29. viṣacikitsitam

Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3

அதாதோ விஷசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨|| ப்ராகுத்பத்திஂ குணாந் யோநிஂ வேகால்லிங்காந்யுபக்ரமாந்| விஷஸ்ய ப்ருவதஃ ஸம்யகக்நிவேஶ நிபோத மே||௩||

ஶீதோபஶமப்ராதாந்யஸாமாந்யாத்தஷ்ணாசிகித்ஸிதமநு விஷசிகித்ஸிதமுச்யதே- ப்ராகித்யாதி| ப்ராகுத்பத்திஃ ஆத்யோத்பத்திஃ| யோநிரிதி அதிஷ்டாநம்| லிங்காநீதி தேஹஸம்பந்திவிஷஸ்ய லிங்காநி, ததா அந்நாதிகதஸ்ய ச லிங்காநி| அத்ர நாபஷ்டா குரவோ வதந்தீதி ந்யாயாச்சிஷ்யப்ரஶ்ந உந்நேயஃ| விஷஂ ச யத்யபி ரோகாதிகாரே ந ஸூத்ரிதஂ ஸாக்ஷாத், ததாऽபி விஷஜமதாபிதாநாத்தத்காரணதயா ஸூத்ரிதமேவ ரோகாதிகாரே ஜ்ஞேயஂ; தேந நோத்ஸூத்ரமிஹ விஷாபிதாநமிதி||௧-௩||

Adhikarana 2 (4-5) · Śloka 5

அமதார்தஂ ஸமுத்ரே து மத்யமாநே ஸுராஸுரைஃ| ஜஜ்ஞே ப்ராகமதோத்பத்தேஃ புருஷோ கோரதர்ஶநஃ||௪|| தீப்ததேஜாஶ்சதுர்தஂஷ்ட்ரோ ஹரிகேஶோऽநலேக்ஷணஃ| ஜகத்விஷண்ணஂ தஂ தஷ்ட்வா தேநாஸௌ விஷஸஞ்ஜ்ஞிதஃ||௫||

அமதார்தமித்யாதிநா ப்ராகுத்பத்த்யபிதாநஂ விஷஸ்ய மஹாப்ரபாவதர்ஶநார்தம்| ஹரிகேஶ இதி பிங்கலகேஶஃ| ஸ புருஷஃ விஷமுச்யதே விஷாதநாத்தேதோஃ; ஏவஂ ச விஷஶப்தநிருக்திருக்தா பவதி||௪-௫||

Adhikarana 3 (6) · Śloka 7

ஜங்கமஸ்தாவராயாஂ தத்யோநௌ ப்ரஹ்மா ந்யயோஜயத்| ததம்புஸம்பவஂ தஸ்மாத்த்விவிதஂ பாவகோபமம்||௬|| அஷ்டவேகஂ தஶகுணஂ சதுர்விஂஶத்யுபக்ரமம்|௭|

ததம்புஸம்பவஂ தஸ்மாத் த்விவிதமிதி ததம்புஸம்பவஂ ஸமுத்ரோத்பந்நஂ, தஸ்மாத் ஸமுத்ரத உத்பந்நத்வாதம்புஸம்பவஂ, ததா தஸ்மாத் ப்ரஹ்மணா யோநித்வயநியுக்தத்வாத் த்விவிதமித்யர்தஃ| அம்புஸம்பவத்வேந சாஸ்ய வர்ஷாப்ரகோபித்வஂ வக்ஷ்யமாணஂ யுக்தம்; அம்புயோநிபூதத்வேந சாஸ்ய ஜலேந ப்ரபாவாத் ப்ரஶமநஂ க்ரியத இதி ஜ்ஞேயம்| உக்தஂ ஹி பகவதா வ்யாஸேந- “அத்ப்யோऽக்நிர்ப்ரஹ்மதஃ க்ஷத்ரமஶ்மநோ லோஹமுத்திதம்| தஸ்மாத் ஸர்வத்ரகஂ தேஜஃ ஸ்வாஸு யோநிஷு ஶாம்யதி” இதி| அஷ்டவேகமிதி மநுஷ்யாபேக்ஷயாऽஷ்டவேகம் | தஶகுணாத்யக்ரே வக்ஷ்யமாணம்| உபக்ரமாஃ சிகித்ஸாநுஷ்டாநபேதாஃ||௬||-

Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8

தத்வர்ஷாஸ்வம்புயோநித்வாத் ஸங்க்லேதஂ குடவத்கதம்||௭|| ஸர்பத்யம்புதராபாயே ததகஸ்த்யோ ஹிநஸ்தி ச| ப்ரயாதி மந்தவீர்யத்வஂ விஷஂ தஸ்மாத்தநாத்யயே||௮||

விஷஸ்ய வர்ஷாஸு விஶேஷப்ரகோபே ஶரதி சோபஶமே ஹேதுமாஹ- தத்வர்ஷாஸ்வித்யாதி| குடோ யதா பிண்டிதோऽம்புயோநித்வாத்வர்ஷாஸு ஸங்க்லேதஂ யாதி, ததா விஷமபி க்லிந்நஂ விஸர்பதி உத்க்லிஷ்டஶக்திகஂ ச பவதி, அத ஏவ தூஷீவிஷார்தா அதிபீடிதா பவந்தி; அம்புதராணாஂ வத்திகாரணஂ வர்ஷாகமஃ; அகஸ்த்யப்ரபாவஶ்ச தஂ ஹிநஸ்தி||௭-௮||

Adhikarana 5 (9-10) · Śloka 10

ஸர்பாஃ கீடோந்துரா லூதா வஶ்சிகா கஹகோதிகாஃ| ஜலௌகாமத்ஸ்யமண்டூகாஃ கணபாஃ ஸககண்டகாஃ||௯|| ஶ்வஸிஂஹவ்யாக்ரகோமாயுதரக்ஷுநகுலாதயஃ| தஂஷ்ட்ரிணோ யே விஷஂ தேஷாஂ தஂஷ்ட்ரோத்தஂ ஜங்கமஂ மதம்||௧௦||

பராதிகாரத்வாத்விஷஸ்ய ஸர்பா இத்யாதிநா ஜங்கமஸ்தாவரயோநித்வயஂ ஸங்க்ஷேபாதேவாஹ| யத்யபி விஷகுணா அக்ரே உத்திஷ்டாஃ, ததாऽபி குணாநாஂ குண்யபேக்ஷத்வாதக்ரே விஷஸ்ய குணிநஃ ஸ்தாவரஜங்கமபேதபிந்நஸ்யாபிதாநம்; உத்தேஶே து ப்ரதமஂ குணாபிதாநஂ விஷஸ்ய கார்யகரணே குணப்ராதாந்யக்யாபநார்தம்| ஸர்பாதீநாஂ பேதா அக்ரே ஏவ வக்தவ்யாஃ, தேந தத்ரைவ வ்யாகர்தவ்யாஃ| ஆதிக்ரஹணாதுச்சிடிங்காதீநாஂ தந்த்ராந்தரோக்தாநாஂ க்ரஹணம்| அத்ர அதஂஷ்ட்ரிணோऽபி தஂஷ்ட்ரிஸர்பப்ராதாந்யாத்தஂஷ்ட்ரிண இத்யுக்தாஃ; ததா தஂஷ்ட்ரோத்தமிதி தஂஷ்ட்ரோத்தஸ்ய ஸர்வவிஷப்ராதாந்யாததஂஷ்ட்ரோத்தாநாமபி உந்துருவிஷாதீநாஂ க்ரஹணம்| உக்தஂ ஹ்யந்யத்ர “ஜங்கமஸ்ய விஷஸ்யோக்தாந்யதிஷ்டாநாநி ஷோடஶ| தத்ர தஷ்டிதஂஷ்ட்ராநிஃஶ்வாஸநகமூத்ரபுரீஷஶுக்ரலாலார்தவமுகஸந்தஂஶவிஶர்திதகுதாஸ்திபித்தஶூகஶவாநி” (ஸு.க.அ.௩) இதி| ததாऽந்யத்ராபி “ஶுக்ரமூத்ரபுரீஷாணி தேஹே நிபதிதாநி து| தாருணஂ கரமித்யாஹுஃ” இதி||௯-௧௦||

Adhikarana 6 (11-13) · Śloka 13

முஸ்தகஂ பௌஷ்கரஂ க்ரௌஞ்சஂ வத்ஸநாபஂ பலாஹகம்| கர்கடஂ காலகூடஂ ச கரவீரகஸஞ்ஜ்ஞகம்||௧௧|| பாலகேந்த்ராயுதஂ தைலஂ மேககஂ குஶபுஷ்பகம்| ரோஹிஷஂ புண்டரீகஂ ச லாங்கலக்யஞ்ஜநாபகம்||௧௨|| ஸங்கோசஂ மர்கடஂ ஶங்கீவிஷஂ ஹாலாஹலஂ ததா| ஏவமாதீநி சாந்யாநி மூலஜாநி ஸ்திராணி ச||௧௩||

ஸ்தாவரஜே விஷே மூலஜாநீதி பதஂ மூலஜஸ்ய பஹுத்வாத் ப்ராதாந்யாச்ச| தேந பத்ரபுஷ்பாதிஜாநாமபி விஷாணாஂ க்ரஹணஂ; யதுக்தஂ ஸுஶ்ருதே- “மூலஂ பத்ரஂ பலஂ புஷ்பஂ த்வக் க்ஷீரஂ ஸார ஏவ ச|| நிர்யாஸோ தாதவஶ்சைவ கந்தஶ்ச தஶமஃ ஸ்மதஃ” (ஸு.க.அ.௨) இதி| கந்தஸ்த்விஹ மூலவிஶேஷத்வாந்மூலஶப்தேநைவ கஹீதஃ| ஏதேஷாஂ ச ஸஞ்ஜ்ஞாஸம்பந்தே ஶபரகிராதாதய ஏவ தத்வித்யாஃ ப்ரமாணஂ, தே ஹி குருபரம்பரயா வ்யாக்யாநயந்தி||௧௧-௧௩||

Adhikarana 7 (14) · Śloka 14

கரஸஂயோகஜஂ சாந்யத்கரஸஞ்ஜ்ஞஂ கதப்ரதம்| காலாந்தரவிபாகித்வாந்ந ததாஶு ஹரத்யஸூந்||௧௪||

ஸ்தாவரஜங்கமாரப்தமேவ ததீயஂ விஷமாஹ- கரஸஂயோகஜமித்யாதி| கரார்தஃ ஸஂயோகோ யேஷாஂ தே கரஸஂயோகா த்ரவ்யபேதாஃ, தேப்யோ ஜாதஂ கரஸஂயோகஜம்| ‘கர’ இதி தந்த்ரே ஸஞ்ஜ்ஞா யஸ்ய தத் கரஸஞ்ஜ்ஞம்| தச்ச சிரகாரிரோகஜநகமப்ராணஹரம் | ஏததேவாஹ- காலாந்தரேத்யாதி| ஸுஶ்ருதேऽபி த்ரிவிதமேவ விஷமுக்தஂ- “ஸ்தாவரஂ ஜங்கமஂ சைவ கத்ரிமஂ சாபி யத்விஷம்” (ஸு.க.அ.௨) இத்யநேந| யத்து தூஷீவிஷமக்ரே வக்ஷ்யதி தத் த்ரிவிதாந்தர்கதஂ தர்ஶயிஷ்யாமஃ| கரஂ து த்விவிதஂ- நிர்விஷத்ரவ்யஸஂயோககதஂ, ததா ஸவிஷத்ரவ்யஸஂயோககதஂ ச; தத்ராத்யஂ கரஸஞ்ஜ்ஞம், உத்தரஂ து கத்ரிமமிதி வ்யவஸ்தா| தேநேமாமேவ வ்யவஸ்தாஂ கஹீத்வோக்தஂ ரஸாயநே- “தஂஷ்ட்ராவிஷே மூலவிஷே ஸகரே கத்ரிமே விஷே” (சி.அ.௧,பா.) இதி| ததா வத்தகாஶ்யபேऽப்யுக்தஂ- “ஸஂயோகஜஂ ச த்விவிதஂ ததீயஂ விஷமுச்யதே| கரஂ ஸ்யாதவிஷஂ தத்ர ஸவிஷஂ கத்ரிமஂ மதம்” இதி||௧௪||

Adhikarana 8 (15-17) · Śloka 17

நித்ராஂ தந்த்ராஂ க்லமஂ தாஹஂ ஸபாகஂ லோமஹர்ஷணம்| ஶோபஂ சைவாதிஸாரஂ ச ஜநயேஜ்ஜங்கமஂ விஷம்||௧௫|| ஸ்தாவரஂ து ஜ்வரஂ ஹிக்காஂ தந்தஹர்ஷஂ கலக்ரஹம்| பேநவம்யருசிஶ்வாஸமூர்ச்சாஶ்ச ஜநயேத்விஷம் ||௧௬|| ஜங்கமஂ ஸ்யாததோபாகமூர்த்வபாகஂ து மூலஜம்| தஸ்மாத்தஂஷ்ட்ராவிஷஂ மௌலஂ ஹந்தி மௌலஂ ச தஂஷ்ட்ரஜம் ||௧௭||

நித்ராமித்யாதிநா ஜங்கமவிஷஸ்ய ததா ஜ்வரமித்யாதிநா ஸ்தாவரவிஷஸ்ய லிங்காநி ஸர்வவேககதாநி ப்ராஹ| ஜங்கமஸ்தாவரயோஃ பரஸ்பரோபகாதாத்மகதர்மமபிதாதுஂ ஹேதுமத்பரஸ்பரோபகாதகத்வமேவாஹஜங்கமமித்யாதி| தஸ்மாதிதி பரஸ்பரஂ விருத்தமார்ககாமித்வாத்| ஏதேந ச யத்வக்ஷ்யதி- “விஷபாநஂ தஷ்டாநாஂ விஷபீதே தஂஶநஂ சாந்தே” இதி, ததுபபந்நஂ பவதி| நநு “விஷஂ விஷக்நமுக்தஂ யத் ப்ரபாவஸ்தத்ர காரணாம்” (ஸூ.அ.௨௬) இதி ஆத்ரேயபத்ரகாப்யீயே ப்ரபாவேண விஷஸ்ய விஷஹரணாபிதாநோபபத்திவர்ணநஂ தத்விருத்யதே; மைவஂ, யதி த்ரவ்யப்ரபாவஃ காரணஂ ந ஸ்யாத் ததா யத்கிஞ்சிதூர்த்வபாகஂ மதநபலாதி தத்தஂஷ்ட்ராவிஷஹரஂ ஸ்யாத், யச்சாதோபாகஂ த்ரிவதாதி தந்மௌலவிஷஂ நிஹந்யாத்; நசைதத்தஷ்டஂ, தஸ்மாத் ப்ரபாவஸ்யைவாத்மகுணதாமாத்ரகாரணமேதததோபாகத்வமூர்த்வபாகத்வஂ சேதி||௧௫-௧௭||

Adhikarana 9 (18-23) · Śloka 23

தண்மோஹதந்தஹர்ஷப்ரஸேகவமதக்லமா பவந்த்யாத்யே| வேகே ரஸப்ரதோஷாதஸக்ப்ரதோஷாத்த்விதீயே து||௧௮|| வைவர்ண்யப்ரமவேபதுமூர்ச்சாஜம்பாங்கசிமிசிமாதமகாஃ | துஷ்டபிஶிதாத்ததீயே மண்டலகண்டூஶ்வயதுகோடாஃ||௧௯|| வாதாதிஜாஶ்சதுர்தே தாஹச்சர்த்யங்கஶூலமூர்ச்சாத்யாஃ| நீலாதீநாஂ தமஸஶ்ச தர்ஶநஂ பஞ்சமே வேகே||௨௦|| ஷஷ்டே ஹிக்கா, பங்கஃ ஸ்கந்தஸ்ய து ஸப்தமேऽஷ்டமே மரணம்| நணாஂ, சதுஷ்பதாஂ ஸ்யாச்சதுர்விதஃ, பக்ஷிணாஂ த்ரிவிதஃ||௨௧|| ஸீதத்யாத்யே ப்ரமதி ச, சதுஷ்பதோ வேபதே, ததஃ ஶூந்யஃ | மந்தாஹாரோ ம்ரியதே ஶ்வாஸேந ஹி சதுர்தவேகே து||௨௨|| த்யாயதி விஹகஃ ப்ரதமே வேகே, ப்ரப்ராம்யதி த்விதீயே து| ஸ்ரஸ்தாங்கஶ்ச ததீயே விஷவேகே யாதி பஞ்சத்வம்||௨௩||

தண்மோஹேத்யாதிநா க்ரமேணாஷ்டவிஷவேகலக்ஷணமாஹ| ஸுஶ்ருதே ஏகைககலாதிக்ரமேண ஸப்தவேகா உதீரிதாஃ; இஹ கலாலங்கநேநைவ ஸப்தவேகாஃ, அஷ்டமே து ஸப்தகலாலங்கநோத்தரகாலஂ மாரகோ வேகோ தஷ்டஸ்ய தஂஶதேஶகமநாய பீதவிஷஸ்ய ஹதயகமநாய பவதீதி ஸுஶ்ருதேந ஸமமவிரோதஃ| வாதாதிஜா இதி யதாயோக்யதயா உத்ததாந்யதரைகதோஷத்விதோஷத்ரிதோஷஜாஃ| மூர்ச்சாத்யா இத்யத்ராதிஶப்தஃ ப்ரகாரவாசீ| சதுர்தாதிவேகேஷ்வநுக்தமபி மேதஆதிதூஷ்யமுந்நேதவ்யஂ, ஸுஶ்ருதவசநாத்| நீலாதீநாமித்யத்ர ஆதிஶப்தேந ப்ரதாநவாசிநா நீலப்ரதாநேதரவர்ணதர்ஶநஂ பவதி| ஷஷ்டே ஹிக்கேதி ச்சேதஃ| விஷவேகப்ரஸ்தாவாச்சதுஷ்பாதபக்ஷிணோऽபி விஷவேகாநாஹ| ஏதத்விஷவேகாபிதாநே ச ப்ரயோஜநஂ- யத்விஷவேகமதஸ்யாபி மாஂஸமுபயோஜ்யஂ பீதவிஷஸ்ய ஹதயஂ தஷ்டஸ்ய ச தஂஶதேஶஂ முக்த்வேத்யாத்யுக்தவிதாநேந, வேகஜ்ஞாநேநாப்ராப்தநைஷ்டிகவேகஸ்ய யதோக்தவிதிநா மாஂஸஂ நோபாதேயஂ, யதஸ்தஸ்ய விஷார்திதஸ்ய ஸர்வஂ ஶரீரஂ விஷவத்பவதி| சதுஷ்பதாதீநாமல்பவேகத்வஂ ஸத்த்வால்பத்வாத்| அவஸீததீத்யாதி| த்விதீயே, ஶூந்ய இத்யாதி ததீயே||௧௮-௨௩||

Adhikarana 10 (24-27) · Śloka 27

லகு ரூக்ஷமாஶு விஶதஂ வ்யவாயி தீக்ஷ்ணஂ விகாஸி ஸூக்ஷ்மஂ ச| உஷ்ணமநிர்தேஶ்யரஸஂ தஶகுணமுக்தஂ விஷஂ தஜ்ஜ்ஞைஃ||௨௪|| ரௌக்ஷ்யாத்வாதமஶைத்யாத்பித்தஂ ஸௌக்ஷ்ம்யாதஸக் ப்ரகோபயதி| கபமவ்யக்தரஸத்வாதந்நரஸாஂஶ்சாநுவர்ததே ஶீக்ரம்||௨௫|| ஶீக்ரஂ வ்யவாயிபாவாதாஶு வ்யாப்நோதி கேவலஂ தேஹம்| தீக்ஷ்ணத்வாந்மர்மக்நஂ ப்ராணக்நஂ தத்விகாஸித்வாத்||௨௬|| துருபக்ரமஂ லகுத்வாத்வைஶத்யாத் ஸ்யாதஸக்தகதிதோஷம்| தோஷஸ்தாநப்ரகதீஃ ப்ராப்யாந்யதமஂ ஹ்யுதீரயதி||௨௭||

விஷகுணாநாஹ- லக்வித்யாதி| ப்ரத்யேகஂ குணாநாஂ கார்யமாஹ ரௌக்ஷ்யாதித்யாதி| அஶைத்யாதிதி உஷ்ணத்வாத்| ஸௌக்ஷ்ம்யாதஸக்ப்ரகோபணமஸஜோऽபி ஸூக்ஷ்மமார்காநுஸாரித்வாத்| அவ்யக்தரஸத்வஂ ச கபகோபநாய அவ்யக்தரஸத்வகபயோரேகஜலரூபகார்யத்வாத்தவதி| அந்நரஸாஂஶ்சாநுவர்ததே இதி அவ்யக்தரஸத்வேந ஜலஂ யதா கந்தக்ரஹணே யோகவாஹி பவதி, ததா விஷமபி அந்நரஸாந் ஜடித்யநுகதஂ பவதி, ததஃ ஶீக்ரஂ தேந பாவிதமந்நஂ பவதி| ஶீக்ரேத்யாதௌ ஶீக்ரத்வாதாஶு வ்யாப்நோதி, வ்யவாயித்வாத் கேவலஂ தேஹஂ வ்யாப்நோதீதி ஜ்ஞேயம்| வ்யவாயித்வஂ ஸர்வதஃ ப்ரஸரணஶீலத்வஂ பாநீயபதிதத்தைலவத்| தீக்ஷ்ணத்வாந்மர்மக்நமிதி மர்மணாஂ ஸௌம்யாநாஂ மதூநாஂ தீக்ஷ்ணேந விருத்தத்வஂ போத்தவ்யம்| விகாஸித்வாதிதி ஹிஂஸநஶீலத்வாத்; விபூர்வோ ஹி கஸதிர்ஹிஂஸார்தஃ| லகுத்வாதிதி அநவஸ்திதத்வாத்; யஸ்ய சாநவஸ்திதத்வஂ தஸ்ய பேஷஜேநாஸம்பந்தாதுபக்ரமணமகிஞ்சித்கரம்| அஸக்தா அவிஶ்ராந்தா தோஷேஷு கதிர்யஸ்ய தத் அஸக்தகதிதோஷஂ, விஶதஂ ஹி பிச்சாபாகரஹிதத்வாத் க்வசிந்ந ஸஜ்ஜதி| அத்ர ச குணாநாஂ ப்ரதிநியமேந விருத்தகர்மகரணே விஷஸ்யாஶிவத்வமேவ நியாமகஂ ஜ்ஞேயஂ; தேந ரௌக்ஷ்யாதிபிஃ ஶ்லேஷ்மக்ஷயாதி நாஶங்கநீயம்| ஸுஶ்ருதே ச விஷகுணே யத் பாகித்வமுக்தஂ, ததாஶுகாரிவிஷே நிஷ்ப்ரயோஜநமிதி நேஹோக்தஂ; ததாஹி- விஷஂ நைதாவந்தஂ காலமபேக்ஷதே யேந யாவத்தஸ்ய பாகோ பவத்யவிசார்யஃ| ஸுஶ்ருதே ச காலாந்தரப்ரகோபித்வமபி தூஷீவிஷகோசரதயோக்தஂ, ததிஹாபி தூஷீவிஷே சிந்தநீயமிதி||௨௪-௨௭||

Adhikarana 11 (28-30) · Śloka 30

ஸ்யாத்வாதிகஸ்ய வாதஸ்தாநே கபபித்தலிங்கமீஷத்து| தண்மோஹாரதிமூர்ச்சாகலக்ரஹச்சர்திபேநாதி ||௨௮|| பித்தாஶயஸ்திதஂ பைத்திகஸ்ய கபவாதயோர்விஷஂ தத்வத்| தட்காஸஜ்வரவமதுக்லமதாஹதமோதிஸாராதி ||௨௯|| கபதேஶகஂ கபஸ்ய ச தர்ஶயேத்வாதபித்தயோஶ்சேஷத்| லிங்கஂ ஶ்வாஸகலக்ரஹகண்டூலாலாவமத்வாதி||௩௦||

ஸம்ப்ரதி ஸ்தாநவிஶேஷேண ப்ரகதிவிஶேஷப்ராப்த்யா ச லிங்கவிஶேஷாநாஹ- வாதிகஸ்யேத்யாதி| விஷஂ மத்யஂ ச யத்யபி த்ரிதோஷகோபநஂ, ததாऽபி ஸ்தாநப்ரகதிவிஶேஷப்ராப்த்யா ததநுகுணதோஷப்ரகோபமதிகஂ கரோதி, ஶேஷயோஸ்து மநாகித்யர்தஃ| வாதிகஸ்யேதி வாதப்ரகதேஃ| வாதஸ்தாநே பக்வாஶயாதௌ| கபபித்தலிங்கமீஷதிதி வசநாத் வாதலிங்கஂ பலவத்பவதி, தச்ச தண்மூர்ச்சேத்யாதிநோக்தஂ ஜ்ஞேயம்; ஏவமுத்தரத்ராபி யோஜ்யம்| கபவாதயோஸ்தத்வதிதி ஈஷதித்யர்தஃ; தடாதி து பலவல்லிங்கஂ, தத் பித்தஸ்யேத்யர்தஃ| கபேத்யாதௌ சகாராத் கபப்ரகதேரித்யர்தஃ| ஈஷத்வாதபித்தயோரிதி யோஜ்யம்||௨௮-௩௦||

Adhikarana 12 (31) · Śloka 31

தூஷீவிஷஂ து ஶோணிததுஷ்ட்யாருஃகிடிமகோடலிங்கஂ ச| விஷமேகைகஂ தோஷஂ ஸந்தூஷ்ய ஹரத்யஸூநேவம்||௩௧||

தூஷீவிஷலக்ஷணமாஹ- தூஷீத்யாதி| கோடஃ வரடீதஂஶஶோதாகாரஃ| காலாந்தரப்ரகோபி விஷஂ தூஷீவிஷம்| உக்தஂ சாந்யத்ர “தூஷிதஂ தேஶகாலாதிதிவாஸ்வப்நைரபீக்ஷ்ணஶஃ| யஸ்மாத்தூஷயதே தாதூந் தஸ்மாத்தூஷீவிஷஂ ஸ்மதம்” இதி| ஏவம்பூதஂ ச கரமேவ ப்ராயோ பவதி, ததா ஸ்தாவரஂ ஜங்கமஂ ச பவதி| யதுக்தஂ ஸுஶ்ருதே- “ஜீர்ணஂ விஷக்நௌஷதிபிர்ஹதஂ வா தாவாக்நிவாதாதபஶோஷிதஂ வா| ஸ்வபாவதோ வா குணவிப்ரஹீநஂ விஷஂ ஹி தூஷீவிஷதாமுபைதி” (ஸு.க.அ.௨) இதி| இஹாபி தூஷீவிஷாஃ கீடா ஹீநவீர்யவிஷா வக்தவ்யாஃ| விஷமேகைகமித்யாதிநா ஸ்யாத்வாதிகஸ்யேத்யாதிநா யதுக்தஂ தஸ்யைகைகதோஷஸ்யாத்யர்தகோபமாஹ| ஸந்தூஷ்யேதி அத்யர்தஂ தூஷயித்வா||௩௧||

Adhikarana 13 (32) · Śloka 32

க்ஷரதி விஷதேஜஸாऽஸக் தத் காநி நிருத்ய மாரயதி ஜந்தும்| பீதஂ மதஸ்ய ஹதி திஷ்டதி தஷ்டவித்தயோர்தஂஶதேஶே ஸ்யாத்||௩௨||

அநுக்தப்ராணஹரணஸாமக்ரீமாஹ- க்ஷரதீத்யாதிநா| பீதஂ விஷஂ விஶேஷேண மதஸ்ய ஹதி திஷ்டதி| தஷ்டவித்தயோஶ்ச தஂஶதேஶே விஷஂ ஸ்யாத்| வித்தஃ திக்தவித்தஃ| அத்ர கஶ்சிந்மத இவ பவதி, கஶ்சிச்ச பவநாதமத இவ| யதுக்தஂ காஶ்யபே- “மத இவ சேந்மர்த்யஃ ஸ்யாதஸாத்யலிங்கைர்விஹீநஶ்ச| ஸ ஜீவயிதுஂ ஶக்யஃ கதா சைதஸ்ய ஹதயரக்ஷா சேத்” இதி||௩௨||

Adhikarana 14 (33-34) · Śloka 34

நீலௌஷ்டதந்தஶைதில்யகேஶபதநாங்கபங்கவிக்ஷேபாஃ| ஶிஶிரைர்ந லோமஹர்ஷோ நாபிஹதே தண்டராஜீ ஸ்யாத்||௩௩|| க்ஷதஜஂ க்ஷதாச்ச நாயாத்யேதாநி பவந்தி மரணலிங்காநி| ஏப்யோऽந்யதா சிகித்ஸ்யாஸ்தேஷாஂ சோபக்ரமாஞ்சணு மே||௩௪||

ஏதத்விஶேஷஜ்ஞாநார்தஂ லக்ஷணமாஹ- நீலௌஷ்டேத்யாதி| தண்டராஜிஃ தண்டாகாரா ரேகா ||௩௩-௩௪||

Adhikarana 15 (35-37) · Śloka 37

மந்த்ராரிஷ்டோத்கர்தநநிஷ்பீடநசூஷணாக்நிபரிஷேகாஃ| அவகாஹரக்தமோக்ஷணவமநவிரேகோபதாநாநி||௩௫|| ஹதயாவரணாஞ்ஜநநஸ்யதூமலேஹௌஷதப்ரஶமநாநி | ப்ரதிஸாரணஂ ப்ரதிவிஷஂ ஸஞ்ஜ்ஞாஸஂஸ்தாநபநஂ லேபஃ||௩௬|| மதஸஞ்ஜீவநமேவ ச விஂஶதிரேதே சதுர்பிரதிகாஃ| ஸ்யுருபக்ரமா யதா யே யத்ர யோஜ்யாஃ ஶணு ததா தாந்||௩௭||

மந்த்ரேத்யாதி| மந்த்ரஸ்ய விஷஹரேஷு ஶ்ரேஷ்டத்வாதக்ரேऽபிதாநஂ; யதுக்தஂ “விஷஂ தேஜோமயைர்மந்த்ரைஃ ஸத்யப்ரஹ்மதபோமயைஃ| யதா நிவார்யதே க்ஷிப்ரஂ ப்ரயுக்தைர்ந ததௌஷதைஃ” (ஸு.க.அ.௫) இதி| அரிஷ்டா த்விவிதா- மந்த்ரேண ரஜ்ஜ்வாதிபிர்வா விஷோபரிபந்தஃ| உபதாநஂ விஷஸங்க்ரமணார்தஂ மஸ்தகே பேஷஜதாநம்| ஹதயாவரணஂ ஹதயரக்ஷாகரமௌஷதம்| ப்ரதிவிஷஂ விஷாந்தரப்ரயோகஃ| மதஸஞ்ஜீவநஂ விஷேண மதஸ்யாமத இவ ஸஞ்ஜீவநகரஂ பேஷஜம்| ஶேஷஂ வ்யக்தஂ விவரணக்ரந்தேந ஸ்புடஂ பவிஷ்யதி||௩௫-௩௭||

Adhikarana 16 (38) · Śloka 39

தஂஶாத்து விஷஂ தஷ்டஸ்யாவிஸதஂ வேணிகாஂ பிஷக்பத்த்வா| நிஷ்பீடயேத்பஶஂ தஂஶமுத்தரேந்மர்மவர்ஜஂ வா||௩௮|| தஂ தஂஶஂ வா சூஷேந்முகேந யவசூர்ணபாஂஶுபூர்ணேந|௩௯|

அவிஸதமிதி அவ்யாப்தஶரீரம்| வேணிகாஂ பத்த்வேதி விஷவா(தா)ரணிகாஂ பத்த்வா| அநேந ச ஸாமாந்யாபிதாநேந மந்த்ரவ்யாபாரோऽப்யரிஷ்டாநாஂ கதிதஃ, மந்த்ராத்பிந்நா சாரிஷ்டோக்தா| உக்தஂ சாந்யத்ர- “அரிஷ்டாமபி மந்த்ரைஶ்ச பத்நீயாந்மந்த்ரகோவிதஃ| ஸா து ரஜ்ஜ்வாதிபிர்பத்தா விஷப்ரதிகரீ மதா” (ஸு.க.அ.௫) இதி| நிஷ்பீடயேதிதி நிஷ்பீடநேந விஷஂ காலயேத்| உத்தரேதிதி உத்கத்யாபஹரேத்| மர்மவர்ஜ்யமிதி மர்மண்யுபகாதஂ நிஷேதயத்யவ்ரணே| யவசூர்ணேந பாஂஶுநா வா முகபூரணஂ விஷஸம்பந்தபரிஹாரார்தம்||௩௮||-

Adhikarana 17 (39-43) · Śloka 43

ப்ரச்சநஶங்கஜலௌகாவ்யதநைஃ ஸ்ராவ்யஂ ததோ ரக்தம்||௩௯|| ரக்தே விஷப்ரதுஷ்டே துஷ்யேத் ப்ரகதிஸ்ததஸ்த்யஜேத் ப்ராணாந்| தஸ்மாத் ப்ரகர்ஷணைரஸகவர்தமாநஂ ப்ரவர்த்யஂ ஸ்யாத்||௪௦|| த்ரிகடுகஹதூமரஜநீபஞ்சலவணரோசநாஃ ஸவார்தாகாஃ| கர்ஷணமதிப்ரவத்தே வடாதிபிஃ ஶீதலைர்லேபஃ||௪௧|| ரக்தஂ ஹி விஷாதாநஂ வாயுரிவாக்நேஃ ப்ரதேஹஸேகைஸ்தத்| ஶீதைஃ ஸ்கந்ததி தஸ்மிந் ஸ்கந்நே வ்யபயாதி விஷவேகஃ||௪௨|| விஷவேகாந்மதமூர்ச்சாவிஷாதஹதயத்ரவாஃ ப்ரவர்தந்தே| ஶீதைர்நிவர்தயேத்தாந் வீஜ்யஶ்சாலோமஹர்ஷாத் ஸ்யாத்||௪௩||

ப்ரச்சநாதிபீ ரக்தமோக்ஷணமுபக்ரமமாஹ| உபக்ரமாணாஂ ச வ்யதிக்ரமாபிதாநேந நியமேந க்ரமயோகஂ நிஷேதயதி| ரக்தஸ்ராவணோபபத்திமாஹ- ரக்தே இத்யாதி| ப்ரகதிரிதி தேஹதாத்வாதிஸ்வபாவஃ| ப்ரகர்ஷணைரிதி ப்ரகர்ஷணைரபி, ப்ரச்சநாதிபிஃ ப்ரகர்ஷணேந சேத்யர்தஃ| ப்ரகர்ஷணஂ பத்ராதிபிஃ| ப்ரகர்ஷணேந ப்ரதிஸாரணமுபக்ரமேஷூக்தம்| கர்ஷணமிதி சேதஃ| விஷாதாநமிதி விஷஸ்ய ப்ரஸாரகம்| ஸ்கந்ததி ஸ்திரஂ பவதி| ஸ்கந்நே இதி ஸ்திரே| வீஜ்யஃ வ்யஜநபவநைஃ||௩௯-௪௩||

Adhikarana 18 (44-45) · Śloka 45

தருரிவ மூலச்சேதாத்தஂஶச்சேதாந்ந வத்திமேதி விஷம்| ஆசூஷணமாநயநஂ ஜலஸ்ய ஸேதுர்யதா ததாऽரிஷ்டாஃ||௪௪|| த்வங்மாஂஸகதஂ தாஹோ தஹதி விஷஂ ஸ்ராவணஂ ஹரதி ரக்தாத்| பீதஂ வமநைஃ ஸத்யோ ஹரேத்விரேகைர்த்விதீயே து||௪௫||

தருரிவேத்யாதிநா சேதாதீநாஂ விஷஹரணோபபத்திமாஹ| ஸேதுர்யதேதி ப்ரஸரநிரோதக இத்யர்தஃ| த்விதீயே ‘வேகே’ இதி ஶேஷஃ||௪௪-௪௫||

Adhikarana 19 (46-50) · Śloka 50

ஆதௌ ஹதயஂ ரக்ஷ்யஂ தஸ்யாவரணஂ பிபேத்யதாலாபம்| மதுஸர்பிர்மஜ்ஜபயோகைரிகமத கோமயரஸஂ வா||௪௬|| இக்ஷுஂ ஸுபக்வமதவா காகஂ நிஷ்பீட்ய தத்ரஸஂ வரணம்| சாகாதீநாஂ வாऽஸக்பஸ்ம மதஂ வா பிபேதாஶு||௪௭|| க்ஷாராகதஸ்ததீயே ஶோபஹரைர்லேகநஂ ஸமத்வம்பு| கோமயரஸஶ்சதுர்தே வேகே ஸகபித்தமதுஸர்பிஃ||௪௮|| காகாண்டஶிரீஷாப்யாஂ ஸ்வரஸேநாஶ்ச்யோதநாஞ்ஜநே நஸ்யம்| ஸ்யாத்பஞ்சமேऽத ஷஷ்டே ஸஞ்ஜ்ஞாயாஃ ஸ்தாபநஂ கார்யம்||௪௯|| கோபித்தயுதா ரஜநீ மஞ்ஜிஷ்டாமரிசபிப்பலீபாநம்| விஷபாநஂ தஷ்டாநாஂ விஷபீதே தஂஶநஂ சாந்தே||௫௦||

ஆதாவிதி ஸர்வோபக்ரமாதௌ| தஸ்யேதி ஹதயஸ்ய| யதாலாபமிதி வக்ஷ்யமாணஹதயாவரணயோகேஷு யதாப்ராப்திஹதயாவரணம்| க்ஷாராகதோ வக்ஷ்யமாணஃ| ததீயே ‘வேகே’ இதி ஶேஷஃ| காகாண்டா ஶிம்பீபேதஃ| கோபித்தயுதா ரஜநீ ஆஶ்சோதநாதிஷு ஜ்ஞேயா| அந்தே இதி ஸர்வோபக்ரமஶேஷே ஸப்தமே வேகே ஸர்பேண தஂஶநஂ கார்யம்||௪௬-௫௦||

Adhikarana 20 (51-53) · Śloka 53

ஶிகிபித்தார்தயுதஂ ஸ்யாத் பலாஶபீஜமகதோ மதேஷு வரஃ| வார்தாகுபாணிதாகாரதூமகோபித்தநிம்பஂ வா||௫௧|| கோபித்தயுதைர்குடிகாஃ ஸுரஸாக்ரந்தித்விரஜநீமதுககுஷ்டைஃ | ஶஸ்தாऽமதேந துல்யா ஶிரீஷபுஷ்பகாகாண்டகரஸைர்வா||௫௨|| காகாண்டஸுரஸகவாக்ஷீபுநர்நவாவாயஸீஶிரீஷபலைஃ| உத்பந்தவிஷஜலமதே லேபௌபதிநஸ்யபாநாநி ||௫௩||

அஷ்டமே து வேகே ஶிகிபித்தேத்யாதிநா மதஸஞ்ஜீவநயோகாநாஹ| மத இதி மத இவ| உத்பந்தேத்யாதௌ மதே இதி உத்பந்தாதிபிஸ்த்ரிபிஃ ஸம்பத்யதே| லேபௌபதிநஸ்யபாநாநீதி லேபாதயஶ்சாமீ உத்பந்தாதிஷு யதாயோக்யதயா ஜ்ஞேயாஃ| லேபௌபதீத்யாதௌ உபதிர்யோ மூர்த்நி காகபதஂ கத்வா விஷஹரணாய தீயதே||௫௧-௫௩||

Adhikarana 21 (54-60) · Śloka 60

ஸ்பக்காப்லவஸ்தௌணேயகாங்க்ஷீஶைலேயரோசநாதகரம்| த்யாமககுங்குமமாஂஸீஸுரஸாக்ரைலாலகுஷ்டக்நம்||௫௪|| பஹதீ ஶிரீஷபுஷ்பஂ ஶ்ரீவேஷ்டகபத்மசாரடிவிஶாலாஃ| ஸுரதாருபத்மகேஶரஸாவரகமநஃஶிலாகௌந்த்யஃ||௫௫|| ஜாத்யர்கபுஷ்பரஸரஜநீத்வயஹிங்குபிப்பலீலாக்ஷாஃ| ஜலமுத்கபர்ணிசந்தநமதுகமதநஸிந்துவாராஶ்ச||௫௬|| ஶம்பாகலோத்ரமயூரககந்தபலாநாகுலீவிடங்காஶ்ச| புஷ்யே ஸஂஹத்ய ஸமஂ பிஷ்ட்வா குடிகா விதேயாஃ ஸ்யுஃ||௫௭|| ஸர்வவிஷக்நோ ஜயகத்விஷமதஸஞ்ஜீவநோ ஜ்வரநிஹந்தா| க்ரேயவிலேபநதாரணதூமக்ரஹணைர்கஹஸ்தஶ்ச||௫௮|| பூதவிஷஜந்த்வலக்ஷ்மீகார்மணமந்த்ராக்ந்யஶந்யரீந் ஹந்யாத்| துஃஸ்வப்நஸ்த்ரீதோஷாநகாலமரணாம்புசௌரபயம்||௫௯|| தநதாந்யகார்யஸித்திஃ ஶ்ரீபுஷ்ட்யாயுர்விவர்தநோ தந்யஃ| மதஸஞ்ஜீவந ஏஷ ப்ராகமதாத்ப்ரஹ்மணா விஹிதஃ||௬௦|| இதி மதஸஞ்ஜீவநோऽகதஃ|

ஸ்பக்கேத்யாதௌ காங்க்ஷீ ஸௌராஷ்ட்ரிகா| குஷ்டக்நஃ கதிரஃ| ஸாவரகஂ லோத்ரம்| கௌந்தீ ரேணுகா| மயூரகஃ அபாமார்கஃ, கந்தபலா ப்ரியங்குஃ, நாகுலீ ராஸ்நா| தாரணஶப்தேந ஶரீரே தாரணஂ ப்ரூதே; தாரணஂ சௌஷதஶப்தேநோபக்ரமேஷு ப்ரவிஶதி| கஹஸ்த இதி கஹேऽவதிஷ்டந்| கார்மணஃ பரத்ரோஹார்தோ மந்த்ராதியோகஃ, மந்த்ரஃ அபிசாரமந்த்ரஃ| ஸ்த்ரீதோஷாநிதி ஸ்த்ரீதத்தகராதிதோஷாந்| ப்ராகமதாதிதி அமதோத்பத்தேஃ ப்ராக்; ஏதேந சாமதஸமாநத்வமஸ்ய தர்ஶ்யதே||௫௪-௬௦||

Adhikarana 22 (61-64) · Śloka 64

மந்த்ரைர்தமநீபந்தோऽவமார்ஜநஂ கார்யமாத்மரக்ஷா ச| தோஷஸ்ய விஷஂ யஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்யாத்தஂ ஜயேத்பூர்வம்||௬௧|| வாதஸ்தாநே ஸ்வேதோ தத்நா நதகுஷ்டகல்கபாநஂ ச| கதமதுபயோऽம்புபாநாவகாஹஸேகாஶ்ச பித்தஸ்தே||௬௨|| க்ஷாராகதஃ கபஸ்தாநகதே ஸ்வேதஸ்ததா ஸிராவ்யதநம்| தூஷீவிஷேऽத ரக்தஸ்திதே ஸிராகர்ம பஞ்சவிதம்||௬௩|| பேஷஜமேவஂ கல்ப்யஂ பிஷக்விதாऽऽலக்ஷ்ய ஸர்வதா ஸர்வம்| ஸ்தாநஂ ஜயேத்தி பூர்வஂ ஸ்தாநஸ்தஸ்யாவிருத்தஂ ச||௬௪||

மந்த்ரைரித்யாதௌ அவமார்ஜநமிதி விஷஸ்ய ப்ரதிலோமேந மார்ஜநஂ மந்த்ரைரேவ கார்யம்| ஆத்மரக்ஷா பூதாவேஶநிஷேதார்தம்| ஜயேதிதி ஸ்தாநிநஂ தோஷஂ ஜயேத்| ஸ்வேதோ யத்யபி ப்ரதிஷித்தஃ ஸ்வேதாத்யாயே, ததாऽப்யவஸ்தாவிஶேஷே ‘வாதஸ்தாநே’ இத்யாதிநா விதீயதே| ஸ்வேதஸ்து பேயாதிபோஜநாதிவிதாநவதஸ்ய ப்ரயோகாச்சதுர்விஂஶத்யுபக்ரமேஷு நோக்தஃ; கிஂவா அக்நிஶப்தேந ஸ்வேதோऽபி கஹ்யதே, பேயாதி சோபஶமநஶப்தேநாவஶ்யஂ போத்தவ்யம்| பித்தஸ்தே இதி பித்தஸ்தாநஸ்தே| தூஷீவிஷ இத்யாதௌ ஸிரா இதி ஸிராவ்யதஃ, கர்ம பஞ்சவிதஂ வமநாதி; கிஂவா ஸிராகர்ம பஞ்சவிதமிதி பஞ்சஸிராவ்யதஃ| ஸ்தாநமிதி ஸ்தாநகதவாதாதி| ஸ்தாநஸ்தஸ்யேதி ஸ்தாநகதவிஷஸ்யாவிருத்தஂ ச ‘குர்யாத்’ இதி ஶேஷஃ||௬௧-௬௪||

Adhikarana 23 (65-76) · Śloka 76

விஷதூஷிதகபமார்கஃ ஸ்ரோதஃஸஂரோதருத்தவாயுஸ்து| மத இவ ஶ்வஸேந்மர்த்யஃ ஸ்யாதஸாத்யலிங்கைர்விஹீநஶ்ச||௬௫|| சர்மகஷாயாஃ கல்கஂ பில்வஸமஂ மூர்த்நி காகபதமஸ்ய| கத்வா தத்யாத்கடபீகடுகட்பலப்ரதமநஂ ச||௬௬|| சாகஂ கவ்யஂ மாஹிஷஂ வா மாஂஸஂ கௌக்குடமேவ வா| தத்யாத் காகபதே தஸ்மிஂஸ்ததஃ ஸங்க்ரமதே விஷம்||௬௭|| நாஸாக்ஷிகர்ணஜிஹ்வாகண்டநிரோதேஷு கர்ம நஸ்தஃ ஸ்யாத்| வார்தாகுபீஜபூரஜ்யோதிஷ்மத்யாதிபிஃ பிஷ்டைஃ||௬௮|| அஞ்ஜநமக்ஷ்யுபரோதே கர்தவ்யஂ பஸ்தமூத்ரபிஷ்டைஸ்து| தாருவ்யோஷஹரித்ராகரவீரகரஞ்ஜநிம்பஸுரஸைஸ்து||௬௯|| ஶ்வேதா வசாऽஶ்வகந்தா ஹிங்க்வமதா குஷ்டஸைந்தவே லஶுநம்| ஸர்ஷபகபித்தமத்யஂ டுண்டுககரஞ்ஜபீஜாநி ||௭௦|| வ்யோஷஂ ஶிரீஷபுஷ்பஂ த்விரஜந்யௌ வஂஶலோசநஂ ச ஸமம்| பிஷ்ட்வாऽஜஸ்ய மூத்ரேண கோஶ்வபித்தேந ஸப்தாஹம்||௭௧|| வ்யத்யாஸபாவிதோऽயஂ நிஹந்தி ஶிரஸி ஸ்திதஂ விஷஂ க்ஷிப்ரம்| ஸர்வஜ்வரபூதக்ரஹவிஸூசிகாஜீர்ணமூர்ச்சார்தீஃ||௭௨|| உந்மாதாபஸ்மாரௌ காசபடலநீலிகாஶிரோதோஷாந்| ஶுஷ்காக்ஷிபாகபில்லார்புதார்மகண்டூதமோதோஷாந்||௭௩|| க்ஷயதௌர்பல்யமதாத்யயபாண்டுகதாஂஶ்சாஞ்ஜநாத்ததா மோஹாந்| லேபாத்விஷதிக்தக்ஷதலீடதஷ்டபீதவிஷகாதீ||௭௪|| அர்ஶஃஸ்வாநத்தேஷு ச குதலேபோ யோநிலேபநஂ ஸ்த்ரீணாம்| மூடே கர்பே துஷ்டே லலாடலேபஃ ப்ரதிஶ்யாயே||௭௫|| வத்தௌ கிடிமே குஷ்டே ஶ்வித்ரவிசர்சிகாதிஷு லேபஃ| கஜ இவ தரூந் விஷகதாந்நிஹந்த்யகதகந்தஹஸ்த்யேஷஃ||௭௬|| இதி கந்தஹஸ்தீநாமாऽகதஃ|

ஸ்ரோதஃஸஂரோதேந ருத்தோ வாயுருச்ச்வாஸநிஶ்வாஸலக்ஷணோ யஸ்ய ஸ ததா| அஸாத்யலிங்கைரிதி ப்ராகுக்தநீலௌஷ்டாதிபிஃ| சர்மகஷாயா இதி சர்மசடிகாயாஃ, கிஂவா ஸப்தலாயாஃ| காகபதமிதி காகபதாகாரஂ வ்ரணம்| கடபீத்யாதௌ கடுகபலா திக்தாலாபுஃ, கிஂவா கடு த்ரிகடு| ஜ்யோதிஷ்மதீத்யாதீநி ஷட்விரேசநஶதாஶ்ரிதாயோக்தாநி ஶிரோவிரேசநாநி| தார்வீத்யாதௌ ஶ்வேதா கடபீ| வ்யத்யாஸபாவித இதி கோபித்தேந பாவயித்வா அஶ்வபித்தேந பாவிதஃ, ததா அஶ்வபித்தேந பாவயித்வா கோபித்தேந பாவிதஃ||௬௫-௭௬||

Adhikarana 24 (77-104) · Śloka 104

பத்ராகுருமுஸ்தைலா நிர்யாஸாஃ பஞ்ச சந்தநஂ ஸ்பக்கா| த்வங்நலதோத்பலபாலகஹரேணுகோஶீரவந்யநகாஃ||௭௭|| ஸுரதாருகநககுங்குமத்யாமககுஷ்டப்ரியங்கவஸ்தகரம்| பஞ்சாங்காநி ஶிரீஷாத்வ்யோஷாலமநஃஶிலாஜாஜ்யஃ||௭௮|| ஶ்வேதகடபீகரஞ்ஜௌ ரக்ஷோக்நீ ஸிந்துவாரிகா ரஜநீ| ஸுரஸாஞ்ஜநகைரிகமஞ்ஜிஷ்டாநிம்பநிர்யாஸாஃ||௭௯|| வஂஶத்வகஶ்வகந்தாஹிங்குததித்தாம்லவேதஸஂ லாக்ஷா| மதுமதுகஸோமராஜீவசாருஹாரோசநாதகரம்||௮௦|| அகதோऽயஂ வைஶ்ரவணாயாக்யாதஸ்த்ர்யம்பகேண ஷஷ்ட்யங்கஃ| அப்ரதிஹதப்ரபாவஃ க்யாதோ மஹாகந்தஹஸ்தீதி||௮௧|| பித்தேந கவாஂ பேஷ்யோ குடிகாஃ கார்யாஸ்து புஷ்யயோகேந| பாநாஞ்ஜநப்ரலேபைஃ ப்ரஸாதயேத் ஸர்வகர்மாணி||௮௨|| பில்லஂ கண்டூஂ திமிரஂ ராத்ர்யாந்த்யஂ காசமர்புதஂ படலம்| ஹந்தி ஸததப்ரயோகாத்திதமிதபத்யாஶிநாஂ புஂஸாம்||௮௩|| விஷமஜ்வராநஜீர்ணாந்தத்ருஂ கண்டூஂ விஸூசிகாஂ பாமாம்| விஷமூஷிகலூதாநாஂ ஸர்வேஷாஂ பந்நகாநாஂ ச| ஆஶு விஷஂ நாஶயதி ஸமூலஜமத கந்தஜஂ ஸர்வம்||௮௪|| ஏதேந லிப்தகாத்ரஃ ஸர்பாந் கஹ்ணாதி பக்ஷயேச்ச விஷம்| காலபரீதோऽபி நரோ ஜீவதி நித்யஂ நிராதங்கஃ||௮௫|| ஆநத்தே குதலேபோ யோநௌ லேபஶ்ச மூடகர்பாணாம்| மூர்ச்சார்திஷு ச லலாடே ப்ரலேபநமாஹுஃ ப்ரதாநதமம்||௮௬|| பேரீமதங்கபடஹாஞ்சத்ராண்யமுநா ததா த்வஜபதாகாஃ| லிப்த்வாऽஹிவிஷநிரஸ்த்யை ப்ரத்வநயேத்தர்ஶயேந்மதிமாந்||௮௭|| யத்ர ச ஸந்நிஹிதோऽயஂ ந தத்ர பாலக்ரஹா ந ரக்ஷாஂஸி| ந ச கார்மணவேதாலா வஹந்தி நாதர்வணா மந்த்ராஃ||௮௮|| ஸர்வக்ரஹா ந தத்ர ப்ரபவந்தி ந சாக்நிஶஸ்த்ரநபசௌராஃ| லக்ஷ்மீஶ்ச தத்ர பஜதே யத்ர மஹாகந்தஹஸ்த்யஸ்தி||௮௯|| பிஷ்யமாண இமஂ சாத்ர ஸித்தஂ மந்த்ரமுதீரயேத்| ‘மம மாதா ஜயா நாம ஜயோ நாமேதி மே பிதா||௯௦|| ஸோऽஹஂ ஜயஜயாபுத்ரோ விஜயோऽத ஜயாமி ச| நமஃ புருஷஸிஂஹாய விஷ்ணவே விஶ்வகர்மணே||௯௧|| ஸநாதநாய கஷ்ணாய பவாய விபவாய ச| தேஜோ வஷாகபேஃ ஸாக்ஷாத்தேஜோ ப்ரஹ்மேந்த்ரயோர்யமே||௯௨|| யதாऽஹஂ நாபிஜாநாமி வாஸுதேவபராஜயம்| மாதுஶ்ச பாணிக்ரஹணஂ ஸமுத்ரஸ்ய ச ஶோஷணம்||௯௩|| அநேந ஸத்யவாக்யேந ஸித்யதாமகதோ ஹ்யயம்| ஹிலிமிலிஸஂஸ்பஷ்டே ரக்ஷ ஸர்வபேஷஜோத்தமே ஸ்வாஹா ||௯௪|| இதி மஹாகந்தஹஸ்தீநாமாऽகதஃ| ஷபகஜீவகபார்கீமதுகோத்பலதாந்யகேஶராஜாஜ்யஃ| ஸஸிதகிரிகோலமத்யாஃ பேயாஃ ஶ்வாஸஜ்வராதிஹராஃ||௯௫|| ஹிங்கு ச கஷ்ணாயுக்தஂ கபித்தரஸயுக்தமக்ர்யலவணஂ ச| ஸமதுஸிதௌ பாதவ்யௌ ஜ்வரஹிக்காஶ்வாஸகாஸக்நௌ||௯௬|| லேஹஃ கோலாஸ்த்யஞ்ஜநலாஜோத்பலமதுகதைர்வம்யாம்| பஹதீத்வயாடகீபத்ரதூமவர்திஸ்து ஹிக்காக்நீ||௯௭|| ஶிகிபர்ஹிபலாகாஸ்தீநி ஸர்ஷபாஶ்சந்தநஂ ச கதயுக்தம்| தூமோ கஹஶயநாஸநவஸ்த்ராதிஷு ஶஸ்யதே விஷநுத்||௯௮|| கதயுக்தே நதகுஷ்டே புஜகபதிஶிரஃ ஶிரீஷபுஷ்பஂ ச| தூமாகதஃ ஸ்மதோऽயஂ ஸர்வவிஷக்நஃ ஶ்வயதுஹச்ச||௯௯|| ஜதுஸேவ்யபத்ரகுக்குலுபல்லாதகககுபபுஷ்பஸர்ஜரஸாஃ| ஶ்வேதா ச தூம உரகாகுகீடவஸ்த்ரக்ரிமிநுதக்ர்யஃ||௧௦௦|| தருணபலாஶக்ஷாரஂ ஸ்ருதஂ பசேச்சூர்ணிதைஃ ஸஹ ஸமாஂஶைஃ| லோஹிதமத்ரஜநீத்வயஶுக்லஸுரஸமஞ்ஜரீமதுகைஃ||௧௦௧|| லாக்ஷாஸைந்தவமாஂஸீஹரேணுஹிங்குத்விஸாரிவாகுஷ்டைஃ| ஸவ்யோஷைர்பாஹ்லீகைர்தர்வீவிலேபநஂ கட்டயேத்யாவத்||௧௦௨|| ஸர்வவிஷஶோதகுல்மத்வக்தோஷார்ஶோபகந்தரப்லீஹ்நஃ| ஶோதாபஸ்மாரக்ரிமிபூதஸ்வரபேதபாண்டுகதாந்||௧௦௩|| மந்தாக்நித்வஂ காஸஂ ஸோந்மாதஂ நாஶயேயுரத புஂஸாம்| குடிகாஶ்சாயாஶுஷ்காஃ கோலஸமாஸ்தாஃ ஸமுபயுக்தாஃ||௧௦௪|| இதி க்ஷாராகதஃ|

ஷபகேத்யாதிநா விஷோபத்ரவஶ்வாஸாதிசிகித்ஸோச்யதே| ஸிதகிரிஃ ஶ்வேதாऽபராஜிதா, கோலமத்யஂ பதரமஜ்ஜா| புஜகபதிஶிர இதி த்விமுகஸர்பஶிரஃ| வஸ்த்ரகமிஃ யூகா| பலாஶக்ஷாரஂ ஸ்ருதமிதி ஸுஶ்ருதோக்தக்ஷாரபரிஸ்ராவணவிதிநா ஸ்ராவிதம்| லோஹிதமத் கைரிகம்| ஸுரஸமஞ்ஜரீ பர்ணாஸபேதஃ||௭௭-௧௦௪||

Adhikarana 25 (95-122) · Śloka 123

விஷபீததஷ்டவித்தேஷ்வேதத்திக்தே ச வாச்யமுத்திஷ்டம்| ஸாமாந்யதஃ, பதக்த்வாந்நிர்தேஶமதஃ ஶணு யதாவத்||௧௦௫|| ரிபுயுக்தேப்யோ நப்யஃ ஸ்வேப்யஃ ஸ்த்ரீப்யோऽதவா பயஂ நபதேஃ| ஆஹாரவிஹாரகதஂ தஸ்மாத் ப்ரேஷ்யாந் பரீக்ஷேத||௧௦௬|| அத்யர்தஶங்கிதஃ ஸ்யாத்பஹுவாகதவாऽல்பவாக்விகதலக்ஷ்மீஃ| ப்ராப்தஃ ப்ரகதிவிகாரஂ விஷப்ரதாதா நரோ ஜ்ஞேயஃ||௧௦௭|| தஷ்ட்வைவஂ ந து ஸஹஸா போஜ்யஂ குர்யாத்ததந்நமக்நௌ து| ஸவிஷஂ ஹி ப்ராப்யாந்நஂ பஹூந்விகாராந் பஜத்யக்நிஃ||௧௦௮|| ஶிகிபர்ஹவிசித்ரார்சிஸ்தீக்ஷ்ணாக்ஷமரூக்ஷகுணபதூமஶ்ச | ஸ்புடதி ச ஸஶப்தமேகாவர்தோ விஹதார்சிரபி ச ஸ்யாத்||௧௦௯|| பாத்ரஸ்தஂ ச விவர்ணஂ போஜ்யஂ ஸ்யாந்மக்ஷிகாஂஶ்ச மாரயதி| க்ஷாமஸ்வராஂஶ்ச காகாந் குர்யாத்விரஜேச்சகோராக்ஷி||௧௧௦|| பாநே நீலா ராஜீ வைவர்ண்யஂ ஸ்வாஂ ச நேக்ஷதே சாயாம்| பஶ்யதி விகதாமதவா லவணாக்தே பேநமாலா ஸ்யாத்||௧௧௧|| பாநாந்நயோஃஸவிஷயோர்கந்தேந ஶிரோருக்கதி ச மூர்ச்சா ச| ஸ்பர்ஶேந பாணிஶோதஃ ஸுப்த்யங்குலிதாஹதோதநகபேதாஃ||௧௧௨|| முககே த்வோஷ்டசிமிசிமா ஜிஹ்வா ஶூநா ஜடா விவர்ணா ச| த்விஜஹர்ஷஹநுஸ்தம்பாஸ்யதாஹலாலாகலவிகாராஃ||௧௧௩|| ஆமாஶயஂ ப்ரவிஷ்டே வைவர்ண்யஂ ஸ்வேதஸதநமுத்க்லேதஃ| தஷ்டிஹதயோபரோதோ பிந்துஶதைஶ்சீயதே சாங்கம்||௧௧௪|| பக்வாஶயஂ து யாதே மூர்ச்சாமதமோஹதாஹபலநாஶாஃ| தந்த்ரா கார்ஶ்யஂ ச விஷே பாண்டுத்வஂ சோதரஸ்தே ஸ்யாத்||௧௧௫|| தந்தபவநஸ்ய கூர்சோ விஶீர்யதே தந்தௌஷ்டமாஂஸஶோபஶ்ச| கேஶச்யுதிஃ ஶிரோருக்க்ரந்தயஶ்ச ஸவிஷேऽத ஶிரோப்யங்கே||௧௧௬|| துஷ்டேऽஞ்ஜநேऽக்ஷிதாஹஸ்ராவாத்யுபதேஹஶோதராகாஶ்ச| காத்யைராதௌ கோஷ்டஃ ஸ்பஶ்யைஸ்த்வக்தூஷ்யதே துஷ்டைஃ||௧௧௭|| ஸ்நாநாப்யங்கோத்ஸாதநவஸ்த்ராலங்காரவர்ணகைர்துஷ்டைஃ| கண்ட்வர்திகோடபிடகாரோமோத்கமசிமிசிமா ஶோதாஃ||௧௧௮|| ஏதே கரசரணதாஹதோதக்லமாவிபாகாஶ்ச| பூபாதுகாஶ்வகஜவர்மகேதுஶயநாஸநைர்துஷ்டைஃ||௧௧௯|| மால்யமகந்தஂ ம்லாயதி ஶிரோருஜாலோமஹர்ஷகரம் | ஸ்தம்பயதி காநி நாஸாமுபஹந்தி தர்ஶநஂ ச தூமஃ||௧௨௦|| கூபதடாகாதிஜலஂ துர்கந்தஂ ஸகலுஷஂ விவர்ணஂ ச| பீதஂ ஶ்வயதுஂ கோடாந் பிடகாஶ்ச கரோதி மரணஂ ச||௧௨௧|| ஆதாவாமாஶயகே வமநஂ த்வக்ஸ்தே ப்ரதேஹஸேகாதி| குர்யாத்பிஷக் சிகித்ஸாஂ தோஷபலஂ சைவ ஹி ஸமீக்ஷ்ய||௧௨௨|| இதி மூலவிஷவிஶேஷாஃ ப்ரோக்தாஃ ...|௧௨௩|

பதக்த்வாந்நிர்தேஶமதஃ ஶண்விதி நாநாவிதவிஷஸ்ய லக்ஷணஂ பேஷஜஸ்ய பதங்நிர்தேஶஂ ச ஶண்விதி| ரிபுயுக்தேப்ய இதி ஶத்ருப்ரயுக்தேப்யஃ| ஸ்த்ரீப்ய இதி ஸௌபாக்யார்தமபக்ஷ்யதாநேऽப்யஜ்ஞாநாத் ப்ரவத்தாப்யஃ ஸ்த்ரீப்யஃ| ஆஹாரவிஹாரகத இதி ஆஹாரவிஹாரௌ ஸேவமாநஃ| ப்ரேஷ்யாநிதி ஸூபகாராதீந்| பரீக்ஷோபாயமாஹ- அத்யர்தேத்யாதி| விகதலக்ஷ்மீஃ நிஃஶோபஃ| போஜ்யமிதி போக்தவ்யம்| குர்யாத் ததந்நமக்நௌ ப்ரக்ஷிபேத்| பாத்ரஸ்தமித்யாதாவபி ‘ஸவிஷஂ’ இத்யநுவர்ததே| விரஜ்யேத சகோராக்ஷீதி ஸவிஷமந்நஂ தஷ்ட்வா சகோராக்ஷி விரஜ்யதே| காகாஂஶ்ச க்ஷாமஸ்வராந் தர்ஶநேநைவ குர்யாதிதி ஜ்ஞேயம்| பாநே இதி மத்யாதௌ பேயே| சாயாமிதி ப்ரதிபிம்பம்| லவணாக்தே இதி பாநவிஶேஷணம்| முககே இத்யாதிநா முகாதிஸம்பந்திவிஷலக்ஷணம்| பிந்துஃ பிந்த்வாகாரா த்வக்விகதிஃ| தந்தேத்யாதிநா தந்ததாவநகூர்சாதீநாஂ விஷதுஷ்டாநாமேவ லக்ஷணஂ ப்ரகாரணாஜ்ஜ்ஞேயம்| தந்தபவநஸ்ய கூர்சஃ தந்தமலஶோதநகூர்சஃ| விஶீர்யத இதி ஶீர்ணஃ ஸ்யாத்| காத்யைரிதி போஜ்யைஃ| ஸ்பஶ்யைரிதி அப்யங்காதிபிஃ| மால்யமிதி விஷதுஷ்டஂ மால்யம்| நாஸாமுபஹந்தீதி ச்சேதஃ| தர்ஶநமிதி சக்ஷுஃ| கிஂவா ஸ்தம்பயதீத்யாதி தூமஸ்யைவ கார்யம்||௯௫-௧௨௨||-

Adhikarana 26 (123-129) · Śloka 129

... ஶணு ஜங்கமஸ்யாதஃ| ஸவிஶேஷசிகித்ஸிதமேவாதௌ தத்ரோச்யதே து ஸர்பாணாம்||௧௨௩|| இஹ தர்வீகரஃ ஸர்போ மண்டலீ ராஜிமாநிதி| த்ரயோ யதாக்ரமஂ வாதபித்தஶ்லேஷ்மப்ரகோபணாஃ||௧௨௪|| தர்வீகரஃ பணீ ஜ்ஞேயோ மண்டலீ மண்டலாபணஃ| பிந்துலேகவிசித்ராங்கஃ பந்நகஃ ஸ்யாத்து ராஜிமாந்||௧௨௫|| விஶேஷாத்ரூக்ஷகடுகமம்லோஷ்ணஂ ஸ்வாது ஶீதலம்| விஷஂ யதாக்ரமஂ தேஷாஂ தஸ்மாத்வாதாதிகோபநம்||௧௨௬|| தர்வீகரகதோ தஂஶஃ ஸூக்ஷ்மதஂஷ்ட்ராபதோऽஸிதஃ| நிருத்தரக்தஃ கூர்மாபோ வாதவ்யாதிகரோ மதஃ||௧௨௭|| பத்வர்பிதஃ ஸஶோதஶ்ச தஂஶோ மண்டலிநா கதஃ| பீதாபஃ பீதரக்தஶ்ச ஸர்வபித்தவிகாரகத்||௧௨௮|| கதோ ராஜிமதா தஂஶஃ பிச்சிலஃ ஸ்திரஶோபகத்| ஸ்நிக்தஃ பாண்டுஶ்ச ஸாந்த்ராஸக் ஶ்லேஷ்மவ்யாதிஸமீரணஃ||௧௨௯||

மண்டலீதி மண்டலயுக்தஃ| பிந்துநா லேகயா ச விசித்ரமங்கஂ யஸ்ய ஸ பிந்துலேகவிசித்ராங்கஃ| தர்வீகராதீநாஂ ப்ரபஞ்சஸ்த்விஹ பராதிகாரத்வேந ந கதஃ| விஶேஷாதித்யாதௌ ரூக்ஷமதிகஂ தர்வீகராணாம், அம்லோஷ்ணஂ மண்டலிநாஂ, ஸ்வாதுஶீதஂ ராஜிமதாஂ, த்ரிதோஷகோபநத்வேऽபி வாதாதிகோபநஂ விஶேஷாதிஹ ஜ்ஞேயம்| விஷஂ ச யத்யப்யவ்யக்தரஸயுக்தஂ, ததாऽபீஹ கடுகாதிரஸாபிதாநமநுரஸாபிப்ராயேண ஜ்ஞேயஂ, யதா- ஆதபே கடுகத்வஂ, தத்வதிஹாபி; கிஂவா அவ்யக்தரஸதாயாமேவ மநாக்கடுகாதீநாமதிகத்வஂ ஜ்ஞேயம்| பத்வர்பித இதி அவகாடதஂஷ்ட்ராபதஃ ||௧௨௩-௧௨௯||

Adhikarana 27 (130-135) · Śloka 135

வத்தபோகோ மஹாகாயஃ ஶ்வஸந்நூர்த்வேக்ஷணஃ புமாந்| ஸ்தூலமூர்தா ஸமாங்கஶ்ச ஸ்த்ரீ த்வதஃ ஸ்யாத்விபர்யயாத்||௧௩௦|| க்லீபஸ்த்ரஸத்யதோதஷ்டிஃ ஸ்வரஹீநஃ ப்ரகம்பதே| ஸ்த்ரியா தஷ்டோ விபர்யஸ்தைரேதைஃ புஂஸா நரோ மதஃ||௧௩௧|| வ்யாமிஶ்ரலிங்கைரேதைஸ்து க்லீபதஷ்டஂ நரஂ வதேத்| இத்யேததுக்தஂ ஸர்பாணாஂ ஸ்த்ரீபுங்க்லீபநிதர்ஶநம்||௧௩௨|| பாண்டுவக்த்ரஸ்து கர்பிண்யா ஶூநௌஷ்டோऽப்யஸிதேக்ஷணஃ| ஜம்பாக்ரோதோபஜிஹ்வார்தஃ ஸூதயா ரக்தமூத்ரவாந்||௧௩௩|| ஸர்போ கௌதேர(ய)கோ நாம கோதாயாஂ ஸ்யாச்சதுஷ்பதஃ| கஷ்ணஸர்பேண துல்யஃ ஸ்யாந்நாநா ஸ்யுர்மிஶ்ரஜாதயஃ||௧௩௪|| கூடஸம்பாதிதஂ வத்தஂ பீடிதஂ லம்பிதார்பிதம்| ஸர்பிதஂ ச பஶாபாதஂ, தஂஶா யேऽந்யே ந தே பஶாஃ||௧௩௫||

வத்தபோக இத்யாதிநா ஸர்பாணாஂ புருஷாதிபேதஂ விஷதீவ்ரதாதிஜ்ஞாநார்தஂ தத்கதசிகித்ஸாபேதஜ்ஞாநார்தஂ சாஹ| ஸ ச பேத இஹாநுக்தோऽபி தந்த்ராந்தராஜ்ஜ்ஞேயஃ| ததாஹி- “ஸாவித்ரே பச்யதே, ராத்ரௌ ஸ்த்ரியஸ்தீவ்ரவிஷாஃ, ததாऽஹ்நி புருஷாஃ ஸதா” இதி| ததா- “ஸ்த்ரீதஷ்டே பிஷஜா கார்யஃ ஸூபசாரஸ்த்வநாரம்பே” இதி| மஹாகாயஃ பஹுலஶரீரஃ| க்லீபஃ நபுஂஸகஃ| காடஸம்பாதிதம் அதிமாத்ராவகாடம்| உர்த்வஂ பரிவத்தமுத்வத்தம்| பீடிதம் அதிமாத்ரருஜாகரம்| லம்பிதார்பிதம் அர்பிதஸகலதஂஷ்ட்ராப்ராப்தலக்ஷணம்||௧௩௦-௧௩௫||

Adhikarana 28 (136) · Śloka 136

தருணாஃ கஷ்ணஸர்பாஸ்து கோநஸாஃ ஸ்தவிராஸ்ததா| ராஜிமந்தோ வயோமத்யே பவந்த்யாஶீவிஷோபமாஃ||௧௩௬||

வயோபேதேந தர்வீகராதீநாஂ தீவ்ரதாமாஹ- தருணா இத்யாதி| ஸர்பிதஂ யதநதிமக்நதஂஷ்ட்ராபதம்| ஆஶீவிஷோபமா இதி ஆஶீவிஷா தஷ்டிநிஃஶ்வாஸவிஷாஃ||௧௩௬||

Adhikarana 29 (137-139) · Śloka 139

ஸர்பதஂஷ்ட்ராஶ்சதஸ்ரஸ்து தாஸாஂ வாமாதரா ஸிதா| பீதா வாமோத்தரா தஂஷ்ட்ரா ரக்தஶ்யாவாऽதரோத்தரா ||௧௩௭|| யந்மாத்ரஃ பததே பிந்துர்கோபாலாத் ஸலிலோத்ததாத்| வாமாதராயாஂ தஂஷ்ட்ராயாஂ தந்மாத்ரஂ ஸ்யாதஹேர்விஷம்||௧௩௮|| ஏகத்வித்ரிசதுர்வத்தவிஷபாகோத்தரோத்தராஃ| ஸவர்ணாஸ்தத்கதா தஂஶா பஹூத்தரவிஷா பஶாஃ||௧௩௯||

ஸர்பதஂஷ்ட்ரா இத்யாதிநா தஂஷ்ட்ராபேதஂ தஂஶவிஷஜ்ஞாநார்தமாஹ| ரக்தஶ்யாவாऽதரோத்தரேதி தக்ஷிணாதரா ரக்தா, தக்ஷிணோத்தரா து ஶ்யாவா| ஏகத்வித்ரிசதுர்வத்தவிஷபாகோத்தரோத்தரா இதி ஏகத்வித்ரிசதூரூபேண வத்தோ விஷபாக உத்தரோத்தரஂ யாஸ்விதி வாக்யார்தஃ| ஸவர்ணா யதாஸ்வதஂஷ்ட்ராஸமாநவர்ணாஃ| பஹூத்தரவிஷா இதி உத்தரோத்தரஂ பஹுவிஷாஃ| பஶா இதி துஃகஸாத்யாஃ| துஃகஸாத்யத்வமபி யதோத்தரஂ ஜ்ஞேயம்| நநு, பூர்வஂ தர்வீகராதீநாஂ தஂஶஸ்ய வர்ணபேத உக்தஃ, இதாநீஂ து தஂஷ்ட்ராபேதேந வர்ணபேத உச்யதே, தேந ஸர்வத்ரைவ தர்வீகராதௌ ஸர்வவர்ணோபபத்திஃ, ததஶ்ச பூர்வோக்ததஂஶவர்ணவிரோதஃ; உக்தஂ சாத்ரைவார்தே ஆஷாடவர்மணா யத்- “தர்வீகரமண்டலிநோரஸிதஃ பீதஶ்ச வர்ணதோ தஂஶஃ” இதி லக்ஷணேந, யஸ்மாதநேகவர்ணாஸ்து தஂஶாஃ” (?)| அத்ரோச்யதே- தஂஷ்ட்ராநுகாரிவர்ணதா தஂஶமாத்ரஸ்திதே விஷே பவதி, தர்வீககராத்யுல்லேகவிஹிதஸ்து யோ வர்ணோ தோஷகதஃ ஸ ப்ரவிஸதே விஷே பவதீதி அவஸ்தாபேதாந்ந விரோதஃ| உக்தஂ ச பரிஹாரவார்திகே “தஂஶே த்வேதே வர்ணாஃ, ஸாவர்ண்யஂ தோஷஜே விஸதே” இதி||௧௩௭-௧௩௯||

Adhikarana 30 (140-143) · Śloka 143

ஸர்பாணாமேவ விண்மூத்ராத் கீடாஃ ஸ்யுஃ கீடஸம்மதாஃ| தூஷீவிஷாஃ ப்ராணஹரா இதி ஸங்க்ஷேபதோ மதாஃ||௧௪௦|| காத்ரஂ ரக்தஂ ஸிதஂ கஷ்ணஂ ஶ்யாவஂ வா பிடகாந்விதம்| ஸகண்டூதாஹவீஸர்பபாகி ஸ்யாத் குதிதஂ ததா||௧௪௧|| கீடைர்தூஷீவிஷைர்தஷ்டஂ லிங்கஂ ப்ராணஹரஂ ஶணு| ஸர்பதஷ்டே யதா ஶோதோ வர்ததே ஸோக்ரகந்த்யஸக்||௧௪௨|| தஂஶோऽக்ஷிகௌரவஂ மூர்ச்சா ஸ ருகார்தஃ ஶ்வஸித்யபி| தஷ்ணாருசிபரீதஶ்ச பவேத்தூஷீவிஷார்திதஃ||௧௪௩||

கீடாந் வ்யாகர்துமாஹ - ஸர்பாணாமித்யாதி| விண்மூத்ராதிதி கீடஶப்தநிருக்த்யர்தமநயோருபாதாநஂ, தேநாந்யாந்யபி ஸர்பஶுக்ரஶவபூத்யண்டாநி கீடகாரணாநி பவந்தீதி ஜ்ஞேயம்| உக்தஂ ஹி ஸுஶ்ருதே- “ஸர்பாணாஂ ஶுக்ரவிண்மூத்ரஶவபூத்யண்டஸம்பவாஃ| வாய்வக்ந்யம்புப்ரகதயஃ கீடாஸ்து வி(த்ரி)விதாஃ ஸ்மதாஃ” (ஸு.க.அ.௮) இதி| கீடாஶ்ச யத்யபி ஸுஶ்ருதே வாதபித்தகபஸந்நிபாதகோபநாஃ கும்பீநஸாதயஃ ஸப்தஷஷ்டிஃ ப்ரதிபாதிதாஃ, ததாऽபீஹ ஸஞ்ஜ்ஞேயாபிதித்ஸயா தூஷீவிஷப்ராணஹரபேதேநைவோச்யந்தே; ஏவஂ லூதாதிஷ்வபி ஸஞ்ஜ்ஞேயபேதாத்த்வைவித்யோக்திர்ஜ்ஞேயா| தூஷீவிஷாஃ சிரகாரிவிஷாஃ, ப்ராணஹராஃ ஜடிதி ப்ராணஹரவிஷாஃ| ஸஹ உக்ரகந்த்யஸஜா வர்தத இதி ஸோக்ரகந்த்யஸக் ஸோக்ரகந்தி லோஹிதம்||௧௪௦-௧௪௩||

Adhikarana 31 (144-146) · Śloka 146

தஂஶஸ்ய மத்யே யத் கஷ்ணஂ ஶ்யாவஂ வா ஜாலகாவதம்| தக்தாகதி பஶஂ பாகி க்லேதஶோதஜ்வராந்விதம்||௧௪௪|| தூஷீவிஷாபிர்லூதாபிஸ்தஂ தஷ்டமிதி நிர்திஶேத்| ஸர்வாஸாமேவ தாஸாஂ ச தஂஶே லக்ஷணமுச்யதே||௧௪௫|| ஶோபஃ ஶ்வேதாஸிதா ரக்தாஃ பீதா வா பிடகா ஜ்வரஃ| ப்ராணாந்திகோ பவேச்ச்வாஸோ தாஹஹிக்காஶிரோக்ரஹாஃ||௧௪௬||

தஂஶஸ்ய மத்ய இத்யாதிநா தூஷீவிஷலூதாதஷ்டலக்ஷணம்| லூதாஶ்சாந்யத்ராஷ்டௌ ஸாத்யா அஸாத்யாஶ்சாஷ்டௌ த்ரிமண்டலாஸௌவர்ணிகாதய உக்தாஸ்தாஸாஂ ததா மூஷிகககண்டகவஶ்சிகோச்சிடிங்கமண்டூகமத்ஸ்யஜலௌகாஶதபதீமஶகமக்ஷிகாணாஂ ஸுஶ்ருதாதிஷு ப்ரபஞ்சார்திபிஃ ப்ரபஞ்சோऽநுஸரணீயஃ; இஹ து தந்த்ரகாரேண பராதிகாரத்வாத் ப்ரபஞ்சோ ந க்ரியதே||௧௪௪-௧௪௬||

Adhikarana 32 (147-158) · Śloka 158

ஆதஂஶாச்சோணிதஂ பாண்டு மண்டலாநி ஜ்வரோऽருசிஃ| லோமஹர்ஷஶ்ச தாஹஶ்சாப்யாகுதூஷீவிஷார்திதே||௧௪௭|| மூர்ச்சாங்கஶோதவைவர்ண்யக்லேதஶப்தாஶ்ருதிஜ்வராஃ| ஶிரோகுருத்வஂ லாலாஸக்சர்திஶ்சாஸாத்யமூஷிகைஃ||௧௪௮|| ஶ்யாவத்வமத கார்ஷ்ண்யஂ வா நாநாவர்ணத்வமேவ வா| மோஹஃ புரீஷபேதஶ்ச தஷ்டே ஸ்யாத் ககலாஸகைஃ||௧௪௯|| தஹத்யக்நிரிவாதௌ து பிநத்தீவோர்த்வமாஶு ச| வஶ்சிகஸ்ய விஷஂ யாதி தஂஶே பஶ்சாத்து திஷ்டதி||௧௫௦|| தஷ்டோऽஸாத்யஸ்து தக்க்ராணரஸநோபஹதோ நரஃ| மாஂஸைஃ பதத்பிரத்யர்தஂ வேதநார்தோ ஜஹாத்யஸூந்||௧௫௧|| விஸர்பஃ ஶ்வயதுஃ ஶூலஂ ஜ்வரஶ்சர்திரதாபி ச| லக்ஷணஂ கணபைர்தஷ்டே தஂஶஶ்சைவ விஶீர்யதே||௧௫௨|| ஹஷ்டரோமோச்சிடிங்கேந ஸ்தப்தலிங்கோ பஶார்திமாந்| தஷ்டஃ ஶீதோதகேநேவ ஸிக்தாந்யங்காநி மந்யதே||௧௫௩|| ஏகதஂஷ்ட்ரார்திதஃ ஶூநஃ ஸருக் ஸ்யாத் பீதகஃ ஸதட்| சர்திர்நித்ரா ச மண்டூகைஃ ஸவிஷைர்தஷ்டலக்ஷணம்||௧௫௪|| மத்ஸ்யாஸ்து ஸவிஷாஃ குர்யுர்தாஹஶோபருஜஸ்ததா| கண்டூஂ ஶோதஂ ஜ்வரஂ மூர்ச்சாஂ ஸவிஷாஸ்து ஜலௌகஸஃ||௧௫௫|| தாஹதோதஸ்வேதஶோதகரீ து கஹகோதிகா | தஂஶே ஸ்வேதஂ ருஜஂ தாஹஂ குர்யாச்சதபதீவிஷம்||௧௫௬|| கண்டூமாந்மஶகைரீஷச்சோதஃ ஸ்யாந்மந்தவேதநஃ| அஸாத்யகீடஸதஶமஸாத்யமஶகக்ஷதம்||௧௫௭|| ஸத்யஃப்ரஸ்ராவிணீ ஶ்யாவா தாஹமூர்ச்சாஜ்வராந்விதா| பீடகா மக்ஷிகாதஂஶே தாஸாஂ து ஸ்தகிகாऽஸுஹத்||௧௫௮||

ஆதஂஶாதித்யாதி ஆகுவிஷலக்ஷணம்| கணபஶ்ச கீடவிஶேஷ இதி ஸுஶ்ருதே கீடமத்யே ஏவ படிதஃ| ஏகதஂஷ்ட்ரார்பித இதி ஏகயைவ தஂஷ்ட்ரயா கத இத்யர்தஃ| மத்ஸ்யாஸ்து பித்தாஸ்த்யாரவிஷா உக்தாஃ| ஜலௌகஸஶ்ச ஷட் ஸவிஷாஃ கஷ்ணாகர்புராதய உக்தாஃ ஸந்தஂஶவிஷாஃ| கஹகோதிகாஂ ஜ்யேஷ்டாமித்யாஹுஃ; அந்யே து ஸரடமாஹுஃ| ஶதபதீ காருண்டா| அஸாத்யமஶகக்ஷதமிதி பஞ்சஸு மஶகேஷு பார்வதீயகதமஸாத்யமாஹுஃ| உக்தஂ ஹி ஸுஶ்ருதே “பார்வதீயஸ்து கீடைஃ ப்ராணஹரை ஸ்துல்யலக்ஷணஃ” (ஸு.க.அ.௮) இதி| ஸ்தகிகாऽஸுஹதிதி காந்தாரிகாதிஷு ஸுஶ்ருதோக்தஷணமக்ஷிகாஸு ஸ்தகிகாக்யா மக்ஷிகா ப்ராணஹரீத்யர்தஃ||௧௪௭-௧௫௮||

Adhikarana 33 (159-160) · Śloka 161

ஶ்மஶாநசைத்யவல்மீகயஜ்ஞாஶ்ரமஸுராலயே| பக்ஷஸந்திஷு மத்யாஹ்நே ஸார்தராத்ரேऽஷ்டமீஷு ச||௧௫௯|| ந ஸித்த்யந்தி நரா தஷ்டாஃ பாஷண்டாயதநேஷு ச| தஷ்டிஶ்வாஸமலஸ்பர்ஶவிஷைராஶீவிஷைஸ்ததா||௧௬௦|| விநஶ்யந்த்யாஶு ஸம்ப்ராப்தா தஷ்டாஃ ஸர்வேஷு மர்மஸு|௧௬௧|

ஸம்ப்ரதி ஸ்தாநகாலஸ்வபாவப்ரதேஶைஃ ஸர்பதஷ்டாநாமஸாத்யதாமாஹ- ஶ்மஶாநேத்யாதி| சைத்யஃ க்ராமதேவதாஶ்ரயோ மஹாதருஃ| பக்ஷஸந்திஷ்விதி அமாவாஸ்யாபௌர்ணமாஸீஷு| பாஷண்டாஃ காபாலிகாதயஃ| ஆஶீவிஷைரித்யஸ்யைவ லக்ஷணஂ- தஷ்டிஶ்வாஸமலஸ்பர்ஶவிஷைரிதி| உக்தஂ ஹி தந்த்ராந்தரே- “தஷ்டிஶ்வாஸாதிபிர்திவ்யாஃ ஸர்பா ஆஶீவிஷாஃ, ஆஶுகாதித்வாத்” இதி||௧௫௯-௧௬௦||-

Adhikarana 34 (161-164) · Śloka 164

(யேந கேநாபி ஸர்பேண ஸம்பவஃ ஸர்வ ஏவ ச)||௧௬௧|| பீதமத்தாபலோஷ்ணக்ஷுத்தஷார்தே வர்ததே விஷம்| விஷஂ ப்ரகதிகாலௌ ச துல்யௌ ப்ராப்யால்பமந்யதா ||௧௬௨|| வாரிவிப்ரஹதாஃ க்ஷீணா பீதா நகுலநிர்ஜிதாஃ| வத்தா பாலாஸ்த்வசோ முக்தாஃ ஸர்பா மந்தவிஷாஃ ஸ்மதாஃ||௧௬௩|| ஸர்வதேஹாஶ்ரிதஂ க்ரோதாத்விஷஂ ஸர்போ விமுஞ்சதி| ததேவாஹாரஹேதோர்வா பயாத்வா ந ப்ரமுஞ்சதி||௧௬௪||

விஷவத்திஹேதுமாஹ- பீதேத்யாதி| ப்ரகதிகாலௌ துல்யௌ விஷஸ்ய, யதா- ப்ரபலபித்தப்ரகதிருஷ்ணஶ்ச கால இதி ஜ்ஞேயம்| அல்பமந்யதேதி பீதத்வாதிவிபர்யயே அல்பஂ விஷஂ பவதி| வாரீத்யாதௌ வத்தா இதி கோநஸவர்ஜஂ ஜ்ஞேயாஃ, கோநஸ்ய து வார்தக்யே ஏவ வத்தவிஷத்வஂ ப்ராகுக்தம்| ஸர்வதேஹாஶ்ரிதஂ க்ரோதாதிதி ஸர்வதேஹாஶ்ரிதமபி தஂஷ்ட்ராஸ்வேவ விஷஂ விஶேஷேண ஜ்ஞேயஂ; யதா- ஶுக்ரஂ ஸர்வஶரீரகமபி வஷணயோரேவ விஶேஷேணாவதிஷ்டதி||௧௬௧-௧௬௪||

Adhikarana 35 (165-169) · Śloka 169

வாதோல்பணவிஷாஃ ப்ராய உச்சிடிங்காஃ ஸவஶ்சிகாஃ| வாதபித்தோல்பணாஃ கீடாஃ ஶ்லைஷ்மிகாஃ கணபாதயஃ||௧௬௫|| யஸ்ய யஸ்ய ஹி தோஷஸ்ய லிங்காதிக்யாநி லக்ஷயேத்| தஸ்ய தஸ்யௌஷதைஃ குர்யாத்விபரீதகுணைஃ க்ரியாம்||௧௬௬|| ஹத்பீடோர்த்வாநிலஃ ஸ்தம்பஃ ஸிராயாமோऽஸ்திபர்வருக்| கூர்ணநோத்வேஷ்டநஂ காத்ரஶ்யாவதா வாதிகே விஷே||௧௬௭|| ஸஞ்ஜ்ஞாநாஶோஷ்ணநிஶ்வாஸௌ ஹத்தாஹஃ கடுகாஸ்யதா| தஂஶாவதரணஂ ஶோதோ ரக்தபீதஶ்ச பைத்திகே||௧௬௮|| வம்யரோசகஹல்லாஸப்ரஸேகோத்க்லேஶகௌரவைஃ| ஸஶைத்யமுகமாதுர்யைர்வித்யாச்ச்லேஷ்மாதிகஂ விஷம்||௧௬௯||

சிகித்ஸார்தஂ வாதோல்பணவிஷத்வாதிபேதேநோச்சிடிங்காதீநாஹ- வாதோல்பணேத்யாதி| ஹத்பீடேத்யாதிநா விஷகதாதிகவாதாதிலிங்கமாஹ||௧௬௫-௧௬௯||

Adhikarana 36 (170-174) · Śloka 174

கண்டேந ச வ்ரணாலேபஸ்தைலாப்யங்கஶ்ச வாதிகே| ஸ்வேதோ நாடீபுலாகாத்யைர்பஂஹணஶ்ச விதிர்ஹிதஃ||௧௭௦|| ஸுஶீதைஃ ஸ்தம்பயேத் ஸேகைஃ ப்ரதேஹைஶ்சாபி பைத்திகம்| லேகநச்சேதநஸ்வேதவமநைஃ ஶ்லைஷ்மிகஂ ஜயேத்||௧௭௧|| விஷேஷ்வபி ச ஸர்வேஷு ஸர்வஸ்தாநகதேஷு ச| அவஶ்சிகோச்சிடிங்கேஷு ப்ராயஃ ஶீதோ விதிர்ஹிதஃ||௧௭௨|| வஶ்சிகே ஸ்வேதமப்யங்கஂ கதேந லவணேந ச| ஸேகாஂஶ்சோஷ்ணாந் ப்ரயுஞ்ஜீத போஜ்யஂ பாநஂ ச ஸர்பிஷஃ||௧௭௩|| ஏததேவோச்சிடிங்கேऽபி ப்ரதிலோமஂ ச பாஂஶுபிஃ| உத்வர்தநஂ ஸுகாம்பூஷ்ணைஸ்ததாऽவச்சாதநஂ கநைஃ||௧௭௪||

வாதாதிபேதேந சிகித்ஸாமாஹ- கண்டேநேத்யாதி| புலாகஃ துச்சதாந்யம்| கநைரிதி பாஂஸுபிரேவ கநைஃ||௧௭௦-௧௭௪||

Adhikarana 37 (175-188) · Śloka 188

ஶ்வா த்ரிதோஷப்ரகோபாத்து ததா தாதுவிபர்யயாத்| ஶிரோऽபிதாபீ லாலாஸ்ராவ்யதோவக்த்ரஸ்ததா பவேத்||௧௭௫|| அந்யேऽப்யேவஂவிதா வ்யாலாஃ கபவாதப்ரகோபணாஃ| ஹச்சிரோருக்ஜ்வரஸ்தம்பதஷாமூர்ச்சாகரா மதாஃ||௧௭௬|| கண்டூநிஸ்தோதவைவர்ண்யஸுப்திக்லேதோபஶோஷணம்| விதாஹராகருக்பாகாஃ ஶோபோ க்ரந்திநிகுஞ்சநம்||௧௭௭|| தஂஶாவதரணஂ ஸ்போடாஃ கர்ணிகா மண்டலாநி ச| ஜ்வரஶ்ச ஸவிஷே லிங்கஂ விபரீதஂ து நிர்விஷே||௧௭௮|| தத்ர ஸர்வே யதாவஸ்தஂ ப்ரயோஜ்யாஃ ஸ்யுருபக்ரமாஃ| பூர்வோக்தா விதிமந்யஂ ச யதாவத்ப்ருவதஃ ஶணு||௧௭௯|| ஹத்விதாஹே ப்ரஸேகே வா விரேகவமநஂ பஶம்| யதாவஸ்தஂ ப்ரயோக்தவ்யஂ ஶுத்தே ஸஂஸர்ஜநக்ரமஃ||௧௮௦|| ஶிரோகதே விஷே நஸ்தஃ குர்யாந்மூலாநி புத்திமாந்| பந்துஜீவஸ்ய பார்க்யாஶ்ச ஸுரஸஸ்யாஸிதஸ்ய ச||௧௮௧|| தக்ஷகாகமயூராணாஂ மாஂஸாஸங்மஸ்தகே க்ஷதே| உபதேயமதோதஷ்டஸ்யோர்த்வதஷ்டஸ்ய பாதயோஃ||௧௮௨|| பிப்பலீமரிசக்ஷாரவசாஸைந்தவஶிக்ருகாஃ| பிஷ்டா ரோஹிதபித்தேந க்நந்த்யக்ஷிகதமஞ்ஜநாத்||௧௮௩|| கபித்தமாமஂ ஸஸிதாக்ஷௌத்ரஂ கண்டகதே விஷே| லிஹ்யாதாமாஶயகதே தாப்யாஂ சூர்ணபலஂ நதாத்||௧௮௪|| விஷே பக்வாஶயகதே பிப்பலீஂ ரஜநீத்வயம்| மஞ்ஜிஷ்டாஂ ச ஸமஂ பிஷ்ட்வா கோபித்தேந நரஃ பிபேத்||௧௮௫|| ரக்தஂ மாஂஸஂ ச கோதாயாஃ ஶுஷ்கஂ சூர்ணீகதஂ ஹிதம்| விஷே ரஸகதே பாநஂ கபித்தரஸஸஂயுதம்||௧௮௬|| ஶேலோர்மூலத்வகக்ராணி பாதரௌதும்பராணி ச| கடப்யாஶ்ச பிபேத்ரக்தகதே, மாஂஸகதே பிபேத்||௧௮௭|| ஸக்ஷௌத்ரஂ கதிராரிஷ்டஂ கௌடஜஂ மூலமம்பஸா| ஸர்வேஷு ச பலே த்வே து மதூகஂ மதுகஂ நதம்||௧௮௮||

ஶ்வா த்ரிதோஷேத்யாதி ஸவிஷகுக்குராதிலக்ஷணம்| யத்ரைவ ச ஶுநஸ்த்ரிதோஷகோபோ பவதி தைவாதலர்கக்ரஹாவேஶாத் தத்ரைவ ஸவிஷஶிரோபிதாபித்வாதி பவதீதி ஜ்ஞேயம்| கேசித்து ஶிரோபிதாபாதி யதோக்தஂ குக்குரே ததா தத்தஷ்டே ச பவதீதி வதந்தி| விஸ்தரஶ்சாஸ்ய ஸுஶ்ருத ஏவ| அந்யேऽப்யேவஂவிதா இதி அந்யேऽபி ஶகாலதரக்ஷ்வாதய ஏவஂவிதாஃ ஸந்தஃ கச்ச்ரஶிரோரோகாதிகரா பவந்தீத்யர்தஃ| உக்தஂ ஹி ஸுஶ்ருதே- “ஶ்வஶகாலதரக்ஷ்வர்க்ஷவ்யாக்ராதீநாஂ யதாऽநிலஃ| ஶ்லேஷ்மப்ரதுஷ்டோ முஷ்ணாதி ஸஞ்ஜ்ஞாஂ ஸஞ்ஜ்ஞாவஹாஶ்ரிதஃ” (ஸு.க.அ.௭) இதி| கண்டூநிஸ்தோத இத்யாதிநா ஸாமாந்யேந ஸவிஷகீடாதிதஂஶலிங்கமவிஷப்ராணிதஂஶலிங்கஂ சோச்யதே| கர்ணிகா மாஂஸகந்தீ| ஸர்வே இதி சதுர்விஂஶதிரபி யதோக்தோபக்ரமாஃ| பூர்வோக்தமித்யத்ர வக்ஷ்யமாணசிகித்ஸிதஂ பூர்வோக்தவிதாவபி அவஸ்தாவிஶேஷவிதேயதயா கர்தவ்யமித்யர்தஃ; யதா ‘பூர்வோக்தா’ இதி பாடஃ, ததா உபக்ரமா இத்யஸ்ய விஶேஷணமேதத்| ஊர்த்வஂ தஷ்டஸ்ய பாதயோரித்யத்ராபி க்ஷதயோரேவ பாதயோர்விஷஸங்க்ரமணார்தஂ மாஂஸாஸக்தாநஂ ஜ்ஞேயம்| தாப்யாமிதி ஸிதாக்ஷௌத்ராப்யாம்| நதஂ தகரம்| ஶேலுஃ ஶ்லேஷ்மாதகஃ| மாஂஸகதே இத்யுத்தரேண ஸம்பத்யதே| கதிரஶ்சாரிஷ்டஶ்சேதி கதிராரிஷ்டஃ, கிஂவா கதிரகதோऽரிஷ்டஃ| ஸமதுகஂ நதமிதி ச்சேதஃ||௧௭௫-௧௮௮||

Adhikarana 38 (189-198) · Śloka 199

பிப்பலீஂ நாகரஂ க்ஷாரஂ நவநீதேந மூர்ச்சிதம்| கபே பிஷகுதீர்ணே து விதத்யாத்ப்ரதிஸாரணம்||௧௮௯|| மாஂஸீகுங்குமபத்ரத்வக்ரஜநீநதசந்தநைஃ| மநஃஶிலாவ்யாக்ரநகஸுரஸைரம்புபேஷிதைஃ||௧௯௦|| பாநநஸ்யாஞ்ஜநாலேபாஃ ஸர்வஶோதவிஷாபஹாஃ| சந்தநஂ தகரஂ குஷ்டஂ ஹரித்ரே த்வே த்வகேவ ச||௧௯௧|| மநஃஶிலா தமாலஶ்ச ரஸஃ கைஶர ஏவ ச| ஶார்தூலஸ்ய நகஶ்சைவ ஸுபிஷ்டஂ தண்டுலாம்புநா||௧௯௨|| ஹந்தி ஸர்வவிஷாண்யேவ வஜ்ரிவஜ்ரமிவாஸுராந்| ரஸே ஶிரீஷபுஷ்பஸ்ய ஸப்தாஹஂ மரிசஂ ஸிதம்||௧௯௩|| பாவிதஂ ஸர்பதஷ்டாநாஂ நஸ்யபாநாஞ்ஜநே ஹிதம்| த்விபலஂ நதகுஷ்டாப்யாஂ கதக்ஷௌத்ரசதுஷ்பலம்||௧௯௪|| அபி தக்ஷகதஷ்டாநாஂ பாநமேதத் ஸுகப்ரதம்| ஸிந்துவாரஸ்ய மூலஂ ச ஶ்வேதா ச கிரிகர்ணிகா||௧௯௫|| பாநஂ தர்வீகரைர்தஷ்டே நஸ்யஂ ஸமது பாகலம்| மஞ்ஜிஷ்டா மதுயஷ்டீ ச ஜீவகர்ஷபகௌ ஸிதா||௧௯௬|| காஶ்மர்யஂ வடஶுங்காநி பாநஂ மண்டலிநாஂ விஷே| வ்யோஷஂ ஸாதிவிஷஂ குஷ்டஂ கஹதூமோ ஹரேணுகா||௧௯௭|| தகரஂ கடுகா க்ஷௌத்ரஂ ஹந்தி ராஜீமதாஂ விஷம்| கஹதூமஂ ஹரித்ரே த்வே ஸமூலஂ தண்டுலீயகம்||௧௯௮|| அபி வாஸுகிநா தஷ்டஃ பிபேந்மதுகதாப்லுதம் |௧௯௯|

பிப்பலீத்யாதிப்ரதிஸாரணஂ தஂஶே ஏவ| மரிசஂ ஸிதமிதி ஶோபாஞ்ஜநகபீஜம்| ஶ்வேதா சேதி கிரிகர்ணிகாவிஶேஷணஂ, தேந ஶ்வேதாऽபராஜிதா கஹ்யதே| கேசித்கிரிகர்ணிகாஂ ஸ்யந்தநாமாஹுஃ| பாகலஂ குஷ்டம்||௧௮௯-௧௯௮||-

Adhikarana 39 (199-211) · Śloka 211

க்ஷீரிவக்ஷத்வகாலேபஃ ஶுத்தே கீடவிஷாபஹஃ||௧௯௯|| முக்தாலேபோ வரஃ ஶோததாஹதோதஜ்வராபஹஃ| சந்தநஂ பத்மகோஶீரஂ ஶிரீஷஃ ஸிந்துவாரிகா||௨௦௦|| க்ஷீரஶுக்லா நதஂ குஷ்டஂ பாடலோதீச்யஸாரிவாஃ| ஶேலுஸ்வரஸபிஷ்டோऽயஂ லூதாநாஂ ஸார்வகார்மிகஃ||௨௦௧|| (யதாயோகஂ ப்ரயோக்தவ்யஃ ஸமீக்ஷ்யாலேபநாதிஷு)| மதூகஂ மதுகஂ குஷ்டஂ ஶிரீஷோதீச்யபாடலாஃ| ஸநிம்பஸாரிவாக்ஷௌத்ராஃ பாநஂ லூதாவிஷாபஹம்||௨௦௨|| குஸும்பபுஷ்பஂ கோதந்தஃ ஸ்வர்ணக்ஷீரீ கபோதவிட்| தந்தீ த்ரிவத்ஸைந்தவஂ ச கர்ணிகாபாதநஂ தயோஃ||௨௦௩|| கடப்யர்ஜுநஶைரீஷஶேலுக்ஷீரித்ருமத்வசஃ| கஷாயகல்கசூர்ணாஃ ஸ்யுஃ கீடலூதாவ்ரணாபஹாஃ||௨௦௪|| த்வசஂ ச நாகரஂ சைவ ஸமாஂஶஂ ஶ்லக்ஷ்ணபேஷிதம்| பேயமுஷ்ணாம்புநா ஸர்வஂ மூஷிகாணாஂ விஷாபஹம்||௨௦௫|| குடஜஸ்ய பலஂ பிஷ்டஂ தகரஂ ஜாலமாலிநீ| திக்தேக்ஷ்வாகுஶ்ச யோகோऽயஂ பாநப்ரதமநாதிபிஃ||௨௦௬|| வஶ்சிகோந்துருலூதாநாஂ ஸர்பாணாஂ ச விஷஂ ஹரேத்| ஸமாநோ ஹ்யமதேநாயஂ கராஜீர்ணஂ ச நாஶயேத்||௨௦௭|| ஸர்வேऽகதா யதாதோஷஂ ப்ரயோஜ்யாஃ ஸ்யுஃ ககண்டகே| கபோதவிண்மாதுலுங்கஂ ஶிரீஷகுஸுமாத்ரஸஃ||௨௦௮|| ஶங்கிந்யார்கஂ பயஃ ஶுண்டீ கரஞ்ஜோ மது வார்ஶ்சிகே| ஶிரீஷஸ்ய பலஂ பிஷ்டஂ ஸ்நுஹீக்ஷீரேண தார்துரே||௨௦௯|| மூலாநி ஶ்வேதபண்டீநாஂ வ்யோஷஂ ஸர்பிஶ்ச மத்ஸ்யஜே| கீடதஷ்டக்ரியாஃ ஸர்வாஃ ஸமாநாஃ ஸ்யுர்ஜலௌகஸாம்||௨௧௦|| வாதபித்தஹரீ சாபி க்ரியா ப்ராயஃ ப்ரஶஸ்யதே| வார்ஶ்சிகோ ஹ்யுச்சிடிங்கஸ்ய கணபஸ்யௌந்துரோऽகதஃ ||௨௧௧||

முக்தா மௌக்திகம்| க்ஷீரஶுக்லா விதாரீ| கர்ணிகாபதநஂ தயோரிதி அநந்தரோக்தகீடலூதாதஂஶயோர்யா கர்ணிகா தஸ்யாஃ பாதநமித்யர்தஃ| ஜாலமாலிநீ தேவதாடகஃ| திக்தேக்ஷ்வாகுஃ கடுகாலாபூஃ| வார்ஶ்சிகே இதி வஶ்சிகவிஷே| துர்துரஃ பேகஃ| ஶ்வேதபண்டீ அபராஜிதா| வார்ஶ்சிகே இத்யாதி உச்சிடிங்கஸ்ய விஷே வார்ஶ்சிகே யோ யோக உக்தஃ ஸ கர்தவ்யஃ| ஏவஂ கணபஸ்யாபி விஷே ஔந்துரே யோ யோக உக்தஃ ஸ கர்தவ்யஃ||௧௯௯-௨௧௧||

Adhikarana 40 (212-218) · Śloka 218

வசாஂ வஂஶத்வசஂ பாடாஂ நதஂ ஸுரஸமஞ்ஜரீம்| த்வே பலே நாகுலீஂ குஷ்டஂ ஶிரீஷஂ ரஜநீத்வயம்||௨௧௨|| குஹாமதிகுஹாஂ ஶ்வேதாமஜகந்தாஂ ஶிலாஜது| கத்தணஂ கடபீஂ க்ஷாரஂ கஹதூமஂ மநஃஶிலாம்||௨௧௩|| ரோஹீதகஸ்ய பித்தேந பிஷ்ட்வா து பரமோऽகதஃ| நஸ்யாஞ்ஜநாதிலேபேஷு ஹிதோ விஶ்வம்பராதிஷு||௨௧௪|| ஸ்வர்ஜிகாऽஜஶகத்க்ஷாரஃ ஸுரஸாऽதாக்ஷிபீடகஃ | மதிராமண்டஸஂயுக்தோ ஹிதஃ ஶதபதீவிஷே||௨௧௫|| கபித்தமக்ஷிபீடோऽர்கபீஜஂ த்ரிகடுகஂ ததா| கரஞ்ஜோ த்வே ஹரித்ரே ச கஹகோதாவிஷஂ ஜயேத்||௨௧௬|| காகாண்டரஸஸஂயுக்தோ விஷாணாஂ தண்டுலீயகஃ| ப்ரதாநோ பர்ஹிபித்தேந தத்வத்வாயஸபீலுகஃ||௨௧௭|| ஶிரீஷபலமூலத்வக்புஷ்பபத்ரைஃ ஸமைர்ததைஃ| ஶ்ரேஷ்டஃ பஞ்சஶிரீஷோऽயஂ விஷாணாஂ ப்ரவரோ வதே||௨௧௮|| இதி பஞ்சஶிரீஷோऽகதஃ|

நாகுலீ ராஸ்நா| குஹா பஶ்நிபர்ணீ, அதிகுஹா ஶாலபர்ணீ| அஜகந்தா போபாந்தேதி க்யாதா| பித்தேநேதி கோபித்தேந| விஶ்வம்பராதயஃ கீடா ஏவ ஶ்லேஷ்மகோபநாஃ ஸுஶ்ருதோக்தாஃ| அக்ஷபீடகஃ ஶ்வேதபீதஶிம்பீபேதஃ| வாயஸீ காகமாசீ| ஶ்ரேஷ்டஃ பஞ்சஶிரீஷோऽயமிதி பதஂ த்ரிஶிரீஷாத்யபேக்ஷயா பஞ்சஶிரீஷஸ்ய ஶ்ரேஷ்டத்வஂ ப்ரூதே, ப்ரவர இதி பதஂ விஷஹரயோகாந்தரேஷு ஶ்ரேஷ்டதாமாஹ, தேந ந புநருக்திஃ; கிஂவா ஶ்ரேஷ்ட இதி ஶ்ரேஷ்டஶிரீஷபலாதிகதஃ||௨௧௨-௨௧௮||

Adhikarana 41 (219-220) · Śloka 220

சதுஷ்பத்பிர்த்விபத்பிர்வா நகதந்தக்ஷதஂ து யத்| ஶூயதே பச்யதே சாபி ஸ்ரவதி ஜ்வரயத்யபி||௨௧௯|| ஸோமவல்கோऽஶ்வகர்ணஶ்ச கோஜிஹ்வா ஹஂஸபத்யபி| ரஜந்யௌ கைரிகஂ லேபோ நகதந்தவிஷாபஹஃ||௨௨௦||

த்விபதா வநமாநுஷமர்கடாதயஃ| அஶ்வகர்ணஃ ஸர்ஜபேதஃ||௨௧௯-௨௨௦||

Adhikarana 42 (221-223) · Śloka 223

துரந்தகாரே வித்தஸ்ய கேநசித்விஷஶங்கயா| விஷோத்வேகாஜ்ஜ்வரஶசர்திர்மூர்ச்சா தாஹோऽபி வா பவேத்||௨௨௧|| க்லாநிர்மோஹோऽதிஸாரஶ்சாப்யேதச்சங்காவிஷஂ மதம்| சிகித்ஸிதமிதஂ தஸ்ய குர்யாதாஶ்வாஸயந் புதஃ||௨௨௨|| ஸிதா வைகந்திகோ த்ராக்ஷா பயஸ்யா மதுகஂ மது| பாநஂ ஸமந்த்ரபூதாம்பு ப்ரோக்ஷணஂ ஸாந்த்வஹர்ஷணம்||௨௨௩||

துரந்தகாரே இத்யாதிநா ஶங்காவிஷமாஹ| கேநசிதிதி நிர்விஷேணாபி| விஷஶங்கயா விஷோத்வேகாதிதி விஷஶங்கயைவ விஷப்ராதுர்பாவாதித்யர்தஃ; ஶங்கா சேயஂ ப்ரபாவாதேவ விஷஜநிகா| வைகந்திகஃ கந்தக ஏவ ஶோதிதஃ||௨௨௧-௨௨௩||

Adhikarana 43 (224-228) · Śloka 228

ஶாலயஃ ஷஷ்டிகாஶ்சைவ கோரதூஷாஃ ப்ரியங்கவஃ| போஜநார்தே ப்ரஶஸ்யந்தே லவணார்தே ச ஸைந்தவம்||௨௨௪|| தண்டுலீயகஜீவந்தீவார்தாகஸுநிஷண்ணகாஃ| சுச்சூர்மண்டூகபர்ணீ ச ஶாகஂ ச குலகஂ ஹிதம்||௨௨௫|| தாத்ரீ தாடிமமம்லார்தே யூஷா முத்கஹரேணுபிஃ| ரஸாஶ்சைணஶிகிஶ்வாவில்லாவதைத்திரபார்ஷதாஃ||௨௨௬|| விஷக்நௌஷதஸஂயுக்தா ரஸா யூஷாஶ்ச ஸஂஸ்கதாஃ| அவிதாஹீநி சாந்நாநி விஷார்தாநாஂ பிஷக்ஜிதம்||௨௨௭|| விருத்தாத்யஶநக்ரோதக்ஷுத்பயாயாஸமைதுநம்| வர்ஜயேத்விஷமுக்தோऽபி திவாஸ்வப்நஂ விஶேஷதஃ||௨௨௮||

கோரதூஷஃ கோத்ரவஃ| குலகஂ காரவேல்லகம்; அந்யே படோலபேதமாஹுஃ||௨௨௪-௨௨௮||

Adhikarana 44 (229-241) · Śloka 242

முஹுர்முஹுஃ ஶிரோந்யாஸஃ ஶோதஃ ஸ்ரஸ்தௌஷ்டகர்ணாதா | ஜ்வரஃ ஸ்தப்தாக்ஷிகாத்ரத்வஂ ஹநுகம்போऽங்கமர்தநம்||௨௨௯|| ரோமாபகமநஂ க்லாநிரரதிர்வேபதுர்ப்ரமஃ| சதுஷ்பதாஂ பவத்யேதத்தஷ்டாநாமிஹ லக்ஷணம்||௨௩௦|| தேவதாரு ஹரித்ரே த்வே ஸரலஂ சந்தநாகுரு| ராஸ்நா கோரோசநாऽஜாஜீ குக்குல்விக்ஷுரஸோ நதம்||௨௩௧|| சூர்ணஂ ஸஸைந்தவாநந்தஂ கோபித்தமதுஸஂயுதம்| சதுஷ்பதாநாஂ தஷ்டாநாமகதஃ ஸார்வகார்மிகஃ||௨௩௨|| ஸௌபாக்யார்தஂ ஸ்த்ரியஃ ஸ்வேதரஜோநாநாங்கஜாந்மலாந்| ஶத்ருப்ரயுக்தாஂஶ்ச கராந் ப்ரயச்சந்த்யந்நமிஶ்ரிதாந்||௨௩௩|| தைஃ ஸ்யாத் பாண்டுஃ கஶோऽல்பாக்நிர்கரஶ்சாஸ்யோபஜாயதே| மர்மப்ரதமநாத்மாநஂ ஶ்வயதுஂ ஹஸ்தபாதயோஃ||௨௩௪|| ஜடரஂ க்ரஹணீதோஷோ யக்ஷ்மா குல்மஃ க்ஷயோ ஜ்வரஃ | ஏவஂவிதஸ்ய சாந்யஸ்ய வ்யாதேர்லிங்காநி தர்ஶயேத்||௨௩௫|| ஸ்வப்நே மார்ஜாரகோமாயுவ்யாலாந் ஸநகுலாந் கபீந்| ப்ராயஃ பஶ்யதி நத்யாதீஞ்சுஷ்காஂஶ்ச ஸவநஸ்பதீந்||௨௩௬|| காலஶ்ச கௌரமாத்மாநஂ ஸ்வப்நே கௌரஶ்ச காலகம்| விகர்ணநாஸிகஂ வாऽபி ப்ரபஶ்யேத்விஹதேந்த்ரியஃ ||௨௩௭|| தமவேக்ஷ்ய பிஷக் ப்ராஜ்ஞாஃ பச்சேத் கிஂ கைஃ கதா ஸஹ| ஜக்தமித்யவகம்யாஶு ப்ரதத்யாத்வமநஂ பிஷக்||௨௩௮|| ஸூக்ஷ்மஂ தாம்ரரஜஸ்தஸ்மை ஸக்ஷௌத்ரஂ ஹத்விஶோதநம்| ஶுத்தே ஹதி ததஃ ஶாணஂ ஹேமசூர்ணஸ்ய தாபயேத்||௨௩௯|| ஹேம ஸர்வவிஷாண்யாஶு கராஂஶ்ச விநியச்சதி| ந ஸஜ்ஜதே ஹேமபாங்கே விஷஂ பத்மதலேऽம்புவத்||௨௪௦|| நாகதந்தீத்ரிவத்தந்தீத்ரவந்தீஸ்நுக்பயஃபலைஃ| ஸாதிதஂ மாஹிஷஂ ஸர்பிஃ ஸகோமூத்ராடகஂ ஹிதம்||௨௪௧|| ஸர்பகீடவிஷார்தாநாஂ கரார்தாநாஂ ச ஶாந்தயே|௨௪௨|

அந்நமிஶ்ரிதாநிதி பக்ஷ்யமிஶ்ரிதாந்| கரஶ்சாஸ்யோபஜாயத இதி வக்ஷ்யமாணமர்மப்ரதமாநாதிலக்ஷணோ வ்யாதிர்ஜாயதே| விஹதேந்த்ரிய இதி ரோகோபஹதேந்த்ரியஃ| பச்சேதித்யாதௌ பச்சாயாஂ கராவதாரணமேவ பலமவகம்யதே| அவகம்யேதி கரகாரணமவகம்ய| ஸூக்ஷ்மமித்யாதௌ அமததாம்ரசூர்ணஂ மாஷமாநஂ யாவத்தேயம், அமதேநைவ வமநஂ பவதி| ஹேமப இதி ஹேம யஃ பிபதீதி ஸ ஹேமபஃ| நாகதந்தீ தந்தீபேதஃ| பலஂ மதநபலஂ, நது ‘பலைஃ’ இதி பாடஃ| அயஂ யோகோ ஜதுகர்ணே பட்யதே- “நாகதந்தீஸ்நுக்க்ஷீரபலைர்கோமூத்ரஸித்தஂ மாஹிஷஂ கதஂ பாயயேத்” இதி||௨௨௯-௨௪௧||-

Adhikarana 45 (242-249) · Śloka 249

ஶிரீஷத்வக் த்ரிகடுகஂ த்ரிபலாஂ சந்தநோத்பலே||௨௪௨|| த்வே பலே ஸாரிவாஸ்போதாஸுரபீநிம்பபாடலாஃ| பந்துஜீவாடகீமூர்வாவாஸாஸுரஸவத்ஸகாந்||௨௪௩|| பாடாங்கோலாஶ்வகந்தார்கமூலயஷ்ட்யாஹ்வபத்மகாந்| விஶாலாஂ பஹதீஂ லாக்ஷாஂ கோவிதாரஂ ஶதாவரீம்||௨௪௪|| கடபீதந்த்யபாமார்காந் பஶ்நிபர்ணீஂ ரஸாஞ்ஜநம்| ஶ்வேதபண்டாஶ்வகுரகௌ குஷ்டதாருப்ரியங்குகாந்||௨௪௫|| விதாரீஂ மதுகாத் ஸாரஂ கரஞ்ஜஸ்ய பலத்வசௌ| ரஜந்யௌ லோத்ரமக்ஷாஂஶஂ பிஷ்ட்வா ஸாத்யஂ கதாடகம்||௨௪௬|| துல்யாம்புச்சாககோமூத்ரத்ர்யாடகே தத்விஷாபஹம்| அபஸ்மாரக்ஷயோந்மாதபூதக்ரஹகரோதரம்||௨௪௭|| பாண்டுரோகக்ரிமீகுல்மப்லீஹோருஸ்தம்பகாமலாஃ| ஹநுஸ்கந்தக்ரஹாதீஂஶ்ச பாநாப்யஞ்ஜநநாவநைஃ||௨௪௮|| ஹந்யாத் ஸஞ்ஜீவயேச்சாபி விபோத்பந்தமதாந்நராந்| நாம்நேதமமதஂ ஸர்வவிஷாணாஂ ஸ்யாத்ததோத்தமம்||௨௪௯|| இத்யமதகதம்|

ஶிரீஷத்வகித்யாதௌ ஆஸ்போதா அபரமல்லிகா| ஸுரபீ பர்ணாஸபேதஃ| பந்துஜீவஃ புத்ரஜீவகஃ| அஶ்வகுரகஃ ஸ்யந்தநஃ; கிஂவா கோகிலாக்ஷஃ||௨௪௨-௨௪௯||

Adhikarana 46 (250-253) · Śloka 253

பவந்தி சாத்ர- சத்ரீ ஜர்ஜரபாணிஶ்ச சரேத்ராத்ரௌ ததா திவா| தச்சாயாஶப்தவித்ரஸ்தாஃ ப்ரணஶ்யந்த்யாஶு பந்நகாஃ||௨௫௦|| தஷ்டமாத்ரோ தஶேதாஶு தஂ ஸர்பஂ லோஷ்டமேவ வா| உபர்யரிஷ்டாஂ பத்நீயாத்தஂஶஂ சிந்த்யாத்தஹேத்ததா||௨௫௧|| வஜ்ரஂ மரகதஃ ஸாரஃ பிசுகோ விஷமூஷிகா| கர்கேதநஃ ஸர்பமணிர்வைதூர்யஂ கஜமௌக்திகம்||௨௫௨|| தார்யஂ கரமணிர்யாஶ்ச வரௌஷத்யோ விஷாபஹாஃ| ககாஶ்ச ஶாரிகாக்ரௌஞ்சஶிகிஹஂஸஶுகாதயஃ||௨௫௩||

சத்ரீத்யாதௌ சத்ரீ திவா, ராத்ரௌ ஜர்ஜரபாணிஶ்சரேதிதி வதந்தி; அந்யே தூபயத்ராப்யுபயஂ ப்ருவதே| ஜர்ஜரகஃ ‘குர்குரக’ இதி க்யாதஃ| சாயாஶப்தௌ யதாஸங்க்யஂ சத்ரஜர்ஜரயோஃ| தாப்யாஂ ததாத்வே வித்ரஸ்தாஃ| தஂஶகாலே கர்தவ்யமாஹ- தஷ்டமாத்ர இத்யாதி| தாரணாதேவ விஷாபஹமாஹ- வஜ்ரமித்யாதி| ஸார இதி ஸரஜூவிஶேஷணம்(?)| பிசுகோ மணிருத்தராபதே ப்ரஸித்தஃ| விஷமூஷிகா விஷமணிஃ| கர்கேதநமணிஃ பத்மராகஃ| கரமணிஶப்தேந நாநாமணீநாஂ க்ரஹணம்| வரௌஷத்ய இதி தந்த்ராந்தரோக்தாஃ அக்ஷீவஜாதபிப்பலாஜருஹாகாயோஷீ (?) ப்ரபதயஃ; உக்தஂ ச- “அக்ஷீவஜாதஸ்ய பிப்பலஸ்ய மணிஃ ஸர்வவிஷாபஹஃ” இத்யாதி||௨௫௦-௨௫௩||

Adhikarana 47 (254) · Śloka 254

தத்ர ஶ்லோகஃ- இதீதமுக்தஂ த்விவிதஸ்ய விஸ்தரைர்பஹுப்ரகாரஂ விஷரோகபேஷஜம்| அதீத்ய விஜ்ஞாய ததா ப்ரயோஜயந் வ்ரஜேத்விஷாணாமவிஷஹ்யதாஂ புதஃ||௨௫௪||

இதீதமித்யாதிஸங்க்ரஹஃ| வ்ரஜேத்விஷாணாமவிஷஹ்யதாமிதி விஷாணி தஂ ஸோடுஂ ந பாரயந்தீதி பாவஃ||௨௫௪||

Adhikarana puShpikA · Śloka 23

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே சிகித்ஸாஸ்தாநே விஷசிகித்ஸிதஂ நாம த்ரயோவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௩||

இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே விஷசிகித்ஸிதஂ நாம த்ரயோவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௩||