Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః సంయోగశరమూలీయం వాజీకరణపాదం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
अथातः संयोगशरमूलीयं वाजीकरणपादं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
స్వస్థోజస్కరత్వసామాన్యాత్ రసాయనమను వాజీకరణం వాచ్యం, తత్రాపి వాజీకరణే ప్రవృత్త్యుపదర్శకప్రకరణయుక్తత్వాదాదౌ సంయోగశరమూలీయ ఉచ్యతే| సంయోగః శరమూలానామస్మిన్నస్తీతి సంయోగశరమూలీయః||1-2||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 4
వాజీకరణమన్విచ్ఛేత్ పురుషో నిత్యమాత్మవాన్| తదాయత్తౌ హి ధర్మార్థౌ ప్రీతిశ్చ యశ ఏవ చ||3|| పుత్రస్యాయతనం హ్యేతద్గుణాశ్చైతే సుతాశ్రయాః|4|
वाजीकरणमन्विच्छेत् पुरुषो नित्यमात्मवान्| तदायत्तौ हि धर्मार्थौ प्रीतिश्च यश एव च||३|| पुत्रस्यायतनं ह्येतद्गुणाश्चैते सुताश्रयाः|४|
🔊 Audio coming soon
అవాజీ వాజీవాత్యర్థం మైథునే శక్తః క్రియతే యేన తద్వాజీకరణం| ఉక్తం హి- “వాజీవాతిబలో యేన యాత్యప్రతిహతః స్త్రియం” ఇత్యాది| అన్విచ్ఛేదితి రసాయనాన్మహాఫలాత్ తదపేక్షయాఽల్పఫలం వాజీకరణం పశ్చాదిచ్ఛేత్| పురుష ఇతి పదేన తరుణపురుషగ్రాహిణా బాలవృద్ధౌ నిషిద్ధవ్యవాయౌ నిరాకరోతి| ఉక్తం హి- “అతిబాలో హ్యసంపూర్ణసర్వధాతుః స్త్రియో వ్రజన్| ఉపతప్యేత సహసా తడాగమివ కాజలం|| శుష్కం రూక్షం యథా కాష్ఠం జంతుజగ్ధం విజర్జరం| స్పృష్టమాశు విశీర్యేత తథా వృద్ధః స్త్రియో వ్రజన్” ఇతి| నిత్యమిత్యనేన న రసాయనవత్ సకృత్ప్రయోగో వృష్యస్య, కింత్వాహారవత్ సర్వదోపయోగ ఇతి దర్శయతి| ఆత్మవానిత్యనేన దురాత్మనో వృష్యకరణం నిషేధతి, స హి వృష్యోపయోగాదుపచితధాతుః సన్నగమ్యాగమనమపి కుర్యాత్| ధర్మాదయో వృషయాయత్తా ఏవ యథా భవంతి తదాహ- పుత్రస్యేత్యాది| ఆయతనం కారణం| ఏతే గుణా ఇతి ధర్మాదయః; వృష్యప్రయోగజనితః పుత్రో ధర్మాదీన్ పితుః సంపాదయతీత్యర్థః| వాజీకరణసేవయా చేహ యుక్త్యైవ ఋతుకాలే చ మైథునం ప్రాధాన్యేనాభిప్రేతం, తేన తిస్రైషణీయే త్రయ ఉపస్తంభాః (సూ.అ.11) ఇత్యాదిగ్రంథేన బ్రహ్మచర్యం యదుక్తం, తద్ ఋతుకాలే యథావిధికృతమైథునాప్రతిషేధకమితి న విరోధః||3||-
Adhikarana 3 (4-7) · Śloka 8
వాజీకరణమగ్ర్యం చ క్షేత్రం స్త్రీ యా ప్రహర్షిణీ||4|| ఇష్టా హ్యోకైకశోఽప్యర్థా పరం ప్రీతికరా స్మృతాః| కిం పునః స్త్రీశరీరే యే సంఘాతేన ప్రతిష్ఠితాః||5|| (సంఘాతో హీంద్రియార్థానాం స్త్రీషు నాన్యత్ర విద్యతే)| స్త్ర్యాశ్రయో హీంద్రియార్థో యః స ప్రీతిజననోఽధికం| స్త్రీషు ప్రీతిర్విశేషేణ స్త్రీష్వపత్యం ప్రతిష్ఠితం||6|| ధర్మార్థౌ స్త్రీషు లక్ష్మీశ్చ స్త్రీషు లోకాః ప్రతిష్ఠితాః| సురూపా యౌవనస్థా యా లక్షణైర్యా విభూషితా||7|| యా వశ్యా శిక్షితా యా చ సా స్త్రీ వృష్యతమా మతా|8|
वाजीकरणमग्र्यं च क्षेत्रं स्त्री या प्रहर्षिणी||४|| इष्टा ह्योकैकशोऽप्यर्था परं प्रीतिकरा स्मृताः| किं पुनः स्त्रीशरीरे ये सङ्घातेन प्रतिष्ठिताः||५|| (सङ्घातो हीन्द्रियार्थानां स्त्रीषु नान्यत्र विद्यते)| स्त्र्याश्रयो हीन्द्रियार्थो यः स प्रीतिजननोऽधिकम्| स्त्रीषु प्रीतिर्विशेषेण स्त्रीष्वपत्यं प्रतिष्ठितम्||६|| धर्मार्थौ स्त्रीषु लक्ष्मीश्च स्त्रीषु लोकाः प्रतिष्ठिताः| सुरूपा यौवनस्था या लक्षणैर्या विभूषिता||७|| या वश्या शिक्षिता या च सा स्त्री वृष्यतमा मता|८|
🔊 Audio coming soon
సర్వవాజీకరణేభ్యః ప్రధానరూపం వాజీకరణమాహ- వాజీత్యాది| క్షేత్రమివ క్షేత్రం, తత్ర శుక్రరూపబీజప్రరోహణాత్| అర్థా ఇతి శబ్దాదయః, తే చ స్త్రీగతాధరరస-కలవింకరుత-రూపాదయః ప్రసిద్ధా ఏవ| ధర్మార్థౌ స్త్రీష్వితి సహైవ పత్న్యా ధర్మశ్చర్య ఇత్యాద్యుపదేశాద్ధర్మః, తథాఽనురక్తా గృహిణీ అర్థరక్షణాది కరోతీత్యర్థ ఇత్యర్థః| స్త్రియా లక్ష్మ్యాః సంయోగే ధనసంపద్భవతీతి స్త్రీషు లక్ష్మీః ప్రతిష్ఠితేత్యర్థః| వశ్యా ఆయత్తా| శిక్షితేతి కామశాస్త్రోక్తగీతవాదిత్రలాస్యాదిచతుఃషష్టికలాశిక్షితా||4-7||-
Adhikarana 4 (8-15) · Śloka 16
నానాభక్త్యా తు లోకస్య దైవయోగాచ్చ యోషితాం||8|| తం తం ప్రాప్య వివర్ధంతే నరం రూపాదయో గుణాః| వయోరూపవచోహావైర్యా యస్య పరమాంగనా||9|| ప్రవిశత్యాశు హృదయం దైవాద్వా కర్మణోఽపి వా| హృదయోత్సవరూపా యా యా సమానమనఃశయా||10|| సమానసత్త్వా యా వశ్యా యా యస్య ప్రీయతే ప్రియైః| యా పాశభూతా సర్వేషామింద్రియాణాం పరైర్గుణైః||11|| యయా వియుక్తో నిస్త్రీకమరతిర్మన్యతే జగత్| యస్యా ఋతే శరీరం నా ధత్తే శూన్యమివేంద్రియైః||12|| శోకోద్వేగారతిభయైర్యాం దృష్ట్వా నాభిభూయతే| యాతి యాం ప్రాప్య విస్రంభం దృష్ట్వా హృష్యత్యతీవ యాం||13|| అపూర్వామివ యాం యాతి నిత్యం హర్షాతివేగతః| గత్వా గత్వాఽపి బహుశో యాం తృప్తిం నైవ గచ్ఛతి||14|| సా స్త్రీ వృష్యతమా తస్య నానాభావా హి మానవాః| అతుల్యగోత్రాం వృష్యాం చ ప్రహృష్టాం నిరుపద్రవాం||15|| శుద్ధస్నాతాం వ్రజేన్నారీమపత్యార్థీ నిరామయః|16|
नानाभक्त्या तु लोकस्य दैवयोगाच्च योषिताम्||८|| तं तं प्राप्य विवर्धन्ते नरं रूपादयो गुणाः| वयोरूपवचोहावैर्या यस्य परमाङ्गना||९|| प्रविशत्याशु हृदयं दैवाद्वा कर्मणोऽपि वा| हृदयोत्सवरूपा या या समानमनःशया||१०|| समानसत्त्वा या वश्या या यस्य प्रीयते प्रियैः| या पाशभूता सर्वेषामिन्द्रियाणां परैर्गुणैः||११|| यया वियुक्तो निस्त्रीकमरतिर्मन्यते जगत्| यस्या ऋते शरीरं ना धत्ते शून्यमिवेन्द्रियैः||१२|| शोकोद्वेगारतिभयैर्यां दृष्ट्वा नाभिभूयते| याति यां प्राप्य विस्रम्भं दृष्ट्वा हृष्यत्यतीव याम्||१३|| अपूर्वामिव यां याति नित्यं हर्षातिवेगतः| गत्वा गत्वाऽपि बहुशो यां तृप्तिं नैव गच्छति||१४|| सा स्त्री वृष्यतमा तस्य नानाभावा हि मानवाः| अतुल्यगोत्रां वृष्यां च प्रहृष्टां निरुपद्रवाम्||१५|| शुद्धस्नातां व्रजेन्नारीमपत्यार्थी निरामयः|१६|
🔊 Audio coming soon
రూపాదివ్యతిరేకేణాపి కాచిత్ కస్యచిత్ కర్మవశాద్వృష్యా స్త్రీ భవతీతి దర్శయన్నాహ- నానేత్యాది| దైవయోగాదితి ప్రాక్తనకర్మవశాత్| వివర్ధంత ఇతి వృష్యత్వం సంపాదయంతి| హావో నరం ప్రతి స్త్రీణాం శృంగారచేష్టావిశేషః| ఉక్తం చ భరతేన- “ప్రకాశరూపకం సత్త్వం సత్త్వోత్ప్లవాః సముద్గతాః| తేభ్యో హావాదినిష్పత్తిరిత్యాహుః పరమర్షయః” ఇతి| దైవాదితి ప్రాక్తనకర్మణః| కర్మణ ఇతి ఐహికాద్వశీకరణాదికర్మణః| మనఃశయః కామః| పాశభూతేతి మన-ఇంద్రియబంధహేతుత్వాత్| ‘నానాభావా హి మానవాః’ ఇత్యనేన రూపాదిగుణయోగేన (న) సర్వపురుషాన్ ప్రతి స్త్రీణాం ప్రియత్వమితి దర్శయతి||8-15||-
Adhikarana 5 (16-23) · Śloka 24
అచ్ఛాయశ్చైకశాఖశ్చ నిష్ఫలశ్చ యథా ద్రుమః||16|| అనిష్టగంధశ్చైకశ్చ నిరపత్యస్తథా నరః| చిత్రదీపః సరః శుష్కమధాతుర్ధాతుసన్నిభః||17|| నిష్ప్రజస్తృణపూలీతి మంతవ్యః పురుషాకృతిః| అప్రతిష్ఠశ్చ నగ్నశ్చ శూన్యశ్చైకేంద్రియశ్చ నా||18|| మంతవ్యో నిష్క్రియశ్చైవ యస్యాపత్యం న విద్యతే| బహుమూర్తిర్బహుముఖో బహువ్యూహో బహుక్రియః||19|| బహుచక్షుర్బహుజ్ఞానో బహ్వాత్మా చ బహుప్రజః| మంగల్యేఽయం ప్రశస్యోఽయం ధన్యోఽయం వీర్యవానయం||20|| బహుశాఖోఽయమితి చ స్తూయతే నా బహుప్రజః| ప్రీతిర్బలం సుఖం వృత్తిర్విస్తారో విపులం కులం||21|| యశో లోకాః సుఖోదర్కాస్తుష్టిశ్చాపత్యసంశ్రితాః| తస్మాదపత్యమన్విచ్ఛన్ గుణాంశ్చాపత్యసంశ్రితాన్||22|| వాజీకరణనిత్యః స్యాదిచ్ఛన్ కామసుఖాని చ| ఉపభోగసుఖాన్ సిద్ధాన్ వీర్యాపత్యవివర్ధనాన్||23|| వాజీకరణసంయోగాన్ ప్రవక్ష్యామ్యత ఉత్తరం|24|
अच्छायश्चैकशाखश्च निष्फलश्च यथा द्रुमः||१६|| अनिष्टगन्धश्चैकश्च निरपत्यस्तथा नरः| चित्रदीपः सरः शुष्कमधातुर्धातुसन्निभः||१७|| निष्प्रजस्तृणपूलीति मन्तव्यः पुरुषाकृतिः| अप्रतिष्ठश्च नग्नश्च शून्यश्चैकेन्द्रियश्च ना||१८|| मन्तव्यो निष्क्रियश्चैव यस्यापत्यं न विद्यते| बहुमूर्तिर्बहुमुखो बहुव्यूहो बहुक्रियः||१९|| बहुचक्षुर्बहुज्ञानो बह्वात्मा च बहुप्रजः| मङ्गल्येऽयं प्रशस्योऽयं धन्योऽयं वीर्यवानयम्||२०|| बहुशाखोऽयमिति च स्तूयते ना बहुप्रजः| प्रीतिर्बलं सुखं वृत्तिर्विस्तारो विपुलं कुलम्||२१|| यशो लोकाः सुखोदर्कास्तुष्टिश्चापत्यसंश्रिताः| तस्मादपत्यमन्विच्छन् गुणांश्चापत्यसंश्रितान्||२२|| वाजीकरणनित्यः स्यादिच्छन् कामसुखानि च| उपभोगसुखान् सिद्धान् वीर्यापत्यविवर्धनान्||२३|| वाजीकरणसंयोगान् प्रवक्ष्याम्यत उत्तरम्|२४|
🔊 Audio coming soon
సంప్రతి వృష్యప్రయోగసాధ్యస్య పుత్రస్యోపాదేయతాం దర్శయన్నాహ- అచ్ఛాయ ఇత్యాది| ఏకశాఖ ఇతి ఏకస్వరూప ఇత్యర్థః| చిత్రలిఖితో దీపశ్చిత్రదీపః| అధాతుర్ధాతుసన్నిభ ఇతి అసువర్ణాదిరూపః సువర్ణాదివదాభాసతే యో జాతుషకంకణాదిః| పూలీ నపుంసకధర్మిత్వాత్| తృణపూలీ పురుషాకృతిరితి భాషయా పురుషార్థక్రియావిరహిత్వం దర్శయతి| కామసుఖాని చేత్యనేన పుత్రోత్పాదారిక్తం నాతిశ్లాఘ్యం ఫలం దర్శయతి| కామసుఖాని హి ఐహికాన్యేవ పరం న పుత్రవదుభయలోకోపకారకాణి| ఉపభోగే మైథునే సుఖం కుర్వంతీత్యుపభోగసుఖాః; కింవా, ఉపభోక్తుం సుఖా ఉపభోగసుఖాః| వీర్యం శుక్రం||16-23||-
Adhikarana 6 (24-32) · Śloka 33
శరమూలేక్షుమూలాని కాండేక్షుః సేక్షువాలికా||24|| శతావరీ పయస్యా చ విదారీ కంటకారికా| జీవంతీ జీవకో మేదా వీరా చర్షభకో బలా||25|| ఋద్ధిర్గోక్షురకం రాస్నా సాత్మగుప్తా పునర్నవా| ఏషాం త్రిపలికాన్ భాగాన్ మాషాణామాఢకం నవం||26|| విపాచయేజ్జలద్రోణే చతుర్భాగం చ శేషయేత్| తత్ర పేష్యాణి మధుకం ద్రాక్షా ఫల్గూని పిప్పలీ||27|| ఆత్మగుప్తా మధుకాని ఖర్జూరాణి శతావరీ| విదార్యామలకేక్షూణాం రసస్య చ పృథక్ పృథక్||28|| సర్పిషశ్చాఢకం దద్యాత్ క్షీరద్రోణం చ తద్భిషక్| సాధయేద్ఘృతశేషం చ సుపూతం యోజయేత్ పునః||29|| శర్కరాయాస్తుగాక్షీర్యాశ్చూర్ణైః ప్రస్థోన్మితైః పృథక్| పలైశ్చతుర్భిర్మాగధ్యాః పలేన మరిచస్య చ||30|| త్వగేలాకేశరాణాం చ చూర్ణైరర్ధపలోన్మితైః| మధునః కుడవాభ్యాం చ ద్వాభ్యాం తత్కారయేద్భిషక్||31|| పలికా గులికాస్త్యానాస్తా యథాగ్ని ప్రయోజయేత్| ఏష వృష్యః పరం యోగో బృంహణో బలవర్ధనః||32|| అనేనాశ్వ ఇవోదీర్ణో బలీ లింగం సమర్పయేత్|33| (ఇతి బృంహణీగుటికా)|
शरमूलेक्षुमूलानि काण्डेक्षुः सेक्षुवालिका||२४|| शतावरी पयस्या च विदारी कण्टकारिका| जीवन्ती जीवको मेदा वीरा चर्षभको बला||२५|| ऋद्धिर्गोक्षुरकं रास्ना सात्मगुप्ता पुनर्नवा| एषां त्रिपलिकान् भागान् माषाणामाढकं नवम्||२६|| विपाचयेज्जलद्रोणे चतुर्भागं च शेषयेत्| तत्र पेष्याणि मधुकं द्राक्षा फल्गूनि पिप्पली||२७|| आत्मगुप्ता मधुकानि खर्जूराणि शतावरी| विदार्यामलकेक्षूणां रसस्य च पृथक् पृथक्||२८|| सर्पिषश्चाढकं दद्यात् क्षीरद्रोणं च तद्भिषक्| साधयेद्घृतशेषं च सुपूतं योजयेत् पुनः||२९|| शर्करायास्तुगाक्षीर्याश्चूर्णैः प्रस्थोन्मितैः पृथक्| पलैश्चतुर्भिर्मागध्याः पलेन मरिचस्य च||३०|| त्वगेलाकेशराणां च चूर्णैरर्धपलोन्मितैः| मधुनः कुडवाभ्यां च द्वाभ्यां तत्कारयेद्भिषक्||३१|| पलिका गुलिकास्त्यानास्ता यथाग्नि प्रयोजयेत्| एष वृष्यः परं योगो बृंहणो बलवर्धनः||३२|| अनेनाश्व इवोदीर्णो बली लिङ्गं समर्पयेत्|३३| (इति बृंहणीगुटिका)|
🔊 Audio coming soon
కాండేక్షుః బృహదిక్షుః| ఇక్షువాలికా ఖగ్గాలికా| పయస్యా క్షీరవిదారీ| వీరా క్షీరకాకోలీ| ఫల్గుః కాష్ఠోదుంబరికా| శతావరీత్యంతేన కల్కచ్ఛేదః| వంశరోచనా తుగాక్షీరీ, అన్యే వంశరోచనానుకారి పార్థివద్రవ్యం తాలధీతి వదంతి| స్త్యానా ఇతి ఘనాః||24-32||-
Adhikarana 7 (33-37) · Śloka 38
మాషాణామాత్మగుప్తాయా బీజానామాఢకం నవం||33|| జీవకర్షభకౌ వీరాం మేదామృద్ధిం శతావరీం| మధుకం చాశ్వగంధాం చ సాధ్యేత్ కుడవోన్మితాం||34|| రసే తస్మిన్ ఘృతప్రస్థం గవ్యం దశగుణం పయః| విదారీణాం రసప్రస్థం ప్రస్థమిక్షురసస్య చ||35|| దత్త్వా మృద్వగ్నినా సాధ్యం సిద్ధం సర్పిర్నిధాపయేత్| శర్కరాయాస్తుగాక్షీర్యాః క్షౌద్రస్య చ పృథక్ పృథక్||36|| భాగాంశ్చతుష్పలాంస్తత్ర పిప్పల్యాశ్చావపేత్ పలం| పలం పూర్వమతో లీఢ్వా తతోఽన్నముపయోజయేత్||37|| య ఇచ్ఛేదక్షయం శుక్రం శేఫసశ్చోత్తమం బలం|38| (ఇతి వాజీకరణం ఘృతం)|
माषाणामात्मगुप्ताया बीजानामाढकं नवम्||३३|| जीवकर्षभकौ वीरां मेदामृद्धिं शतावरीम्| मधुकं चाश्वगन्धां च साध्येत् कुडवोन्मिताम्||३४|| रसे तस्मिन् घृतप्रस्थं गव्यं दशगुणं पयः| विदारीणां रसप्रस्थं प्रस्थमिक्षुरसस्य च||३५|| दत्त्वा मृद्वग्निना साध्यं सिद्धं सर्पिर्निधापयेत्| शर्करायास्तुगाक्षीर्याः क्षौद्रस्य च पृथक् पृथक्||३६|| भागांश्चतुष्पलांस्तत्र पिप्पल्याश्चावपेत् पलम्| पलं पूर्वमतो लीढ्वा ततोऽन्नमुपयोजयेत्||३७|| य इच्छेदक्षयं शुक्रं शेफसश्चोत्तमं बलम्|३८| (इति वाजीकरणं घृतम्)|
🔊 Audio coming soon
ద్వితీయప్రయోగే రసే ఇతి క్వాథే||33-37||-
Adhikarana 8 (38-41) · Śloka 41
శర్కరా మాషవిదలాస్తుగాక్షీరీ పయో ఘృతం||38|| గోధూమచూర్ణషష్ఠాని సర్పిష్యుత్కారికాం పచేత్| తాం నాతిపక్వాం మృదితాం కౌక్కుటే మధురే రసే||39|| సుగంధే ప్రక్షిపేదుష్ణే యథా సాంద్రీభవేద్రసః| ఏష పిండరసో వృష్యః పౌష్టికో బలవర్ధనః||40|| అనేనాశ్వ ఇవోదీర్ణో బలీ లింగం సమర్పయేత్| శిఖితిత్తిరిహంసానామేవం పిండరసో మతః| బలవర్ణస్వరకరః పుమాంస్తేన వృషాయతే||41|| (ఇతి వాజీకరణపిండరసాః )|
शर्करा माषविदलास्तुगाक्षीरी पयो घृतम्||३८|| गोधूमचूर्णषष्ठानि सर्पिष्युत्कारिकां पचेत्| तां नातिपक्वां मृदितां कौक्कुटे मधुरे रसे||३९|| सुगन्धे प्रक्षिपेदुष्णे यथा सान्द्रीभवेद्रसः| एष पिण्डरसो वृष्यः पौष्टिको बलवर्धनः||४०|| अनेनाश्व इवोदीर्णो बली लिङ्गं समर्पयेत्| शिखितित्तिरिहंसानामेवं पिण्डरसो मतः| बलवर्णस्वरकरः पुमांस्तेन वृषायते||४१|| (इति वाजीकरणपिण्डरसाः )|
🔊 Audio coming soon
ఉత్కారికా మూషికోత్కరాకారా (?)| శిఖితిత్తిరిహంసానాం పిండరసైర్వ్యస్తసమస్తాశ్చత్వారః పిండరసాః||38-41||
Adhikarana 9 (42-49) · Śloka 49
ఘృతం మాషాన్ సబస్తాండాన్ సాధయేన్మాహిషే రసే| భర్జయేత్తం రసం పూతం ఫలామ్లం నవసర్పిషి||42|| ఈషత్సలవణం యుక్తం ధాన్యజీరకనాగరైః| ఏష వృష్యశ్చ బల్యశ్చ బృంహణశ్చ రసోత్తమః||43|| (ఇతి వృష్యమాహిషరసః)| చటకాంస్తిత్తిరిరసే తిత్తిరీన్ కౌక్కుటే రసే| కుక్కుటాన్ బార్హిణరసే హాంసే బార్హిణమేవ చ||44|| నవసర్పిషి సంతప్తాన్ ఫలామ్లాన్ కారయేద్రసాన్| మధురాన్ వా యథాసాత్మ్యం గంధాఢ్యాన్ బలవర్ధనాన్||45|| (ఇత్యన్యే వృష్యరసాః)| తృప్తిం చటకమాంసానాం గత్వా యోఽనుపిబేత్ పయః| న తస్య లింగశైథిల్యం స్యాన్న శుక్రక్షయో నిశి||46|| (ఇతి వృష్యమాంసం)| మాషయూషేణ యో భుక్త్వా ఘృతాఢ్యం షష్టికౌదనం| పయః పిబతి రాత్రిం స కృత్స్నాం జాగర్తి వేగవాన్||47|| (ఇతి వృష్యమాషయోగః)| న నా స్వపితి రాత్రిషు నిత్యస్తబ్ధేన శేఫసా| తృప్తః కుక్కుటమాంసానా భృష్టానాం నక్రరేతసి||48|| (ఇతి వృష్యః కుక్కుటమాంసప్రయోగః)| నిఃస్రావ్య మత్స్యాండరసం భృష్టం సర్పిషి భక్షయేత్| హంసబర్హిణదక్షాణామేవమండాని భక్షయేత్||49|| (ఇతి వృష్యోఽండరసః)|
घृतं माषान् सबस्ताण्डान् साधयेन्माहिषे रसे| भर्जयेत्तं रसं पूतं फलाम्लं नवसर्पिषि||४२|| ईषत्सलवणं युक्तं धान्यजीरकनागरैः| एष वृष्यश्च बल्यश्च बृंहणश्च रसोत्तमः||४३|| (इति वृष्यमाहिषरसः)| चटकांस्तित्तिरिरसे तित्तिरीन् कौक्कुटे रसे| कुक्कुटान् बार्हिणरसे हांसे बार्हिणमेव च||४४|| नवसर्पिषि सन्तप्तान् फलाम्लान् कारयेद्रसान्| मधुरान् वा यथासात्म्यं गन्धाढ्यान् बलवर्धनान्||४५|| (इत्यन्ये वृष्यरसाः)| तृप्तिं चटकमांसानां गत्वा योऽनुपिबेत् पयः| न तस्य लिङ्गशैथिल्यं स्यान्न शुक्रक्षयो निशि||४६|| (इति वृष्यमांसम्)| माषयूषेण यो भुक्त्वा घृताढ्यं षष्टिकौदनम्| पयः पिबति रात्रिं स कृत्स्नां जागर्ति वेगवान्||४७|| (इति वृष्यमाषयोगः)| न ना स्वपिति रात्रिषु नित्यस्तब्धेन शेफसा| तृप्तः कुक्कुटमांसाना भृष्टानां नक्ररेतसि||४८|| (इति वृष्यः कुक्कुटमांसप्रयोगः)| निःस्राव्य मत्स्याण्डरसं भृष्टं सर्पिषि भक्षयेत्| हंसबर्हिणदक्षाणामेवमण्डानि भक्षयेत्||४९|| (इति वृष्योऽण्डरसः)|
🔊 Audio coming soon
నిశీత్యనేన సకలనిశామైథునేఽపితి దర్శయతి| హంసేత్యాది హంసబర్హిదక్షాణామండప్రయోగా యద్యపి భిన్నాః, తథాఽపి ప్రయోగాపేక్షయా ఏక ఏవాయం ప్రయోగః| ఏవం సంగ్రహోక్తాః హంసబర్హిదక్షాణామేకప్రయోగేణ పంచదశప్రయోగాః పూర్యంతే||42-49||-
Adhikarana 10 (50-51) · Śloka 51
భవతశ్చాత్ర- స్రోతఃసు శుద్ధేష్వమలే శరీరే వృష్యం యదా నా మితమత్తి కాలే| వృషాయతే తేన పరం మనుష్యస్తద్బృంహణం చైవ బలప్రదం చ||50|| తస్మాత్ పురా శోధనమేవ కార్యం బలానురూపం న హి వృష్యయోగాః| సిధ్యంతి దేహే మలినే ప్రయుక్తాః క్లిష్టే యథా వాససి రాగయోగాః||51||
भवतश्चात्र- स्रोतःसु शुद्धेष्वमले शरीरे वृष्यं यदा ना मितमत्ति काले| वृषायते तेन परं मनुष्यस्तद्बृंहणं चैव बलप्रदं च||५०|| तस्मात् पुरा शोधनमेव कार्यं बलानुरूपं न हि वृष्ययोगाः| सिध्यन्ति देहे मलिने प्रयुक्ताः क्लिष्टे यथा वाससि रागयोगाः||५१||
🔊 Audio coming soon
వృష్యయోగాశ్చ శుద్ధదేహైరేవ కర్తవ్యా ఇతి దర్శయన్నాహ- స్రోతఃస్విత్యాది| మితమితి మాత్రావత్| క్లిష్టే ఇతి మ్లానే||50-51||
Adhikarana 11 (52-53) · Śloka 53
తత్ర శ్లోకౌ- వాజీకరణసామర్థ్యం క్షేత్రం స్త్రీ యస్య చైవ యా| యే దోషా నిరపత్యానాం గుణాః పుత్రవతాం చ యే||52|| దశ పంచ చ సంయోగా వీర్యాపత్యవివర్ధనాః| ఉక్తాస్తే శరమూలీయే పాదే పుష్టిబలప్రదాః||53||
तत्र श्लोकौ- वाजीकरणसामर्थ्यं क्षेत्रं स्त्री यस्य चैव या| ये दोषा निरपत्यानां गुणाः पुत्रवतां च ये||५२|| दश पञ्च च संयोगा वीर्यापत्यविवर्धनाः| उक्तास्ते शरमूलीये पादे पुष्टिबलप्रदाः||५३||
🔊 Audio coming soon
సంగ్రహే యస్య చైవ యేతి యస్య యా వృష్యేత్యర్థః||52-53||
Adhikarana puShpikA · Śloka 1
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతే చికిత్సాస్థానే వాజీకరణాధ్యాయే సంయోగశరమూలీయో నామ వాజీకరణపాదః ప్రథమః||1||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने वाजीकरणाध्याये संयोगशरमूलीयो नाम वाजीकरणपादः प्रथमः||१||
🔊 Audio coming soon
ఇతి శ్రీచక్రపాణిదత్తవిరచితాయాం చరకతాత్పర్యటీకాయామాయుర్వేదదీపికాయాం చికిత్సితస్థానే వాజీకరణాధ్యాయే సంయోగశరమూలీయో నామ వాజీకరణపాదః ప్రథమః||1||