Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

9. yasyaśyāvanimittīyamindriyam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ யஸ்யஶ்யாவநிமித்தீயமிந்த்ரியஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||

View original

अथातो यस्यश्यावनिमित्तीयमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

யஸ்ய ஶ்யாவநிமித்தீயோऽபி உக்தாநுக்தரிஷ்டாபிதாயகதயா உச்யதே| யஸ்ய ஶ்யாவஶப்தேந லக்ஷணயா ‘யஸ்ய ஶ்யாவே’ இத்யாதிக்ரந்தோக்தஂ ரிஷ்டஂ க்ராஹ்யம்| தேந, யஸ்யஶ்யாவரூபநிமித்தஂ ரிஷ்டமதிகத்ய கதோऽத்யாயோ யஸ்யஶ்யாவநிமித்தீயஃ||௧-௨||

Adhikarana 2 (3-13) · Śloka 13

யஸ்ய ஶ்யாவே பரித்வஸ்தே ஹரிதே சாபி தர்ஶநே| ஆபந்நோ வ்யாதிரந்தாய ஜ்ஞேயஸ்தஸ்ய விஜாநதா||௩|| நிஃஸஞ்ஜ்ஞஃ பரிஶுஷ்காஸ்யஃ ஸமத்தோ வ்யாதிபிஶ்ச யஃ| உபருத்தாயுஷஂ ஜ்ஞாத்வா தஂ தீரஃ பரிவர்ஜயேத்||௪|| ஹரிதாஶ்ச ஸிரா யஸ்ய லோமகூபாஶ்ச ஸஂவதாஃ| ஸோऽம்லாபிலாஷீ புருஷஃ பித்தாந்மரணமஶ்நுதே||௫|| ஶரீராந்தாஶ்ச ஶோபந்தே ஶரீரஂ சோபஶுஷ்யதி| பலஂ ச ஹீயதே யஸ்ய ராஜயக்ஷ்மா ஹிநஸ்தி தம்||௬|| அஂஸாபிதாபோ ஹிக்கா ச சர்தநஂ ஶோணிதஸ்ய ச| ஆநாஹஃ பார்ஶ்வஶூலஂ ச பவத்யந்தாய ஶோஷிணஃ||௭|| வாதவ்யாதிரபஸ்மாரீ குஷ்டீ ஶோபீ ததோதரீ| குல்மீ ச மதுமேஹீ ச ராஜயக்ஷ்மீ ச யோ நரஃ||௮|| அசிகித்ஸ்யா பவந்த்யேதே பலமாஂஸக்ஷயே ஸதி| அந்யேஷ்வபி விகாரேஷு தாந் பிஷக் பரிவர்ஜயேத்||௯|| விரேசநஹதாநாஹோ யஸ்தஷ்ணாநுகதோ நரஃ| விரிக்தஃ புநராத்மாதி யதா ப்ரேதஸ்ததைவ ஸஃ||௧௦|| பேயஂ பாதுஂ ந ஶக்நோதி கண்டஸ்ய ச முகஸ்ய ச| உரஸஶ்ச விஶுஷ்கத்வாத்யோ நரோ ந ஸ ஜீவதி ||௧௧|| ஸ்வரஸ்ய துர்பலீபாவஂ ஹாநிஂ ச பலவர்ணயோஃ| ரோகவத்திமயுக்த்யா ச தஷ்ட்வா மரணமாதிஶேத்||௧௨|| ஊர்த்வஶ்வாஸஂ கதோஷ்மாணஂ ஶூலோபஹதவங்க்ஷணம்| ஶர்ம சாநதிகச்சந்தஂ புத்திமாந் பரிவர்ஜயேத்||௧௩||

View original

यस्य श्यावे परिध्वस्ते हरिते चापि दर्शने| आपन्नो व्याधिरन्ताय ज्ञेयस्तस्य विजानता||३|| निःसञ्ज्ञः परिशुष्कास्यः समृद्धो व्याधिभिश्च यः| उपरुद्धायुषं ज्ञात्वा तं धीरः परिवर्जयेत्||४|| हरिताश्च सिरा यस्य लोमकूपाश्च संवृताः| सोऽम्लाभिलाषी पुरुषः पित्तान्मरणमश्नुते||५|| शरीरान्ताश्च शोभन्ते शरीरं चोपशुष्यति| बलं च हीयते यस्य राजयक्ष्मा हिनस्ति तम्||६|| अंसाभितापो हिक्का च छर्दनं शोणितस्य च| आनाहः पार्श्वशूलं च भवत्यन्ताय शोषिणः||७|| वातव्याधिरपस्मारी कुष्ठी शोफी तथोदरी| गुल्मी च मधुमेही च राजयक्ष्मी च यो नरः||८|| अचिकित्स्या भवन्त्येते बलमांसक्षये सति| अन्येष्वपि विकारेषु तान् भिषक् परिवर्जयेत्||९|| विरेचनहृतानाहो यस्तृष्णानुगतो नरः| विरिक्तः पुनराध्माति यथा प्रेतस्तथैव सः||१०|| पेयं पातुं न शक्नोति कण्ठस्य च मुखस्य च| उरसश्च विशुष्कत्वाद्यो नरो न स जीवति ||११|| स्वरस्य दुर्बलीभावं हानिं च बलवर्णयोः| रोगवृद्धिमयुक्त्या च दृष्ट्वा मरणमादिशेत्||१२|| ऊर्ध्वश्वासं गतोष्माणं शूलोपहतवङ्क्षणम्| शर्म चानधिगच्छन्तं बुद्धिमान् परिवर्जयेत्||१३||

🔊 Audio coming soon

ஸமத்த உபசிதஃ| ஶரீராந்தா ஹஸ்தபாதாதயஃ| ஶோபந்த இதி ராஜந்தே, கிஂவா ஶோபாயுக்தா பவந்தி| வாத ஏவ வ்யாதிர்யஸ்ய ரோகிணஃ ஸ வாதவ்யாதிஃ| தாநிதி பலமாஂஸக்ஷயயுக்தாந்| விரேசநேந ஹத ஆநாஹோ யஸ்ய ஸ ததா| அயுக்த்யேதி அநுசிதரூபேண||௩-௧௩||

Adhikarana 3 (14-17) · Śloka 17

அபஸ்வரஂ பாஷமாணஂ ப்ராப்தஂ மரணமாத்மநஃ| ஶ்ரோதாரஂ சாப்யஶப்தஸ்ய தூரதஃ பரிவர்ஜயேத்||௧௪|| யஂ நரஂ ஸஹஸா ரோகோ துர்பலஂ பரிமுஞ்சதி| ஸஂஶயப்ராப்தமாத்ரேயோ ஜீவிதஂ தஸ்ய மந்யதே||௧௫|| அத சேஜ்ஜ்ஞாதயஸ்தஸ்ய யாசேரந் ப்ரணிபாததஃ| ரஸேநாத்யாதிதி ப்ரூயாந்நாஸ்மை தத்யாத்விஶோதநம்||௧௬|| மாஸேந சேந்ந தஶ்யேத விஶேஷஸ்தஸ்ய ஶோபநஃ| ரஸைஶ்சாந்யைர்பஹுவிதைர்துர்லபஂ தஸ்ய ஜீவிதம்||௧௭||

View original

अपस्वरं भाषमाणं प्राप्तं मरणमात्मनः| श्रोतारं चाप्यशब्दस्य दूरतः परिवर्जयेत्||१४|| यं नरं सहसा रोगो दुर्बलं परिमुञ्चति| संशयप्राप्तमात्रेयो जीवितं तस्य मन्यते||१५|| अथ चेज्ज्ञातयस्तस्य याचेरन् प्रणिपाततः| रसेनाद्यादिति ब्रूयान्नास्मै दद्याद्विशोधनम्||१६|| मासेन चेन्न दृश्येत विशेषस्तस्य शोभनः| रसैश्चान्यैर्बहुविधैर्दुर्लभं तस्य जीवितम्||१७||

🔊 Audio coming soon

அபஸ்வரமிதி விகதஸ்வரஂ யதா பவதி ததா பாஷமாணம்| கிஂ பாஷமாணமித்யாஹ- மரணமாத்மந இதி; மரிஷ்யாமி மரிஷ்யாமீதி பாஷமாணமித்யர்தஃ| ஶ்ரோதாரஂ சேத்யாதி ரிஷ்டாநந்தரஂ ‘ஸஂஶயப்ராப்தமாத்ரேயஃ’ இத்யாதௌ அநியதாரிஷ்டதயா ஆத்ரேயஸ்யாத்ர மரணஂ ப்ரதி ஸந்தேஹ இதி ப்ரூதே| தச்ச ந, ரிஷ்டஸ்ய மரணாவ்யபிசாரித்வமாசார்யேண ப்ரயத்நேநோக்தஂ, வ்யுத்பாதிதஂ சாஸ்மாபிஃ; கிஞ்ச ந ச வீதஸஂஶயஸ்யாத்ரேயஸ்ய ஸஂஶயோऽஸ்தி; தேந ஶிஷ்யவ்யுத்பத்த்யர்தமயமாசார்யஃ ஸஂஶயஂ தர்ஶயதி, ததா நிர்ணயஂ கரோதி; யதா- “தஷ்ட்வா ப்ரமேஹஂ மதுரஂ ஸபிச்சஂ மதூபமஂ ஸ்யாத்விவிதோ விசாரஃ” (சி.அ.௬) இத்யாதௌ ஸஂஶயஂ தர்ஶயித்வா நிர்ணயஂ தர்ஶிதவாந்; ததேஹாபி துர்பலஸ்ய ஸஹஸா ரோகமுக்தௌ ரிஷ்டஂ வா ஸ்யாத், ஸர்வதா ஸந்தர்பணாத்வ்யாதிக்ஷயோ வா ஸ்யாதிதி ஸந்தேஹஃ; ரிஷ்டபக்ஷே து மரணஂ, தத்ர ‘அத சேத்’ இத்யாதிநா பரீக்ஷாமாரபதே; பரீக்ஷாயாஂ ச மாஂஸரஸேந விஶேஷாலாபே ரிஷ்டத்வாவதாரணஂ பவதீதி ஸுவ்யவஸ்தோऽயஂ க்ரந்தஃ| துர்லபமிதி அப்ராப்யம்||௧௪-௧௭||

Adhikarana 4 (18-22) · Śloka 22

நிஷ்ட்யூதஂ ச புரீஷஂ ச ரேதஶ்சாம்பஸி மஜ்ஜதி| யஸ்ய தஸ்யாயுஷஃ ப்ராப்தமந்தமாஹுர்மநீஷிணஃ||௧௮|| நிஷ்ட்யூதே யஸ்ய தஶ்யந்தே வர்ணா பஹுவிதாஃ பதக்| தச்ச ஸீதத்யபஃ ப்ராப்ய ந ஸ ஜீவிதுமர்ஹதி ||௧௯|| பித்தமூஷ்மாநுகஂ யஸ்ய ஶங்கௌ ப்ராப்ய விமூர்ச்சதி | ஸ ரோகஃ ஶங்ககோ நாம்நா த்ரிராத்ராத்தந்தி ஜீவிதம்||௨௦|| ஸபேநஂ ருதிரஂ யஸ்ய முஹுராஸ்யாத் ப்ரஸிச்யதே| ஶூலைஶ்ச துத்யதே குக்ஷிஃ ப்ரத்யாக்யேயஸ்ததாவிதஃ||௨௧|| பலமாஂஸக்ஷயஸ்தீவ்ரோ ரோகவத்திரரோசகஃ| யஸ்யாதுரஸ்ய லக்ஷ்யந்தே த்ரீந் பக்ஷாந்ந ஸ ஜீவதி||௨௨||

View original

निष्ठ्यूतं च पुरीषं च रेतश्चाम्भसि मज्जति| यस्य तस्यायुषः प्राप्तमन्तमाहुर्मनीषिणः||१८|| निष्ठ्यूते यस्य दृश्यन्ते वर्णा बहुविधाः पृथक्| तच्च सीदत्यपः प्राप्य न स जीवितुमर्हति ||१९|| पित्तमूष्मानुगं यस्य शङ्खौ प्राप्य विमूर्च्छति | स रोगः शङ्खको नाम्ना त्रिरात्राद्धन्ति जीवितम्||२०|| सफेनं रुधिरं यस्य मुहुरास्यात् प्रसिच्यते| शूलैश्च तुद्यते कुक्षिः प्रत्याख्येयस्तथाविधः||२१|| बलमांसक्षयस्तीव्रो रोगवृद्धिररोचकः| यस्यातुरस्य लक्ष्यन्ते त्रीन् पक्षान्न स जीवति||२२||

🔊 Audio coming soon

நிஷ்ட்யூத இத்யாதௌ பஹுவிதவர்ணயோகஃ பூர்வாரிஷ்டாத்விஶேஷஃ| ஸீததீதி மஜ்ஜதி| “யஸ்ய பித்தஂ” (ஸூ.அ.௧௮) இத்யாதிநா ஸூத்ரஸ்தாநோக்தோऽபி ஶங்கக இஹ மரணஸூசகதயா ரிஷ்டத்வேநோச்யதே||௧௮-௨௨||

Adhikarana 5 (23-24) · Śloka 24

தத்ர ஶ்லோகௌ- விஜ்ஞாநாநி மநுஷ்யாணாஂ மரணே ப்ரத்யுபஸ்திதே| பவந்த்யேதாநி ஸம்பஶ்யேதந்யாந்யேவஂவிதாநி ச||௨௩|| தாநி ஸர்வாணி லக்ஷ்யந்தே ந து ஸர்வாணி மாநவம்| விஶந்தி விநஶிஷ்யந்தஂ தஸ்மாத்போத்யாநி ஸர்வதஃ||௨௪||

View original

तत्र श्लोकौ- विज्ञानानि मनुष्याणां मरणे प्रत्युपस्थिते| भवन्त्येतानि सम्पश्येदन्यान्येवंविधानि च||२३|| तानि सर्वाणि लक्ष्यन्ते न तु सर्वाणि मानवम्| विशन्ति विनशिष्यन्तं तस्माद्बोध्यानि सर्वतः||२४||

🔊 Audio coming soon

விஜ்ஞாநாநீதி லக்ஷணாநி நயநாதிவைகதாநி ஜ்ஞேயாநி| ஸர்வாணி லக்ஷ்யந்த இதி நாநாபுருஷேஷு லக்ஷ்யந்தே| ந து ஸர்வாணி மாநவஂ விஶந்தீதி ஏகபுருஷஂ ந ஸர்வாணி விஶந்தீதி||௨௩-௨௪||

Adhikarana puShpikA · Śloka 9

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே இந்த்ரியஸ்தாநே யஸ்யஶ்யாவநிமித்தீயமிந்த்ரியஂ நாம நவமோऽத்யாயஃ||௯||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते इन्द्रियस्थाने यस्यश्यावनिमित्तीयमिन्द्रियं नाम नवमोऽध्यायः||९||

🔊 Audio coming soon

இதி ஶ்ரீ சக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாஂ யஸ்யஶ்யாவநிமித்தீயமிந்த்ரியஂ நாம நவமோऽத்யாயஃ||௯||

9. yasyaśyāvanimittīyamindriyam — Charaka Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi