Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ವಾತಶೋಣಿತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथातो वातशोणितचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ವಾತವ್ಯಾಧಿಪ್ರಭೇದಾದೇವ ವಾತವ್ಯಾಧಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಾನನ್ತರಂ ವಾತರಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಮುಚ್ಯತೇ| ವಾತರಕ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಜನಿತೋ ವ್ಯಾಧಿಃ ವಾತರಕ್ತಂ, ಕಿಂವಾ ವಾತರಕ್ತೇ ಏವ ಅವಸ್ಥಾನ್ತರಪ್ರಾಪ್ತೇ ವಾತರಕ್ತಮ್||೧-೨||
Adhikarana 2 (3-11) · Śloka 11
ಹುತಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಮಾಸೀನಮೃಷಿಮಧ್ಯೇ ಪುನರ್ವಸುಮ್| ಪೃಷ್ಟವಾನ್ ಗುರುಮೇಕಾಗ್ರಮಗ್ನಿವೇಶೋಽಗ್ನಿವರ್ಚಸಮ್||೩|| ಅಗ್ನಿಮಾರುತತುಲ್ಯಸ್ಯ ಸಂಸರ್ಗಸ್ಯಾನಿಲಾಸೃಜೋಃ| ಹೇತುಲಕ್ಷಣಭೈಷಜ್ಯಾನ್ಯಥಾಸ್ಮೈ ಗುರುರಬ್ರವೀತ್||೪|| ಲವಣಾಮ್ಲಕಟುಕ್ಷಾರಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣಾಜೀರ್ಣಭೋಜನೈಃ| ಕ್ಲಿನ್ನಶುಷ್ಕಾಮ್ಬುಜಾನೂಪಮಾಂಸಪಿಣ್ಯಾಕಮೂಲಕೈಃ||೫|| ಕುಲತ್ಥಮಾಷನಿಷ್ಪಾವಶಾಕಾದಿಪಲಲೇಕ್ಷುಭಿಃ| ದಧ್ಯಾರನಾಲಸೌವೀರಶುಕ್ತತಕ್ರಸುರಾಸವೈಃ||೬|| ವಿರುದ್ಧಾಧ್ಯಶನಕ್ರೋಧದಿವಾಸ್ವಪ್ನಪ್ರಜಾಗರೈಃ| ಪ್ರಾಯಶಃ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಂ ಮಿಷ್ಟಾನ್ನಸುಖಭೋಜಿನಾಮ್ ||೭|| ಅಚಙ್ಕ್ರಮಣಶೀಲಾನಾಂ ಕುಪ್ಯತೇ ವಾತಶೋಣಿತಮ್| ಅಭಿಘಾತಾದಶುದ್ಧ್ಯಾ ಚ ಪ್ರದುಷ್ಟೇ ಶೋಣಿತೇ ನೃಣಾಮ್||೮|| ಕಷಾಯಕಟುತಿಕ್ತಾಲ್ಪರೂಕ್ಷಾಹಾರಾದಭೋಜನಾತ್| ಹಯೋಷ್ಟ್ರಯಾನಯಾನಾಮ್ಬುಕ್ರೀಡಾಪ್ಲವನಲಙ್ಘನೈಃ ||೯|| ಉಷ್ಣೇ ಚಾತ್ಯಧ್ವವೈಷಮ್ಯಾದ್ವ್ಯವಾಯಾದ್ವೇಗನಿಗ್ರಹಾತ್ | ವಾಯುರ್ವಿವೃದ್ಧೋ ವೃದ್ಧೇನ ರಕ್ತೇನಾವಾರಿತಃ ಪಥಿ||೧೦|| ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಸನ್ದೂಷಯೇದ್ರಕ್ತಂ ತಜ್ಜ್ಞೇಯಂ ವಾತಶೋಣಿತಮ್| ಖುಡಂ ವಾತಬಲಾಸಾಖ್ಯಮಾಢ್ಯವಾತಂ ಚ ನಾಮಭಿಃ||೧೧||
हुताग्निहोत्रमासीनमृषिमध्ये पुनर्वसुम्| पृष्टवान् गुरुमेकाग्रमग्निवेशोऽग्निवर्चसम्||३|| अग्निमारुततुल्यस्य संसर्गस्यानिलासृजोः| हेतुलक्षणभैषज्यान्यथास्मै गुरुरब्रवीत्||४|| लवणाम्लकटुक्षारस्निग्धोष्णाजीर्णभोजनैः| क्लिन्नशुष्काम्बुजानूपमांसपिण्याकमूलकैः||५|| कुलत्थमाषनिष्पावशाकादिपललेक्षुभिः| दध्यारनालसौवीरशुक्ततक्रसुरासवैः||६|| विरुद्धाध्यशनक्रोधदिवास्वप्नप्रजागरैः| प्रायशः सुकुमाराणां मिष्टान्नसुखभोजिनाम् ||७|| अचङ्क्रमणशीलानां कुप्यते वातशोणितम्| अभिघातादशुद्ध्या च प्रदुष्टे शोणिते नृणाम्||८|| कषायकटुतिक्ताल्परूक्षाहारादभोजनात्| हयोष्ट्रयानयानाम्बुक्रीडाप्लवनलङ्घनैः ||९|| उष्णे चात्यध्ववैषम्याद्व्यवायाद्वेगनिग्रहात् | वायुर्विवृद्धो वृद्धेन रक्तेनावारितः पथि||१०|| कृत्स्नं सन्दूषयेद्रक्तं तज्ज्ञेयं वातशोणितम्| खुडं वातबलासाख्यमाढ्यवातं च नामभिः||११||
🔊 Audio coming soon
ಅಗ್ನಿಮಾರುತತುಲ್ಯಸ್ಯೇತ್ಯನೇನ ವಾತರಕ್ತಸ್ಯ ದುರ್ನಿವಾರತ್ವಂ ಶೀಘ್ರಕಾರಿತ್ವಂ ಚಾಹ| ಲವಣೇತ್ಯಾದಿನಾ ಹೇತುಮಾಹ| ಪ್ರಾಯಶಃ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಮಿತ್ಯನೇನ ಸುಕುಮಾರಶರೀರೇ ಲವಣಾದಿಹೇತುಸೇವಯಾ ಶೀಘ್ರಂ ದುಷ್ಟಂ ವಾತಾಸ್ರಂ ವಾತಶೋಣಿತಂ ಭವತೀತಿ ದರ್ಶಯತಿ| ಮಿಷ್ಟಮನ್ನಂ ಸುಖೇನ ಭುಞ್ಜತೇ ತೇಷಾಂ ಮಿಷ್ಟಾನ್ನಸುಖಭೋಜಿನಾಮ್| ಅತ್ರ ಲವಣಾದಿ ಯದ್ಯಪಿ ವಾತಶೋಣಿತಹೇತುತಯೋಕ್ತಂ ತಥಾಽಪಿ ಶೋಣಿತದುಷ್ಟಿಕಾರಣಮೇತತ್ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾಜ್ಜ್ಞೇಯಂ, ವಾತದುಷ್ಟಿಕಾರಣಂ ತು ಕಷಾಯೇತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತಂ, ತತಶ್ಚ ಲವಣಾದಿ ಕಷಾಯಾದಿ ಚ ಮಿಲಿತಂ ಸದ್ ವಾತಶೋಣಿತೋತ್ಪಾದಕಂ ಭವತಿ| ಯತ್ತು ‘ಜಾಯತೇ ವಾತಶೋಣಿತಮ್’ ಇತ್ಯನೇನ ಲವಣಾದೀನಾಂ ವಾತಶೋಣಿತಕಾರಣತ್ವಮುಕ್ತಂ, ತದ್ವಾತಶೋಣಿತಜನಕಶೋಣಿತದುಷ್ಟಿಕಾರಣದ್ವಾರಾ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಅಶುದ್ಧ್ಯೇತಿ ಶುದ್ಧಿಕಾಲೇಽಸಂಶೋಧನಾತ್| ಕೇಚಿತ್ ‘ಅಭಿಘಾತಾದಶುದ್ಧ್ಯಾ ಚ’ ಇತ್ಯಸ್ಯ ಸ್ಥಾನೇ ‘ಅಶುದ್ಧ್ಯಾ ವಾತವೈಷಮ್ಯಾತ್’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ| ಅಶುದ್ಧ್ಯಾ ಚೇತಿ ಚಕಾರೇಣ ಲವಣಾದಿ ಪ್ರಜಾಗರೈರಿತ್ಯನ್ತಂ ಶೋಣಿತದುಷ್ಟಿಕಾರಣಂ ಸಮುಚ್ಚಿನೋತಿ| ಅತ್ರ ಶೋಣಿತವಾತಸ್ಯ ವಿಚ್ಛಿದ್ಯ ಹೇತುಬಹುಪಾಠೇನ ದ್ವಯೋರಪ್ಯತ್ರ ಸ್ವತನ್ತ್ರಂ ಪ್ರಕೋಪಂ ದರ್ಶಯತಿ| ಹಯೋಷ್ಟ್ರರೂಪೇಣ ಯಾನೇನ ಯಾನಂ ಹಯೋಷ್ಟ್ರಯಾನಯಾನಮ್| ಉಷ್ಣೇ ಚಾತ್ಯಧ್ವವೈಷಮ್ಯಾದಿತಿ ಉಷ್ಣೇ ಕಾಲೇ ಅತ್ಯಧ್ವಜನಿತಾದ್ವಾತದ್ವೈಷಮ್ಯಾತ್| ವಾಯುರಿತ್ಯಾದಿನಾ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಮಾಹ| ಪಥೀತಿ ವಾಯುವಹನಸ್ರೋತಸಿ| ಕ್ರುದ್ಧ ಇತಿ ವೃದ್ಧೋಽಪಿ ಸ್ವಹೇತೋರ್ವಾಯುಃ ಪುನಃ ಶೋಣಿತೇನಾವರಣಾದ್ವಿಶೇಷೇಣ ಕ್ರುದ್ಧಃ| ವ್ಯವಹಾರಾರ್ಥಂ ತನ್ತ್ರಾನ್ತರಪ್ರಸಿದ್ಧಸಞ್ಜ್ಞಾಭೇದಾನಪ್ಯಾಹ- ಖುಡಮಿತ್ಯಾದಿ| ಖುಡದೇಶಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾ ಖುಡಃ, ಖುಡಶಬ್ದೇನ ಸನ್ಧಿರುಚ್ಯತೇ; ವಾತಸ್ಯಾವರಣೇನ ಬಲಮಸ್ತ್ಯಸ್ಮಿಞ್ ಶೋಣಿತೇ ಇತಿ ವಾತಬಲಾಶಃ; ಆಢ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರಾಯೋ ಭವತೀತಿ ಆಢ್ಯರೋಗಃ||೩-೧೧||
Adhikarana 3 (12-15) · Śloka 15
ತಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಂ ಕರೌ ಪಾದಾವಙ್ಗುಲ್ಯಃ ಸರ್ವಸನ್ಧಯಃ| ಕೃತ್ವಾಽಽದೌ ಹಸ್ತಪಾದೇ ತು ಮೂಲಂ ದೇಹೇ ವಿಧಾವತಿ||೧೨|| ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾತ್ ಸರ್ವಸರತ್ವಾಚ್ಚ ಪವನಸ್ಯಾಸೃಜಸ್ತಥಾ| ತದ್ದ್ರವತ್ವಾತ್ ಸರತ್ವಾಚ್ಚ ದೇಹಂ ಗಚ್ಛನ್ ಸಿರಾಯನೈಃ||೧೩|| ಪರ್ವಸ್ವಭಿಹತಂ ಕ್ಷುಬ್ಧಂ ವಕ್ರತ್ವಾದವತಿಷ್ಠತೇ| ಸ್ಥಿತಂ ಪಿತ್ತಾದಿಸಂಸೃಷ್ಟಂ ತಾಸ್ತಾಃ ಸೃಜತಿ ವೇದನಾಃ||೧೪|| ಕರೋತಿ ದುಃಖಂ ತೇಷ್ವೇವ ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಾಯೇಣ ಸನ್ಧಿಷು| ಭವನ್ತಿ ವೇದನಾಸ್ತಾಸ್ತಾ ಅತ್ಯರ್ಥಂ ದುಃಸಹಾ ನೃಣಾಮ್||೧೫||
तस्य स्थानं करौ पादावङ्गुल्यः सर्वसन्धयः| कृत्वाऽऽदौ हस्तपादे तु मूलं देहे विधावति||१२|| सौक्ष्म्यात् सर्वसरत्वाच्च पवनस्यासृजस्तथा| तद्द्रवत्वात् सरत्वाच्च देहं गच्छन् सिरायनैः||१३|| पर्वस्वभिहतं क्षुब्धं वक्रत्वादवतिष्ठते| स्थितं पित्तादिसंसृष्टं तास्ताः सृजति वेदनाः||१४|| करोति दुःखं तेष्वेव तस्मात् प्रायेण सन्धिषु| भवन्ति वेदनास्तास्ता अत्यर्थं दुःसहा नृणाम्||१५||
🔊 Audio coming soon
ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ವೈಶೇಷಿಕಂ ಸ್ಥಾನಮಾಹ| ತಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಿತ್ಯಾದಿ| ಕರಪಾದಗ್ರಹಣೇನೈವ ಅಙ್ಗುಲೀನಾಂ ಗ್ರಹಣೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಅಙ್ಗುಲೀನಾಂ ಬಹುಪರ್ವತಯಾ ವಿಶೇಷೇಣಾಧಿಷ್ಠಾನತ್ವೋಪದರ್ಶನಾರ್ಥಂ ಪುನರಭಿಧಾನಮ್| ಮೂಲಮಾಸ್ಥಾಯೇತಿ ಆಸ್ಪದಂ ಕೃತ್ವಾ| ದೇಹಧಾವನೇ ಹೇತುಮಾಹ- ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾದಿತ್ಯಾದಿ|- ಸೂಕ್ಷ್ಮಮಾರ್ಗಾನುಸಾರಿತ್ವಾತ್| ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ದೇಹಂ ಸರ್ಪತೋ ವಿಶೇಷೇಣ ಪರ್ವಾವಸ್ಥಾನಂ ಸಹೇತುಕಮಾಹ- ತದ್ದ್ರವತ್ವಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಸಿರಾಯನೈರಿತಿ ಸಿರಾರೂಪೈರ್ಮಾರ್ಗೈಃ| ವಕ್ರತ್ವಾದಿತಿ ಪರ್ವಣಾಂ ವಕ್ರತ್ವಾತ್| ಪಿತ್ತಾದಿಸಂಸೃಷ್ಟಮಿತಿ ಪಿತ್ತೇನ ಕಫೇನ ಚ ಹೇತ್ವನ್ತರಾಗತೇನ ವಾಯುನಾ ಚ ಯುಕ್ತಮ್| ತಸ್ಮಾದಿತಿ ಸನ್ಧಿಷ್ವವಸ್ಥಾನಾತ್||೧೨-೧೫||
Adhikarana 4 (16-18) · Śloka 18
ಸ್ವೇದೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ನ ವಾ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಂ ಸ್ಪರ್ಶಾಜ್ಞತ್ವಂ ಕ್ಷತೇಽತಿರುಕ್| ಸನ್ಧಿಶೈಥಿಲ್ಯಮಾಲಸ್ಯಂ ಸದನಂ ಪಿಡಕೋದ್ಗಮಃ||೧೬|| ಜಾನುಜಙ್ಘೋರುಕಟ್ಯಂಸಹಸ್ತಪಾದಾಙ್ಗಸನ್ಧಿಷು| ನಿಸ್ತೋದಃ ಸ್ಫುರಣಂ ಭೇದೋ ಗುರುತ್ವಂ ಸುಪ್ತಿರೇವ ಚ||೧೭|| ಕಣ್ಡೂಃ ಸನ್ಧಿಷು ರುಗ್ಭೂತ್ವಾ ಭೂತ್ವಾ ನಶ್ಯತಿ ಚಾಸಕೃತ್| ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಮಣ್ಡಲೋತ್ಪತ್ತಿರ್ವಾತಾಸೃಕ್ಪೂರ್ವಲಕ್ಷಣಮ್||೧೮||
स्वेदोऽत्यर्थं न वा कार्ष्ण्यं स्पर्शाज्ञत्वं क्षतेऽतिरुक्| सन्धिशैथिल्यमालस्यं सदनं पिडकोद्गमः||१६|| जानुजङ्घोरुकट्यंसहस्तपादाङ्गसन्धिषु| निस्तोदः स्फुरणं भेदो गुरुत्वं सुप्तिरेव च||१७|| कण्डूः सन्धिषु रुग्भूत्वा भूत्वा नश्यति चासकृत्| वैवर्ण्यं मण्डलोत्पत्तिर्वातासृक्पूर्वलक्षणम्||१८||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ವೇದೋಽತ್ಯರ್ಥಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಪೂರ್ವರೂಪಮಾಹ| ಸ್ವೇದೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ನವೇತಿ ಚ ಯದ್ಯಪಿ ಕುಷ್ಠಪೂರ್ವರೂಪೇಽಪ್ಯುಕ್ತಂ, ತಥಾಽಪ್ಯಸಮಾನಭೂರಿಪೂರ್ವರೂಪಸಮ್ಬನ್ಧಾದನ್ಯತರಯೋಗಪೂರ್ವರೂಪತ್ವೇ ನಿಶ್ಚಯಃ||೧೬-೧೮||
Adhikarana 5 (19-23) · Śloka 23
ಉತ್ತಾನಮಥ ಗಮ್ಭೀರಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ತತ್ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ| ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಾಶ್ರಯಮುತ್ತಾನಂ ಗಮ್ಭೀರಂ ತ್ವನ್ತರಾಶ್ರಯಮ್||೧೯|| ಕಣ್ಡೂದಾಹರುಗಾಯಾಮತೋದಸ್ಫುರಣಕುಞ್ಚನೈಃ| ಅನ್ವಿತಾ ಶ್ಯಾವರಕ್ತಾ ತ್ವಗ್ಬಾಹ್ಯೇ ತಾಮ್ರಾ ತಥೇಷ್ಯತೇ||೨೦|| ಗಮ್ಭೀರೇ ಶ್ವಯಥುಃ ಸ್ತಬ್ಧಃ ಕಠಿನೋಽನ್ತರ್ಭೃಶಾರ್ತಿಮಾನ್| ಶ್ಯಾವಸ್ತಾಮ್ರೋಽಥವಾ ದಾಹತೋದಸ್ಫುರಣಪಾಕವಾನ್||೨೧|| ರುಗ್ವಿದಾಹಾನ್ವಿತೋಽಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಾಯುಃ ಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿಮಜ್ಜಸು| ಛಿನ್ದನ್ನಿವ ಚರತ್ಯನ್ತರ್ವಕ್ರೀಕುರ್ವಂಶ್ಚ ವೇಗವಾನ್||೨೨|| ಕರೋತಿ ಖಞ್ಜಂ ಪಙ್ಗುಂ ವಾ ಶರೀರೇ ಸರ್ವತಶ್ಚರನ್| ಸರ್ವೈರ್ಲಿಙ್ಗೈಶ್ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ವಾತಾಸೃಗುಭಯಾಶ್ರಯಮ್||೨೩||
उत्तानमथ गम्भीरं द्विविधं तत् प्रचक्षते| त्वङ्मांसाश्रयमुत्तानं गम्भीरं त्वन्तराश्रयम्||१९|| कण्डूदाहरुगायामतोदस्फुरणकुञ्चनैः| अन्विता श्यावरक्ता त्वग्बाह्ये ताम्रा तथेष्यते||२०|| गम्भीरे श्वयथुः स्तब्धः कठिनोऽन्तर्भृशार्तिमान्| श्यावस्ताम्रोऽथवा दाहतोदस्फुरणपाकवान्||२१|| रुग्विदाहान्वितोऽभीक्ष्णं वायुः सन्ध्यस्थिमज्जसु| छिन्दन्निव चरत्यन्तर्वक्रीकुर्वंश्च वेगवान्||२२|| करोति खञ्जं पङ्गुं वा शरीरे सर्वतश्चरन्| सर्वैर्लिङ्गैश्च विज्ञेयं वातासृगुभयाश्रयम्||२३||
🔊 Audio coming soon
ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಅವಗಾಢಾನವಗಾಢಭೇದಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾರ್ಥಮಾಹ- ಉತ್ತಾನಮಿತ್ಯಾದಿ| ಅನ್ತರಾಶ್ರಯಮಿತಿ ತ್ವಙ್ಮಾಂಸವ್ಯತಿರಿಕ್ತಗಮ್ಭೀರಧಾತ್ವಾಶ್ರಯಮ್| ಸರ್ವೈರ್ಲಿಙ್ಗೈರಿತಿ ಉತ್ತಾನಗಮ್ಭೀರವಾತರಕ್ತೋಕ್ತೈರ್ಮಿಲಿತೈಃ| ಅಯಂ ಚ ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಕಾರೋ ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಪ್ರಕಾರೋಕ್ತಪ್ರಕಾರಗೃಹೀತ ಏವೇತಿ ಕೃತ್ವಾ ರೋಗಸಙ್ಗ್ರಹೇ ದ್ವಿವಿಧಂ ವಾತಶೋಣಿತಮುಕ್ತಮ್| “ದ್ವಿವಿಧಂ ವಾತಶೋಣಿತಮುತ್ತಾನಮವಗಾಢಂ ಚೇತ್ಯೇಕೇ ಭಾಷನ್ತೇ; ತತ್ತು ನ ಸಮ್ಯಕ್, ಕಸ್ಮಾತ್? ಕುಷ್ಠವದುತ್ತಾನಂ ಭೂತ್ವಾ ಕಾಲಾನ್ತರೇಣಾವಗಾಢೀಭವತಿ” (ಸು.ಚಿ.ಅ.೫) ಇತ್ಯನೇನ ಸುಶ್ರುತೇನ ಯದ್ದ್ವೈವಿಧ್ಯಂ ಖಣ್ಡಿತಂ ತದಾಚಾರ್ಯಯೋಃ ಪರಮಾತ್ಮನೋಃ ಸುಶ್ರುತಾಗ್ನಿವೇಶಯೋರೇಕಸ್ಯಾಪ್ಯಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಂ ನ ಸಙ್ಗತಮಿತಿ ಕೃತ್ವಾ ಅವಿರೋಧಮೇವಾತ್ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯಾಮಃ; ತಥಾಹಿ- ಸುಶ್ರುತೇನ ಉತ್ತಾನಂ ವಾತಶೋಣಿತಂ ಕುಷ್ಠವದ್ಗಮ್ಭೀರಂ ಭವತೀತ್ಯುಚ್ಯತೇ, ನ ತು ಸರ್ವಮೇವೋತ್ತಾನಂ ಭೂತ್ವಾ ಗಮ್ಭೀರಂ ಭವತೀತಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಯತೇ; ತೇನ ಯೋ ಬ್ರೂತೇ- ಉತ್ತಾನಮೇವಾವತಿಷ್ಠತೇ, ತಂ ಪ್ರತಿ ಸುಶ್ರುತವಚನಂ ಬಾಧಕಂ; ತನ್ನ, ಚರಕೇ ಉತ್ತಾನಮೇವಾವತಿಷ್ಠತೇ ಇತಿ ನೋಚ್ಯತ ಏವ, ಕಿನ್ತು ಪ್ರಥಮೋತ್ಪತ್ತೌ ಕಿಞ್ಚಿದುತ್ತಾನಮುತ್ಪದ್ಯತೇ, ಕಿಞ್ಚಿತ್ತು ಗಮ್ಭೀರಮಿತಿ, ತೇನ ನ ವಿರೋಧಶ್ಚರಕಸುಶ್ರುತಯೋಃ||೧೯-೨೩||
Adhikarana 6 (24-29) · Śloka 29
ತತ್ರ ವಾತೇಽಧಿಕೇ ವಾ ಸ್ಯಾದ್ರಕ್ತೇ ಪಿತ್ತೇ ಕಫೇಽಪಿ ವಾ| ಸಂಸೃಷ್ಟೇಷು ಸಮಸ್ತೇಷು ಯಚ್ಚ ತಚ್ಛೃಣು ಲಕ್ಷಣಮ್||೨೪|| ವಿಶೇಷತಃ ಸಿರಾಯಾಮಶೂಲಸ್ಫುರಣತೋದನಮ್ | ಶೋಥಸ್ಯ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಂ ರೌಕ್ಷ್ಯಂ ಚ ಶ್ಯಾವತಾವೃದ್ಧಿಹಾನಯಃ||೨೫|| ಧಮನ್ಯಙ್ಗುಲಿಸನ್ಧೀನಾಂ ಸಙ್ಕೋಚೋಽಙ್ಗಗ್ರಹೋಽತಿರುಕ್| ಕುಞ್ಚನಸ್ತಮ್ಭನೇ ಶೀತಪ್ರದ್ವೇಷಶ್ಚಾನಿಲೇಽಧಿಕೇ||೨೬|| ಶ್ವಯಥುರ್ಭೃಶರುಕ್ ತೋದಸ್ತಾಮ್ರಶ್ಚಿಮಿಚಿಮಾಯತೇ| ಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷೈಃ ಶಮಂ ನೈತಿ ಕಣ್ಡೂಕ್ಲೇದಾನ್ವಿತೋಽಸೃಜಿ ||೨೭|| ವಿದಾಹೋ ವೇದನಾ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಸ್ವೇದಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಮದೋ ಭ್ರಮಃ| ರಾಗಃ ಪಾಕಶ್ಚ ಭೇದಶ್ಚ ಶೋಷಶ್ಚೋಕ್ತಾನಿ ಪೈತ್ತಿಕೇ||೨೮|| ಸ್ತೈಮಿತ್ಯಂ ಗೌರವಂ ಸ್ನೇಹಃ ಸುಪ್ತಿರ್ಮನ್ದಾ ಚ ರುಕ್ ಕಫೇ| ಹೇತುಲಕ್ಷಣಸಂಸರ್ಗಾದ್ವಿದ್ಯಾದ್ದ್ವನ್ದ್ವತ್ರಿದೋಷಜಮ್||೨೯||
तत्र वातेऽधिके वा स्याद्रक्ते पित्ते कफेऽपि वा| संसृष्टेषु समस्तेषु यच्च तच्छृणु लक्षणम्||२४|| विशेषतः सिरायामशूलस्फुरणतोदनम् | शोथस्य कार्ष्ण्यं रौक्ष्यं च श्यावतावृद्धिहानयः||२५|| धमन्यङ्गुलिसन्धीनां सङ्कोचोऽङ्गग्रहोऽतिरुक्| कुञ्चनस्तम्भने शीतप्रद्वेषश्चानिलेऽधिके||२६|| श्वयथुर्भृशरुक् तोदस्ताम्रश्चिमिचिमायते| स्निग्धरूक्षैः शमं नैति कण्डूक्लेदान्वितोऽसृजि ||२७|| विदाहो वेदना मूर्च्छा स्वेदस्तृष्णा मदो भ्रमः| रागः पाकश्च भेदश्च शोषश्चोक्तानि पैत्तिके||२८|| स्तैमित्यं गौरवं स्नेहः सुप्तिर्मन्दा च रुक् कफे| हेतुलक्षणसंसर्गाद्विद्याद्द्वन्द्वत्रिदोषजम्||२९||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರ ವಾತೇಽಧಿಕೇ ಇತ್ಯಾದೌ ರಕ್ತೇ ಪಿತ್ತೇ ಕಫೇ ವಾ ‘ಅಧಿಕೇ’ ಇತ್ಯನುವರ್ತನೀಯಂ; ತೇನ ಪಿತ್ತವೃದ್ಧಿಃ, ಶೋಣಿತವೃದ್ಧಿಃ, ಕಫವೃದ್ಧಿಶ್ಚ ಜ್ಞೇಯಾ| ಸಂಸೃಷ್ಟೇಷ್ವಿತಿ ದ್ವಿತ್ರಿಷು ಮಿಲಿತೇಷು ಸಮಸ್ತೇಷ್ವಿತಿ ಚತುಃಷ್ವಪಿ ಮಿಲಿತೇಷ್ವಧಿಕೇಷು| ಸಿರಾಯಾಮೇತ್ಯಾದಿನಾ ವಾತಾದ್ಯುಲ್ಬಣಾನಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ| ಆಯಾಮಃ ವಿಸ್ತರಣಮ್| ಶ್ಯಾವತಾ ಶ್ಯಾವವರ್ಣತ್ವಮ್| ಶ್ವಯಥುರಿತ್ಯಾದಿನಾ ಅಸೃಜೀತ್ಯನ್ತೇನ ಉದ್ರಿಕ್ತರಕ್ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್| ದ್ವನ್ದ್ವತ್ರಿದೋಷಜಮಿತ್ಯತ್ರ ಅಧಿಕಶೋಣಿತಾನುಬನ್ಧೋಽಪಿ ಗೃಹೀತವ್ಯಃ; ತೇನ ವಾತಾದಿಚತುಷ್ಟಯಾಧಿಕಮೇಲಕಮಪಿ ವಾತಶೋಣಿತಂ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಅತ ಏವ ಏಕದ್ವಿತ್ರಿಸರ್ವಾಧಿಕಭೇದಾದ್ ದ್ವಿವಿಧಸ್ಯಾಪಿ ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಪೂರ್ವಟೀಕಾಕೃದ್ಭಿಃ ಪಞ್ಚಚತ್ವಾರಿಂಶದ್ಭೇದಾ ಉಕ್ತಾಃ| ಖರನಾದೇನ ತು ಪ್ರಕರಣಾನ್ತರೇಣ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶದ್ವಿಧಮುಕ್ತಮ್| ಉಕ್ತಂ ಹಿ- “ವಾತೋತ್ತರಂ ಪ್ರವೃದ್ಧಾಸೃಕ್ ಪಞ್ಚತ್ರಿಂಶದ್ವಿಧಂ ಮತಮ್| ಪಿತ್ತಾತ್ತ್ರಿಂಶದ್ವಿಧಂ ಯೋಗಾತ್ ಕಫಾದ್ದಶವಿಧಂ ಮತಮ್” ಇತಿ| ಏತೇ ಭೇದಾ ಅನತಿಪ್ರಯೋಜನತ್ವಾನ್ನ ವಿವೃತಾಃ||೨೪-೨೯||
Adhikarana 7 (30-34) · Śloka 34
ಏಕದೋಷಾನುಗಂ ಸಾಧ್ಯಂ ನವಂ, ಯಾಪ್ಯಂ ದ್ವಿದೋಷಜಮ್| ತ್ರಿದೋಷಜಮಸಾಧ್ಯಂ ಸ್ಯಾದ್ಯಸ್ಯ ಚ ಸ್ಯುರುಪದ್ರವಾಃ||೩೦|| ಅಸ್ವಪ್ನಾರೋಚಕಶ್ವಾಸಮಾಂಸಕೋಥಶಿರೋಗ್ರಹಾಃ| ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಮದರುಕ್ತೃಷ್ಣಾಜ್ವರಮೋಹಪ್ರವೇಪಕಾಃ||೩೧|| ಹಿಕ್ಕಾಪಾಙ್ಗುಲ್ಯವೀಸರ್ಪಪಾಕತೋದಭ್ರಮಕ್ಲಮಾಃ| ಅಙ್ಗುಲೀವಕ್ರತಾ ಸ್ಫೋಟಾ ದಾಹಮರ್ಮಗ್ರಹಾರ್ಬುದಾಃ||೩೨|| ಏತೈರುಪದ್ರವೈರ್ವರ್ಜ್ಯಂ ಮೋಹೇನೈಕೇನ ವಾಽಪಿ ಯತ್| ಸಮ್ಪ್ರಸ್ರಾವಿ ವಿವರ್ಣಂ ಚ ಸ್ತಬ್ಧಮರ್ಬುದಕೃಚ್ಚ ಯತ್||೩೩|| ವರ್ಜಯೇಚ್ಚೈವ ಸಙ್ಕೋಚಕರಮಿನ್ದ್ರಿಯತಾಪನಮ್| ಅಕೃತ್ಸ್ನೋಪದ್ರವಂ ಯಾಪ್ಯಂ ಸಾಧ್ಯಂ ಸ್ಯಾನ್ನಿರುಪದ್ರವಮ್||೩೪||
एकदोषानुगं साध्यं नवं, याप्यं द्विदोषजम्| त्रिदोषजमसाध्यं स्याद्यस्य च स्युरुपद्रवाः||३०|| अस्वप्नारोचकश्वासमांसकोथशिरोग्रहाः| मूर्च्छायमदरुक्तृष्णाज्वरमोहप्रवेपकाः||३१|| हिक्कापाङ्गुल्यवीसर्पपाकतोदभ्रमक्लमाः| अङ्गुलीवक्रता स्फोटा दाहमर्मग्रहार्बुदाः||३२|| एतैरुपद्रवैर्वर्ज्यं मोहेनैकेन वाऽपि यत्| सम्प्रस्रावि विवर्णं च स्तब्धमर्बुदकृच्च यत्||३३|| वर्जयेच्चैव सङ्कोचकरमिन्द्रियतापनम्| अकृत्स्नोपद्रवं याप्यं साध्यं स्यान्निरुपद्रवम्||३४||
🔊 Audio coming soon
ಸಾಧ್ಯಾದಿವಿಭಾಗಮಾಹ- ಏಕದೋಷಾನುಗಮಿತ್ಯಾದಿ| ಯಸ್ಯ ಚ ಸ್ಯುರುಪದ್ರವಾ ಇತಿ ಸಾಧ್ಯತ್ವೇನೋಕ್ತಸ್ಯಾಪಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೋಪದ್ರವಯೋಗಾದಸಾಧ್ಯತಾ| ತ್ರಿದೋಷಸ್ಯಾಸಾಧ್ಯತ್ವೇಽಪಿ ಯದ್ವಕ್ಷ್ಯತಿ ‘ಖಜೇನ ಮಥಿತಾ ಪೇಯಾ ವಾತರಕ್ತೇ ತ್ರಿದೋಷಜೇ’ ಇತಿ, ತದಸಮ್ಪೂರ್ಣಲಕ್ಷಣಾಭಿನವತ್ರಿದೋಷಜಾಭಿಪ್ರಾಯೇಣ| ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಃ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ| ಪಾಙ್ಗುಲ್ಯಂ ಪಙ್ಗುತಾ| ಮೋಹೇನೈಕೇನೇತಿ ಇತರೋಪದ್ರವಾಣಾಂ ಮೇಲಕಾದಸಾಧ್ಯತ್ವಂ, ಮೋಹಸ್ತು ಏಕ ಏವ ಅಸಾಧ್ಯತಾಕರ ಇತ್ಯರ್ಥಃ; ಯೇ ತು ‘ಮೇಹೇನೈಕೇನ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತೇ ಮೇಹವಾತಶೋಣಿತಯೋರ್ವಿರುದ್ಧೋಪಕ್ರಮತಯಾ ಮೇಹಯೋಗೇನಾಸಾಧ್ಯತಾಮಾಹುಃ; ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಹಿ ಪ್ರಾಯೇಣ ಮಧುರಶೀತೋಪಕ್ರಮಃ, ತದ್ವಿಪರೀತಸ್ತು ಮೇಹಸ್ಯೇತಿ ವಿರುದ್ಧೋಪಕ್ರಮತಾ| ವಿವರ್ಣಮಿತಿ ವಿಪರೀತವರ್ಣಂ; ವಿವರ್ಣತ್ವಮಾತ್ರಂ ತು ಸರ್ವವಾತಾನುಗತೋಪದ್ರವಃ ||೩೦-೩೪||
Adhikarana 8 (35-40) · Śloka 40
ರಕ್ತಮಾರ್ಗಂ ನಿಹನ್ತ್ಯಾಶು ಶಾಖಾಸನ್ಧಿಷು ಮಾರುತಃ| ನಿವಿಶ್ಯಾನ್ಯೋನ್ಯಮಾವಾರ್ಯ ವೇದನಾಭಿರ್ಹರೇದಸೂನ್||೩೫|| ತತ್ರ ಮುಞ್ಚೇದಸೃಕ್ ಶೃಙ್ಗಜಲೌಕಃಸೂಚ್ಯಲಾಬುಭಿಃ| ಪ್ರಚ್ಛನೈರ್ವಾ ಸಿರಾಭಿರ್ವಾ ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥಾಬಲಮ್||೩೬|| ರುಗ್ದಾಹಶೂಲತೋದಾರ್ತಾದಸೃಕ್ ಸ್ರಾವ್ಯಂ ಜಲೌಕಸಾ| ಶೃಙ್ಗೈಸ್ತುಮ್ಬೈರ್ಹರೇತ್ ಸುಪ್ತಿಕಣ್ಡೂಚಿಮಿಚಿಮಾಯನಾತ್||೩೭|| ದೇಶಾದ್ದೇಶಂ ವ್ರಜತ್ ಸ್ರಾವ್ಯಂ ಸಿರಾಭಿಃ ಪ್ರಚ್ಛನೇನ ವಾ| ಅಙ್ಗಗ್ಲಾನೌ ನ ತು ಸ್ರಾವ್ಯಂ ರೂಕ್ಷೇ ವಾತೋತ್ತರೇ ಚ ಯತ್ ||೩೮|| ಗಮ್ಭೀರಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಸ್ತಮ್ಭಂ ಕಮ್ಪಂ ಸ್ನಾಯುಸಿರಾಮಯಾನ್| ಗ್ಲಾನಿಂ ಚಾಪಿ ಸಸಙ್ಕೋಚಾಂ ಕುರ್ಯಾದ್ವಾಯುರಸೃಕ್ಕ್ಷಯಾತ್||೩೯|| ಖಾಞ್ಜ್ಯಾದೀನ್ ವಾತರೋಗಾಂಶ್ಚ ಮೃತ್ಯುಂ ಚಾತ್ಯವಸೇಚನಾತ್| ಕುರ್ಯಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಮಾಣೇನ ಸ್ನಿಗ್ಧಾದ್ರಕ್ತಂ ವಿನಿರ್ಹರೇತ್||೪೦||
रक्तमार्गं निहन्त्याशु शाखासन्धिषु मारुतः| निविश्यान्योन्यमावार्य वेदनाभिर्हरेदसून्||३५|| तत्र मुञ्चेदसृक् शृङ्गजलौकःसूच्यलाबुभिः| प्रच्छनैर्वा सिराभिर्वा यथादोषं यथाबलम्||३६|| रुग्दाहशूलतोदार्तादसृक् स्राव्यं जलौकसा| शृङ्गैस्तुम्बैर्हरेत् सुप्तिकण्डूचिमिचिमायनात्||३७|| देशाद्देशं व्रजत् स्राव्यं सिराभिः प्रच्छनेन वा| अङ्गग्लानौ न तु स्राव्यं रूक्षे वातोत्तरे च यत् ||३८|| गम्भीरं श्वयथुं स्तम्भं कम्पं स्नायुसिरामयान्| ग्लानिं चापि ससङ्कोचां कुर्याद्वायुरसृक्क्षयात्||३९|| खाञ्ज्यादीन् वातरोगांश्च मृत्युं चात्यवसेचनात्| कुर्यात्तस्मात् प्रमाणेन स्निग्धाद्रक्तं विनिर्हरेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ರಕ್ತಹರಣಾರ್ಥಂ ರೂಪಮಾಹ- ರಕ್ತಮಾರ್ಗಮಿತ್ಯಾದಿ| ರಕ್ತಸ್ಯ ಮಾರ್ಗಂ ಮಾರುತೋ ನಿಹನ್ತಿ ಶಾಖಾಸನ್ಧಿಷು ನಿವಿಶ್ಯೇತಿ ಶಾಖಾಸನ್ಧಿಷು ಸ್ಥಿತ್ವಾ, ತತಶ್ಚ ವಾಯುನಾ ರಕ್ತನಿರೋಧಾತ್, ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಾವಾರ್ಯೇತಿ ರಕ್ತೇನ ವಾತಂ ವಾತೇನ ಚ ರಕ್ತಮಾವಾರ್ಯ, ವಾತರಕ್ತಂ ವೇದನಾಭಿರ್ಹರೇದಸೂಮಿತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಅತ ಏವಾತ್ರ ವಾತಶೋಣಿತೇ ಅಸೃಗ್ವಿಮುಞ್ಚೇದಿತಿ ಭಾವಃ| ಅಸೃಙ್ಮೋಕ್ಷಣೇನ ಆವರಣವ್ಯಪಗಮಾದ್ವಾಯುರಪಿ ಪ್ರಸನ್ನೋ ಭವತಿ, ತತಶ್ಚ ವ್ಯಾಧ್ಯುಪರಮ ಇತಿ ಭಾವಃ| ದೇಶಾದ್ದೇಶಂ ವ್ರಜದಿತಿ ಸ್ಥಾನಾನ್ತರಪ್ರಸರಣಶೀಲಮ್| ಅಙ್ಗಗ್ಲಾನಾವಿತಿ ಅಙ್ಗಶೋಷೇ| ಸ್ರಾವಣಾಹೇ ಶೋಣಿತೇಽಪ್ಯತಿಸ್ರಾವಣಾದ್ದೋಷಮಾಹ- ಗಮ್ಭೀರಮಿತ್ಯಾದಿ| ಖಾಞ್ಜ್ಯಾದೀನಿತಿ ಖಾಞ್ಜ್ಯಪಾಙ್ಗುಲ್ಯಕುಬ್ಜತ್ವಾದೀನ್ ವಾತರೋಗಾನ್| ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ಚ್ಛೇದಃ| ಪ್ರಮಾಣೇನೇತಿ ಅವಿಕಾರಿಮಾತ್ರಯಾ||೩೫-೪೦||
Adhikarana 9 (41) · Śloka 42
ವಿರೇಚ್ಯಃ ಸ್ನೇಹಯಿತ್ವಾಽಽದೌ ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತೈರ್ವಿರೇಚನೈಃ| ರೂಕ್ಷೈರ್ವಾ ಮೃದುಭಿಃ ಶಸ್ತಮಸಕೃದ್ವಸ್ತಿಕರ್ಮ ಚ||೪೧|| ಸೇಕಾಭ್ಯಙ್ಗಪ್ರದೇಹಾನ್ನಸ್ನೇಹಾಃ ಪ್ರಾಯೋಽವಿದಾಹಿನಃ| ವಾತರಕ್ತೇ ಪ್ರಶಸ್ಯನ್ತ ...|೪೨|
विरेच्यः स्नेहयित्वाऽऽदौ स्नेहयुक्तैर्विरेचनैः| रूक्षैर्वा मृदुभिः शस्तमसकृद्वस्तिकर्म च||४१|| सेकाभ्यङ्गप्रदेहान्नस्नेहाः प्रायोऽविदाहिनः| वातरक्ते प्रशस्यन्त ...|४२|
🔊 Audio coming soon
ವಿರೇಚನವಿಧಾನೇ ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತೈ ರೂಕ್ಷೌರ್ವೇತಿ ವಿಕಲ್ಪದ್ವಯೇ ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತವಿರೇಚನಮೀಷತ್ಸ್ನಿಗ್ಧವಿಷಯಂ, ರೂಕ್ಷೈಸ್ತು ವಿರೇಚನಮತಿಸ್ನಿಗ್ಧವಿಷಯಮ್| ಮೃದುಭಿರಿತ್ಯನೇನ ವಾತಕ್ಷೋಭಭಯಾದತ್ರ ತೀಕ್ಷ್ಣವಿರೇಚನಂ ನಿಷೇಧಯತಿ| ಬಸ್ತಿಕರ್ಮೇತಿ ಅನುವಾಸನನಿರೂಹರೂಪಮ್| ಪ್ರಾಯೋಽವಿದಾಹಿನ ಇತಿ ನಿತರಾಮವಿದಾಹಿನಃ||೪೧||-
Adhikarana 10 (42-48) · Śloka 48
... ವಿಶೇಷಂ ತು ನಿಬೋಧ ಮೇ||೪೨|| ಬಾಹ್ಯಮಾಲೇಪನಾಭ್ಯಙ್ಗಪರಿಷೇಕೋಪನಾಹನೈಃ| ವಿರೇಕಾಸ್ಥಾಪನಸ್ನೇಹಪಾನೈರ್ಗಮ್ಭೀರಮಾಚರೇತ್||೪೩|| ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲವಸಾಮಜ್ಜಾಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನಬಸ್ತಿಭಿಃ| ಸುಖೋಷ್ಣೈರುಪನಾಹೈಶ್ಚ ವಾತೋತ್ತರಮುಪಾಚರೇತ್||೪೪|| ವಿರೇಚನೈರ್ಘೃತಕ್ಷೀರಪಾನೈಃ ಸೇಕೈಃ ಸಬಸ್ತಿಭಿಃ| ಶೀತೈರ್ನಿರ್ವಾಪಣೈಶ್ಚಾಪಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತೋತ್ತರಂ ಜಯೇತ್||೪೫|| ವಮನಂ ಮೃದು ನಾತ್ಯರ್ಥಂ ಸ್ನೇಹಸೇಕೌ ವಿಲಙ್ಘನಮ್| ಕೋಷ್ಣಾ ಲೇಪಾಶ್ಚ ಶಸ್ಯನ್ತೇ ವಾತರಕ್ತೇ ಕಫೋತ್ತರೇ||೪೬|| ಕಫವಾತೋತ್ತರೇ ಶೀತೈಃ ಪ್ರಲಿಪ್ತೇ ವಾತಶೋಣಿತೇ| ದಾಹಶೋಥರುಜಾಕಣ್ಡೂವಿವೃದ್ಧಿಃ ಸ್ತಮ್ಭನಾದ್ಭವೇತ್||೪೭|| ರಕ್ತಪಿತ್ತೋತ್ತರೇ ಚೋಷ್ಣೈರ್ದಾಹಃ ಕ್ಲೇದೋಽವದಾರಣಮ್| ಭವೇತ್ತಸ್ಮಾದ್ಭಿಷಗ್ದೋಷಬಲಂ ಬುದ್ಧ್ವಾಽಽಚರೇತ್ಕ್ರಿಯಾಮ್||೪೮||
... विशेषं तु निबोध मे||४२|| बाह्यमालेपनाभ्यङ्गपरिषेकोपनाहनैः| विरेकास्थापनस्नेहपानैर्गम्भीरमाचरेत्||४३|| सर्पिस्तैलवसामज्जापानाभ्यञ्जनबस्तिभिः| सुखोष्णैरुपनाहैश्च वातोत्तरमुपाचरेत्||४४|| विरेचनैर्घृतक्षीरपानैः सेकैः सबस्तिभिः| शीतैर्निर्वापणैश्चापि रक्तपित्तोत्तरं जयेत्||४५|| वमनं मृदु नात्यर्थं स्नेहसेकौ विलङ्घनम्| कोष्णा लेपाश्च शस्यन्ते वातरक्ते कफोत्तरे||४६|| कफवातोत्तरे शीतैः प्रलिप्ते वातशोणिते| दाहशोथरुजाकण्डूविवृद्धिः स्तम्भनाद्भवेत्||४७|| रक्तपित्तोत्तरे चोष्णैर्दाहः क्लेदोऽवदारणम्| भवेत्तस्माद्भिषग्दोषबलं बुद्ध्वाऽऽचरेत्क्रियाम्||४८||
🔊 Audio coming soon
ವಿಶೇಷಮಿತಿ ವಿಶಿಷ್ಟಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಬಾಹ್ಯಮಿತಿ ಉತ್ತಾನಮ್| ಮೃದ್ವಿತಿ ವಮನವಿಶೇಷಣಮ್| ಕಫೋತ್ತರೇ ವಾತೋತ್ತರೇ ಚ ಶೀತಪ್ರಲೇಪದೋಷಮಾಹ- ಕಫವಾತೋತ್ತರೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ಶೀತಲೇಪೇನ ವಿದಾಹೋಽತ್ರ ಊಷ್ಮರೋಧಾದ್ಭವತೀತಿ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಪಿತ್ತೋತ್ತರೇ ರಕ್ತೋತ್ತರೇ ಚ ಉಷ್ಣಪ್ರಲೇಪೈರ್ದೋಷಮಾಹ- ರಕ್ತಪಿತ್ತೋತ್ತರೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ದೋಷಬಲಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಆಚರೇದಿತಿ ದೋಷಬಲಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಅನುಗುಣಾಮೇವ ಕ್ರಿಯಾಮಾಚರೇತ್; ವಾತಕಫೋತ್ತರೇ ಉಷ್ಣಾಂ, ರಕ್ತಪಿತ್ತೋತ್ತರೇ ಶೀತಾಂ, ಮಿಶ್ರೇ ಚ ಮಿಶ್ರಾಮಿತಿ ಭಾವಃ||೪೨-೪೮||
Adhikarana 11 (49-54) · Śloka 54
ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಂ ಸಸನ್ತಾಪಂ ವ್ಯಾಯಾಮಂ ಮೈಥುನಂ ತಥಾ| ಕಟೂಷ್ಣಂ ಗುರ್ವಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಲವಣಾಮ್ಲಂ ಚ ವರ್ಜಯೇತ್||೪೯|| ಪುರಾಣಾ ಯವಗೋಧೂಮನೀವಾರಾಃ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಾಃ| ಭೋಜನಾರ್ಥಂ ರಸಾರ್ಥಂ ವಾ ವಿಷ್ಕಿರಪ್ರತುದಾ ಹಿತಾಃ||೫೦|| ಆಢಕ್ಯಶ್ಚಣಕಾ ಮುದ್ಗಾ ಮಸೂರಾಃ ಸಮಕುಷ್ಠಕಾಃ| ಯೂಷಾರ್ಥಂ ಬಹುಸರ್ಪಿಷ್ಕಾಃ ಪ್ರಶಸ್ತಾ ವಾತಶೋಣಿತೇ||೫೧|| ಸುನಿಷಣ್ಣಕವೇತ್ರಾಗ್ರಕಾಕಮಾಚೀಶತಾವರೀ| ವಾಸ್ತುಕೋಪೋದಿಕಾಶಾಕಂ ಶಾಕಂ ಸೌವರ್ಚಲಂ ತಥಾ||೫೨|| ಘೃತಮಾಂಸರಸೈರ್ಭೃಷ್ಟಂ ಶಾಕಸಾತ್ಮ್ಯಾಯ ದಾಪಯೇತ್| ವ್ಯಞ್ಜನಾರ್ಥಂ, ತಥಾ ಗವ್ಯಂ ಮಾಹಿಷಾಜಂ ಪಯೋ ಹಿತಮ್||೫೩|| ಇತಿ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಾತರಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಏತದೇವ ಪುನಃ ಸರ್ವಂ ವ್ಯಾಸತಃ ಸಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ||೫೪||
दिवास्वप्नं ससन्तापं व्यायामं मैथुनं तथा| कटूष्णं गुर्वभिष्यन्दि लवणाम्लं च वर्जयेत्||४९|| पुराणा यवगोधूमनीवाराः शालिषष्टिकाः| भोजनार्थं रसार्थं वा विष्किरप्रतुदा हिताः||५०|| आढक्यश्चणका मुद्गा मसूराः समकुष्ठकाः| यूषार्थं बहुसर्पिष्काः प्रशस्ता वातशोणिते||५१|| सुनिषण्णकवेत्राग्रकाकमाचीशतावरी| वास्तुकोपोदिकाशाकं शाकं सौवर्चलं तथा||५२|| घृतमांसरसैर्भृष्टं शाकसात्म्याय दापयेत्| व्यञ्जनार्थं, तथा गव्यं माहिषाजं पयो हितम्||५३|| इति सङ्क्षेपतः प्रोक्तं वातरक्तचिकित्सितम्| एतदेव पुनः सर्वं व्यासतः सम्प्रवक्ष्यते||५४||
🔊 Audio coming soon
ನೀವಾರಃ ಉಡಿಕಾ| ಸೌವರ್ಚಲಮಿತಿ ಸೂರ್ಯಾವರ್ತಶಾಕಮ್| ವ್ಯಞ್ಜನಾರ್ಥಮಿತಿ ಭೋಜನಸಾಧನತಯಾ ವ್ಯಞ್ಜತೇ ಇತಿ ವ್ಯಞ್ಜನಮ್| ಏತದೇವೇತಿ ಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ತಪ್ರಯೋಗಕಥನಮ್| ವ್ಯಾಸತಃ ಪ್ರಪಞ್ಚೇನ||೪೯-೫೪||
Adhikarana 12 (55-60) · Śloka 60
ಶ್ರಾವಣೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಜೀವಕರ್ಷಭಕೈಃ ಸಮೈಃ| ಸಿದ್ಧಂ ಸಮಧುಕೈಃ ಸರ್ಪಿಃ ಸಕ್ಷೀರಂ ವಾತರಕ್ತನುತ್||೫೫|| ಬಲಾಮತಿಬಲಾಂ ಮೇದಾಮಾತ್ಮಗುಪ್ತಾಂ ಶತಾವರೀಮ್| ಕಾಕೋಲೀಂ ಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಂ ರಾಸ್ನಾಮೃದ್ಧಿಂ ಚ ಪೇಷಯೇತ್||೫೬|| ಘೃತಂ ಚತುರ್ಗುಣಕ್ಷೀರಂ ತೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ವಾತರಕ್ತನುತ್| ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುರೋಗವೀಸರ್ಪಕಾಮಲಾಜ್ವರನಾಶನಮ್||೫೭|| ತ್ರಾಯನ್ತಿಕಾತಾಮಲಕೀದ್ವಿಕಾಕೋಲೀಶತಾವರೀ| ಕಶೇರುಕಾಕಷಾಯೇಣ ಕಲ್ಕೈರೇಭಿಃ ಪಚೇದ್ಧೃತಮ್||೫೮|| ದತ್ತ್ವಾ ಪರೂಷಕಾದ್ರಾಕ್ಷಾಕಾಶ್ಮರ್ಯೇಕ್ಷುರಸಾನ್ ಸಮಾನ್| ಪೃಥಗ್ವಿದಾರ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸಂ ತಥಾ ಕ್ಷೀರಂ ಚತುರ್ಗುಣಮ್||೫೯|| ಏತತ್ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾರೂಷಕಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್| ವಾತರಕ್ತೇ ಕ್ಷತೇ ಕ್ಷೀಣೇ ವೀಸರ್ಪೇ ಪೈತ್ತಿಕೇ ಜ್ವರೇ||೬೦|| ಇತಿ ಪಾರೂಷಕಂ ಘೃತಮ್|
श्रावणीक्षीरकाकोलीजीवकर्षभकैः समैः| सिद्धं समधुकैः सर्पिः सक्षीरं वातरक्तनुत्||५५|| बलामतिबलां मेदामात्मगुप्तां शतावरीम्| काकोलीं क्षीरकाकोलीं रास्नामृद्धिं च पेषयेत्||५६|| घृतं चतुर्गुणक्षीरं तैः सिद्धं वातरक्तनुत्| हृत्पाण्डुरोगवीसर्पकामलाज्वरनाशनम्||५७|| त्रायन्तिकातामलकीद्विकाकोलीशतावरी| कशेरुकाकषायेण कल्कैरेभिः पचेद्धृतम्||५८|| दत्त्वा परूषकाद्राक्षाकाश्मर्येक्षुरसान् समान्| पृथग्विदार्याः स्वरसं तथा क्षीरं चतुर्गुणम्||५९|| एतत् प्रायोगिकं सर्पिः पारूषकमिति स्मृतम्| वातरक्ते क्षते क्षीणे वीसर्पे पैत्तिके ज्वरे||६०|| इति पारूषकं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
ಶ್ರಾವಣೀ ಮುಣ್ಡಿತಿಕಾ| ಸಕ್ಷೀರಮಿತ್ಯನೇನ ದ್ರವಾನ್ತರಾಭಾವಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಕ್ಷೀರಮೇವ ಘೃತಾದ್ಭವತಿ| ತ್ರಾಯನ್ತಿಕೇತ್ಯಾದೌ ಕಲ್ಕೈರೇಭಿರಿತ್ಯನೇನ ಶತಾವರ್ಯನ್ತಾನಾಂ ಕಲ್ಕತ್ವಂ, ಕಶೇರುಕಾಕಷಾಯಃ, ಪರೂಷಕರಸಾದೀನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಘೃತಸಮಾನತ್ವಂ, ವಿದಾರೀರಸಸ್ಯಾಪಿ ತಥಾವಚನಾತ್ ಸಮತ್ವಮ್| ಅತ್ರ ಜತೂಕರ್ಣಃ- “ತುಲ್ಯರಸೈಃ ಪರೂಷಕಕಾಶ್ಮರ್ಯಕಕಶೇರುಕಾವಿದರೀದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷೂಣಾಂ ಚತುಷ್ಕೇ ಪಯಸಿ ದ್ವಿಕಾಕೋಲೀತಾಮಲಕೀಶತಾವರ್ಯಃ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪಚೇದ್ ಘೃತಂ, ಪ್ರಯೋಗೇಣ ತದ್ವಾತಾಸ್ರವೀಸರ್ಪಜ್ವರಜಿತ್ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾರೂಷಕಂ ನಾಮ” ಇತಿ| ಪ್ರಾಯೋಗಿಕಮಿತಿ ಅಭ್ಯಾಸೋಪಯೋಜ್ಯಮ್||೫೫-೬೦||
Adhikarana 13 (61-70) · Śloka 70
ದ್ವೇ ಪಞ್ಚಮೂಲೇ ವರ್ಷಾಭೂಮೇರಣ್ಡಂ ಸಪುನರ್ನವಮ್| ಮುದ್ಗಪರ್ಣೀಂ ಮಹಾಮೇದಾಂ ಮಾಷಪರ್ಣೀಂ ಶತಾವರೀಮ್||೬೧|| ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀಮವಾಕ್ಪುಷ್ಪೀಂ ರಾಸ್ನಾಮತಿಬಲಾಂ ಬಲಾಮ್| ಪೃಥಗ್ದ್ವಿಪಲಿಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಜಲದ್ರೋಣೇ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೬೨|| ಪಾದಶೇಷೇ ಸಮಾನ್ ಕ್ಷೀರಧಾತ್ರೀಕ್ಷುಚ್ಛಾಗಲಾನ್ ರಸಾನ್| ಘೃತಾಢಕೇನ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಶನೈರ್ಮೃದ್ವಗ್ನಿನಾ ಪಚೇತ್||೬೩|| ಕಲ್ಕಾನಾವಾಪ್ಯ ಮೇದೇ ದ್ವೇ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಫಲಮುತ್ಪಲಮ್| ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಪದ್ಮಬೀಜಂ ಪುನರ್ನವಾಮ್||೬೪|| ನಾಗರಂ ಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಂ ಪದ್ಮಕಂ ಬೃಹತೀದ್ವಯಮ್| ವೀರಾಂ ಶೃಙ್ಗಾಟಕಂ ಭವ್ಯಮುರುಮಾಣಂ ನಿಕೋಚಕಮ್||೬೫|| ಖರ್ಜೂರಾಕ್ಷೋಟವಾತಾಮಮುಞ್ಜಾತಾಭಿಷುಕಾಂಸ್ತಥಾ| ಏತೈರ್ಘೃತಾಢಕೇ ಸಿದ್ಧೇ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶೀತೇ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್||೬೬|| ಸಮ್ಯಕ್ ಸಿದ್ಧಂ ಚ ವಿಜ್ಞಾಯ ಸುಗುಪ್ತಂ ಸನ್ನಿಧಾಪಯೇತ್| ಕೃತರಕ್ಷಾವಿಧಿಂ ಚೌಕ್ಷೇ ಪ್ರಾಶಯೇದಕ್ಷಸಮ್ಮಿತಮ್||೬೭|| ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಜ್ವರಂ ಹಿಕ್ಕಾಂ ಸ್ವರಭೇದಂ ಭಗನ್ದರಮ್| ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಂ ಕ್ಷಯಂ ಕಾಸಂ ಪ್ಲೀಹಾನಂ ವಾತಶೋಣಿತಮ್||೬೮|| ಕ್ಷತಶೋಷಮಪಸ್ಮಾರಮಶ್ಮರೀಂ ಶರ್ಕರಾಂ ತಥಾ| ಸರ್ವಾಙ್ಗೈಕಾಙ್ಗರೋಗಾಂಶ್ಚ ಮೂತ್ರಸಙ್ಗಂ ಚ ನಾಶಯೇತ್||೬೯|| ಬಲವರ್ಣಕರಂ ಧನ್ಯಂ ವಲೀಪಲಿತನಾಶನಮ್| ಜೀವನೀಯಮಿದಂ ಸರ್ಪಿರ್ವೃಷ್ಯಂ ವನ್ಧ್ಯಾಸುತಪ್ರದಮ್||೭೦||
द्वे पञ्चमूले वर्षाभूमेरण्डं सपुनर्नवम्| मुद्गपर्णीं महामेदां माषपर्णीं शतावरीम्||६१|| शङ्खपुष्पीमवाक्पुष्पीं रास्नामतिबलां बलाम्| पृथग्द्विपलिकं कृत्वा जलद्रोणे विपाचयेत्||६२|| पादशेषे समान् क्षीरधात्रीक्षुच्छागलान् रसान्| घृताढकेन संयोज्य शनैर्मृद्वग्निना पचेत्||६३|| कल्कानावाप्य मेदे द्वे काश्मर्यफलमुत्पलम्| त्वक्क्षीरीं पिप्पलीं द्राक्षां पद्मबीजं पुनर्नवाम्||६४|| नागरं क्षीरकाकोलीं पद्मकं बृहतीद्वयम्| वीरां शृङ्गाटकं भव्यमुरुमाणं निकोचकम्||६५|| खर्जूराक्षोटवाताममुञ्जाताभिषुकांस्तथा| एतैर्घृताढके सिद्धे क्षौद्रं शीते प्रदापयेत्||६६|| सम्यक् सिद्धं च विज्ञाय सुगुप्तं सन्निधापयेत्| कृतरक्षाविधिं चौक्षे प्राशयेदक्षसम्मितम्||६७|| पाण्डुरोगं ज्वरं हिक्कां स्वरभेदं भगन्दरम्| पार्श्वशूलं क्षयं कासं प्लीहानं वातशोणितम्||६८|| क्षतशोषमपस्मारमश्मरीं शर्करां तथा| सर्वाङ्गैकाङ्गरोगांश्च मूत्रसङ्गं च नाशयेत्||६९|| बलवर्णकरं धन्यं वलीपलितनाशनम्| जीवनीयमिदं सर्पिर्वृष्यं वन्ध्यासुतप्रदम्||७०||
🔊 Audio coming soon
ದ್ವೇ ಪಞ್ಚಮೂಲೇ ಇತ್ಯಾದೌ ವರ್ಷಾಭೂಃ ಶ್ವೇತಪುನರ್ನವಾ| ಅವಾಕ್ಪುಷ್ಪೀ ‘ಅಧಃಪುಷ್ಪೀ’ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಾ| ಕ್ಷೀರಾದೀನಾಂ ಸ್ನೇಹಸಮತ್ವಮ್| ವೀರಾ ವೃದ್ಧಿಃ| ಭವ್ಯಾದಯ ಔತ್ತರಾಪಥಿಕಾಃ| ಸುಗುಪ್ತಮಿತಿ ವಾತಾದ್ಯಸ್ಪರ್ಶನೀಯಂ ಯಥಾ ಭವತಿ| ಚೌಕ್ಷೇ ಇತಿ ಶುಚೌ||೬೧-೭೦||
Adhikarana 14 (71-75) · Śloka 75
ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧು(ಧೂ)ಕತೋಯಾಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಸಸಿತೋಪಲಮ್| ಪಿಬೇದ್ಧೃತಂ ತಥಾ ಕ್ಷೀರಂ ಗುಡೂಚೀಸ್ವರಸೇ ಶೃತಮ್||೭೧|| ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ಮೇದಾಮೃಷ್ಯಪ್ರೋಕ್ತಾಂ ಶತಾವರೀಮ್| ಮಧುಕಂ ಮಧುಪರ್ಣೀಂ ಚ ಕಾಕೋಲೀದ್ವಯಮೇವ ಚ||೭೨|| ಮುದ್ಗಮಾಷಾಖ್ಯಪರ್ಣಿನ್ಯೌ ದಶಮೂಲಂ ಪುನರ್ನವಾಮ್| ಬಲಾಮೃತಾವಿದಾರೀಶ್ಚ ಸಾಶ್ವಗನ್ಧಾಶ್ಮಭೇದಕಾಃ||೭೩|| ಏಷಾಂ ಕಷಾಯಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಂ ಚ ಸಾಧಯೇತ್| ಲಾಭತಶ್ಚ ವಸಾಮಜ್ಜಧಾನ್ವಪ್ರಾತುದವೈಷ್ಕಿರಮ್||೭೪|| ಚತುರ್ಗುಣೇನ ಪಯಸಾ ತತ್ ಸಿದ್ಧಂ ವಾತಶೋಣಿತಮ್| ಸರ್ವದೇಹಾಶ್ರಿತಂ ಹನ್ತಿ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಘೋರಾಂಶ್ಚ ವಾತಜಾನ್||೭೫||
द्राक्षामधु(धू)कतोयाभ्यां सिद्धं वा ससितोपलम्| पिबेद्धृतं तथा क्षीरं गुडूचीस्वरसे शृतम्||७१|| जीवकर्षभकौ मेदामृष्यप्रोक्तां शतावरीम्| मधुकं मधुपर्णीं च काकोलीद्वयमेव च||७२|| मुद्गमाषाख्यपर्णिन्यौ दशमूलं पुनर्नवाम्| बलामृताविदारीश्च साश्वगन्धाश्मभेदकाः||७३|| एषां कषायकल्काभ्यां सर्पिस्तैलं च साधयेत्| लाभतश्च वसामज्जधान्वप्रातुदवैष्किरम्||७४|| चतुर्गुणेन पयसा तत् सिद्धं वातशोणितम्| सर्वदेहाश्रितं हन्ति व्याधीन् घोरांश्च वातजान्||७५||
🔊 Audio coming soon
ದ್ರಾಕ್ಷೇತ್ಯಾದೌ ಸಸಿತೋಪಲಮಿತಿ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಶರ್ಕರಮ್| ಋಷ್ಯಪ್ರೋಕ್ತಾ ಅತಿಬಲಾ| ಕಾಲಾ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ| ಮಧುಪರ್ಣೀ ವಿಕಙ್ಕತಃ| ಧಾನ್ವಪ್ರಾತುದವೈಷ್ಕಿರಮಿತಿ ವಸಾಮಜ್ಜವಿಶೇಷಣಮ್||೭೧-೭೫||
Adhikarana 15 (76-87) · Śloka 87
ಸ್ಥಿರಾ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಬೃಹತೀ ಸಾರಿವಾ ಸಶತಾವರೀ| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾಣ್ಯಾತ್ಮಗುಪ್ತಾ ಚ ವೃಶ್ಚೀರೋ ದ್ವೇ ಬಲೇ ತಥಾ||೭೬|| ಏಷಾಂ ಕ್ವಾಥೇ ಚತುಃಕ್ಷೀರಂ ಪೃಥಕ್ ತೈಲಂ ಪೃಥಗ್ಘೃತಮ್| ಮೇದಾಶತಾವರೀಯಷ್ಟಿಜೀವನ್ತೀಜೀವಕರ್ಷಭೈಃ||೭೭|| ಪಕ್ತ್ವಾ ಮಾತ್ರಾ ತತಃ ಕ್ಷೀರತ್ರಿಗುಣಾಽಧ್ಯರ್ಧಶರ್ಕರಾ| ಖಜೇನ ಮಥಿತಾ ಪೇಯಾ ವಾತರಕ್ತೇ ತ್ರಿದೋಷಜೇ||೭೮|| ತೈಲಂ ಪಯಃ ಶರ್ಕರಾಂ ಚ ಪಾಯಯೇದ್ವಾ ಸುಮೂರ್ಚ್ಛಿತಮ್| ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರೈರ್ಮಿಶ್ರಂ ವಾಽಪಿ ಪಿಬೇತ್ ಪಯಃ||೭೯|| ಅಂಶುಮತ್ಯಾ ಶೃತಃ ಪ್ರಸ್ಥಃ ಪಯಸೋ ದ್ವಿಸಿತೋಪಲಃ| ಪಾನೇ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ತದ್ವತ್ ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಗರೈಃ ಶೃತಃ||೮೦|| ಬಲಾಶತಾವಲೀರಾಸ್ನಾದಶಮೂಲೈಃ ಸಪೀಲುಭಿಃ| ಶ್ಯಾಮೈರಣ್ಡಸ್ಥಿರಾಭಿಶ್ಚ ವಾತಾರ್ತಿಘ್ನಂ ಶೃತಂ ಪಯಃ||೮೧|| ಧಾರೋಷ್ಣಂ ಮೂತ್ರಯುಕ್ತಂ ವಾ ಕ್ಷೀರಂ ದೋಷಾನುಲೋಮನಮ್| ಪಿಬೇದ್ವಾ ಸತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಪಿತ್ತರಕ್ತಾವೃತಾನಿಲಃ||೮೨|| ಕ್ಷೀರೇಣೈರಣ್ಡತೈಲಂ ವಾ ಪ್ರಯೋಗೇಣ ಪಿಬೇನ್ನರಃ| ಬಹುದೋಷೋ ವಿರೇಕಾರ್ಥಂ ಜೀರ್ಣೇ ಕ್ಷೀರೌದನಾಶನಃ||೮೩|| ಕಷಾಯಮಭಯಾನಾಂ ವಾ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಪಿಬೇನ್ನರಃ| ಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಂ ತ್ರಿವೃತಾಚೂರ್ಣಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇನ ವಾ||೮೪|| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಂ ತ್ರಿವೃತಾಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಸಪರೂಷಕಾಮ್| ಶೃತಂ ಪಿಬೇದ್ವಿರೇಕಾಯ ಲವಣಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುತಮ್||೮೫|| ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಕಷಾಯಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಸಂಯುತಮ್| ಧಾತ್ರೀಹರಿದ್ರಾಮುಸ್ತಾನಾಂ ಕಷಾಯಂ ವಾ ಕಫಾಧಿಕಃ||೮೬|| ಯೋಗೈಶ್ಚ ಕಲ್ಪವಿಹಿತೈರಸಕೃತ್ತಂ ವಿರೇಚಯೇತ್| ಮೃದುಭಿಃ ಸ್ನೇಹಸಂಯುಕ್ತೈರ್ಜ್ಞಾತ್ವಾ ವಾತಂ ಮಲಾವೃತಮ್||೮೭||
स्थिरा श्वदंष्ट्रा बृहती सारिवा सशतावरी| काश्मर्याण्यात्मगुप्ता च वृश्चीरो द्वे बले तथा||७६|| एषां क्वाथे चतुःक्षीरं पृथक् तैलं पृथग्घृतम्| मेदाशतावरीयष्टिजीवन्तीजीवकर्षभैः||७७|| पक्त्वा मात्रा ततः क्षीरत्रिगुणाऽध्यर्धशर्करा| खजेन मथिता पेया वातरक्ते त्रिदोषजे||७८|| तैलं पयः शर्करां च पाययेद्वा सुमूर्च्छितम्| सर्पिस्तैलसिताक्षौद्रैर्मिश्रं वाऽपि पिबेत् पयः||७९|| अंशुमत्या शृतः प्रस्थः पयसो द्विसितोपलः| पाने प्रशस्यते तद्वत् पिप्पलीनागरैः शृतः||८०|| बलाशतावलीरास्नादशमूलैः सपीलुभिः| श्यामैरण्डस्थिराभिश्च वातार्तिघ्नं शृतं पयः||८१|| धारोष्णं मूत्रयुक्तं वा क्षीरं दोषानुलोमनम्| पिबेद्वा सत्रिवृच्चूर्णं पित्तरक्तावृतानिलः||८२|| क्षीरेणैरण्डतैलं वा प्रयोगेण पिबेन्नरः| बहुदोषो विरेकार्थं जीर्णे क्षीरौदनाशनः||८३|| कषायमभयानां वा घृतभृष्टं पिबेन्नरः| क्षीरानुपानं त्रिवृताचूर्णं द्राक्षारसेन वा||८४|| काश्मर्यं त्रिवृतां द्राक्षां त्रिफलां सपरूषकाम्| शृतं पिबेद्विरेकाय लवणक्षौद्रसंयुतम्||८५|| त्रिफलायाः कषायं वा पिबेत् क्षौद्रेण संयुतम्| धात्रीहरिद्रामुस्तानां कषायं वा कफाधिकः||८६|| योगैश्च कल्पविहितैरसकृत्तं विरेचयेत्| मृदुभिः स्नेहसंयुक्तैर्ज्ञात्वा वातं मलावृतम्||८७||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ಥಿರೇತ್ಯಾದೌ ಚತುಃಕ್ಷೀರಮಿತಿ ಚತುರ್ಗುಣಂ ಕ್ಷೀರಮ್| ಪೃಥಕ್ ತೈಲಂ ಪೃಥಗ್ಘೃತಮಿತ್ಯನೇನ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಪಾಕಂ ನಿಷೇಧಯತಿ| ಕ್ಷೀರತ್ರಿಗುಣ ಸಾರ್ಧಭಾಗಾ ಶರ್ಕರಾ ಯಸ್ಯಾಂ ಮಾತ್ರಾಯಾಂ ಸಾ ಕ್ಷೀರ ತ್ರಿಗುಣಾಽಧ್ಯರ್ಧಶರ್ಕರಾ| ಖಜಃಪಞ್ಚಾಙ್ಗುಲೋ ಹಸ್ತಃ, ಮನ್ಥಾನಂ ವಾ| ಮಾತ್ರಾ ಚಾತ್ರ ಮಿಲಿತಯೋಸ್ತೈಲಸರ್ಪಿಷೋರ್ಗ್ರಾಹ್ಯಾ| ಅಂಶುಮತೀ ಶಾಲಪರ್ಣೀ| ದ್ವಿಸಿತೋಪಲ ಇತಿ ಶರ್ಕರಾಪಲದ್ವಯಯುಕ್ತಃ| ಇಯಂ ಚ ಕ್ಷೀರಮಾತ್ರಾ ಉತ್ತಮಾಗ್ನೀನ್ ಪ್ರತಿ| ಧಾರೋಷ್ಣಮಿತಿ ದೋಹಕಾಲಧಾರಾಪತಿತಮಗ್ನಿಯೋಗಾದ್ವಿನಾ ಉಷ್ಣೀಭೂತಮ್| ಮೂತ್ರಂ ಚಾತ್ರ ಕ್ಷೀರಸಮಮ್| ಸತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಧಾರೋಷ್ಣಂ ಕ್ಷೀರಮಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಪ್ರಯೋಗೇಣೇತಿ ಅಭ್ಯಾಸೇನ| ಕ್ಷೀರಪ್ರಧಾನೋ ಬಸ್ತಿಃ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಿಃ||೭೬-೮೭||
Adhikarana 16 (88-95) · Śloka 95
ನಿರ್ಹರೇದ್ವಾ ಮಲಂ ತಸ್ಯ ಸಘೃತೈಃ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಿಭಿಃ| ನ ಹಿ ಬಸ್ತಿಸಮಂ ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಾತರಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೮೮|| ಬಸ್ತಿವಙ್ಕ್ಷಣಪಾರ್ಶ್ವೋರುಪರ್ವಾಸ್ಥಿಜಠರಾರ್ತಿಷು| ಉದಾವರ್ತೇ ಚ ಶಸ್ಯನ್ತೇ ನಿರೂಹಾಃ ಸಾನುವಾಸನಾಃ||೮೯|| ದದ್ಯಾತ್ತೈಲಾನಿ ಚೇಮಾನಿ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮಣಿ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್| ನಸ್ಯಾಭ್ಯಞ್ಜನಸೇಕೇಷು ದಾಹಶೂಲೋಪಶಾನ್ತಯೇ||೯೦|| ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾಸ್ತುಲಾಯಾಸ್ತು ಕಷಾಯೇ ಪಾದಶೇಷಿತೇ| ತೈಲಾಢಕಂ ಸಮಕ್ಷೀರಂ ಪಚೇತ್ ಕಲ್ಕೈಃ ಪಲೋನ್ಮಿತೈಃ||೯೧|| ಶತಪುಷ್ಪಾವರೀಮೂರ್ವಾಪಯಸ್ಯಾಗುರುಚನ್ದನೈಃ| ಸ್ಥಿರಾಹಂಸಪದೀಮಾಂಸೀದ್ವಿಮೇದಾಮಧುಪರ್ಣಿಭಿಃ||೯೨|| ಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀತಾಮಲಕ್ಯೃದ್ಧಿಪದ್ಮಕೈಃ| ಜೀವಕರ್ಷಭಜೀವನ್ತೀತ್ವಕ್ಪತ್ರನಖವಾಲಕೈಃ||೯೩|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಸಾರಿವೈನ್ದ್ರೀವಿತುನ್ನಕೈಃ| ಚತುಷ್ಪ್ರಯೋಗಾತ್ತದ್ಧನ್ತಿ ತೈಲಂ ಮಾರುತಶೋಣಿತಮ್||೯೪|| ಸೋಪದ್ರವಂ ಸಾಙ್ಗಶೂಲಂ ಸರ್ವಗಾತ್ರಾನುಗಂ ತಥಾ| ವಾತಾಸೃಕ್ಪಿತ್ತದಾಹಾರ್ತಿಜ್ವರಘ್ನಂ ಬಲವರ್ಣಕೃತ್||೯೫|| ಇತಿ ಮಧುಪರ್ಣ್ಯಾದಿತೈಲಮ್|
निर्हरेद्वा मलं तस्य सघृतैः क्षीरबस्तिभिः| न हि बस्तिसमं किञ्चिद्वातरक्तचिकित्सितम्||८८|| बस्तिवङ्क्षणपार्श्वोरुपर्वास्थिजठरार्तिषु| उदावर्ते च शस्यन्ते निरूहाः सानुवासनाः||८९|| दद्यात्तैलानि चेमानि बस्तिकर्मणि बुद्धिमान्| नस्याभ्यञ्जनसेकेषु दाहशूलोपशान्तये||९०|| मधुयष्ट्यास्तुलायास्तु कषाये पादशेषिते| तैलाढकं समक्षीरं पचेत् कल्कैः पलोन्मितैः||९१|| शतपुष्पावरीमूर्वापयस्यागुरुचन्दनैः| स्थिराहंसपदीमांसीद्विमेदामधुपर्णिभिः||९२|| काकोलीक्षीरकाकोलीतामलक्यृद्धिपद्मकैः| जीवकर्षभजीवन्तीत्वक्पत्रनखवालकैः||९३|| प्रपौण्डरीकमञ्जिष्ठासारिवैन्द्रीवितुन्नकैः| चतुष्प्रयोगात्तद्धन्ति तैलं मारुतशोणितम्||९४|| सोपद्रवं साङ्गशूलं सर्वगात्रानुगं तथा| वातासृक्पित्तदाहार्तिज्वरघ्नं बलवर्णकृत्||९५|| इति मधुपर्ण्यादितैलम्|
🔊 Audio coming soon
ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾ ಇತ್ಯಾದೌ ಮಧುಕತುಲಾಯಾಂ ಜಲದ್ರೋಣಂ ದತ್ತ್ವಾ ತೈಲಾಢಕಮಾನಃ ಕ್ವಾಥೋ ಭವತಿ| ವರೀ ಶತಾವರೀ| ಹಂಸಪದೀ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಾ| ಪಯಸ್ಯಾ ಅರ್ಕಪುಷ್ಪೀ| ವಿತುನ್ನಕಂ ಧಾನ್ಯಕಮ್| ಚತುಷ್ಪ್ರಯೋಗಾದಿತಿ ಪಾನಾಭ್ಯಙ್ಗಬಸ್ತಿನಸ್ಯಪ್ರಯೋಗಾತ್||೮೮-೯೫||
Adhikarana 17 (96-109) · Śloka 109
ಮಧುಕಸ್ಯ ಶತಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಖರ್ಜೂರಾಣಿ ಪರೂಷಕಮ್| ಮಧೂಕೌದನಪಾಕ್ಯೌ ಚ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಮುಞ್ಜಾತಕಸ್ಯ ಚ||೯೬|| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾಢಕಮಿತ್ಯೇತಚ್ಚತುರ್ದ್ರೋಣೇ ಪಚೇದಪಾಮ್| ಶೇಷೇಽಷ್ಟಭಾಗೇ ಪೂತೇ ಚ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತೈಲಾಢಕಂ ಪಚೇತ್||೯೭|| ತಥಾಽಽಮಲಕಕಾಶ್ಮರ್ಯವಿದಾರೀಕ್ಷುರಸೈಃ ಸಮೈಃ| ಚತುರ್ದ್ರೋಣೇನ ಪಯಸಾ ಕಲ್ಕಂ ದತ್ತ್ವಾ ಪಲೋನ್ಮಿತಮ್||೯೮|| ಕದಮ್ಬಾಮಲಕಾಕ್ಷೋಟಪದ್ಮಬೀಜಕಶೇರುಕಮ್| ಶೃಙ್ಗಾಟಕಂ ಶೃಙ್ಗವೇರಂ ಲವಾಣಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಸಿತಾಮ್||೯೯|| ಜೀವನೀಯೈಶ್ಚ ಸಂಸಿದ್ಧಂ ಕ್ಷೌದ್ರಪ್ರಸ್ಥೇನ ಸಂಸೃಜೇತ್| ನಸ್ಯಾಭ್ಯಞ್ಜನಪಾನೇಷು ಬಸ್ತೌ ಚಾಪಿ ನಿಯೋಜಯೇತ್||೧೦೦|| ವಾತವ್ಯಾಧಿಷು ಸರ್ವೇಷು ಮನ್ಯಾಸ್ತಮ್ಭೇ ಹನುಗ್ರಹೇ| ಸರ್ವಾಙ್ಗೈಕಾಙ್ಗವಾತೇ ಚ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣೇ ಕ್ಷತಜ್ವರೇ||೧೦೧|| ಸುಕುಮಾರಕಮಿತ್ಯೇತದ್ವಾತಾಸ್ರಾಮಯನಾಶನಮ್| ಸ್ವರವರ್ಣಕರಂ ತೈಲಮಾರೋಗ್ಯಬಲಪುಷ್ಟಿದಮ್||೧೦೨|| ಇತಿ ಸುಕುಮಾರಕತೈಲಮ್| ಗುಡೂಚೀಂ ಮಧುಕಂ ಹ್ರಸ್ವಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಪುನರ್ನವಾಮ್| ರಾಸ್ನಾಮೇರಣ್ಡಮೂಲಂ ಚ ಜೀವನೀಯಾನಿ ಲಾಭತಃ||೧೦೩|| ಪಲಾನಾಂ ಶತಕೈರ್ಭಾಗೈರ್ಬಲಾಪಞ್ಚಶತಂ ತಥಾ| ಕೋಲಬಿಲ್ವಯವಾನ್ಮಾಷಾನ್ಕುಲತ್ಥಾಂಶ್ಚಾಢಕೋನ್ಮಿತಾನ್||೧೦೪|| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾಣಾಂ ಸುಶುಷ್ಕಾಣಾಂ ದ್ರೋಣಂ ದ್ರೋಣಶತೇಽಮ್ಭಸಿ| ಸಾಧಯೇಜ್ಜರ್ಜರಂ ಧೌತಂ ಚತುರ್ದ್ರೋಣಂ ಚ ಶೇಷಯೇತ್||೧೦೫|| ತೈಲದ್ರೋಣಂ ಪಚೇತ್ತೇನ ದತ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಚಗುಣಂ ಪಯಃ| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತ್ರಿಪಲಿಕಂ ಚೈವ ಚನ್ದನೋಶೀರಕೇಶರಮ್||೧೦೬|| ಪತ್ರೈಲಾಗುರುಕುಷ್ಠಾನಿ ತಗರಂ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಮ್| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಷ್ಟಪಲಂ ಚೈವ ತತ್ ಸಿದ್ಧಂ ಸಾರ್ವಯೌಗಿಕಮ್||೧೦೭|| ವಾತರಕ್ತೇ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣೇ ಭಾರಾರ್ತೇ ಕ್ಷೀಣರೇತಸಿ| ವೇಪನಾಕ್ಷೇಪಭಗ್ನಾನಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗೈಕಾಙ್ಗರೋಗಿಣಾಮ್||೧೦೮|| ಯೋನಿದೋಷಮಪಸ್ಮಾರಮುನ್ಮಾದಂ ಖಞ್ಜಪಙ್ಗುತಾಮ್| ಹನ್ಯಾತ್ ಪ್ರಸವನಂ ಚೈತತ್ತೈಲಾಗ್ರ್ಯಮಮೃತಾಹ್ವಯಮ್||೧೦೯|| ಇತ್ಯಮೃತಾದ್ಯಂ ತೈಲಮ್|
मधुकस्य शतं द्राक्षा खर्जूराणि परूषकम्| मधूकौदनपाक्यौ च प्रस्थं मुञ्जातकस्य च||९६|| काश्मर्याढकमित्येतच्चतुर्द्रोणे पचेदपाम्| शेषेऽष्टभागे पूते च तस्मिंस्तैलाढकं पचेत्||९७|| तथाऽऽमलककाश्मर्यविदारीक्षुरसैः समैः| चतुर्द्रोणेन पयसा कल्कं दत्त्वा पलोन्मितम्||९८|| कदम्बामलकाक्षोटपद्मबीजकशेरुकम्| शृङ्गाटकं शृङ्गवेरं लवाणं पिप्पलीं सिताम्||९९|| जीवनीयैश्च संसिद्धं क्षौद्रप्रस्थेन संसृजेत्| नस्याभ्यञ्जनपानेषु बस्तौ चापि नियोजयेत्||१००|| वातव्याधिषु सर्वेषु मन्यास्तम्भे हनुग्रहे| सर्वाङ्गैकाङ्गवाते च क्षतक्षीणे क्षतज्वरे||१०१|| सुकुमारकमित्येतद्वातास्रामयनाशनम्| स्वरवर्णकरं तैलमारोग्यबलपुष्टिदम्||१०२|| इति सुकुमारकतैलम्| गुडूचीं मधुकं ह्रस्वं पञ्चमूलं पुनर्नवाम्| रास्नामेरण्डमूलं च जीवनीयानि लाभतः||१०३|| पलानां शतकैर्भागैर्बलापञ्चशतं तथा| कोलबिल्वयवान्माषान्कुलत्थांश्चाढकोन्मितान्||१०४|| काश्मर्याणां सुशुष्काणां द्रोणं द्रोणशतेऽम्भसि| साधयेज्जर्जरं धौतं चतुर्द्रोणं च शेषयेत्||१०५|| तैलद्रोणं पचेत्तेन दत्त्वा पञ्चगुणं पयः| पिष्ट्वा त्रिपलिकं चैव चन्दनोशीरकेशरम्||१०६|| पत्रैलागुरुकुष्ठानि तगरं मधुयष्टिकाम्| मञ्जिष्ठाष्टपलं चैव तत् सिद्धं सार्वयौगिकम्||१०७|| वातरक्ते क्षतक्षीणे भारार्ते क्षीणरेतसि| वेपनाक्षेपभग्नानां सर्वाङ्गैकाङ्गरोगिणाम्||१०८|| योनिदोषमपस्मारमुन्मादं खञ्जपङ्गुताम्| हन्यात् प्रसवनं चैतत्तैलाग्र्यममृताह्वयम्||१०९|| इत्यमृताद्यं तैलम्|
🔊 Audio coming soon
ಗುಡೂಚೀತ್ಯಾದೌ ಗುಡೂಚ್ಯಾದೀನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಶತಪಲತ್ವಂ, ಕೋಲಾದೀನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮಾಢಕಮಾನತ್ವಮ್| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾಣಾಮಿತಿ ಗಙ್ಗಾರೀಫಲಾನಾಮ್| ಸಾರ್ವಯೌಗಿಕಮಿತಿ ಪಾನಾದಿಚತುಷ್ಪ್ರಯೋಗೇ ಯೌಗಿಕಮ್| ಪ್ರಸವನಮಿತಿ ಪ್ರಸೂತಿಕಾರಕಮ್||೯೬-೧೦೯||
Adhikarana 18 (110-113) · Śloka 113
ಪದ್ಮವೇತಸಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಫೇನಿಲಾಪದ್ಮಕೋತ್ಪಲೈಃ| ಪೃಥಕ್ಪಞ್ಚಪಲೈರ್ದರ್ಭಬಲಾಚನ್ದನಕಿಂಶುಕೈಃ||೧೧೦|| ಜಲೇ ಶೃತೈಃ ಪಚೇತ್ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಸೌವೀರಸಮ್ಮಿತಮ್| ಲೋಧ್ರಕಾಲೀಯಕೋಶೀರಜೀವಕರ್ಷಭಕೇಶರೈಃ||೧೧೧|| ಮದಯನ್ತೀಲತಾಪತ್ರಪದ್ಮಕೇಶರಪದ್ಮಕೈಃ| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಕಾಶ್ಮರ್ಯಮಾಂಸೀಮೇದಾಪ್ರಿಯಙ್ಗುಭಿಃ||೧೧೨|| ಕುಙ್ಕುಮಸ್ಯ ಪಲಾರ್ಧೇನ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಯಾಃ ಪಲೇನ ಚ| ಮಹಾಪದ್ಮಮಿದಂ ತೈಲಂ ವಾತಾಸೃಗ್ಜ್ವರನಾಶನಮ್||೧೧೩|| ಇತಿ ಮಹಾಪದ್ಮಂ ತೈಲಮ್|
पद्मवेतसयष्ट्याह्वफेनिलापद्मकोत्पलैः| पृथक्पञ्चपलैर्दर्भबलाचन्दनकिंशुकैः||११०|| जले शृतैः पचेत्तैलप्रस्थं सौवीरसम्मितम्| लोध्रकालीयकोशीरजीवकर्षभकेशरैः||१११|| मदयन्तीलतापत्रपद्मकेशरपद्मकैः| प्रपौण्डरीककाश्मर्यमांसीमेदाप्रियङ्गुभिः||११२|| कुङ्कुमस्य पलार्धेन मञ्जिष्ठायाः पलेन च| महापद्ममिदं तैलं वातासृग्ज्वरनाशनम्||११३|| इति महापद्मं तैलम्|
🔊 Audio coming soon
ಪದ್ಮವೇತಸೇತ್ಯಾದೌ ಫೇನಿಲಾ ಉಪೋದಿಕಾ| ಸೌವೀರಸಮ್ಮಿತಮಿತಿ ಸ್ನೇಹಸಮಂ ಸೌವೀರಕಮ್| ಲೋಧ್ರಾದಿಭಿಃ ಕಾರ್ಷಿಕೈಃ, ಕುಙ್ಕುಮಂ ಚ ದ್ವಿಕಾರ್ಷಿಕಮ್||೧೧೦-೧೧೩||
Adhikarana 19 (114) · Śloka 115
ಪದ್ಮಕೋಶೀರಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವರಜನೀಕ್ವಾಥಸಾಧಿತಮ್| ಸ್ಯಾತ್ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಸರ್ಜಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾವೀರಾಕಾಕೋಲಿಚನ್ದನೈಃ||೧೧೪|| ಖುಡ್ಡಾಕಪದ್ಮಕಮಿದಂ ತೈಲಂ ವಾತಾಸ್ರದಾಹನುತ್|೧೧೫| ಇತಿ ಖುಡ್ಡಾಕಪದ್ಮಕಂ ತೈಲಮ್|
पद्मकोशीरयष्ट्याह्वरजनीक्वाथसाधितम्| स्यात् पिष्टैः सर्जमञ्जिष्ठावीराकाकोलिचन्दनैः||११४|| खुड्डाकपद्मकमिदं तैलं वातास्रदाहनुत्|११५| इति खुड्डाकपद्मकं तैलम्|
🔊 Audio coming soon
ಖುಡ್ಡಾಕಪದ್ಮಕಮಿತಿ ಅಲ್ಪಪದ್ಮಕಸಞ್ಜ್ಞಂ; ಸಞ್ಜ್ಞಾ ಚೈಷಾ ವೈದ್ಯವ್ಯವಹಾರಾರ್ಥಾ||೧೧೪||-
Adhikarana 20 (115-118) · Śloka 118
ಶತೇನ ಯಷ್ಟಿಮಧುಕಾತ್ ಸಾಧ್ಯಂ ದಶಗುಣಂ ಪಯಃ||೧೧೫|| ತಸ್ಮಿಂಸ್ತೈಲೇ ಚತುರ್ದ್ರೋಣೇ ಮಧುಕಸ್ಯ ಪಲೇನ ತು| ಸಿದ್ಧಂ ಮಧುಕಕಾಶ್ಮರ್ಯಸೈರ್ವಾ ವಾತರಕ್ತನುತ್||೧೧೬|| ಮಧುಪರ್ಣ್ಯಾಃ ಪಲಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಚತುರ್ಗುಣೇ| ಕ್ಷೀರೇ ಸಾಧ್ಯಂ ಶತಂ ಕೃತ್ವಾ ತದೇವಂ ಮಧುಕಾಚ್ಛತೇ||೧೧೭|| ಸಿದ್ಧಂ ದೇಯಂ ತ್ರಿದೋಷೇ ಸ್ಯಾದ್ವಾತಾಸ್ರೇ ಶ್ವಾಸಕಾಸನುತ್| ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುರೋಗವೀಸರ್ಪಕಾಮಲಾದಾಹನಾಶನಮ್||೧೧೮|| ಇತಿ ಶತಪಾಕಂ ಮಧುಕತೈಲಮ್|
शतेन यष्टिमधुकात् साध्यं दशगुणं पयः||११५|| तस्मिंस्तैले चतुर्द्रोणे मधुकस्य पलेन तु| सिद्धं मधुककाश्मर्यसैर्वा वातरक्तनुत्||११६|| मधुपर्ण्याः पलं पिष्ट्वा तैलप्रस्थं चतुर्गुणे| क्षीरे साध्यं शतं कृत्वा तदेवं मधुकाच्छते||११७|| सिद्धं देयं त्रिदोषे स्याद्वातास्रे श्वासकासनुत्| हृत्पाण्डुरोगवीसर्पकामलादाहनाशनम्||११८|| इति शतपाकं मधुकतैलम्|
🔊 Audio coming soon
ಶತೇನ ಯಷ್ಟಿಮಧುಕಾದಿತ್ಯಾದೌ ಯಷ್ಟೀಮಧುಪಲಶತಂ ದಶಗುಣೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಾಧ್ಯಂ, ತೇನ ಚತುರ್ಭಾಗಸ್ಥಿತೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ತೈಲಂ ಪಕ್ತವ್ಯಮ್| ತದೇವಂ ಮಧುಕಾಚ್ಛತೇ ಸಿದ್ಧಮಿತಿ ಶತಧಾಪಾಕೇನ ಮಧುಕಪಲಶತಾತ್ ಸಿದ್ಧಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅನೇನ ಚ ಮಧುಕಪಲಶತಸಾಧನೋಪದೇಶೇನ ಶತಂ ಕೃತ್ವೇತ್ಯತ್ರ ಶತಶಬ್ದಸ್ಯ ವಿಪುಲವಾಚಿತಾಂ ನಿಷೇಣಯತಿ||೧೧೫-೧೧೮||
Adhikarana 21 (119-120) · Śloka 120
ಬಲಾಕಷಾಯಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ತೈಲಂ ಕ್ಷೀರಸಮಂ ಪಚೇತ್| ಸಹಸ್ರಂ ಶತವಾರಂ ವಾ ವಾತಾಸೃಗ್ವಾತರೋಗನುತ್||೧೧೯|| ರಸಾಯನಮಿದಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಪ್ರಸಾದನಮ್| ಜೀವನಂ ಬೃಂಹಣಂ ಸ್ವರ್ಯಂ ಶುಕ್ರಾಸೃಗ್ದೋಷನಾಶನಮ್||೧೨೦|| ಇತಿ ಸಹಸ್ರಪಾಕಂ ಶತಪಾಕಂ ವಾ ಬಲಾತೈಲಮ್|
बलाकषायकल्काभ्यां तैलं क्षीरसमं पचेत्| सहस्रं शतवारं वा वातासृग्वातरोगनुत्||११९|| रसायनमिदं श्रेष्ठमिन्द्रियाणां प्रसादनम्| जीवनं बृंहणं स्वर्यं शुक्रासृग्दोषनाशनम्||१२०|| इति सहस्रपाकं शतपाकं वा बलातैलम्|
🔊 Audio coming soon
ಬಲಾಕಷಾಯೇತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತಶತಸಹಸ್ರಪಾಕೇ ಅತ್ಯರ್ಥಪಾಕಾತ್ ಸ್ನೇಹಕ್ಷಯಂ ಪಶ್ಯನ್ತಃ ಶತಗುಣೇನ ಸಹಸ್ರಗುಣೇನ ವಾ ದ್ರವೇಣೈಕದೈವ ಪಾಕಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ; ಕಿನ್ತು ತಾವತೀ ಸ್ನೇಹಮಾತ್ರಾಽತ್ರ ಪಕ್ತವ್ಯಾ ಯಾ ಪಾಕೋಪಕ್ಷಯೇಣ ನಿಃಶೇಷಾ ನ ಭವತಿ, ಕ್ಷೀರಂ ಚಾತ್ರ ಸ್ನೇಹವರ್ಧಕಮಸ್ತಿ, ತೇನ ಯಥಾಶ್ರುತಮೇವಾತ್ರಾಚಾರ್ಯವಚನಂ ಪ್ರಮಾಣಮಿತಿ ಪಶ್ಯಾಮಃ| ಕಿಞ್ಚ ಪ್ರತ್ಯಾಸನ್ನೇ ಏವ ಪಾಕೇ ಸದ್ರವೇ ಸ್ನೇಹಕಲ್ಕೋದ್ಧರಣಮತ್ರ ಕರ್ತವ್ಯಂ, ತೇನ ಸ್ನೇಹಾಪೇಪಕ್ಷಯೈಽಪಿ ಮಾತ್ರಾಽನೇನ ಭವತಿ||೧೧೯-೧೨೦||
Adhikarana 22 (121-122) · Śloka 122
ಗುಡೂಚೀರಸದುಗ್ಧಾಭ್ಯಾಂ ತೈಲಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇನ ವಾ| ಸಿದ್ಧಂ ಮಧುಕಕಾಶ್ಮರ್ಯರಸೈರ್ವಾ ವಾತರಕ್ತನುತ್||೧೨೧|| ಆರನಾಲಾಢಕೇ ತೈಲಂ ಪಾದಸರ್ಜರಸಂ ಶೃತಮ್| ಪ್ರಭೂತೇ ಖಜಿತಂ ತೋಯೇ ಜ್ವರದಾಹಾರ್ತಿನುತ್ ಪರಮ್||೧೨೨||
गुडूचीरसदुग्धाभ्यां तैलं द्राक्षारसेन वा| सिद्धं मधुककाश्मर्यरसैर्वा वातरक्तनुत्||१२१|| आरनालाढके तैलं पादसर्जरसं शृतम्| प्रभूते खजितं तोये ज्वरदाहार्तिनुत् परम्||१२२||
🔊 Audio coming soon
ಗುಡೂಚೀತ್ಯಾದೌ ದ್ರವಾತ್ ಪಾದಿಕಃ ಸ್ನೇಹ ಇತಿ ನ್ಯಾಯಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥಂ ತೈಲಸ್ಯ ಭವತಿ| ಖಜಿತಮಿತಿ ಮಥಿತಮ್||೧೨೧-೧೨೨||
Adhikarana 23 (123) · Śloka 123
ಸಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಮಾಞ್ಜಿಷ್ಠಂ ಸಸರ್ಜರಸಸಾರಿವಮ್| ಪಿಣ್ಡತೈಲಂ ತದಭ್ಯಙ್ಗಾದ್ಬಾತರಕ್ತರುಜಾಪಹಮ್||೧೨೩|| ಇತಿ ಪಿಣ್ಡತೈಲಮ್|
समधूच्छिष्टमाञ्जिष्ठं ससर्जरससारिवम्| पिण्डतैलं तदभ्यङ्गाद्बातरक्तरुजापहम्||१२३|| इति पिण्डतैलम्|
🔊 Audio coming soon
ಸಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟೇತ್ಯಾದೌ ಮಧುಚ್ಛಿಷ್ಟಾದೀನಿ ಕಲ್ಕಃ, ಜಲಂ ಚ ದ್ರವಂ ದೇಯಮ್| ಪಿಣ್ಡತೈಲಭಾಷಯಾ ಚಾತ್ರ ವಸ್ತ್ರಪೂತಮೇವೈತತ್ತೇಲಂ ಕರ್ತವ್ಯಮಿತ್ಯಾಹುಃ| ಕಿನ್ತು, ಆರನಾಲಾಢಕಸಾಧ್ಯತೈಲೇ ಏವ ಸರ್ಜರಸಸ್ಥಾನೇ ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಾದೀನಾಂ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಾತ್ ಪಿಣ್ಡತೈಲಮನೇನೋಚ್ಯತ ಇತಿ ಜತೂಕರ್ಣವಚನಾದುನ್ನೀಯತೇ; ಉಕ್ತಂ ಹಿ ತತ್ರ- “ಕಾಞ್ಜಿಕಸರ್ಜರಸಶೃತಂ ಖಜಿತಂ ಬಹುನಾ ಜಲೇನ ಸಿಕ್ಥಕಸರ್ಜರಸೈರ್ಯುಕ್ತಮಭ್ಯಞ್ಜನಮ್” ಇತಿ||೧೨೩||
Adhikarana 24 (124-155) · Śloka 155
ದಶಮೂಲಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಸದ್ಯಃ ಶೂಲನಿವಾರಣಮ್| ಪರಿಷೇಕೋಽನಿಲಪ್ರಾಯೇ ತದ್ವತ್ ಕೋಷ್ಣೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ||೧೨೪|| ಸ್ನೇಹೈರ್ಮಧುರಸಿದ್ಧೈರ್ವಾ ಚತುರ್ಭಿಃ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್| ಸ್ತಮ್ಭಾಕ್ಷೇಪಕಶೂಲಾರ್ತಂ ಕೋಷ್ಣೈರ್ದಾಹೇ ತು ಶೀತಲೈಃ||೧೨೫|| ತದ್ವದ್ಗವ್ಯಾವಿಕಚ್ಛಾಗೈಃ ಕ್ಷೀರೈಸ್ತೈಲವಿಮಿಶ್ರಿತೈಃ| ಕ್ವಾಥೈರ್ವಾ ಜೀವನೀಯಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ವಾ ಭಿಷಕ್||೧೨೬|| ದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷುರಸಮದ್ಯಾನಿ ದಧಿಮಸ್ತ್ವಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕಮ್| ಸೇಕಾರ್ಥೇ ತಣ್ಡುಲಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಮ್ಬು ಚ ಶಸ್ಯತೇ||೧೨೭|| ಕುಮುದೋತ್ಪಲಪದ್ಮಾದ್ಯೈರ್ಮಣಿಹಾರೈಃ ಸಚನ್ದನೈಃ| ಶೀತತೋಯಾನುಗೈರ್ದಾಹೇ ಪ್ರೋಕ್ಷಣಂ ಸ್ಪರ್ಶನಂ ಹಿತಮ್||೧೨೮|| ಚನ್ದ್ರಪಾದಾಮ್ಬುಸಂಸಿಕ್ತೇ ಕ್ಷೌಮಪದ್ಮದಲಚ್ಛದೇ| ಶಯನೇ ಪುಲಿನಸ್ಪರ್ಶಶೀತಮಾರುತವೀಜಿತೇ||೧೨೯|| ಚನ್ದನಾರ್ದ್ರಸ್ತನಕರಾಃ ಪ್ರಿಯಾ ನಾರ್ಯಃ ಪ್ರಿಯಂವದಾಃ| ಸ್ಪರ್ಶಶೀತಾಃ ಸುಖಸ್ಪರ್ಶಾ ಘ್ನನ್ತಿ ದಾಹಂ ರುಜಂ ಕ್ಲಮಮ್||೧೩೦|| ಸರಾಗೇ ಸರುಜೇ ದಾಹೇ ರಕ್ತಂ ವಿಸ್ರಾವ್ಯ ಲೇಪಯೇತ್| ಮಧುಕಾಶ್ವತ್ಥತ್ವಙ್ಮಾಂಸೀವೀರೋದುಮ್ಬರಶಾದ್ವಲೈಃ||೧೩೧|| ಜಲಜೈರ್ಯವಚೂರ್ಣೈರ್ವಾ ಸಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಪಯೋಘೃತೈಃ| ಸರ್ಪಿಷಾ ಜೀವನೀಯೈರ್ವಾ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಲೇಪೋಽರ್ತಿದಾಹನುತ್||೧೩೨|| ತಿಲಾಃ ಪ್ರಿಯಾಲೋ ಮಧುಕಂ ಬಿಸಂ ಮೂಲಂ ಚ ವೇತಸಾತ್| ಆಜೇನ ಪಯಸಾ ಪಿಷ್ಟಃ ಪ್ರಲೇಪೋ ದಾಹರಾಗನುತ್||೧೩೩|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದಾರ್ವೀಮಧುಕಚನ್ದನೈಃ| ಸಿತೋಪಲೈರಕಾಸಕ್ತುಮಸೂರೋಶೀರಪದ್ಮಕೈಃ||೧೩೪|| ಲೇಪೋ ರುಗ್ದಾಹವೀಸರ್ಪರಾಗಶೋಫನಿವಾರಣಃ| ಪಿತ್ತರಕ್ತೋತ್ತರೇ ತ್ವೇತೇ, ಲೇಪಾನ್ ವಾತೋತ್ತರೇ ಶೃಣು||೧೩೫|| ವಾತಘ್ನೈಃ ಸಾಧಿತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸಕ್ಷೀರಮುದ್ಗಪಾಯಸಃ | ತಿಲಸರ್ಷಪಪಿಣ್ಡೈರ್ವಾಽಪ್ಯುಪನಾಹೋ ರುಜಾಪಹಃ||೧೩೬|| ಔದಕಪ್ರಸಹಾನೂಪವೇಶವಾರಾಃ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಾಃ| ಜೀವನೀಯೌಷಧೈಃ ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತಾಃ ಸ್ಯುರುಪನಾಹನೇ||೧೩೭|| ಸ್ತಮ್ಭತೋದರುಗಾಯಾಮಶೋಥಾಙ್ಗಗ್ರಹನಾಶನಾಃ| ಜೀವನೀಯೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಾ ಸಪಯಸ್ಕಾ ವಸಾಽಪಿ ವಾ||೧೩೮|| ಘೃತಂ ಸಹಚರಾನ್ಮೂಲಂ ಜೀವನ್ತೀ ಚ್ಛಾಗಲಂ ಪಯಃ| ಲೇಪಃ ಪಿಷ್ಟಾಸ್ತಿಲಾಸ್ತದ್ವದ್ಭೃಷ್ಟಾಃ ಪಯಸಿ ನಿರ್ವೃತಾಃ||೧೩೯|| ಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟಮುಮಾಲೇಪಮೇರಣ್ಡಸ್ಯ ಫಲಾನಿ ಚ| ಕುರ್ಯಾಚ್ಛೂಲನಿವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಶತಾಹ್ವಾಮನಿಲೇಽಧಿಕೇ||೧೪೦|| ಸಮೂಲಾಗ್ರಚ್ಛದೈರಣ್ಡಕ್ವಾಥೇ ದ್ವಿಪ್ರಾಸ್ಥಿಕಂ ಪೃಥಕ್| ಘೃತಂ ತೈಲಂ ವಸಾ ಮಜ್ಜಾ ಚಾನೂಪಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಾಮ್||೧೪೧|| ಕಲ್ಕಾರ್ಥೇ ಜೀವನೀಯಾನಿ ಗವ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಮಥಾಜಕಮ್| ಹರಿದ್ರೋತ್ಪಲಕುಷ್ಠೈಲಾಶತಾಹ್ವಾಶ್ವಹನಚ್ಛದಾನ್ ||೧೪೨|| ಬಿಲ್ವಮಾತ್ರಾನ್ ಪೃಥಕ್ ಪುಷ್ಪಂ ಕಾಕುಭಂ ಚಾಪಿ ಸಾಧಯೇತ್| ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಪಲಾನ್ಯಷ್ಟೌ ದದ್ಯಾಚ್ಛೀತೇಽವತಾರಿತೇ||೧೪೩|| ಶೂಲೇನೈಷೋಽರ್ದಿತಾಙ್ಗಾನಾಂ ಲೇಪಃ ಸನ್ಧಿಗತೇಽನಿಲೇ| ವಾತರಕ್ತೇ ಚ್ಯುತೇ ಭಗ್ನೇ ಖಞ್ಜೇ ಕುಬ್ಜೇ ಚ ಶಸ್ಯತೇ||೧೪೪|| ಶೋಫಗೌರವಕಣ್ಡ್ವಾದ್ಯೈರ್ಯುಕ್ತೇ ತ್ವಸ್ಮಿನ್ ಕಫೋತ್ತರೇ| ಮೂತ್ರಕ್ಷಾರಸುರಾಪಕ್ವಂ ಘೃತಮಭ್ಯಞ್ಜನೇ ಹಿತಮ್||೧೪೫|| ಪದ್ಮಕಂ ತ್ವಕ್ ಸಮಧುಕಂ ಸಾರಿವಾ ಚೇತಿ ತೈರ್ಘೃತಮ್| ಸಿದ್ಧಂ ಸಮಧುಶುಕ್ತಂ ಸ್ಯಾತ್ ಸೇಕಾಭ್ಯಙ್ಗೇ ಕಫೋತ್ತರೇ||೧೪೬|| ಕ್ಷಾರಸ್ತೈಲಂ ಗವಾಂ ಮೂತ್ರಂ ಜಲಂ ಚ ಕಟುಕೈಃ ಶೃತಮ್| ಪರಿಷೇಕೇ ಪ್ರಶಂಸನ್ತಿ ವಾತರಕ್ತೇ ಕಫೋತ್ತರೇ||೧೪೭|| ಲೇಪಃ ಸರ್ಷಪನಿಮ್ಬಾರ್ಕಹಿಂಸ್ರಾಕ್ಷೀರತಿಲೈರ್ಹಿತಃ| ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಸಿದ್ಧಃ ಕಪಿತ್ಥತ್ವಗ್ಘೃತಕ್ಷೀರೈಃ ಸಸಕ್ತುಭಿಃ||೧೪೮|| ಗೃಹಧೂಮೋ ವಚಾ ಕುಷ್ಠಂ ಶತಾಹ್ವಾ ರಜನೀದ್ವಯಮ್| ಪ್ರಲೇಪಃ ಶೂಲನುದ್ವಾತರಕ್ತೇ ವಾತಕಫೋತ್ತರೇ||೧೪೯|| ತಗರಂ ತ್ವಕ್ ಶತಾಹ್ವೈಲಾ ಕುಷ್ಠಂ ಮುಸ್ತಂ ಹರೇಣುಕಾ| ದಾರು ವ್ಯಾಘ್ರನಖಂ ಚಾಮ್ಲಪಿಷ್ಟಂ ವಾತಕಫಾಸ್ರನುತ್||೧೫೦|| ಮಧುಶಿಗ್ರೋರ್ಹಿತಂ ತದ್ವದ್ಬೀಜಂ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಸಂಯುತಮ್| ಮುಹೂರ್ತಂ ಲಿಪ್ತಮಮ್ಲೈಶ್ಚ ಸಿಞ್ಚೇದ್ವಾತಕಫೋತ್ತರಮ್||೧೫೧|| ತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷಪತ್ರೈಲಾತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀಚಿತ್ರಕಂ ವಚಾಮ್| ವಿಡಙ್ಗಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ರೋಮಶಂ ವೃಷಕತ್ವಚಮ್||೧೫೨|| ಋದ್ಧಿಂ ತಾಮಲಕೀಂ ಚವ್ಯಂ ಸಮಭಾಗಾನಿ ಪೇಷಯೇತ್| ಕಲ್ಯಂ ಲಿಪ್ತಮಯಸ್ಪಾತ್ರೇ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಭಕ್ಷಯೇತ್ತತಃ||೧೫೩|| ವರ್ಜಯೇದ್ದಧಿಶುಕ್ತಾನಿ ಕ್ಷಾರಂ ವೈರೋಧಿಕಾನಿ ಚ| ವಾತಾಸ್ರೇ ಸರ್ವದೋಷೇಽಪಿ ಹಿತಂ ಶೂಲಾರ್ದಿತೇ ಪರಮ್||೧೫೪|| ಬುದ್ಧ್ವಾ ಸ್ಥಾನವಿಶೇಷಾಂಶ್ಚ ದೋಷಾಣಾಂ ಚ ಬಲಾಬಲಮ್| ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಿದಂ ಕುರ್ಯಾದೂಹಾಪೋಹವಿಕಲ್ಪವಿತ್||೧೫೫||
दशमूलशृतं क्षीरं सद्यः शूलनिवारणम्| परिषेकोऽनिलप्राये तद्वत् कोष्णेन सर्पिषा||१२४|| स्नेहैर्मधुरसिद्धैर्वा चतुर्भिः परिषेचयेत्| स्तम्भाक्षेपकशूलार्तं कोष्णैर्दाहे तु शीतलैः||१२५|| तद्वद्गव्याविकच्छागैः क्षीरैस्तैलविमिश्रितैः| क्वाथैर्वा जीवनीयानां पञ्चमूलस्य वा भिषक्||१२६|| द्राक्षेक्षुरसमद्यानि दधिमस्त्वम्लकाञ्जिकम्| सेकार्थे तण्डुलक्षौद्रशर्कराम्बु च शस्यते||१२७|| कुमुदोत्पलपद्माद्यैर्मणिहारैः सचन्दनैः| शीततोयानुगैर्दाहे प्रोक्षणं स्पर्शनं हितम्||१२८|| चन्द्रपादाम्बुसंसिक्ते क्षौमपद्मदलच्छदे| शयने पुलिनस्पर्शशीतमारुतवीजिते||१२९|| चन्दनार्द्रस्तनकराः प्रिया नार्यः प्रियंवदाः| स्पर्शशीताः सुखस्पर्शा घ्नन्ति दाहं रुजं क्लमम्||१३०|| सरागे सरुजे दाहे रक्तं विस्राव्य लेपयेत्| मधुकाश्वत्थत्वङ्मांसीवीरोदुम्बरशाद्वलैः||१३१|| जलजैर्यवचूर्णैर्वा सयष्ट्याह्वपयोघृतैः| सर्पिषा जीवनीयैर्वा पिष्टैर्लेपोऽर्तिदाहनुत्||१३२|| तिलाः प्रियालो मधुकं बिसं मूलं च वेतसात्| आजेन पयसा पिष्टः प्रलेपो दाहरागनुत्||१३३|| प्रपौण्डरीकमञ्जिष्ठादार्वीमधुकचन्दनैः| सितोपलैरकासक्तुमसूरोशीरपद्मकैः||१३४|| लेपो रुग्दाहवीसर्परागशोफनिवारणः| पित्तरक्तोत्तरे त्वेते, लेपान् वातोत्तरे शृणु||१३५|| वातघ्नैः साधितः स्निग्धः सक्षीरमुद्गपायसः | तिलसर्षपपिण्डैर्वाऽप्युपनाहो रुजापहः||१३६|| औदकप्रसहानूपवेशवाराः सुसंस्कृताः| जीवनीयौषधैः स्नेहयुक्ताः स्युरुपनाहने||१३७|| स्तम्भतोदरुगायामशोथाङ्गग्रहनाशनाः| जीवनीयौषधैः सिद्धा सपयस्का वसाऽपि वा||१३८|| घृतं सहचरान्मूलं जीवन्ती च्छागलं पयः| लेपः पिष्टास्तिलास्तद्वद्भृष्टाः पयसि निर्वृताः||१३९|| क्षीरपिष्टमुमालेपमेरण्डस्य फलानि च| कुर्याच्छूलनिवृत्त्यर्थं शताह्वामनिलेऽधिके||१४०|| समूलाग्रच्छदैरण्डक्वाथे द्विप्रास्थिकं पृथक्| घृतं तैलं वसा मज्जा चानूपमृगपक्षिणाम्||१४१|| कल्कार्थे जीवनीयानि गव्यं क्षीरमथाजकम्| हरिद्रोत्पलकुष्ठैलाशताह्वाश्वहनच्छदान् ||१४२|| बिल्वमात्रान् पृथक् पुष्पं काकुभं चापि साधयेत्| मधूच्छिष्टपलान्यष्टौ दद्याच्छीतेऽवतारिते||१४३|| शूलेनैषोऽर्दिताङ्गानां लेपः सन्धिगतेऽनिले| वातरक्ते च्युते भग्ने खञ्जे कुब्जे च शस्यते||१४४|| शोफगौरवकण्ड्वाद्यैर्युक्ते त्वस्मिन् कफोत्तरे| मूत्रक्षारसुरापक्वं घृतमभ्यञ्जने हितम्||१४५|| पद्मकं त्वक् समधुकं सारिवा चेति तैर्घृतम्| सिद्धं समधुशुक्तं स्यात् सेकाभ्यङ्गे कफोत्तरे||१४६|| क्षारस्तैलं गवां मूत्रं जलं च कटुकैः शृतम्| परिषेके प्रशंसन्ति वातरक्ते कफोत्तरे||१४७|| लेपः सर्षपनिम्बार्कहिंस्राक्षीरतिलैर्हितः| श्रेष्ठः सिद्धः कपित्थत्वग्घृतक्षीरैः ससक्तुभिः||१४८|| गृहधूमो वचा कुष्ठं शताह्वा रजनीद्वयम्| प्रलेपः शूलनुद्वातरक्ते वातकफोत्तरे||१४९|| तगरं त्वक् शताह्वैला कुष्ठं मुस्तं हरेणुका| दारु व्याघ्रनखं चाम्लपिष्टं वातकफास्रनुत्||१५०|| मधुशिग्रोर्हितं तद्वद्बीजं धान्याम्लसंयुतम्| मुहूर्तं लिप्तमम्लैश्च सिञ्चेद्वातकफोत्तरम्||१५१|| त्रिफलाव्योषपत्रैलात्वक्क्षीरीचित्रकं वचाम्| विडङ्गं पिप्पलीमूलं रोमशं वृषकत्वचम्||१५२|| ऋद्धिं तामलकीं चव्यं समभागानि पेषयेत्| कल्यं लिप्तमयस्पात्रे मध्याह्ने भक्षयेत्ततः||१५३|| वर्जयेद्दधिशुक्तानि क्षारं वैरोधिकानि च| वातास्रे सर्वदोषेऽपि हितं शूलार्दिते परम्||१५४|| बुद्ध्वा स्थानविशेषांश्च दोषाणां च बलाबलम्| चिकित्सितमिदं कुर्यादूहापोहविकल्पवित्||१५५||
🔊 Audio coming soon
ಮಧುರಸಿದ್ಧೈರಿತಿ ಜೀವನೀಯಸಿದ್ಧಸ್ನೇಹೈಃ| ತಣ್ಡುಲೇತ್ಯಾದೌ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ತ್ರಿಭಿರಮ್ಬುಶಬ್ದಃ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಶೀತತೋಯಾನುಗೈರಿತಿ ಶೀತತೋಯಸಿಕ್ತೈಃ| ಚನ್ದ್ರಪಾದಾಮ್ಬುಸಂಸಿಕ್ತೇ ಇತಿ ತುಷಾರಜಲಸಿಕ್ತೈ| ಪುಲಿನಂ ನದೀತಟಃ, ಪುಲಿನಸ್ಪರ್ಶೇನ ಶೀತೋ ಮಾರುತಃ, ತೇನ ವೀಜಿತೇ ಶಯನೇ, ‘ಶಯನಸ್ಯ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಏರಕಾ ಹೋಗ್ಗಲಃ| ಪಯಸಿ ನಿರ್ವೃತಾ ಇತಿ ಕ್ಷೀರೇ ನಿರ್ವಾಪಿತಾಃ| ಉಮಾ ಅತಸೀ| ಅಗ್ರಚ್ಛದಾಃ ತರುಣಪತ್ರಾಣಿ | ಮೂತ್ರಕ್ಷಾರೇತ್ಯಾದೌ ಕ್ಷಾರಃ ಕ್ಷಾರೋದಕಮ್| ಅಮ್ಲೈರಿತಿ ಕಾಞ್ಜಿಕಾದಿಭಿಃ| ರೋಮಶಂ ಕಾಸೀಸಮ್| ಕಲ್ಯಮಿತಿ ಪ್ರಾತಃ| ಅವಸ್ಥಾಕರ್ತವ್ಯಮಾಹ- ಬುದ್ಧ್ವೇತ್ಯಾದಿ| ಊಹಾಪೋಹವಿಕಲ್ಪವಿದಿತಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಯ ಊಹಾಪೋಹವಿಕಲ್ಪಜ್ಞಃ||೧೨೪-೧೫೫||
Adhikarana 25 (156-159) · Śloka 159
ಕುಪಿತೇ ಮಾರ್ಗಸಂರೋಧಾನ್ಮೇದಸೋ ವಾ ಕಫಸ್ಯ ವಾ| ಅತಿವೃದ್ಧ್ಯಾಽನಿಲೇ ನಾದೌ ಶಸ್ತಂ ಸ್ನೇಹನಬೃಂಹಣಮ್||೧೫೬|| ವ್ಯಾಯಾಮಶೋಧನಾರಿಷ್ಟಮೂತ್ರಪಾನೈರ್ವಿರೇಚನೈಃ| ತಕ್ರಾಭಯಾಪ್ರಯೋಗೈಶ್ಚ ಕ್ಷಪಯೇತ್ ಕಫಮೇದಸೀ||೧೫೭|| ಬೋಧವೃಕ್ಷಕಷಾಯಂ ತು ಪ್ರಪಿಬೇನ್ಮಧುನಾ ಸಹ| ವಾತರಕ್ತಂ ಜಯತ್ಯಾಶು ತ್ರಿದೋಷಮಪಿ ದಾರುಣಮ್||೧೫೮|| ಪುರಾಣಯವಗೋಧೂಮಸೀಧ್ವರಿಷ್ಟಸುರಾಸವೈಃ| ಶಿಲಾಜತುಪ್ರಯೋಗೈಶ್ಚ ಗುಗ್ಗುಲೋರ್ಮಾಕ್ಷಿಕಸ್ಯ ಚ||೧೫೯||
कुपिते मार्गसंरोधान्मेदसो वा कफस्य वा| अतिवृद्ध्याऽनिले नादौ शस्तं स्नेहनबृंहणम्||१५६|| व्यायामशोधनारिष्टमूत्रपानैर्विरेचनैः| तक्राभयाप्रयोगैश्च क्षपयेत् कफमेदसी||१५७|| बोधवृक्षकषायं तु प्रपिबेन्मधुना सह| वातरक्तं जयत्याशु त्रिदोषमपि दारुणम्||१५८|| पुराणयवगोधूमसीध्वरिष्टसुरासवैः| शिलाजतुप्रयोगैश्च गुग्गुलोर्माक्षिकस्य च||१५९||
🔊 Audio coming soon
ಕುಪಿತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಮೇದಸಃ ಕಫಸ್ಯ ವಾ ಅತಿವೃದ್ಧ್ಯಾ ಕೃತಾತ್ ಮಾರ್ಗಸಂರೋಧಾದನಿಲೇ ಕುಪಿತೇ ಸತಿ ಆದೌ ಸ್ನೇಹನಂ ತಥಾ ಬೃಂಹಣಂ ಚ ನ ಶಸ್ತಮಿತಿ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥಃ| ಅತ್ರ ಸ್ನೇಹನಬೃಂಹಣನಿಷೇಧೇ ಸತಿ ಕರ್ತವ್ಯಮಾಹ- ವ್ಯಾಯಾಮೇತ್ಯಾದಿನಾ ಮಾಕ್ಷಿಕಸ್ಯ ಚೇತ್ಯನ್ತೇನ||೧೫೬-೧೫೯||
Adhikarana 26 (160) · Śloka 160
ಗಮ್ಭೀರೇ ರಕ್ತಮಾಕ್ರಾನ್ತಂ ಸ್ಯಾಚ್ಚೇತ್ತದ್ವಾತವಜ್ಜಯೇತ್| ಪಶ್ಚಾದ್ವಾತೇ ಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ಯಾದ್ವಾತರಕ್ತಪ್ರಸಾದನೀಮ್||೧೬೦||
गम्भीरे रक्तमाक्रान्तं स्याच्चेत्तद्वातवज्जयेत्| पश्चाद्वाते क्रियां कुर्याद्वातरक्तप्रसादनीम्||१६०||
🔊 Audio coming soon
ಗಮ್ಭೀರೇ ಇತಿ ಅವಗಾಢೇ ಅನುತ್ತಾನೇ ವಾತರಕ್ತೇ| ರಕ್ತಮಾಕ್ರಾನ್ತಮಿತಿ ಅಭಿಭೂತಂ ವಾಯುನಾ ವಾತವಜ್ಜಯೇದಿತಿ| ಏತತ್ಕ್ರಿಯೋತ್ತರಕಾಲೀನಂ ಕರ್ತವ್ಯಮಾಹ- ಪಶ್ಚಾದ್ವಾತೇತ್ಯಾದಿ| ಕಫಮೇದೋವೃತೇ ಏವ ನಿರ್ಜಿತಕಫಮೇದಸಿ ವಾತೇ ವಾತರಕ್ತಪ್ರಸಾದಿನೀ ಕ್ರಿಯಾ ಅತ್ರೈವೋಕ್ತಸ್ನೇಹಪ್ರಯೋಗಾದಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾ; ವಾತವಿಕಾರತ್ವಾದ್ ವಾತವ್ಯಾಧಿಚಿಕಿತ್ಸಿತೇನ ಜಯೇತ್| ಏತಚ್ಚ ವಾತೇನ ರಕ್ತಾಭಿಭವನಂ ಗಮ್ಭೀರ ಏವ ವಾತರಕ್ತೇ ಪ್ರಾಯೋ ಭವತೀತಿ ದರ್ಶಯಿತುಂ ‘ಗಮ್ಭೀರೇ’ ಇತಿ ಕೃತಮ್| ಗಮ್ಭೀರಾನುಗತೇ ಹಿ ವಾತರಕ್ತೇ ರಕ್ತಂ ಬಹು ನಾಸ್ತಿ, ಯತೋ ರಕ್ತಸ್ಯ ದ್ವಿತೀಯಾ ರಕ್ತಧರಾ ತ್ವಕ್ ಸ್ಥಾನಂ; ತೇನೋತ್ತಾನೇ ಏವ ರಕ್ತಂ ಬಲವತ್, ಬಾಹ್ಯಸ್ಥಾನತ್ವಾದ್ರಕ್ತಸ್ಯ||೧೬೦||
Adhikarana 27 (161-162) · Śloka 162
ರಕ್ತಪಿತ್ತಾತಿವೃದ್ಧ್ಯಾ ತು ಪಾಕಮಾಶು ನಿಯಚ್ಛತಿ| ಭಿನ್ನಂ ಸ್ರವತಿ ವಾ ರಕ್ತಂ ವಿದಗ್ಧಂ ಪೂಯಮೇವ ವಾ||೧೬೧|| ತಯೋಃ ಕ್ರಿಯಾ ವಿಧಾತವ್ಯಾ ಭೇದಶೋಧನರೋಪಣೈಃ | ಕುರ್ಯಾದುಪದ್ರವಾಣಾಂ ಚ ಕ್ರಿಯಾಂ ಸ್ವಾಂ ಸ್ವಾಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಾತ್||೧೬೨||
रक्तपित्तातिवृद्ध्या तु पाकमाशु नियच्छति| भिन्नं स्रवति वा रक्तं विदग्धं पूयमेव वा||१६१|| तयोः क्रिया विधातव्या भेदशोधनरोपणैः | कुर्यादुपद्रवाणां च क्रियां स्वां स्वाच्चिकित्सितात्||१६२||
🔊 Audio coming soon
ಆವಸ್ಥಿಕಂ ವಿಧಿಮಾಹ- ರಕ್ತೇತ್ಯಾದಿ| ರಕ್ತವೃದ್ಧ್ಯಾ ಪಿತ್ತವೃದ್ಧ್ಯಾ ಚೇತಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತಾತಿವೃದ್ಧ್ಯಾ| ಪಾಕಂ ನಿಯಚ್ಛತಿ ‘ವಾತರಕ್ತಮ್’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ತಯೋರಿತ್ಯಾದಿ ವೃದ್ಧಪಿತ್ತವೃದ್ಧರಕ್ತಕೃತಪಾಕಯೋರ್ವಾತರಕ್ತಯೋಃ| ಉಪದ್ರವಚಿಕಿತ್ಸಾಮತಿದಿಶನ್ನಾಹ- ಕುರ್ಯಾದಿತ್ಯಾದಿ||೧೬೧-೧೬೨||
Adhikarana 28 (163-165) · Śloka 165
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ಹೇತುಃ ಸ್ಥಾನಾನಿ ಮೂಲಂ ಚ ಯಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಾಯೇಣ ಸನ್ಧಿಷು| ಕುಪ್ಯತಿ ಪ್ರಾಕ್ ಚ ಯದ್ರೂಪಂ ದ್ವಿವಿಧಸ್ಯ ಚ ಲಕ್ಷಣಮ್||೧೬೩|| ಪೃಥಗ್ಭಿನ್ನಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಂ ಚ ದೋಷಾಧಿಕ್ಯಮುಪದ್ರವಾಃ| ಸಾಧ್ಯಂ ಯಾಪ್ಯಮಸಾಧ್ಯಂ ಚ ಕ್ರಿಯಾ ಸಾಧ್ಯಸ್ಯ ಚಾಖಿಲಾ||೧೬೪|| ವಾತರಕ್ತಸ್ಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ಸಮಾಸವ್ಯಾಸತಸ್ತಥಾ| ಮಹರ್ಷಿಣಾಽಗ್ನಿವೇಶಾಯ ತಥೈವಾವಸ್ಥಿಕೀ ಕ್ರಿಯಾ||೧೬೫||
तत्र श्लोकाः- हेतुः स्थानानि मूलं च यस्मात् प्रायेण सन्धिषु| कुप्यति प्राक् च यद्रूपं द्विविधस्य च लक्षणम्||१६३|| पृथग्भिन्नस्य लिङ्गं च दोषाधिक्यमुपद्रवाः| साध्यं याप्यमसाध्यं च क्रिया साध्यस्य चाखिला||१६४|| वातरक्तस्य निर्दिष्टा समासव्यासतस्तथा| महर्षिणाऽग्निवेशाय तथैवावस्थिकी क्रिया||१६५||
🔊 Audio coming soon
ಹೇತುಃ ಸ್ಥಾನಾನೀತ್ಯಾದಿಸಙ್ಗ್ರಹೇ ದೋಷಾಧಿಕ್ಯಮುಪದ್ರವಾಃ ಸಾಧ್ಯಂ ಯಾಪ್ಯಮಸಾಧ್ಯಂ ಚೇತಿ ಅನನುಕ್ರಮೇಣ ಸಙ್ಗ್ರಹಂ ಕರೋತಿ, ಉಪದ್ರವಾಣಾಮಭಾವಸದ್ಭಾವಸ್ತೋಕಭಾವೈಃ ಸಾಧ್ಯತ್ವಾಸಾಧ್ಯತ್ವಯಾಪ್ಯತ್ವಖ್ಯಾಪನಾರ್ಥಮ್||೧೬೩-೧೬೫||
Adhikarana puShpikA · Śloka 29
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ವಾತಶೋಣಿತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮೈಕೋನತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೯||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सितस्थाने वातशोणितचिकित्सितं नामैकोनत्रिंशोऽध्यायः||२९||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ವಾತರಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮೈಕೋನತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೯||