Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಗೋಮಯಚೂರ್ಣೀಯಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथातो गोमयचूर्णीयमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ಪಾರಿಶೇಷ್ಯಾದ್ಗೋಮಯಚೂರ್ಣೀಯಮುಚ್ಯತೇ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3-8) · Śloka 8
ಯಸ್ಯ ಗೋಮಯಚೂರ್ಣಾಭಂ ಚೂರ್ಣಂ ಮೂರ್ಧನಿ ಜಾಯತೇ| ಸಸ್ನೇಹಂ ಭ್ರಶ್ಯತೇ ಚೈವ ಮಾಸಾನ್ತಂ ತಸ್ಯ ಜೀವಿತಮ್||೩|| ನಿಕಷನ್ನಿವ ಯಃ ಪಾದೌ ಚ್ಯುತಾಂಸಃ ಪರಿಧಾವತಿ| ವಿಕೃತ್ಯಾ ನ ಸ ಲೋಕೇಽಸ್ಮಿಂಶ್ಚಿರಂ ವಸತಿ ಮಾನವಃ||೪|| ಯಸ್ಯ ಸ್ನಾತಾನುಲಿಪ್ತಸ್ಯ ಪೂರ್ವಂ ಶುಷ್ಯತ್ಯುರೋ ಭೃಶಮ್| ಆರ್ದ್ರೇಷು ಸರ್ವಗಾತ್ರೇಷು ಸೋಽರ್ಧಮಾಸಂ ನ ಜೀವತಿ||೫|| ಯಮುದ್ದಿಶ್ಯಾತುರಂ ವೈದ್ಯಃ ಸಂವರ್ತಯಿತುಮೌಷಧಮ್ | ಯತಮಾನೋ ನ ಶಕ್ನೋತಿ ದುರ್ಲಭಂ ತಸ್ಯ ಜೀವಿತಮ್||೬|| ವಿಜ್ಞಾತಂ ಬಹುಶಃ ಸಿದ್ಧಂ ವಿಧಿವಚ್ಚಾವಚಾರಿತಮ್| ನ ಸಿಧ್ಯತ್ಯೌಷಧಂ ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ತಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೭|| ಆಹಾರಮುಪಯುಞ್ಜಾನೋ ಭಿಷಜಾ ಸೂಪಕಲ್ಪಿತಮ್| ಯಃ ಫಲಂ ತಸ್ಯ ನಾಪ್ನೋತಿ ದುರ್ಲಭಂ ತಸ್ಯ ಜೀವಿತಮ್||೮||
यस्य गोमयचूर्णाभं चूर्णं मूर्धनि जायते| सस्नेहं भ्रश्यते चैव मासान्तं तस्य जीवितम्||३|| निकषन्निव यः पादौ च्युतांसः परिधावति| विकृत्या न स लोकेऽस्मिंश्चिरं वसति मानवः||४|| यस्य स्नातानुलिप्तस्य पूर्वं शुष्यत्युरो भृशम्| आर्द्रेषु सर्वगात्रेषु सोऽर्धमासं न जीवति||५|| यमुद्दिश्यातुरं वैद्यः संवर्तयितुमौषधम् | यतमानो न शक्नोति दुर्लभं तस्य जीवितम्||६|| विज्ञातं बहुशः सिद्धं विधिवच्चावचारितम्| न सिध्यत्यौषधं यस्य नास्ति तस्य चिकित्सितम्||७|| आहारमुपयुञ्जानो भिषजा सूपकल्पितम्| यः फलं तस्य नाप्नोति दुर्लभं तस्य जीवितम्||८||
🔊 Audio coming soon
ಚೂರ್ಣಮಿತ್ಯಸ್ಯ ವಿಶೇಷಣಂ- ಸಸ್ನೇಹಮಿತಿ| ನಿಕಷನ್ನಿವೇತಿ ಘರ್ಷನ್ನಿವ| ವಿಕೃತ್ಯೇತ್ಯನೇನ ಸಹಜಂ ಪಾದಘರ್ಷಣಾದಿ ನಿಷೇಧತಿ| ಪೂರ್ವಮುರಃ ಶುಷ್ಯತೀತ್ಯಭಿಧಾನಾದೇವ ಶೇಷಗಾತ್ರಾರ್ದ್ರತಾಯಾಂ ಲಬ್ಧಾಯಾಂ ಪುನಃ ‘ಆರ್ದ್ರೇಷು ಸರ್ವಗಾತ್ರೇಷು’ ಇತಿ ವಚನಾದ್ವಿಶೇಷೇಣಾಪರಗಾತ್ರಾಣಾಮಾರ್ದ್ರತಾಂ ದರ್ಶಯತಿ| ಯಮುದ್ದಿಶ್ಯೇತಿ ಯಸ್ಯಾರ್ಥೇ| ಸಿದ್ಧಮಿತಿ ಅನೇನ ರೂಪೇಣ ಬಹುಶೋ ಜ್ಞಾತಮ್| ಆಹಾರಮಿತ್ಯಾದ್ಯರಿಷ್ಟಂ ರೋಗಿವಿಷಯಂ, ತೇನ “ಇಷ್ಟಂ ಚ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನಂ” (ಇಂ.ಅ.೭) ಇತ್ಯಾದಿಗ್ರನ್ಥೋಕ್ತೇನ ಸ್ವಸ್ಥವಿಷಯೇಣಾರಿಷ್ಟೇನ ಸಮಂ ನ ಪೌನರುಕ್ತ್ಯಮ್||೩-೮||
Adhikarana 3 (9-24) · Śloka 25
ದೂತಾಧಿಕಾರೇ ವಕ್ಷ್ಯಾಮೋ ಲಕ್ಷಣಾನಿ ಮುಮೂರ್ಷತಾಮ್| ಯಾನಿ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭಿಷಕ್ ಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾದಸಂಯಮಮ್||೯|| ಮುಕ್ತಕೇಶೇಽಥವಾ ನಗ್ನೇ ರುದತ್ಯಪ್ರಯತೇಽಥವಾ| ಭಿಷಗಭ್ಯಾಗತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೂತಂ ಮರಣಮಾದಿಶೇತ್||೧೦|| ಸುಪ್ತೇ ಭಿಷಜಿ ಯೇ ದೂತಾಶ್ಛಿನ್ದತ್ಯಪಿ ಚ ಭಿನ್ದತಿ| ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ಭಿಷಕ್ ತೇಷಾಂ ನ ಭರ್ತಾರಮನುವ್ರಜೇತ್||೧೧|| ಜುಹ್ವತ್ಯಗ್ನಿಂ ತಥಾ ಪಿಣ್ಡಾನ್ ಪಿತೃಭ್ಯೋ ನಿರ್ವಪತ್ಯಪಿ| ವೈದ್ಯೇ ದೂತಾ ಯ ಆಯಾನ್ತಿ ತೇ ಘ್ನನ್ತಿ ಪ್ರಜಿಘಾಂಸವಃ||೧೨|| ಕಥಯತ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಾನಿ ಚಿನ್ತಯತ್ಯಥವಾ ಪುನಃ| ವೈದ್ಯೇ ದೂತಾ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಮಾಗಚ್ಛನ್ತಿ ಮುಮೂರ್ಷತಾಮ್||೧೩|| ಮೃತದಗ್ಧವಿನಷ್ಟಾನಿ ಭಜತಿ ವ್ಯಾಹರತ್ಯಪಿ| ಅಪ್ರಶಸ್ತಾನಿ ಚಾನ್ಯಾನಿ ವೈದ್ಯೇ ದೂತಾ ಮುಮೂರ್ಷತಾಮ್||೧೪|| ವಿಕಾರಸಾಮಾನ್ಯಗುಣೇ ದೇಶೇ ಕಾಲೇಽಥವಾ ಭಿಷಕ್| ದೂತಮಭ್ಯಾಗತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಾತುರಂ ತಮುಪಾಚರೇತ್||೧೫|| ದೀನಭೀತದ್ರುತತ್ರಸ್ತಮಲಿನಾಮಸತೀಂ ಸ್ತ್ರಿಯಮ್| ತ್ರೀನ್ ವ್ಯಾಕೃತೀಂಶ್ಚ ಷಣ್ಡಾಂಶ್ಚ ದೂತಾನ್ ವಿದ್ಯಾನ್ಮುಮೂರ್ಷತಾಮ್||೧೬|| ಅಙ್ಗವ್ಯಸನಿನಂ ದೂತಂ ಲಿಙ್ಗಿನಂ ವ್ಯಾಧಿತಂ ತಥಾ| ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಚೋಗ್ರಕರ್ಮಾಣಂ ನ ವೈದ್ಯೋ ಗನ್ತುಮರ್ಹತಿ||೧೭|| ಆತುರಾರ್ಥಮನುಪ್ರಾಪ್ತಂ ಖರೋಷ್ಟ್ರರಥವಾಹನಮ್| ದೂತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭಿಷಗ್ವಿದ್ಯಾದಾತುರಸ್ಯ ಪರಾಭವಮ್||೧೮|| ಪಲಾಲಬುಸಮಾಂಸಾಸ್ಥಿಕೇಶಲೋಮನಖದ್ವಿಜಾನ್| ಮಾರ್ಜನೀಂ ಮುಸಲಂ ಶೂರ್ಪಮುಪಾನಚ್ಚರ್ಮ ವಿಚ್ಯುತಮ್ ||೧೯|| ತೃಣಕಾಷ್ಠತುಷಾಙ್ಗಾರಂ ಸ್ಪೃಶನ್ತೋ ಲೋಷ್ಟಮಶ್ಮ ಚ| ತತ್ಪೂರ್ವದರ್ಶನೇ ದೂತಾ ವ್ಯಾಹರನ್ತಿ ಮುಮೂರ್ಷತಾಮ್||೨೦|| ಯಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ದೂತೇ ಬ್ರುವತಿ ವಾಕ್ಯಮಾತುರಸಂಶ್ರಯಮ್| ಪಶ್ಯೇನ್ನಿಮಿತ್ತಮಶುಭಂ ತಂ ಚ ನಾನುವ್ರಜೇದ್ಭಿಷಕ್||೨೧|| ತಥಾ ವ್ಯಸನಿನಂ ಪ್ರೇತಂ ಪ್ರೇತಾಲಙ್ಕಾರಮೇವ ವಾ| ಭಿನ್ನಂ ದಗ್ಧಂ ವಿನಷ್ಟಂ ವಾ ತದ್ವಾದೀನಿ ವಚಾಂಸಿ ವಾ||೨೨|| ರಸೋ ವಾ ಕಟುಕಸ್ತೀವ್ರೋ ಗನ್ಧೋ ವಾ ಕೌಣಪೋ ಮಹಾನ್| ಸ್ಪರ್ಶೋ ವಾ ವಿಪುಲಃ ಕ್ರೂರೋ ಯದ್ವಾಽನ್ಯದಶುಭಂ ಭವೇತ್||೨೩|| ತತ್ಪೂರ್ವಮಭಿತೋ ವಾಕ್ಯಂ ವಾಕ್ಯಕಾಲೇಽಥವಾ ಪುನಃ| ದೂತಾನಾಂ ವ್ಯಾಹೃತಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಧೀರೋ ಮರಣಮಾದಿಶೇತ್||೨೪|| ಇತಿ ದೂತಾಧಿಕಾರೋಽಯಮುಕ್ತಃ ಕೃತ್ಸ್ನೋ ಮುಮೂರ್ಷತಾಮ್|೨೫|
दूताधिकारे वक्ष्यामो लक्षणानि मुमूर्षताम्| यानि दृष्ट्वा भिषक् प्राज्ञः प्रत्याख्यायादसंयमम्||९|| मुक्तकेशेऽथवा नग्ने रुदत्यप्रयतेऽथवा| भिषगभ्यागतं दृष्ट्वा दूतं मरणमादिशेत्||१०|| सुप्ते भिषजि ये दूताश्छिन्दत्यपि च भिन्दति| आगच्छन्ति भिषक् तेषां न भर्तारमनुव्रजेत्||११|| जुह्वत्यग्निं तथा पिण्डान् पितृभ्यो निर्वपत्यपि| वैद्ये दूता य आयान्ति ते घ्नन्ति प्रजिघांसवः||१२|| कथयत्यप्रशस्तानि चिन्तयत्यथवा पुनः| वैद्ये दूता मनुष्याणामागच्छन्ति मुमूर्षताम्||१३|| मृतदग्धविनष्टानि भजति व्याहरत्यपि| अप्रशस्तानि चान्यानि वैद्ये दूता मुमूर्षताम्||१४|| विकारसामान्यगुणे देशे कालेऽथवा भिषक्| दूतमभ्यागतं दृष्ट्वा नातुरं तमुपाचरेत्||१५|| दीनभीतद्रुतत्रस्तमलिनामसतीं स्त्रियम्| त्रीन् व्याकृतींश्च षण्डांश्च दूतान् विद्यान्मुमूर्षताम्||१६|| अङ्गव्यसनिनं दूतं लिङ्गिनं व्याधितं तथा| सम्प्रेक्ष्य चोग्रकर्माणं न वैद्यो गन्तुमर्हति||१७|| आतुरार्थमनुप्राप्तं खरोष्ट्ररथवाहनम्| दूतं दृष्ट्वा भिषग्विद्यादातुरस्य पराभवम्||१८|| पलालबुसमांसास्थिकेशलोमनखद्विजान्| मार्जनीं मुसलं शूर्पमुपानच्चर्म विच्युतम् ||१९|| तृणकाष्ठतुषाङ्गारं स्पृशन्तो लोष्टमश्म च| तत्पूर्वदर्शने दूता व्याहरन्ति मुमूर्षताम्||२०|| यस्मिंश्च दूते ब्रुवति वाक्यमातुरसंश्रयम्| पश्येन्निमित्तमशुभं तं च नानुव्रजेद्भिषक्||२१|| तथा व्यसनिनं प्रेतं प्रेतालङ्कारमेव वा| भिन्नं दग्धं विनष्टं वा तद्वादीनि वचांसि वा||२२|| रसो वा कटुकस्तीव्रो गन्धो वा कौणपो महान्| स्पर्शो वा विपुलः क्रूरो यद्वाऽन्यदशुभं भवेत्||२३|| तत्पूर्वमभितो वाक्यं वाक्यकालेऽथवा पुनः| दूतानां व्याहृतं श्रुत्वा धीरो मरणमादिशेत्||२४|| इति दूताधिकारोऽयमुक्तः कृत्स्नो मुमूर्षताम्|२५|
🔊 Audio coming soon
ಅಪ್ರಯತೇ ಇತಿ ಅಪವಿತ್ರೇ| ಸುಪ್ತೇ ಇತಿ ನಿದ್ರಾಣೇ| ನ ಭರ್ತಾರಮಿತಿ ನ ದೂತಪ್ರೇಷಕಮಾತುರಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ದೂತಾಶ್ಚ ಯದ್ಯಪಿ ರೋಗಿಹಿತಮಿಚ್ಛನ್ತಿ, ನ ಪ್ರಜಿಘಾಂಸವಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ, ನ ಚ ಸ್ವಭಾವಾದ್ ದೂತಾಃ ಪ್ರಜಿಘಾಂಸವೋ ಘ್ನನ್ತಿ, ತಥಾಽಪಿ ಯಥಾಽಽತುರಸ್ಯ ವಿನಾಶೋ ಭವತಿ ತಥಾ ದೈವಪ್ರೇರಿತಾಃ ಸನ್ತ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ದೂತಾಃ ಪ್ರಜಿಘಾಂಸವ ಇವ ತಥಾ ಘ್ನನ್ತೀವೇತಿ ಕೃತ್ವಾ ‘ಪ್ರಜಿಘಾಂಸವೋ ಘ್ನನ್ತಿ’ ಇತ್ಯುಚ್ಯನ್ತೇ| ತೇನಾತ್ರ ಇವಶಬ್ದೋ ಲುಪ್ತನಿರ್ದಿಷ್ಟೋ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಃ| ಚಿನ್ತಯತ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಾನೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ವ್ಯಾಹರತ್ಯಪಿ ವೈದ್ಯೇ ಮೃತದಗ್ಧವಿನಷ್ಟಾನೀತಿ ಯೋಜನಾ| ವಿಕಾರಸಾಮಾನ್ಯಗುಣೋ ದೇಶೋ ಯಥಾ- ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಜ್ವಲನಸನ್ನಿಹಿತೋ ದೇಶಃ, ವಿಕಾರಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಃ ಕಾಲೋ ಯಥಾ- ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಇತ್ಯಾದಿ ಜ್ಞೇಯಮ್| ತ್ರೀನಿತಿ ತ್ರಿಸಙ್ಖ್ಯಾ ಏವ ದೂತಾ ಅಪ್ರಶಸ್ತಾಃ| ಷಣ್ಡಾ ನಪುಂಸಕಾಃ| ಅಙ್ಗವ್ಯಸನೀ ಛಿನ್ನನಾಸಾದಿಃ| ಉಗ್ರಕರ್ಮಾ ಮಾರಣಾದ್ಯಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಃ| ಪಲಾಲೇತ್ಯಾದೌ ತೃಣಕಾಷ್ಠಾದಿಪರಿಸ್ಪೃಶೋ ದೂತಾಃ| ತತ್ಪೂರ್ವದರ್ಶನೇ ಇತಿ ವೈದ್ಯಪೂರ್ವದರ್ಶನೇ, ಪಲಾಲಬುಸಾದೀನಿ ಸ್ಪೃಶನ್ತ ಆತುರಸ್ಯ ಮುಮೂರ್ಷತಾಂ ವ್ಯಾಹರನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ| ಪ್ರೇತಾಲಙ್ಕಾರಮೇವ ಚೇತ್ಯನ್ತಂ ಯಂ ಪಶ್ಯೇತ್ ತಂ ಚ ನಾನುವ್ರಜೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ತದ್ವಾದೀನಿ ಭಿನ್ನಾದಿವಾದೀನಿ| ತೀವ್ರ ಇತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೋದ್ವೇಜಕಃ| ಸ್ಪರ್ಶೋ ವಿಪುಲೋ ಯಥಾ ತೀವ್ರೋಗ್ರಾದಿಸ್ಪರ್ಶಃ| ತತ್ಪೂರ್ವಮಿತಿ ದೂತವಚನಾತ್ ಪೂರ್ವಮ್| ಅಭಿತೋ ವಾಕ್ಯಮಿತಿ ಸರ್ವಭೂತಕಾಲವಚನಮ್| ವ್ಯಾಹೃತಮಿತಿ ಆತುರಾವಸ್ಥಾಕಥನಮ್||೯-೨೪||-
Adhikarana 4 (25-31) · Śloka 32
ಪಥ್ಯಾತುರಕುಲಾನಾಂ ಚ ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯೌತ್ಪಾತಿಕಂ ಪುನಃ||೨೫|| ಅವಕ್ಷುತಮಥೋತ್ಕ್ರುಷ್ಟಂ ಸ್ಖಲನಂ ಪತನಂ ತಥಾ| ಆಕ್ರೋಶಃ ಸಮ್ಪ್ರಹಾರೋ ವಾ ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ವಿಗರ್ಹಣಮ್||೨೬|| ವಸ್ತ್ರೋಷ್ಣೀಷೋತ್ತರಾಸಙ್ಗಶ್ಛತ್ರೋಪಾನದ್ಯುಗಾಶ್ರಯಮ್| ವ್ಯಸನಂ ದರ್ಶನಂ ಚಾಪಿ ಮೃತವ್ಯಸನಿನಾಂ ತಥಾ||೨೭|| ಚೈತ್ಯಧ್ವಜಪತಾಕಾನಾಂ ಪೂರ್ಣಾನಾಂ ಪತನಾನಿ ಚ| ಹತಾನಿಷ್ಟಪ್ರವಾದಾಶ್ಚ ದೂಷಣಂ ಭಸ್ಮಪಾಂಶುಭಿಃ||೨೮|| ಪಥಚ್ಛೇದೋ ಬಿಡಾಲೇನ ಶುನಾ ಸರ್ಪೇಣ ವಾ ಪುನಃ| ಮೃಗದ್ವಿಜಾನಾಂ ಕ್ರೂರಾಣಾಂ ಗಿರೋ ದೀಪ್ತಾಂ ದಿಶಂ ಪ್ರತಿ||೨೯|| ಶಯನಾಸನಯಾನಾನಾಮುತ್ತಾನಾನಾಂ ಚ ದರ್ಶನಮ್| ಇತ್ಯೇತಾನ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಾನಿ ಸರ್ವಾಣ್ಯಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ||೩೦|| ಏತಾನಿ ಪಥಿ ವೈದ್ಯೇನ ಪಶ್ಯತಾಽಽತುರವೇಶ್ಮನಿ| ಶೃಣ್ವತಾ ಚ ನ ಗನ್ತವ್ಯಂ ತದಾಗಾರಂ ವಿಪಶ್ಚಿತಾ||೩೧|| ಇತ್ಯೌತ್ಪಾತಿಕಮಾಖ್ಯಾತಂ ಪಥಿ ವೈದ್ಯವಿಗರ್ಹಿತಮ್|೩೨|
पथ्यातुरकुलानां च वक्ष्याम्यौत्पातिकं पुनः||२५|| अवक्षुतमथोत्क्रुष्टं स्खलनं पतनं तथा| आक्रोशः सम्प्रहारो वा प्रतिषेधो विगर्हणम्||२६|| वस्त्रोष्णीषोत्तरासङ्गश्छत्रोपानद्युगाश्रयम्| व्यसनं दर्शनं चापि मृतव्यसनिनां तथा||२७|| चैत्यध्वजपताकानां पूर्णानां पतनानि च| हतानिष्टप्रवादाश्च दूषणं भस्मपांशुभिः||२८|| पथच्छेदो बिडालेन शुना सर्पेण वा पुनः| मृगद्विजानां क्रूराणां गिरो दीप्तां दिशं प्रति||२९|| शयनासनयानानामुत्तानानां च दर्शनम्| इत्येतान्यप्रशस्तानि सर्वाण्याहुर्मनीषिणः||३०|| एतानि पथि वैद्येन पश्यताऽऽतुरवेश्मनि| शृण्वता च न गन्तव्यं तदागारं विपश्चिता||३१|| इत्यौत्पातिकमाख्यातं पथि वैद्यविगर्हितम्|३२|
🔊 Audio coming soon
ಔತ್ಪಾತಿಕಮಿತಿ ಅರಿಷ್ಟಸೂಚಕನಿಮಿತ್ತಮ್| ಅವಕ್ಷುತಂ ಛಿಕ್ಕಾ| ಉತ್ಕೃಷ್ಟಂ ಸನ್ತ್ರಸ್ತರುತಮ್| ಪ್ರತಿಷೇಧಃ ‘ಮಾ ಗಚ್ಛ’ ಇತ್ಯೇವಂರೂಪಃ| ವ್ಯಸನಂ ವಸ್ತ್ರಾದೀನಾಂ ಯತ್ ಸ್ಫುಟನಾದಿ| ವ್ಯಸನೀತಿ ವ್ಯಙ್ಗಃ, ಕಲಹವಾನ್ ವಾ| ಪೂರ್ಣಾಃ ಪೂರ್ಣಕುಮ್ಭಾದಯಃ| ದೂಷಣಂ ಭಸ್ಮಪಾಂಶುಭಿರಿತಿ ಭಸ್ಮಪಾಂಶ್ವವಕಿರಣಮ್| ಪಥಚ್ಛೇದ ಇತಿ ಬಿಡಾಲಾದಿಭಿರ್ಮಾರ್ಗಲಙ್ಘನಮ್| ಮೃಗದ್ವಿಜಾಃ ಕ್ರೂರಾಃ ಶೃಗಾಲಗೃಧ್ರಾದಯಃ| ದೀಪ್ತಾ ದಿಕ್ ಯಸ್ಯಾಂ ಸೂರ್ಯೋ ವರ್ತತೇ, ಕಿಂವಾ ದಕ್ಷಿಣಾ ದಿಕ್ ದೀಪ್ತೋಚ್ಯತೇ| ಶಯನಂ ಖಟ್ವಾದಿ, ಆಸನಂ ಪೀಠಾದಿ||೨೫-೩೧||-
Adhikarana 5 (32-39) · Śloka 39
ಇಮಾಮಪಿ ಚ ಬುಧ್ಯೇತ ಗೃಹಾವಸ್ಥಾಂ ಮುಮೂರ್ಷತಾಮ್||೩೨|| ಪ್ರವೇಶೇ ಪೂರ್ಣಕುಮ್ಭಾಗ್ನಿಮೃದ್ಬೀಜಫಲಸರ್ಪಿಷಾಮ್| ವೃಷಬ್ರಾಹ್ಮಣರತ್ನಾನ್ನದೇವತಾನಾಂ ಚ ನಿರ್ಗತಿಮ್||೩೩|| ಅಗ್ನಿಪೂರ್ಣಾನಿ ಪಾತ್ರಾಣಿ ಭಿನ್ನಾನಿ ವಿಶಿಖಾನಿ ಚ| ಭಿಷಙ್ ಮುಮೂರ್ಷತಾಂ ವೇಶ್ಮ ಪ್ರವಿಶನ್ನೇವ ಪಶ್ಯತಿ||೩೪|| ಛಿನ್ನಭಿನ್ನಾನಿ ದಗ್ಧಾನಿ ಭಗ್ನಾನಿ ಮೃದಿತಾನಿ ಚ| ದುರ್ಬಲಾನಿ ಚ ಸೇವನ್ತೇ ಮುಮೂರ್ಷೋರ್ವೈಶ್ಮಿಕಾ ಜನಾಃ||೩೫|| ಶಯನಂ ವಸನಂ ಯಾನಂ ಗಮನಂ ಭೋಜನಂ ರುತಮ್| ಶ್ರೂಯತೇಽಮಙ್ಗಲಂ ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ತಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೩೬|| ಶಯನಂ ವಸನಂ ಯಾನಮನ್ಯಂ ವಾಽಪಿ ಪರಿಚ್ಛದಮ್| ಪ್ರೇತವದ್ಯಸ್ಯ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಸುಹೃದಃ ಪ್ರೇತ ಏವ ಸಃ||೩೭|| ಅನ್ನಂ ವ್ಯಾಪದ್ಯತೇಽತ್ಯರ್ಥಂ ಜ್ಯೋತಿಶ್ಚೈವೋಪಶಾಮ್ಯತಿ| ನಿವಾತೇ ಸೇನ್ಧನಂ ಯಸ್ಯ ತಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೩೮|| ಆತುರಸ್ಯ ಗೃಹೇ ಯಸ್ಯ ಭಿದ್ಯನ್ತೇ ವಾ ಪತನ್ತಿ ವಾ| ಅತಿಮಾತ್ರಮಮತ್ರಾಣಿ ದುರ್ಲಭಂ ತಸ್ಯ ಜೀವಿತಮ್||೩೯||
इमामपि च बुध्येत गृहावस्थां मुमूर्षताम्||३२|| प्रवेशे पूर्णकुम्भाग्निमृद्बीजफलसर्पिषाम्| वृषब्राह्मणरत्नान्नदेवतानां च निर्गतिम्||३३|| अग्निपूर्णानि पात्राणि भिन्नानि विशिखानि च| भिषङ् मुमूर्षतां वेश्म प्रविशन्नेव पश्यति||३४|| छिन्नभिन्नानि दग्धानि भग्नानि मृदितानि च| दुर्बलानि च सेवन्ते मुमूर्षोर्वैश्मिका जनाः||३५|| शयनं वसनं यानं गमनं भोजनं रुतम्| श्रूयतेऽमङ्गलं यस्य नास्ति तस्य चिकित्सितम्||३६|| शयनं वसनं यानमन्यं वाऽपि परिच्छदम्| प्रेतवद्यस्य कुर्वन्ति सुहृदः प्रेत एव सः||३७|| अन्नं व्यापद्यतेऽत्यर्थं ज्योतिश्चैवोपशाम्यति| निवाते सेन्धनं यस्य तस्य नास्ति चिकित्सितम्||३८|| आतुरस्य गृहे यस्य भिद्यन्ते वा पतन्ति वा| अतिमात्रममत्राणि दुर्लभं तस्य जीवितम्||३९||
🔊 Audio coming soon
ವಿಶಿಖಾನೀತಿ ಖಣ್ಡಿತಾನಿ; ಕಿಂವಾ ‘ವಶಿಕಾನಿ’ ಇತಿ ಪಾಠಃ, ತದಾ ಶೂನ್ಯಾನೀತ್ಯರ್ಥಃ| ವೈಶ್ಮಿಕಾ ಜನಾ ಇತಿ ಗೃಹಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ಜನಾಃ| ಪ್ರೇತವತ್ ಮೃತಸ್ಯ ಯಥಾ ಕ್ರಿಯತೇ ಶಯನಾದಿ ತಥಾ| ಸುಹೃದ ಇತಿ ವಚನೇನಾಸುಹೃದ್ಭಿರ್ದ್ವೇಷಾದಮಙ್ಗಲಾರ್ಥಂ ಕೃತಂ ಪ್ರೇತವಚ್ಛಯನಾದಿ ನಿಷೇಧಯತಿ| ಜ್ಯೋತಿಃ ಅಗ್ನಿಃ, ನಿವಾತೇ ಸೇನ್ಧನಶ್ಚ ಸನ್ ಯದಿ ನಿರ್ವಾತಿ ತದಾ ರಿಷ್ಟಮ್| ಅಮತ್ರಾಣೀತಿ ಶರಾವಸ್ಥಾಲ್ಯಾದೀನಿ||೩೨-೩೯||
Adhikarana 6 (40-42) · Śloka 42
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಯದ್ದ್ವಾದಶಭಿರಧ್ಯಾಯೈರ್ವ್ಯಾಸತಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್| ಮುಮೂರ್ಷತಾಂ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಲಕ್ಷಣಂ ಜೀವಿತಾನ್ತಕೃತ್||೪೦|| ತತ್ ಸಮಾಸೇನ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ಪರ್ಯಾಯಾನ್ತರಮಾಶ್ರಿತಮ್| ಪರ್ಯಾಯವಚನಂ ಹ್ಯರ್ಥವಿಜ್ಞಾನಾಯೋಪಪದ್ಯತೇ||೪೧|| ಅತ್ಯರ್ಥಂ ಪುನರೇವೇಯಂ ವಿವಕ್ಷಾ ನೋ ವಿಧೀಯತೇ| ತಸ್ಮಿನ್ನೇವಾಧಿಕರಣೇ ಯತ್ ಪೂರ್ವಮಭಿಶಬ್ದಿತಮ್||೪೨||
भवन्ति चात्र- यद्द्वादशभिरध्यायैर्व्यासतः परिकीर्तितम्| मुमूर्षतां मनुष्याणां लक्षणं जीवितान्तकृत्||४०|| तत् समासेन वक्ष्यामः पर्यायान्तरमाश्रितम्| पर्यायवचनं ह्यर्थविज्ञानायोपपद्यते||४१|| अत्यर्थं पुनरेवेयं विवक्षा नो विधीयते| तस्मिन्नेवाधिकरणे यत् पूर्वमभिशब्दितम्||४२||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ದ್ವಾದಶಾಧ್ಯಾಯೋಕ್ತಂ ರಿಷ್ಟಂ ದುರಧಿಗಮಾರ್ಥಂ ಸಙ್ಗ್ರಹೇಣ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣಾರ್ಥಮಾಹ- ದ್ವಾದಶಭಿರಿತ್ಯಾದಿ| ಪರ್ಯಾಯಾಯಾನ್ತರಮಾಶ್ರಿತಮಿತಿ ಸಞ್ಜ್ಞಾನ್ತರೇಣ ಕೀರ್ತಿತಮ್| ಅರ್ಥವಿಜ್ಞಾನಾಯೇತಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಧಾನೇ ಶಬ್ದಸ್ಯಾನೇಕಾರ್ಥಾಭಿಧಾಯಿತ್ವಾದಿನಾ ಯತ್ರ ಸನ್ದೇಹೋ ಮಿಥ್ಯಾಜ್ಞಾನಂ ವಾ ಭವತಿ, ತಸ್ಯ ಶಬ್ದಾನ್ತರೇಣಾಭಿಧಾನಾದ್ ವ್ಯಕ್ತೋಽರ್ಥೋ ಭವತೀತಿ ದರ್ಶಯತಿ||೪೦-೪೨||
Adhikarana 7 (43-61) · Śloka 61
ವಸತಾಂ ಚರಮಂ ಕಾಲಂ ಶರೀರೇಷು ಶರೀರಿಣಾಮ್| ಅಭ್ಯುಗ್ರಾಣಾಂ ವಿನಾಶಾಯ ದೇಹೇಭ್ಯಃ ಪ್ರವಿವತ್ಸತಾಮ್||೪೩|| ಇಷ್ಟಾಂಸ್ತಿತಿಕ್ಷತಾಂ ಪ್ರಾಣಾನ್ ಕಾನ್ತಂ ವಾಸಂ ಜಿಹಾಸತಾಮ್| ತನ್ತ್ರಯನ್ತ್ರೇಷು ಭಿನ್ನೇಷು ತಮೋಽನ್ತ್ಯಂ ಪ್ರವಿವಿಕ್ಷತಾಮ್||೪೪|| ವಿನಾಶಾಯೇಹ ರೂಪಾಣಿ ಯಾನ್ಯವಸ್ಥಾನ್ತರಾಣಿ ಚ| ಭವನ್ತಿ ತಾನಿ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಥೋದ್ದೇಶಂ ಯಥಾಗಮಮ್||೪೫|| ಪ್ರಾಣಾಃ ಸಮುಪತಪ್ಯನ್ತೇ ವಿಜ್ಞಾನಮುಪರುಧ್ಯತೇ| ವಮನ್ತಿ ಬಲಮಙ್ಗಾನಿ ಚೇಷ್ಟಾ ವ್ಯುಪರಮನ್ತಿ ಚ||೪೬|| ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ಖಿಲೀಭವತಿ ಚೇತನಾ | ಔತ್ಸುಕ್ಯಂ ಭಜತೇ ಸತ್ತ್ವಂ ಚೇತೋ ಭೀರಾವಿಶತ್ಯಪಿ||೪೭|| ಸ್ಮೃತಿಸ್ತ್ಯಜತಿ ಮೇಧಾ ಚ ಹ್ರೀಶ್ರಿಯೌ ಚಾಪಸರ್ಪತಃ| ಉಪಪ್ಲವನ್ತೇ ಪಾಪ್ಮಾನ ಓಜಸ್ತೇಜಶ್ಚ ನಶ್ಯತಿ||೪೮|| ಶೀಲಂ ವ್ಯಾವರ್ತತೇಽತ್ಯರ್ಥಂ ಭಕ್ತಿಶ್ಚ ಪರಿವರ್ತತೇ| ವಿಕ್ರಿಯನ್ತೇ ಪ್ರತಿಚ್ಛಾಯಾಶ್ಛಾಯಾಶ್ಚ ವಿಕೃತಿಂ ಪ್ರತಿ||೪೯|| ಶುಕ್ರಂ ಪ್ರಚ್ಯವತೇ ಸ್ಥಾನಾದುನ್ಮಾರ್ಗಂ ಭಜತೇಽನಿಲಃ| ಕ್ಷಯಂ ಮಾಂಸಾನಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಗಚ್ಛತ್ಯಸೃಗಪಿ ಕ್ಷಯಮ್||೫೦|| ಊಷ್ಮಾಣಃ ಪ್ರಲಯಂ ಯಾನ್ತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಂ ಯಾನ್ತಿ ಸನ್ಧಯಃ| ಗನ್ಧಾ ವಿಕೃತಿಮಾಯಾನ್ತಿ ಭೇದಂ ವರ್ಣಸ್ವರೌ ತಥಾ||೫೧|| ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಭಜತೇ ಕಾಯಃ ಕಾಯಚ್ಛಿದ್ರಂ ವಿಶುಷ್ಯತಿ| ಧೂಮಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ದಾರುಣಾಖ್ಯಶ್ಚ ಚೂರ್ಣಕಃ||೫೨|| ಸತತಸ್ಪನ್ದನಾ ದೇಶಾಃ ಶರೀರೇ ಯೇಽಭಿಲಕ್ಷಿತಾಃ| ತೇ ಸ್ತಮ್ಭಾನುಗತಾಃ ಸರ್ವೇ ನ ಚಲನ್ತಿ ಕಥಞ್ಚನ||೫೩|| ಗುಣಾಃ ಶರೀರದೇಶಾನಾಂ ಶೀತೋಷ್ಣಮೃದುದಾರುಣಾಃ| ವಿಪರ್ಯಾಸೇನ ವರ್ತನ್ತೇ ಸ್ಥಾನೇಷ್ವನ್ಯೇಷು ತದ್ವಿಧಾಃ||೫೪|| ನಖೇಷು ಜಾಯತೇ ಪುಷ್ಪಂ ಪಙ್ಕೋ ದನ್ತೇಷು ಜಾಯತೇ| ಜಟಾಃ ಪಕ್ಷ್ಮಸು ಜಾಯನ್ತೇ ಸೀಮನ್ತಾಶ್ಚಾಪಿ ಮೂರ್ಧನಿ||೫೫|| ಭೇಷಜಾನಿ ನ ಸಂವೃತ್ತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ತಿ ಯಥಾರುಚಿ| ಯಾನಿ ಚಾಪ್ಯುಪಪದ್ಯನ್ತೇ ತೇಷಾಂ ವೀರ್ಯಂ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ||೫೬|| ನಾನಾಪ್ರಕೃತಯಃ ಕ್ರೂರಾ ವಿಕಾರಾ ವಿವಿಧೌಷಧಾಃ| ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಸಮಭಿವರ್ತನ್ತೇ ಪ್ರತಿಹತ್ಯ ಬಲೌಜಸೀ||೫೭|| ಶಬ್ದಃ ಸ್ಪರ್ಶೋ ರಸೋ ರೂಪಂ ಗನ್ಧಶ್ಚೇಷ್ಟಾ ವಿಚಿನ್ತಿತಮ್ | ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೇಽಶುಭಾನ್ಯೇವ ಪ್ರತಿಕರ್ಮಪ್ರವೃತ್ತಿಷು||೫೮|| ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ದಾರುಣಾಃ ಸ್ವಪ್ನಾ ದೌರಾತ್ಮ್ಯಮುಪಜಾಯತೇ| ಪ್ರೇಷ್ಯಾಃ ಪ್ರತೀಪತಾಂ ಯಾನ್ತಿ ಪ್ರೇತಾಕೃತಿರುದೀರ್ಯತೇ||೫೯|| ಪ್ರಕೃತಿರ್ಹೀಯತೇಽತ್ಯರ್ಥಂ ವಿಕೃತಿಶ್ಚಾಭಿವರ್ಧತೇ| ಕೃತ್ಸ್ನಮೌತ್ಪಾತಿಕಂ ಘೋರಮರಿ(ನಿ)ಷ್ಟಮುಪಲಕ್ಷ್ಯತೇ||೬೦|| ಇತ್ಯೇತಾನಿ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಭವನ್ತಿ ವಿನಶಿಷ್ಯತಾಮ್| ಲಕ್ಷಣಾನಿ ಯಥೋದ್ದೇಶಂ ಯಾನ್ಯುಕ್ತಾನಿ ಯಥಾಗಮಮ್||೬೧||
वसतां चरमं कालं शरीरेषु शरीरिणाम्| अभ्युग्राणां विनाशाय देहेभ्यः प्रविवत्सताम्||४३|| इष्टांस्तितिक्षतां प्राणान् कान्तं वासं जिहासताम्| तन्त्रयन्त्रेषु भिन्नेषु तमोऽन्त्यं प्रविविक्षताम्||४४|| विनाशायेह रूपाणि यान्यवस्थान्तराणि च| भवन्ति तानि वक्ष्यामि यथोद्देशं यथागमम्||४५|| प्राणाः समुपतप्यन्ते विज्ञानमुपरुध्यते| वमन्ति बलमङ्गानि चेष्टा व्युपरमन्ति च||४६|| इन्द्रियाणि विनश्यन्ति खिलीभवति चेतना | औत्सुक्यं भजते सत्त्वं चेतो भीराविशत्यपि||४७|| स्मृतिस्त्यजति मेधा च ह्रीश्रियौ चापसर्पतः| उपप्लवन्ते पाप्मान ओजस्तेजश्च नश्यति||४८|| शीलं व्यावर्ततेऽत्यर्थं भक्तिश्च परिवर्तते| विक्रियन्ते प्रतिच्छायाश्छायाश्च विकृतिं प्रति||४९|| शुक्रं प्रच्यवते स्थानादुन्मार्गं भजतेऽनिलः| क्षयं मांसानि गच्छन्ति गच्छत्यसृगपि क्षयम्||५०|| ऊष्माणः प्रलयं यान्ति विश्लेषं यान्ति सन्धयः| गन्धा विकृतिमायान्ति भेदं वर्णस्वरौ तथा||५१|| वैवर्ण्यं भजते कायः कायच्छिद्रं विशुष्यति| धूमः सञ्जायते मूर्ध्नि दारुणाख्यश्च चूर्णकः||५२|| सततस्पन्दना देशाः शरीरे येऽभिलक्षिताः| ते स्तम्भानुगताः सर्वे न चलन्ति कथञ्चन||५३|| गुणाः शरीरदेशानां शीतोष्णमृदुदारुणाः| विपर्यासेन वर्तन्ते स्थानेष्वन्येषु तद्विधाः||५४|| नखेषु जायते पुष्पं पङ्को दन्तेषु जायते| जटाः पक्ष्मसु जायन्ते सीमन्ताश्चापि मूर्धनि||५५|| भेषजानि न संवृत्तिं प्राप्नुवन्ति यथारुचि| यानि चाप्युपपद्यन्ते तेषां वीर्यं न सिध्यति||५६|| नानाप्रकृतयः क्रूरा विकारा विविधौषधाः| क्षिप्रं समभिवर्तन्ते प्रतिहत्य बलौजसी||५७|| शब्दः स्पर्शो रसो रूपं गन्धश्चेष्टा विचिन्तितम् | उत्पद्यन्तेऽशुभान्येव प्रतिकर्मप्रवृत्तिषु||५८|| दृश्यन्ते दारुणाः स्वप्ना दौरात्म्यमुपजायते| प्रेष्याः प्रतीपतां यान्ति प्रेताकृतिरुदीर्यते||५९|| प्रकृतिर्हीयतेऽत्यर्थं विकृतिश्चाभिवर्धते| कृत्स्नमौत्पातिकं घोरमरि(नि)ष्टमुपलक्ष्यते||६०|| इत्येतानि मनुष्याणां भवन्ति विनशिष्यताम्| लक्षणानि यथोद्देशं यान्युक्तानि यथागमम्||६१||
🔊 Audio coming soon
ಅಭ್ಯುಗ್ರಾಣಾಮಿತಿ ಅಭ್ಯುದ್ಗತಾನಾಮ್| ಪ್ರವಿವತ್ಸತಾಮಿತಿ ಪ್ರವಸ್ತುಮುದ್ಯತಾನಾಮ್| ಕಾನ್ತಂ ವಾಸಮಿತ್ಯನೇನ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿನಾಮೇವ ಸರ್ವಾವಸ್ಥಾಸು ಶರೀರಂ ಕಾಮ್ಯಂ ಭವತೀತಿ ದರ್ಶಯತಿ| ಕಾನ್ತಮಪಿ ಶರೀರರೂಪಂ ವಾಸೋ ಜೀವಿತಂ ವಾ ಬಲಾದೇವ ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ ತ್ಯಜ್ಯಮಾನಮಪಿ ಇಹೋಪಚಾರಾದಿವಶಬ್ದಲೋಪಾದ್ವಾ ಸ್ವಾತನ್ತ್ರ್ಯೇಣ ನಿರ್ದಿಶ್ಯತೇ; ಯಥಾ- ಜಿಹಾಸತಾಮಿತಿ, ತಥ ತಿತಿಕ್ಷತಾಮಿತಿ| ತನ್ತ್ರಂ ಶರೀರಂ, ತಸ್ಯ ಯನ್ತ್ರಂ ಸಿರಾಸ್ನಾಯ್ವಾದಿರೂಪಂ ತನ್ತ್ರಯನ್ತ್ರಮ್| ತಮೋಽನ್ತ್ಯಮಿತಿ ಮರಣರೂಪಂ ತಮಃ| ವಿನಾಶಾಯೇಹ ರೂಪಾಣೀತಿ ಪ್ರಾಣಸಮುಪತಾಪಾದೀನಿ| ಖಿಲೀಭವತೀತಿ ಅಪಥಗ್ರಾಹಿಣೀ ಭವತಿ| ಪಾಪ್ಮಾನ ಇತಿ ಪಾಪಜನಿತರೋಗಾಃ, ಅಧರ್ಮ್ಯಾಶ್ಚ ಕ್ರಿಯಾಃ| ಛಾಯಾಶ್ಚ ವಿಕೃತಿಂ ಪ್ರತಿ ‘ಗಚ್ಛನ್ತಿ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ, ತೇನ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಛಾಯಾ ವಿಕೃತಿಂ ಗಚ್ಛತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಧೂಮಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ಮೂರ್ಧ್ನೀತಿ ಪ್ರಕೃತಂ ಬಾಷ್ಪನಿರ್ಗಮಂ ವಿನಾ ಬಹಲೋ ಧೂಮ ಇವ ಶಿರಸಿ ಭವತಿ| ದಾರುಣಾಖ್ಯಶ್ಚ ಚೂರ್ಣಕ ಇತಿ “ಯಸ್ಯ ಗೋಮಯಚೂರ್ಣಾಭಂ” ಇತ್ಯಾದಿಗ್ರನ್ಥೋಕ್ತಶ್ಚೂರ್ಣಕಃ| ಸ್ಥಾನೇಷ್ವನ್ಯೇಷು ತದ್ವಿಧಾ ಇತಿ ಶರೀರದೇಶಾನ್ತರೇಷು| ಬಹುವಚನೇನ ಸ್ನೇಹಾದಯೋ ವಿಪರ್ಯಾಸೇನ ವರ್ತನ್ತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಸಂವೃತ್ತಿಮಿತಿ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಮ್| ಉಪಪದ್ಯನ್ತೇ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ| ನಾನಾಪ್ರಕೃತಯ ಇತಿ ಪರಸ್ಪರಂ ವಿರುದ್ಧಸ್ವಭಾವಾಃ| ಪ್ರತಿಕರ್ಮಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರವೃತ್ತಿಃ| ಔತ್ಪಾತಿಕಮಿತಿ ಆಕಸ್ಮಿಕಂ; ತಸ್ಯ ವಿಶೇಷಣಂ- ಅರಿಷ್ಟಮಿತಿ; ತೇನ ರಿಷ್ಟಸೂಚಕಮೌತ್ಪಾತಿಕಮಿತಿ ಫಲತಿ||೪೩-೬೧||
Adhikarana 8 (62-64) · Śloka 64
ಮರಣಾಯೇಹ ರೂಪಾಣಿ ಪಶ್ಯತಾಽಪಿ ಭಿಷಗ್ವಿದಾ| ಅಪೃಷ್ಟೇನ ನ ವಕ್ತವ್ಯಂ ಮರಣಂ ಪ್ರತ್ಯುಪಸ್ಥಿತಮ್||೬೨|| ಪೃಷ್ಟೇನಾಪಿ ನ ವಕ್ತವ್ಯಂ ತತ್ರ ಯತ್ರೋಪಘಾತಕಮ್| ಆತುರಸ್ಯ ಭವೇದ್ದುಃಖಮಥವಾಽನ್ಯಸ್ಯ ಕಸ್ಯಚಿತ್||೬೩|| ಅಬ್ರುವನ್ಮರಣಂ ತಸ್ಯ ನೈನಮಿಚ್ಛೇಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತುಮ್| ಯಸ್ಯ ಪಶ್ಯೇದ್ವಿನಾಶಾಯ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಕುಶಲೋ ಭಿಷಕ್||೬೪||
मरणायेह रूपाणि पश्यताऽपि भिषग्विदा| अपृष्टेन न वक्तव्यं मरणं प्रत्युपस्थितम्||६२|| पृष्टेनापि न वक्तव्यं तत्र यत्रोपघातकम्| आतुरस्य भवेद्दुःखमथवाऽन्यस्य कस्यचित्||६३|| अब्रुवन्मरणं तस्य नैनमिच्छेच्चिकित्सितुम्| यस्य पश्येद्विनाशाय लिङ्गानि कुशलो भिषक्||६४||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ಜ್ಞಾತಸ್ಯ ರಿಷ್ಟಸ್ಯ ಯಥಾಽಪ್ರಕಾಶ್ಯತ್ವಂ ತದಾಹ- ಮರಣಾಯೇತ್ಯಾದಿ| ಆತುರಸ್ಯೋಪಘಾತಕಮಿತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಭವೇದ್ದುಃಖಮನ್ಯಸ್ಯೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ||೬೨-೬೪||
Adhikarana 9 (65-66) · Śloka 66
ಲಿಙ್ಗೇಭ್ಯೋ ಮರಣಾಖ್ಯೇಭ್ಯೋ ವಿಪರೀತಾನಿ ಪಶ್ಯತಾ| ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯಾರೋಗ್ಯಮಾಗನ್ತು ವಕ್ತವ್ಯಂ ಭಿಷಜಾ ಧ್ರುವಮ್||೬೫|| ದೂತೈರೌತ್ಪಾತಿಕೈರ್ಭಾವೈಃ ಪಥ್ಯಾತುರಕುಲಾಶ್ರಯೈಃ| ಆತುರಾಚಾರಶೀಲೇಷ್ಟದ್ರವ್ಯಸಮ್ಪತ್ತಿಲಕ್ಷಣೈಃ||೬೬||
लिङ्गेभ्यो मरणाख्येभ्यो विपरीतानि पश्यता| लिङ्गान्यारोग्यमागन्तु वक्तव्यं भिषजा ध्रुवम्||६५|| दूतैरौत्पातिकैर्भावैः पथ्यातुरकुलाश्रयैः| आतुराचारशीलेष्टद्रव्यसम्पत्तिलक्षणैः||६६||
🔊 Audio coming soon
ಹನ್ತ ಮರಣಂ ಚೇದಾತುರಸ್ಯ ಭಾವಿ ನೋಚ್ಯತೇ, ತತ್ ಕಿಮಾರೋಗ್ಯಮಪಿ ಭಾವಿ ನ ವಕ್ತವ್ಯಮೇವೇತ್ಯಾಹ- ಲಿಙ್ಗೇಭ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ಮರಣಮಾಖ್ಯಾಪಯನ್ತೀತಿ ಮರಣಾಖ್ಯಾನಿ, ತೇಭ್ಯೋ ವಿಪರೀತಾನಿ ಆರೋಗ್ಯಸೂಚಕಾನಿ| ಆಗನ್ತ್ವಿತಿ ಪಶ್ಚಾತ್ಕಾಲಭಾವಿ| ಔತ್ಪಾತಿಕೈರ್ಭಾವೈರಿತಿ ಶುಭಸೂಚನಾರ್ಥಮಕಸ್ಮಾದುತ್ಪನ್ನೈರ್ಭಾವೈಃ; ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಶುಭಾಶುಭಸೂಚಕಂ ಯದಕಸ್ಮಾದುದ್ಭವತಿ ತದೌತ್ಪಾತಿಕಮುಚ್ಯತೇ| ದ್ರವ್ಯಸಮ್ಪತ್ತಿಲಕ್ಷಣೈರಿತ್ಯನ್ತೈರಾರೋಗ್ಯಮಾಗನ್ತು ವಕ್ತವ್ಯಮಿತಿ ಯೋಜನಾ||೬೫-೬೬||
Adhikarana 10 (67-70) · Śloka 70
ಸ್ವಾಚಾರಂ ಹೃಷ್ಟಮವ್ಯಙ್ಗಂ ಯಶಸ್ಯಂ ಶುಕ್ಲವಾಸಸಮ್| ಅಮುಣ್ಡಮಜಟಂ ದೂತಂ ಜಾತಿವೇಶಕ್ರಿಯಾಸಮಮ್||೬೭|| ಅನುಷ್ಟ್ರಖರಯಾನಸ್ಥಮಸನ್ಧ್ಯಾಸ್ವಗ್ರಹೇಷು ಚ| ಅದಾರುಣೇಷು ನಕ್ಷತ್ರೇಷ್ವನುಗ್ರೇಷು ಧ್ರುವೇಷು ಚ||೬೮|| ವಿನಾ ಚತುರ್ಥೀಂ ನವಮೀಂ ವಿನಾ ರಿಕ್ತಾಂ ಚತುರ್ದಶೀಮ್| ಮಧ್ಯಾಹ್ನಮರ್ಧರಾತ್ರಂ ಚ ಭೂಕಮ್ಪಂ ರಾಹುದರ್ಶನಮ್||೬೯|| ವಿನಾ ದೇಶಮಶಸ್ತಂ ಚಾಶಸ್ತೌತ್ಪಾತಿಕಲಕ್ಷಣಮ್| ದೂತಂ ಪ್ರಶಸ್ತಮವ್ಯಗ್ರಂ ನಿರ್ದಿಶೇದಾಗತಂ ಭಿಷಕ್||೭೦||
स्वाचारं हृष्टमव्यङ्गं यशस्यं शुक्लवाससम्| अमुण्डमजटं दूतं जातिवेशक्रियासमम्||६७|| अनुष्ट्रखरयानस्थमसन्ध्यास्वग्रहेषु च| अदारुणेषु नक्षत्रेष्वनुग्रेषु ध्रुवेषु च||६८|| विना चतुर्थीं नवमीं विना रिक्तां चतुर्दशीम्| मध्याह्नमर्धरात्रं च भूकम्पं राहुदर्शनम्||६९|| विना देशमशस्तं चाशस्तौत्पातिकलक्षणम्| दूतं प्रशस्तमव्यग्रं निर्दिशेदागतं भिषक्||७०||
🔊 Audio coming soon
ಶುಭಭವನಲಕ್ಷಣಂ ಸ್ವಾಚಾರಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಬ್ರೂತೇ| ಅಮುಣ್ಡಮಿತಿ ಅಸಶಿಖಕೃತವಪನೋಽಭಿಪ್ರೇತಃ| ಜಾತ್ಯಾದಿಭಿರಾತುರೇಣ ಸಹ ಸಮೋ ಜಾತಿವೇಶಕ್ರಿಯಾಸಮಃ| ಅಗ್ರಹೇಷ್ವಿತಿ ಅಪ್ರಶಸ್ತಸ್ಥಾನಸ್ಥಿತಕ್ರೂರಗ್ರಹಾನಧಿಷ್ಠಿತೇಷು ಕಾಲೇಷ್ವಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅದಾರುಣೇಷು ನಕ್ಷತ್ರೇಷ್ವನುಗ್ರೇಷು ಧ್ರುವೇಷು ಚೇತಿ ದಾರುಣಾನೀತಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ, ಯದುವಾಚ ವರಾಹಃ- “ಮೂಲಶಿವಶಕ್ರಭುಜಗಾಧಿಪಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ” (ಬೃ.ಸಂ.ಅ.೧೮) ಇತಿ; ಶಿವ ಆರ್ದ್ರಾ, ಶಕ್ರೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ, ಭುಜಗಾಧಿಪ ಆಶ್ಲೇಷಾ| ಉಗ್ರಾಣಿ ಚ ವರಾಹೋಕ್ತಾನಿ ಯಥಾ- “ಉಗ್ರಾಣಿ ಪೂರ್ವಭರಣೀಪಿತ್ರ್ಯಾಣಿ” (ಬೃ.ಸಂ.ಅ.೯೮) ಇತಿ| ತತ್ರ ಪೂರ್ವಶಬ್ದೇನ ಪೂರ್ವಫಾಲ್ಗುನೀ, ಪೂರ್ವಾಷಾಢಾ, ಪೂರ್ವಭಾದ್ರಪದಾ ಚ| ಪಿತ್ರ್ಯಂ ಮಘಾ| ವರಾಹೋಕ್ತದಾರುಣಾದೀನಿ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾಽನ್ಯೇಷು ನಕ್ಷತ್ರೇಷು ದೂತಾ ಆಗತಾಃ ಶುಭಾ ಭವನ್ತಿ| ರಿಕ್ತಾಮಿತಿ ಚತುರ್ಥ್ಯಾದಿವಿಶೇಷಣಮ್| ಚತುರ್ಥೀ ನವಮೀ ಚತುರ್ದಶೀ ಚ ರಿಕ್ತೋಚ್ಯತೇ| ತಥಾ ರಿಕ್ತೇತಿ ವಿಶೇಷಣೇನ ಚತುರ್ಥ್ಯಾದೀನಾಂ ನಿಷ್ಫಲತ್ವಸೂಚನೇನ ಕರ್ಮಾರಮ್ಭಂ ಪ್ರತ್ಯನುಪಾದೇಯತೋಪದಿಶ್ಯತೇ| ಶಸ್ತಮೌತ್ಪಾತಿಕಮಾಕಸ್ಮಿಕಂ ಲಕ್ಷಣಂ ಯಸ್ಯ ತಚ್ಛಸ್ತೌತ್ಪಾತಿಕಲಕ್ಷಣಮ್||೬೭-೭೦||
Adhikarana 11 (71-79) · Śloka 80
ದಧ್ಯಕ್ಷತದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ವೃಷಭಾಣಾಂ ನೃಪಸ್ಯ ಚ||೭೧|| ರತ್ನಾನಾಂ ಪೂರ್ಣಕುಮ್ಭಾನಾಂ ಸಿತಸ್ಯ ತುರಗಸ್ಯ ಚ| ಸುರಧ್ವಜಪತಾಕಾನಾಂ ಫಲಾನಾಂ ಯಾವಕಸ್ಯ ಚ||೭೨|| ಕನ್ಯಾಪುಂವರ್ಧಮಾನಾನಾಂ ಬದ್ಧಸ್ಯೈಕಪಶೋಸ್ತಸ್ಥಾ| ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಉದ್ಧೃತಾಯಾಶ್ಚ ವಹ್ನೇಃ ಪ್ರಜ್ವಲಿತಸ್ಯ ಚ||೭೩|| ಮೋದಕಾನಾಂ ಸುಮನಸಾಂ ಶುಕ್ಲಾನಾಂ ಚನ್ದನಸ್ಯ ಚ| ಮನೋಜ್ಞಸ್ಯಾನ್ನಪಾನಸ್ಯ ಪೂರ್ಣಸ್ಯ ಶಕಟಸ್ಯ ಚ||೭೪|| ನೃಭಿರ್ಧೇನ್ವಾಃ ಸವತ್ಸಾಯಾ ವಡವಾಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಸ್ತಥಾ| ಜೀವಞ್ಜೀವಕಸಿದ್ಧಾರ್ಥಸಾರಸಪ್ರಿಯವಾದಿನಾಮ್||೭೫|| ಹಂಸಾನಾಂ ಶತಪತ್ರಾಣಾಂ ಚಾಷಾಣಾಂ ಶಿಖಿನಾಂ ತಥಾ| ಮತ್ಸ್ಯಾಜದ್ವಿಜಶಙ್ಖಾನಾಂ ಪ್ರಿಯಙ್ಗೂನಾಂ ಘೃತಸ್ಯ ಚ||೭೬|| ರುಚಕಾದರ್ಶಸಿದ್ಧಾರ್ಥರೋಚನಾನಾಂ ಚ ದರ್ಶನಮ್| ಗನ್ಧಃ ಸುರಭಿರ್ವರ್ಣಶ್ಚ ಸುಶುಕ್ಲೋ ಮಧುರೋ ರಸಃ||೭೭|| ಮೃಗಪಕ್ಷಿಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಪ್ರಶಸ್ತಾಶ್ಚ ಗಿರಃ ಶುಭಾಃ| ಛತ್ರಧ್ವಜಪತಾಕಾನಾಮುತ್ಕ್ಷೇಪಣಮಭಿಷ್ಟುತಿಃ||೭೮|| ಭೇರೀಮೃದಙ್ಗಶಙ್ಖಾನಾಂ ಶಬ್ದಾಃ ಪುಣ್ಯಾಹನಿಸ್ವನಾಃ| ವೇದಾಧ್ಯಯನಶಬ್ದಾಶ್ಚ ಸುಖೋ ವಾಯುಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಃ||೭೯|| ಪಥಿ ವೇಶ್ಮಪ್ರವೇಶೇ ತು ವಿದ್ಯಾದಾರೋಗ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್|೮೦|
दध्यक्षतद्विजातीनां वृषभाणां नृपस्य च||७१|| रत्नानां पूर्णकुम्भानां सितस्य तुरगस्य च| सुरध्वजपताकानां फलानां यावकस्य च||७२|| कन्यापुंवर्धमानानां बद्धस्यैकपशोस्तस्था| पृथिव्या उद्धृतायाश्च वह्नेः प्रज्वलितस्य च||७३|| मोदकानां सुमनसां शुक्लानां चन्दनस्य च| मनोज्ञस्यान्नपानस्य पूर्णस्य शकटस्य च||७४|| नृभिर्धेन्वाः सवत्साया वडवायाः स्त्रियास्तथा| जीवञ्जीवकसिद्धार्थसारसप्रियवादिनाम्||७५|| हंसानां शतपत्राणां चाषाणां शिखिनां तथा| मत्स्याजद्विजशङ्खानां प्रियङ्गूनां घृतस्य च||७६|| रुचकादर्शसिद्धार्थरोचनानां च दर्शनम्| गन्धः सुरभिर्वर्णश्च सुशुक्लो मधुरो रसः||७७|| मृगपक्षिमनुष्याणां प्रशस्ताश्च गिरः शुभाः| छत्रध्वजपताकानामुत्क्षेपणमभिष्टुतिः||७८|| भेरीमृदङ्गशङ्खानां शब्दाः पुण्याहनिस्वनाः| वेदाध्ययनशब्दाश्च सुखो वायुः प्रदक्षिणः||७९|| पथि वेश्मप्रवेशे तु विद्यादारोग्यलक्षणम्|८०|
🔊 Audio coming soon
ದಧ್ಯಕ್ಷತೇತ್ಯಾದಿನಾ ಮಾರ್ಗಾದಿಷು ಪ್ರಶಸ್ತದರ್ಶನಾನ್ಯಾಹ| ಸುರಧ್ವಜಃ ಶಕ್ರಧ್ವಜಃ| ಕನ್ಯಾಪುಂವರ್ಧಮಾನಾನಾಮಿತಿ ಅಙ್ಕಾರೋಪಿತಾಃ ಕುಮಾರ್ಯಃ ಕುಮಾರಾಶ್ಚ ವರ್ಧಮಾನಾಃ, ಪುರುಷೋತ್ತಮವತ್ ಸಮಾಸಃ; ಅನ್ಯೇ ತು ವರ್ಧಮಾನಾಃ ಶರಾವಾ ಇತ್ಯಾಹುಃ; ತೇ ಚಾಲೇಪನಾದಿನಾ ಮಣ್ಡಿತಾ ಇತಿ ಬೋದ್ಧವ್ಯಮ್| ಏಕಪಶುಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಪಶುರಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಶಕಟಸ್ಯ ಪೂರ್ಣಸ್ಯ ನೃಭಿರಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ವಡವಾಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಶ್ಚ ಸವತ್ಸಾಯಾ ಇತಿ ಯೋಜನಾ| ಜೀವಞ್ಜೀವಕಃ ಪಕ್ಷೀ ಸ್ವನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಃ| ಪ್ರಿಯವಾದೀ ಚಾತಕಃ||೭೧-೭೯||-
Adhikarana 12 (80-86) · Śloka 86
ಮಙ್ಗಲಾಚಾರಸಮ್ಪನ್ನಃ ಸಾತುರೋ ವೈಶ್ಮಿಕೋ ಜನಃ||೮೦|| ಶ್ರದ್ದಧಾನೋಽನುಕೂಲಶ್ಚ ಪ್ರಭೂತದ್ರವ್ಯಸಙ್ಗ್ರಹಃ| ಧನೈಶ್ವರ್ಯಸುಖಾವಾಪ್ತಿರಿಷ್ಟಲಾಭಃ ಸುಖೇನ ಚ||೮೧|| ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ತತ್ರ ಯೋಗ್ಯಾನಾಂ ಯೋಜನಾ ಸಿದ್ಧಿರೇವ ಚ| ಗೃಹಪ್ರಾಸಾದಶೈಲಾನಾಂ ನಾಗಾನಾಮೃಷಭಸ್ಯ ಚ||೮೨|| ಹಯಾನಾಂ ಪುರುಷಾಣಾಂ ಚ ಸ್ವಪ್ನೇ ಸಮಧಿರೋಹಣಮ್| ಸೋಮಾರ್ಕಾಗ್ನಿದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ಗವಾಂ ನೄಣಾಂ ಪಯಸ್ವಿನಾಮ್||೮೩|| ಅರ್ಣವಾನಾಂ ಪ್ರತರಣಂ ವೃದ್ಧಿಃ ಸಮ್ಬಾಧನಿಃಸೃತಿಃ| ಸ್ವಪ್ನೇ ದೇವೈಃ ಸಪಿತೃಭಿಃ ಪ್ರಸನ್ನೈಶ್ಚಾಭಿಭಾಷಣಮ್||೮೪|| ದರ್ಶನಂ ಶುಕ್ಲವಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ಹ್ರದಸ್ಯ ವಿಮಲಸ್ಯ ಚ| ಮಾಂಸಮತ್ಸ್ಯವಿಷಾಮೇಧ್ಯಚ್ಛತ್ರಾದರ್ಶಪರಿಗ್ರಹಃ||೮೫|| ಸ್ವಪ್ನೇ ಸುಮನಸಾಂ ಚೈವ ಶುಕ್ಲಾನಾಂ ದರ್ಶನಂ ಶುಭಮ್| ಅಶ್ವಗೋರಥಯಾನಂ ಚ ಯಾನಂ ಪೂರ್ವೋತ್ತರೇಣ ಚ| ರೋದನಂ ಪತಿತೋತ್ಥಾನಂ ದ್ವಿಷತಾಂ ಚಾವಮರ್ದನಮ್||೮೬||
मङ्गलाचारसम्पन्नः सातुरो वैश्मिको जनः||८०|| श्रद्दधानोऽनुकूलश्च प्रभूतद्रव्यसङ्ग्रहः| धनैश्वर्यसुखावाप्तिरिष्टलाभः सुखेन च||८१|| द्रव्याणां तत्र योग्यानां योजना सिद्धिरेव च| गृहप्रासादशैलानां नागानामृषभस्य च||८२|| हयानां पुरुषाणां च स्वप्ने समधिरोहणम्| सोमार्काग्निद्विजातीनां गवां नॄणां पयस्विनाम्||८३|| अर्णवानां प्रतरणं वृद्धिः सम्बाधनिःसृतिः| स्वप्ने देवैः सपितृभिः प्रसन्नैश्चाभिभाषणम्||८४|| दर्शनं शुक्लवस्त्राणां ह्रदस्य विमलस्य च| मांसमत्स्यविषामेध्यच्छत्रादर्शपरिग्रहः||८५|| स्वप्ने सुमनसां चैव शुक्लानां दर्शनं शुभम्| अश्वगोरथयानं च यानं पूर्वोत्तरेण च| रोदनं पतितोत्थानं द्विषतां चावमर्दनम्||८६||
🔊 Audio coming soon
ಯೋಜನಾಯಾಂ ಸತ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಿಃ ಯೋಜನಾಸಿದ್ಧಿಃ| ಸಮ್ಬಾಧನಿಃಸೃತಿಃ ಸಙ್ಕಟನಿಸ್ತರಣಮ್| ದ್ವಿಷತಾಂ ಚಾವಮರ್ದನಮಿತ್ಯನ್ತಂ ಸ್ವಪ್ನೇ ಜ್ಞೇಯಮ್||೮೦-೮೬||
Adhikarana 13 (87-88) · Śloka 88
ಸತ್ತ್ವಲಕ್ಷಣಸಂಯೋಗೋ ಭಕ್ತಿರ್ವೈದ್ಯದ್ವಿಜಾತಿಷು| ಸಾಧ್ಯತ್ವಂ ನ ಚ ನಿರ್ವೇದಸ್ತದಾರೋಗ್ಯಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್||೮೭|| ಆರೋಗ್ಯಾದ್ಬಲಮಾಯುಶ್ಚ ಸುಖಂ ಚ ಲಭತೇ ಮಹತ್| ಇಷ್ಟಾಂಶ್ಚಾಪ್ಯಪರಾನ್ ಭಾವಾನ್ ಪುರುಷಃ ಶುಭಲಕ್ಷಣಃ||೮೮||
सत्त्वलक्षणसंयोगो भक्तिर्वैद्यद्विजातिषु| साध्यत्वं न च निर्वेदस्तदारोग्यस्य लक्षणम्||८७|| आरोग्याद्बलमायुश्च सुखं च लभते महत्| इष्टांश्चाप्यपरान् भावान् पुरुषः शुभलक्षणः||८८||
🔊 Audio coming soon
ಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಗುಣಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಹ ಸಂಯೋಗಃ ಸತ್ತ್ವಲಕ್ಷಣಸಂಯೋಗಃ| ನ ಚ ನಿರ್ವೇದ ಇತಿ ಆತ್ಮನ್ಯನವಜ್ಞೇತ್ಯರ್ಥಃ||೮೭-೮೮||
Adhikarana 14 (89) · Śloka 89
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ಉಕ್ತಂ ಗೋಮಯಚೂರ್ಣೀಯೇ ಮರಣಾರೋಗ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್| ದೂತಸ್ವಪ್ನಾತುರೋತ್ಪಾತಯುಕ್ತಿಸಿದ್ಧಿವ್ಯಪಾಶ್ರಯಮ್||೮೯||
तत्र श्लोकौ- उक्तं गोमयचूर्णीये मरणारोग्यलक्षणम्| दूतस्वप्नातुरोत्पातयुक्तिसिद्धिव्यपाश्रयम्||८९||
🔊 Audio coming soon
ಉಕ್ತಮಿತ್ಯಾದ್ಯಧ್ಯಾಯಸಙ್ಗ್ರಹಃ| ದೂತಾದಿಷು ಪೃಥಙ್ಮರಣಾರೋಗ್ಯಲಕ್ಷಣಮಿಹೋಕ್ತಂ ವ್ಯಕ್ತಮೇವ| ಯುಕ್ತ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಮರಣಲಕ್ಷಣಂ ಯಥಾ- ‘ಯಮುದ್ದಿಶ್ಯಾತುರಂ ವೈದ್ಯಃ ಸಮ್ಪಾದಯಿತುಮೌಷಧಮ್’ ಇತ್ಯಾದಿಗ್ರನ್ಥೋಕ್ತಮ್| ಸಿದ್ಧ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಮರಣಲಕ್ಷಣಂ ಯಥಾ- ‘ವಿಜ್ಞಾತಂ’ ಇತ್ಯಾದಿಗ್ರನ್ಥೋಕ್ತಮ್| ಆರೋಗ್ಯಲಕ್ಷಣಂ ಯುಕ್ತ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಸಿದ್ಧ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಚ ಯಥಾ- ‘ಇಷ್ಟಾಲಾಭಃ ಸುಖೇನ ಚ’ ಇತಿ ಗ್ರನ್ಥೋಕ್ತಮ್||೮೯||
Adhikarana 15 (90) · Śloka 90
ಇತೀದಮುಕ್ತಂ ಪ್ರಕೃತಂ ಯಥಾತಥಂ ತದನ್ವವೇಕ್ಷ್ಯಂ ಸತತಂ ಭಿಷಗ್ವಿದಾ| ತಥಾ ಹಿ ಸಿದ್ಧಿಂ ಚ ಯಶಶ್ಚ ಶಾಶ್ವತಂ ಸ ಸಿದ್ಧಕರ್ಮಾ ಲಭತೇ ಧನಾನಿ ಚ||೯೦||
इतीदमुक्तं प्रकृतं यथातथं तदन्ववेक्ष्यं सततं भिषग्विदा| तथा हि सिद्धिं च यशश्च शाश्वतं स सिद्धकर्मा लभते धनानि च||९०||
🔊 Audio coming soon
ಇತೀತ್ಯಾದಿನೇನ್ದ್ರಿಯಸ್ಥಾನೋಕ್ತಂ ಪ್ರಮೇಯಜಾತಂ ಮಹಾಫಲತ್ವೇನಾವಶ್ಯಬೋಧ್ಯತಯೋಪದರ್ಶಯನ್ನುಪಸಂಹರತಿ||೯೦||
Adhikarana puShpikA · Śloka 12
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಇನ್ದ್ರಿಯಸ್ಥಾನೇ ಗೋಮಯಚೂರ್ಣೀಯಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನಾಮ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೨|| ಇತಿ ಚರಕಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಪಞ್ಚಮಮ್ ಇನ್ದ್ರಿಯಸ್ಥಾನಂ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮ್|
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते इन्द्रियस्थाने गोमयचूर्णीयमिन्द्रियं नाम द्वादशोऽध्यायः||१२|| इति चरकसंहितायां पञ्चमम् इन्द्रियस्थानं सम्पूर्णम्|
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಮಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಥಾನೇ ಗೋಮಯಚೂರ್ಣೀಯಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನಾಮ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೨||