವಾಜೀಕರಣೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಧಾನರೂಪಂ ವಾಜೀಕರಣಮಾಹ- ವಾಜೀತ್ಯಾದಿ| ಕ್ಷೇತ್ರಮಿವ ಕ್ಷೇತ್ರಂ, ತತ್ರ ಶುಕ್ರರೂಪಬೀಜಪ್ರರೋಹಣಾತ್| ಅರ್ಥಾ ಇತಿ ಶಬ್ದಾದಯಃ, ತೇ ಚ ಸ್ತ್ರೀಗತಾಧರರಸ-ಕಲವಿಙ್ಕರುತ-ರೂಪಾದಯಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ ಏವ| ಧರ್ಮಾರ್ಥೌ ಸ್ತ್ರೀಷ್ವಿತಿ ಸಹೈವ ಪತ್ನ್ಯಾ ಧರ್ಮಶ್ಚರ್ಯ ಇತ್ಯಾದ್ಯುಪದೇಶಾದ್ಧರ್ಮಃ, ತಥಾಽನುರಕ್ತಾ ಗೃಹಿಣೀ ಅರ್ಥರಕ್ಷಣಾದಿ ಕರೋತೀತ್ಯರ್ಥ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಃ ಸಂಯೋಗೇ ಧನಸಮ್ಪದ್ಭವತೀತಿ ಸ್ತ್ರೀಷು ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತೇತ್ಯರ್ಥಃ| ವಶ್ಯಾ ಆಯತ್ತಾ| ಶಿಕ್ಷಿತೇತಿ ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತಗೀತವಾದಿತ್ರಲಾಸ್ಯಾದಿಚತುಃಷಷ್ಟಿಕಲಾಶಿಕ್ಷಿತಾ||೪-೭||-
Adhikarana 4 (8-15) · Śloka 16
ನಾನಾಭಕ್ತ್ಯಾ ತು ಲೋಕಸ್ಯ ದೈವಯೋಗಾಚ್ಚ ಯೋಷಿತಾಮ್||೮||
ತಂ ತಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿವರ್ಧನ್ತೇ ನರಂ ರೂಪಾದಯೋ ಗುಣಾಃ|
ವಯೋರೂಪವಚೋಹಾವೈರ್ಯಾ ಯಸ್ಯ ಪರಮಾಙ್ಗನಾ||೯||
ಪ್ರವಿಶತ್ಯಾಶು ಹೃದಯಂ ದೈವಾದ್ವಾ ಕರ್ಮಣೋಽಪಿ ವಾ|
ಹೃದಯೋತ್ಸವರೂಪಾ ಯಾ ಯಾ ಸಮಾನಮನಃಶಯಾ||೧೦||
ಸಮಾನಸತ್ತ್ವಾ ಯಾ ವಶ್ಯಾ ಯಾ ಯಸ್ಯ ಪ್ರೀಯತೇ ಪ್ರಿಯೈಃ|
ಯಾ ಪಾಶಭೂತಾ ಸರ್ವೇಷಾಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಪರೈರ್ಗುಣೈಃ||೧೧||
ಯಯಾ ವಿಯುಕ್ತೋ ನಿಸ್ತ್ರೀಕಮರತಿರ್ಮನ್ಯತೇ ಜಗತ್|
ಯಸ್ಯಾ ಋತೇ ಶರೀರಂ ನಾ ಧತ್ತೇ ಶೂನ್ಯಮಿವೇನ್ದ್ರಿಯೈಃ||೧೨||
ಶೋಕೋದ್ವೇಗಾರತಿಭಯೈರ್ಯಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಾಭಿಭೂಯತೇ|
ಯಾತಿ ಯಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿಸ್ರಮ್ಭಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹೃಷ್ಯತ್ಯತೀವ ಯಾಮ್||೧೩||
ಅಪೂರ್ವಾಮಿವ ಯಾಂ ಯಾತಿ ನಿತ್ಯಂ ಹರ್ಷಾತಿವೇಗತಃ|
ಗತ್ವಾ ಗತ್ವಾಽಪಿ ಬಹುಶೋ ಯಾಂ ತೃಪ್ತಿಂ ನೈವ ಗಚ್ಛತಿ||೧೪||
ಸಾ ಸ್ತ್ರೀ ವೃಷ್ಯತಮಾ ತಸ್ಯ ನಾನಾಭಾವಾ ಹಿ ಮಾನವಾಃ|
ಅತುಲ್ಯಗೋತ್ರಾಂ ವೃಷ್ಯಾಂ ಚ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಂ ನಿರುಪದ್ರವಾಮ್||೧೫||
ಶುದ್ಧಸ್ನಾತಾಂ ವ್ರಜೇನ್ನಾರೀಮಪತ್ಯಾರ್ಥೀ ನಿರಾಮಯಃ|೧೬|
View original
नानाभक्त्या तु लोकस्य दैवयोगाच्च योषिताम्||८||
तं तं प्राप्य विवर्धन्ते नरं रूपादयो गुणाः|
वयोरूपवचोहावैर्या यस्य परमाङ्गना||९||
प्रविशत्याशु हृदयं दैवाद्वा कर्मणोऽपि वा|
हृदयोत्सवरूपा या या समानमनःशया||१०||
समानसत्त्वा या वश्या या यस्य प्रीयते प्रियैः|
या पाशभूता सर्वेषामिन्द्रियाणां परैर्गुणैः||११||
यया वियुक्तो निस्त्रीकमरतिर्मन्यते जगत्|
यस्या ऋते शरीरं ना धत्ते शून्यमिवेन्द्रियैः||१२||
शोकोद्वेगारतिभयैर्यां दृष्ट्वा नाभिभूयते|
याति यां प्राप्य विस्रम्भं दृष्ट्वा हृष्यत्यतीव याम्||१३||
अपूर्वामिव यां याति नित्यं हर्षातिवेगतः|
गत्वा गत्वाऽपि बहुशो यां तृप्तिं नैव गच्छति||१४||
सा स्त्री वृष्यतमा तस्य नानाभावा हि मानवाः|
अतुल्यगोत्रां वृष्यां च प्रहृष्टां निरुपद्रवाम्||१५||
शुद्धस्नातां व्रजेन्नारीमपत्यार्थी निरामयः|१६|
ರೂಪಾದಿವ್ಯತಿರೇಕೇಣಾಪಿ ಕಾಚಿತ್ ಕಸ್ಯಚಿತ್ ಕರ್ಮವಶಾದ್ವೃಷ್ಯಾ ಸ್ತ್ರೀ ಭವತೀತಿ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ನಾನೇತ್ಯಾದಿ| ದೈವಯೋಗಾದಿತಿ ಪ್ರಾಕ್ತನಕರ್ಮವಶಾತ್| ವಿವರ್ಧನ್ತ ಇತಿ ವೃಷ್ಯತ್ವಂ ಸಮ್ಪಾದಯನ್ತಿ| ಹಾವೋ ನರಂ ಪ್ರತಿ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಶೃಙ್ಗಾರಚೇಷ್ಟಾವಿಶೇಷಃ| ಉಕ್ತಂ ಚ ಭರತೇನ- “ಪ್ರಕಾಶರೂಪಕಂ ಸತ್ತ್ವಂ ಸತ್ತ್ವೋತ್ಪ್ಲವಾಃ ಸಮುದ್ಗತಾಃ| ತೇಭ್ಯೋ ಹಾವಾದಿನಿಷ್ಪತ್ತಿರಿತ್ಯಾಹುಃ ಪರಮರ್ಷಯಃ” ಇತಿ| ದೈವಾದಿತಿ ಪ್ರಾಕ್ತನಕರ್ಮಣಃ| ಕರ್ಮಣ ಇತಿ ಐಹಿಕಾದ್ವಶೀಕರಣಾದಿಕರ್ಮಣಃ| ಮನಃಶಯಃ ಕಾಮಃ| ಪಾಶಭೂತೇತಿ ಮನ-ಇನ್ದ್ರಿಯಬನ್ಧಹೇತುತ್ವಾತ್| ‘ನಾನಾಭಾವಾ ಹಿ ಮಾನವಾಃ’ ಇತ್ಯನೇನ ರೂಪಾದಿಗುಣಯೋಗೇನ (ನ) ಸರ್ವಪುರುಷಾನ್ ಪ್ರತಿ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಪ್ರಿಯತ್ವಮಿತಿ ದರ್ಶಯತಿ||೮-೧೫||-
Adhikarana 5 (16-23) · Śloka 24
ಅಚ್ಛಾಯಶ್ಚೈಕಶಾಖಶ್ಚ ನಿಷ್ಫಲಶ್ಚ ಯಥಾ ದ್ರುಮಃ||೧೬||
ಅನಿಷ್ಟಗನ್ಧಶ್ಚೈಕಶ್ಚ ನಿರಪತ್ಯಸ್ತಥಾ ನರಃ|
ಚಿತ್ರದೀಪಃ ಸರಃ ಶುಷ್ಕಮಧಾತುರ್ಧಾತುಸನ್ನಿಭಃ||೧೭||
ನಿಷ್ಪ್ರಜಸ್ತೃಣಪೂಲೀತಿ ಮನ್ತವ್ಯಃ ಪುರುಷಾಕೃತಿಃ|
ಅಪ್ರತಿಷ್ಠಶ್ಚ ನಗ್ನಶ್ಚ ಶೂನ್ಯಶ್ಚೈಕೇನ್ದ್ರಿಯಶ್ಚ ನಾ||೧೮||
ಮನ್ತವ್ಯೋ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಶ್ಚೈವ ಯಸ್ಯಾಪತ್ಯಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ|
ಬಹುಮೂರ್ತಿರ್ಬಹುಮುಖೋ ಬಹುವ್ಯೂಹೋ ಬಹುಕ್ರಿಯಃ||೧೯||
ಬಹುಚಕ್ಷುರ್ಬಹುಜ್ಞಾನೋ ಬಹ್ವಾತ್ಮಾ ಚ ಬಹುಪ್ರಜಃ|
ಮಙ್ಗಲ್ಯೇಽಯಂ ಪ್ರಶಸ್ಯೋಽಯಂ ಧನ್ಯೋಽಯಂ ವೀರ್ಯವಾನಯಮ್||೨೦||
ಬಹುಶಾಖೋಽಯಮಿತಿ ಚ ಸ್ತೂಯತೇ ನಾ ಬಹುಪ್ರಜಃ|
ಪ್ರೀತಿರ್ಬಲಂ ಸುಖಂ ವೃತ್ತಿರ್ವಿಸ್ತಾರೋ ವಿಪುಲಂ ಕುಲಮ್||೨೧||
ಯಶೋ ಲೋಕಾಃ ಸುಖೋದರ್ಕಾಸ್ತುಷ್ಟಿಶ್ಚಾಪತ್ಯಸಂಶ್ರಿತಾಃ|
ತಸ್ಮಾದಪತ್ಯಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ ಗುಣಾಂಶ್ಚಾಪತ್ಯಸಂಶ್ರಿತಾನ್||೨೨||
ವಾಜೀಕರಣನಿತ್ಯಃ ಸ್ಯಾದಿಚ್ಛನ್ ಕಾಮಸುಖಾನಿ ಚ|
ಉಪಭೋಗಸುಖಾನ್ ಸಿದ್ಧಾನ್ ವೀರ್ಯಾಪತ್ಯವಿವರ್ಧನಾನ್||೨೩||
ವಾಜೀಕರಣಸಂಯೋಗಾನ್ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯತ ಉತ್ತರಮ್|೨೪|
View original
अच्छायश्चैकशाखश्च निष्फलश्च यथा द्रुमः||१६||
अनिष्टगन्धश्चैकश्च निरपत्यस्तथा नरः|
चित्रदीपः सरः शुष्कमधातुर्धातुसन्निभः||१७||
निष्प्रजस्तृणपूलीति मन्तव्यः पुरुषाकृतिः|
अप्रतिष्ठश्च नग्नश्च शून्यश्चैकेन्द्रियश्च ना||१८||
मन्तव्यो निष्क्रियश्चैव यस्यापत्यं न विद्यते|
बहुमूर्तिर्बहुमुखो बहुव्यूहो बहुक्रियः||१९||
बहुचक्षुर्बहुज्ञानो बह्वात्मा च बहुप्रजः|
मङ्गल्येऽयं प्रशस्योऽयं धन्योऽयं वीर्यवानयम्||२०||
बहुशाखोऽयमिति च स्तूयते ना बहुप्रजः|
प्रीतिर्बलं सुखं वृत्तिर्विस्तारो विपुलं कुलम्||२१||
यशो लोकाः सुखोदर्कास्तुष्टिश्चापत्यसंश्रिताः|
तस्मादपत्यमन्विच्छन् गुणांश्चापत्यसंश्रितान्||२२||
वाजीकरणनित्यः स्यादिच्छन् कामसुखानि च|
उपभोगसुखान् सिद्धान् वीर्यापत्यविवर्धनान्||२३||
वाजीकरणसंयोगान् प्रवक्ष्याम्यत उत्तरम्|२४|
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ವೃಷ್ಯಪ್ರಯೋಗಸಾಧ್ಯಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ಯೋಪಾದೇಯತಾಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಅಚ್ಛಾಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ಏಕಶಾಖ ಇತಿ ಏಕಸ್ವರೂಪ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಚಿತ್ರಲಿಖಿತೋ ದೀಪಶ್ಚಿತ್ರದೀಪಃ| ಅಧಾತುರ್ಧಾತುಸನ್ನಿಭ ಇತಿ ಅಸುವರ್ಣಾದಿರೂಪಃ ಸುವರ್ಣಾದಿವದಾಭಾಸತೇ ಯೋ ಜಾತುಷಕಙ್ಕಣಾದಿಃ| ಪೂಲೀ ನಪುಂಸಕಧರ್ಮಿತ್ವಾತ್| ತೃಣಪೂಲೀ ಪುರುಷಾಕೃತಿರಿತಿ ಭಾಷಯಾ ಪುರುಷಾರ್ಥಕ್ರಿಯಾವಿರಹಿತ್ವಂ ದರ್ಶಯತಿ| ಕಾಮಸುಖಾನಿ ಚೇತ್ಯನೇನ ಪುತ್ರೋತ್ಪಾದಾರಿಕ್ತಂ ನಾತಿಶ್ಲಾಘ್ಯಂ ಫಲಂ ದರ್ಶಯತಿ| ಕಾಮಸುಖಾನಿ ಹಿ ಐಹಿಕಾನ್ಯೇವ ಪರಂ ನ ಪುತ್ರವದುಭಯಲೋಕೋಪಕಾರಕಾಣಿ| ಉಪಭೋಗೇ ಮೈಥುನೇ ಸುಖಂ ಕುರ್ವನ್ತೀತ್ಯುಪಭೋಗಸುಖಾಃ; ಕಿಂವಾ, ಉಪಭೋಕ್ತುಂ ಸುಖಾ ಉಪಭೋಗಸುಖಾಃ| ವೀರ್ಯಂ ಶುಕ್ರಮ್||೧೬-೨೩||-
Adhikarana 6 (24-32) · Śloka 33
ಶರಮೂಲೇಕ್ಷುಮೂಲಾನಿ ಕಾಣ್ಡೇಕ್ಷುಃ ಸೇಕ್ಷುವಾಲಿಕಾ||೨೪||
ಶತಾವರೀ ಪಯಸ್ಯಾ ಚ ವಿದಾರೀ ಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾ|
ಜೀವನ್ತೀ ಜೀವಕೋ ಮೇದಾ ವೀರಾ ಚರ್ಷಭಕೋ ಬಲಾ||೨೫||
ಋದ್ಧಿರ್ಗೋಕ್ಷುರಕಂ ರಾಸ್ನಾ ಸಾತ್ಮಗುಪ್ತಾ ಪುನರ್ನವಾ|
ಏಷಾಂ ತ್ರಿಪಲಿಕಾನ್ ಭಾಗಾನ್ ಮಾಷಾಣಾಮಾಢಕಂ ನವಮ್||೨೬||
ವಿಪಾಚಯೇಜ್ಜಲದ್ರೋಣೇ ಚತುರ್ಭಾಗಂ ಚ ಶೇಷಯೇತ್|
ತತ್ರ ಪೇಷ್ಯಾಣಿ ಮಧುಕಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಫಲ್ಗೂನಿ ಪಿಪ್ಪಲೀ||೨೭||
ಆತ್ಮಗುಪ್ತಾ ಮಧುಕಾನಿ ಖರ್ಜೂರಾಣಿ ಶತಾವರೀ|
ವಿದಾರ್ಯಾಮಲಕೇಕ್ಷೂಣಾಂ ರಸಸ್ಯ ಚ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್||೨೮||
ಸರ್ಪಿಷಶ್ಚಾಢಕಂ ದದ್ಯಾತ್ ಕ್ಷೀರದ್ರೋಣಂ ಚ ತದ್ಭಿಷಕ್|
ಸಾಧಯೇದ್ಘೃತಶೇಷಂ ಚ ಸುಪೂತಂ ಯೋಜಯೇತ್ ಪುನಃ||೨೯||
ಶರ್ಕರಾಯಾಸ್ತುಗಾಕ್ಷೀರ್ಯಾಶ್ಚೂರ್ಣೈಃ ಪ್ರಸ್ಥೋನ್ಮಿತೈಃ ಪೃಥಕ್|
ಪಲೈಶ್ಚತುರ್ಭಿರ್ಮಾಗಧ್ಯಾಃ ಪಲೇನ ಮರಿಚಸ್ಯ ಚ||೩೦||
ತ್ವಗೇಲಾಕೇಶರಾಣಾಂ ಚ ಚೂರ್ಣೈರರ್ಧಪಲೋನ್ಮಿತೈಃ|
ಮಧುನಃ ಕುಡವಾಭ್ಯಾಂ ಚ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ತತ್ಕಾರಯೇದ್ಭಿಷಕ್||೩೧||
ಪಲಿಕಾ ಗುಲಿಕಾಸ್ತ್ಯಾನಾಸ್ತಾ ಯಥಾಗ್ನಿ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|
ಏಷ ವೃಷ್ಯಃ ಪರಂ ಯೋಗೋ ಬೃಂಹಣೋ ಬಲವರ್ಧನಃ||೩೨||
ಅನೇನಾಶ್ವ ಇವೋದೀರ್ಣೋ ಬಲೀ ಲಿಙ್ಗಂ ಸಮರ್ಪಯೇತ್|೩೩|
(ಇತಿ ಬೃಂಹಣೀಗುಟಿಕಾ)|
View original
शरमूलेक्षुमूलानि काण्डेक्षुः सेक्षुवालिका||२४||
शतावरी पयस्या च विदारी कण्टकारिका|
जीवन्ती जीवको मेदा वीरा चर्षभको बला||२५||
ऋद्धिर्गोक्षुरकं रास्ना सात्मगुप्ता पुनर्नवा|
एषां त्रिपलिकान् भागान् माषाणामाढकं नवम्||२६||
विपाचयेज्जलद्रोणे चतुर्भागं च शेषयेत्|
तत्र पेष्याणि मधुकं द्राक्षा फल्गूनि पिप्पली||२७||
आत्मगुप्ता मधुकानि खर्जूराणि शतावरी|
विदार्यामलकेक्षूणां रसस्य च पृथक् पृथक्||२८||
सर्पिषश्चाढकं दद्यात् क्षीरद्रोणं च तद्भिषक्|
साधयेद्घृतशेषं च सुपूतं योजयेत् पुनः||२९||
शर्करायास्तुगाक्षीर्याश्चूर्णैः प्रस्थोन्मितैः पृथक्|
पलैश्चतुर्भिर्मागध्याः पलेन मरिचस्य च||३०||
त्वगेलाकेशराणां च चूर्णैरर्धपलोन्मितैः|
मधुनः कुडवाभ्यां च द्वाभ्यां तत्कारयेद्भिषक्||३१||
पलिका गुलिकास्त्यानास्ता यथाग्नि प्रयोजयेत्|
एष वृष्यः परं योगो बृंहणो बलवर्धनः||३२||
अनेनाश्व इवोदीर्णो बली लिङ्गं समर्पयेत्|३३|
(इति बृंहणीगुटिका)|
ಕಾಣ್ಡೇಕ್ಷುಃ ಬೃಹದಿಕ್ಷುಃ| ಇಕ್ಷುವಾಲಿಕಾ ಖಗ್ಗಾಲಿಕಾ| ಪಯಸ್ಯಾ ಕ್ಷೀರವಿದಾರೀ| ವೀರಾ ಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀ| ಫಲ್ಗುಃ ಕಾಷ್ಠೋದುಮ್ಬರಿಕಾ| ಶತಾವರೀತ್ಯನ್ತೇನ ಕಲ್ಕಚ್ಛೇದಃ| ವಂಶರೋಚನಾ ತುಗಾಕ್ಷೀರೀ, ಅನ್ಯೇ ವಂಶರೋಚನಾನುಕಾರಿ ಪಾರ್ಥಿವದ್ರವ್ಯಂ ತಾಲಧೀತಿ ವದನ್ತಿ| ಸ್ತ್ಯಾನಾ ಇತಿ ಘನಾಃ||೨೪-೩೨||-
Adhikarana 7 (33-37) · Śloka 38
ಮಾಷಾಣಾಮಾತ್ಮಗುಪ್ತಾಯಾ ಬೀಜಾನಾಮಾಢಕಂ ನವಮ್||೩೩||
ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ವೀರಾಂ ಮೇದಾಮೃದ್ಧಿಂ ಶತಾವರೀಮ್|
ಮಧುಕಂ ಚಾಶ್ವಗನ್ಧಾಂ ಚ ಸಾಧ್ಯೇತ್ ಕುಡವೋನ್ಮಿತಾಮ್||೩೪||
ರಸೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಗವ್ಯಂ ದಶಗುಣಂ ಪಯಃ|
ವಿದಾರೀಣಾಂ ರಸಪ್ರಸ್ಥಂ ಪ್ರಸ್ಥಮಿಕ್ಷುರಸಸ್ಯ ಚ||೩೫||
ದತ್ತ್ವಾ ಮೃದ್ವಗ್ನಿನಾ ಸಾಧ್ಯಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರ್ನಿಧಾಪಯೇತ್|
ಶರ್ಕರಾಯಾಸ್ತುಗಾಕ್ಷೀರ್ಯಾಃ ಕ್ಷೌದ್ರಸ್ಯ ಚ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್||೩೬||
ಭಾಗಾಂಶ್ಚತುಷ್ಪಲಾಂಸ್ತತ್ರ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಶ್ಚಾವಪೇತ್ ಪಲಮ್|
ಪಲಂ ಪೂರ್ವಮತೋ ಲೀಢ್ವಾ ತತೋಽನ್ನಮುಪಯೋಜಯೇತ್||೩೭||
ಯ ಇಚ್ಛೇದಕ್ಷಯಂ ಶುಕ್ರಂ ಶೇಫಸಶ್ಚೋತ್ತಮಂ ಬಲಮ್|೩೮|
(ಇತಿ ವಾಜೀಕರಣಂ ಘೃತಮ್)|
View original
माषाणामात्मगुप्ताया बीजानामाढकं नवम्||३३||
जीवकर्षभकौ वीरां मेदामृद्धिं शतावरीम्|
मधुकं चाश्वगन्धां च साध्येत् कुडवोन्मिताम्||३४||
रसे तस्मिन् घृतप्रस्थं गव्यं दशगुणं पयः|
विदारीणां रसप्रस्थं प्रस्थमिक्षुरसस्य च||३५||
दत्त्वा मृद्वग्निना साध्यं सिद्धं सर्पिर्निधापयेत्|
शर्करायास्तुगाक्षीर्याः क्षौद्रस्य च पृथक् पृथक्||३६||
भागांश्चतुष्पलांस्तत्र पिप्पल्याश्चावपेत् पलम्|
पलं पूर्वमतो लीढ्वा ततोऽन्नमुपयोजयेत्||३७||
य इच्छेदक्षयं शुक्रं शेफसश्चोत्तमं बलम्|३८|
(इति वाजीकरणं घृतम्)|
ದ್ವಿತೀಯಪ್ರಯೋಗೇ ರಸೇ ಇತಿ ಕ್ವಾಥೇ||೩೩-೩೭||-
Adhikarana 8 (38-41) · Śloka 41
ಶರ್ಕರಾ ಮಾಷವಿದಲಾಸ್ತುಗಾಕ್ಷೀರೀ ಪಯೋ ಘೃತಮ್||೩೮||
ಗೋಧೂಮಚೂರ್ಣಷಷ್ಠಾನಿ ಸರ್ಪಿಷ್ಯುತ್ಕಾರಿಕಾಂ ಪಚೇತ್|
ತಾಂ ನಾತಿಪಕ್ವಾಂ ಮೃದಿತಾಂ ಕೌಕ್ಕುಟೇ ಮಧುರೇ ರಸೇ||೩೯||
ಸುಗನ್ಧೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇದುಷ್ಣೇ ಯಥಾ ಸಾನ್ದ್ರೀಭವೇದ್ರಸಃ|
ಏಷ ಪಿಣ್ಡರಸೋ ವೃಷ್ಯಃ ಪೌಷ್ಟಿಕೋ ಬಲವರ್ಧನಃ||೪೦||
ಅನೇನಾಶ್ವ ಇವೋದೀರ್ಣೋ ಬಲೀ ಲಿಙ್ಗಂ ಸಮರ್ಪಯೇತ್|
ಶಿಖಿತಿತ್ತಿರಿಹಂಸಾನಾಮೇವಂ ಪಿಣ್ಡರಸೋ ಮತಃ|
ಬಲವರ್ಣಸ್ವರಕರಃ ಪುಮಾಂಸ್ತೇನ ವೃಷಾಯತೇ||೪೧||
(ಇತಿ ವಾಜೀಕರಣಪಿಣ್ಡರಸಾಃ )|
View original
शर्करा माषविदलास्तुगाक्षीरी पयो घृतम्||३८||
गोधूमचूर्णषष्ठानि सर्पिष्युत्कारिकां पचेत्|
तां नातिपक्वां मृदितां कौक्कुटे मधुरे रसे||३९||
सुगन्धे प्रक्षिपेदुष्णे यथा सान्द्रीभवेद्रसः|
एष पिण्डरसो वृष्यः पौष्टिको बलवर्धनः||४०||
अनेनाश्व इवोदीर्णो बली लिङ्गं समर्पयेत्|
शिखितित्तिरिहंसानामेवं पिण्डरसो मतः|
बलवर्णस्वरकरः पुमांस्तेन वृषायते||४१||
(इति वाजीकरणपिण्डरसाः )|
ಉತ್ಕಾರಿಕಾ ಮೂಷಿಕೋತ್ಕರಾಕಾರಾ (?)| ಶಿಖಿತಿತ್ತಿರಿಹಂಸಾನಾಂ ಪಿಣ್ಡರಸೈರ್ವ್ಯಸ್ತಸಮಸ್ತಾಶ್ಚತ್ವಾರಃ ಪಿಣ್ಡರಸಾಃ||೩೮-೪೧||
Adhikarana 9 (42-49) · Śloka 49
ಘೃತಂ ಮಾಷಾನ್ ಸಬಸ್ತಾಣ್ಡಾನ್ ಸಾಧಯೇನ್ಮಾಹಿಷೇ ರಸೇ|
ಭರ್ಜಯೇತ್ತಂ ರಸಂ ಪೂತಂ ಫಲಾಮ್ಲಂ ನವಸರ್ಪಿಷಿ||೪೨||
ಈಷತ್ಸಲವಣಂ ಯುಕ್ತಂ ಧಾನ್ಯಜೀರಕನಾಗರೈಃ|
ಏಷ ವೃಷ್ಯಶ್ಚ ಬಲ್ಯಶ್ಚ ಬೃಂಹಣಶ್ಚ ರಸೋತ್ತಮಃ||೪೩||
(ಇತಿ ವೃಷ್ಯಮಾಹಿಷರಸಃ)|
ಚಟಕಾಂಸ್ತಿತ್ತಿರಿರಸೇ ತಿತ್ತಿರೀನ್ ಕೌಕ್ಕುಟೇ ರಸೇ|
ಕುಕ್ಕುಟಾನ್ ಬಾರ್ಹಿಣರಸೇ ಹಾಂಸೇ ಬಾರ್ಹಿಣಮೇವ ಚ||೪೪||
ನವಸರ್ಪಿಷಿ ಸನ್ತಪ್ತಾನ್ ಫಲಾಮ್ಲಾನ್ ಕಾರಯೇದ್ರಸಾನ್|
ಮಧುರಾನ್ ವಾ ಯಥಾಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಗನ್ಧಾಢ್ಯಾನ್ ಬಲವರ್ಧನಾನ್||೪೫||
(ಇತ್ಯನ್ಯೇ ವೃಷ್ಯರಸಾಃ)|
ತೃಪ್ತಿಂ ಚಟಕಮಾಂಸಾನಾಂ ಗತ್ವಾ ಯೋಽನುಪಿಬೇತ್ ಪಯಃ|
ನ ತಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಶೈಥಿಲ್ಯಂ ಸ್ಯಾನ್ನ ಶುಕ್ರಕ್ಷಯೋ ನಿಶಿ||೪೬||
(ಇತಿ ವೃಷ್ಯಮಾಂಸಮ್)|
ಮಾಷಯೂಷೇಣ ಯೋ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಘೃತಾಢ್ಯಂ ಷಷ್ಟಿಕೌದನಮ್|
ಪಯಃ ಪಿಬತಿ ರಾತ್ರಿಂ ಸ ಕೃತ್ಸ್ನಾಂ ಜಾಗರ್ತಿ ವೇಗವಾನ್||೪೭||
(ಇತಿ ವೃಷ್ಯಮಾಷಯೋಗಃ)|
ನ ನಾ ಸ್ವಪಿತಿ ರಾತ್ರಿಷು ನಿತ್ಯಸ್ತಬ್ಧೇನ ಶೇಫಸಾ|
ತೃಪ್ತಃ ಕುಕ್ಕುಟಮಾಂಸಾನಾ ಭೃಷ್ಟಾನಾಂ ನಕ್ರರೇತಸಿ||೪೮||
(ಇತಿ ವೃಷ್ಯಃ ಕುಕ್ಕುಟಮಾಂಸಪ್ರಯೋಗಃ)|
ನಿಃಸ್ರಾವ್ಯ ಮತ್ಸ್ಯಾಣ್ಡರಸಂ ಭೃಷ್ಟಂ ಸರ್ಪಿಷಿ ಭಕ್ಷಯೇತ್|
ಹಂಸಬರ್ಹಿಣದಕ್ಷಾಣಾಮೇವಮಣ್ಡಾನಿ ಭಕ್ಷಯೇತ್||೪೯||
(ಇತಿ ವೃಷ್ಯೋಽಣ್ಡರಸಃ)|
View original
घृतं माषान् सबस्ताण्डान् साधयेन्माहिषे रसे|
भर्जयेत्तं रसं पूतं फलाम्लं नवसर्पिषि||४२||
ईषत्सलवणं युक्तं धान्यजीरकनागरैः|
एष वृष्यश्च बल्यश्च बृंहणश्च रसोत्तमः||४३||
(इति वृष्यमाहिषरसः)|
चटकांस्तित्तिरिरसे तित्तिरीन् कौक्कुटे रसे|
कुक्कुटान् बार्हिणरसे हांसे बार्हिणमेव च||४४||
नवसर्पिषि सन्तप्तान् फलाम्लान् कारयेद्रसान्|
मधुरान् वा यथासात्म्यं गन्धाढ्यान् बलवर्धनान्||४५||
(इत्यन्ये वृष्यरसाः)|
तृप्तिं चटकमांसानां गत्वा योऽनुपिबेत् पयः|
न तस्य लिङ्गशैथिल्यं स्यान्न शुक्रक्षयो निशि||४६||
(इति वृष्यमांसम्)|
माषयूषेण यो भुक्त्वा घृताढ्यं षष्टिकौदनम्|
पयः पिबति रात्रिं स कृत्स्नां जागर्ति वेगवान्||४७||
(इति वृष्यमाषयोगः)|
न ना स्वपिति रात्रिषु नित्यस्तब्धेन शेफसा|
तृप्तः कुक्कुटमांसाना भृष्टानां नक्ररेतसि||४८||
(इति वृष्यः कुक्कुटमांसप्रयोगः)|
निःस्राव्य मत्स्याण्डरसं भृष्टं सर्पिषि भक्षयेत्|
हंसबर्हिणदक्षाणामेवमण्डानि भक्षयेत्||४९||
(इति वृष्योऽण्डरसः)|
ನಿಶೀತ್ಯನೇನ ಸಕಲನಿಶಾಮೈಥುನೇಽಪಿತಿ ದರ್ಶಯತಿ| ಹಂಸೇತ್ಯಾದಿ ಹಂಸಬರ್ಹಿದಕ್ಷಾಣಾಮಣ್ಡಪ್ರಯೋಗಾ ಯದ್ಯಪಿ ಭಿನ್ನಾಃ, ತಥಾಽಪಿ ಪ್ರಯೋಗಾಪೇಕ್ಷಯಾ ಏಕ ಏವಾಯಂ ಪ್ರಯೋಗಃ| ಏವಂ ಸಙ್ಗ್ರಹೋಕ್ತಾಃ ಹಂಸಬರ್ಹಿದಕ್ಷಾಣಾಮೇಕಪ್ರಯೋಗೇಣ ಪಞ್ಚದಶಪ್ರಯೋಗಾಃ ಪೂರ್ಯನ್ತೇ||೪೨-೪೯||-
Adhikarana 10 (50-51) · Śloka 51
ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ- ಸ್ರೋತಃಸು ಶುದ್ಧೇಷ್ವಮಲೇ ಶರೀರೇ ವೃಷ್ಯಂ ಯದಾ ನಾ ಮಿತಮತ್ತಿ ಕಾಲೇ|
ವೃಷಾಯತೇ ತೇನ ಪರಂ ಮನುಷ್ಯಸ್ತದ್ಬೃಂಹಣಂ ಚೈವ ಬಲಪ್ರದಂ ಚ||೫೦||
ತಸ್ಮಾತ್ ಪುರಾ ಶೋಧನಮೇವ ಕಾರ್ಯಂ ಬಲಾನುರೂಪಂ ನ ಹಿ ವೃಷ್ಯಯೋಗಾಃ|
ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ದೇಹೇ ಮಲಿನೇ ಪ್ರಯುಕ್ತಾಃ ಕ್ಲಿಷ್ಟೇ ಯಥಾ ವಾಸಸಿ ರಾಗಯೋಗಾಃ||೫೧||
View original
भवतश्चात्र- स्रोतःसु शुद्धेष्वमले शरीरे वृष्यं यदा ना मितमत्ति काले|
वृषायते तेन परं मनुष्यस्तद्बृंहणं चैव बलप्रदं च||५०||
तस्मात् पुरा शोधनमेव कार्यं बलानुरूपं न हि वृष्ययोगाः|
सिध्यन्ति देहे मलिने प्रयुक्ताः क्लिष्टे यथा वाससि रागयोगाः||५१||
ವೃಷ್ಯಯೋಗಾಶ್ಚ ಶುದ್ಧದೇಹೈರೇವ ಕರ್ತವ್ಯಾ ಇತಿ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಸ್ರೋತಃಸ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಮಿತಮಿತಿ ಮಾತ್ರಾವತ್| ಕ್ಲಿಷ್ಟೇ ಇತಿ ಮ್ಲಾನೇ||೫೦-೫೧||
Adhikarana 11 (52-53) · Śloka 53
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ವಾಜೀಕರಣಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಸ್ತ್ರೀ ಯಸ್ಯ ಚೈವ ಯಾ|
ಯೇ ದೋಷಾ ನಿರಪತ್ಯಾನಾಂ ಗುಣಾಃ ಪುತ್ರವತಾಂ ಚ ಯೇ||೫೨||
ದಶ ಪಞ್ಚ ಚ ಸಂಯೋಗಾ ವೀರ್ಯಾಪತ್ಯವಿವರ್ಧನಾಃ|
ಉಕ್ತಾಸ್ತೇ ಶರಮೂಲೀಯೇ ಪಾದೇ ಪುಷ್ಟಿಬಲಪ್ರದಾಃ||೫೩||
View original
तत्र श्लोकौ- वाजीकरणसामर्थ्यं क्षेत्रं स्त्री यस्य चैव या|
ये दोषा निरपत्यानां गुणाः पुत्रवतां च ये||५२||
दश पञ्च च संयोगा वीर्यापत्यविवर्धनाः|
उक्तास्ते शरमूलीये पादे पुष्टिबलप्रदाः||५३||
ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ಯಸ್ಯ ಚೈವ ಯೇತಿ ಯಸ್ಯ ಯಾ ವೃಷ್ಯೇತ್ಯರ್ಥಃ||೫೨-೫೩||
Adhikarana puShpikA · Śloka 1
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ವಾಜೀಕರಣಾಧ್ಯಾಯೇ ಸಂಯೋಗಶರಮೂಲೀಯೋ ನಾಮ ವಾಜೀಕರಣಪಾದಃ ಪ್ರಥಮಃ||೧||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने वाजीकरणाध्याये संयोगशरमूलीयो नाम वाजीकरणपादः प्रथमः||१||
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ವಾಜೀಕರಣಾಧ್ಯಾಯೇ ಸಂಯೋಗಶರಮೂಲೀಯೋ ನಾಮ ವಾಜೀಕರಣಪಾದಃ ಪ್ರಥಮಃ||೧||