Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 3
അഥാത ഇക്ഷ്വാകുകല്പം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨|| സിദ്ധം വക്ഷ്യാമ്യഥേക്ഷ്വാകുകല്പം യേഷാം പ്രശസ്യതേ|൩|
अथात इक्ष्वाकुकल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२|| सिद्धं वक्ष्याम्यथेक्ष्वाकुकल्पं येषां प्रशस्यते|३|
🔊 Audio coming soon
ഉക്താധ്യായസമ്ബന്ധാദിക്ഷ്വാകുകല്പോऽഭിധീയതേ| യേഷാം പ്രശസ്യതേ ഇക്ഷ്വാകുകല്പസ്താന് വക്ഷ്യാമീതി യോജ്യമ്||൧-൨||-
Adhikarana 2 (3) · Śloka 4
ലമ്ബാऽഥ കടുകാലാബൂസ്തുമ്ബീ പിണ്ഡഫലാ തഥാ||൩|| ഇക്ഷ്വാകുഃ ഫലിനീ ചൈവ പ്രോച്യതേ തസ്യ കല്പനാ|൪|
लम्बाऽथ कटुकालाबूस्तुम्बी पिण्डफला तथा||३|| इक्ष्वाकुः फलिनी चैव प्रोच्यते तस्य कल्पना|४|
🔊 Audio coming soon
ലമ്ബേത്യാദി പര്യായകഥനമ്||൩||-
Adhikarana 3 (4) · Śloka 5
കാസശ്വാസവിഷച്ഛര്ദിജ്വരാര്തേ കഫകര്ഷിതേ||൪|| പ്രതാമ്യതി നരേ ചൈവ വമനാര്ഥം തദിഷ്യതേ|൫|
कासश्वासविषच्छर्दिज्वरार्ते कफकर्षिते||४|| प्रताम्यति नरे चैव वमनार्थं तदिष्यते|५|
🔊 Audio coming soon
തദിഷ്യതേ ഇതി ഇക്ഷ്വാകുകല്പനമിഷ്യതേ||൪||-
Adhikarana 4 (5-10) · Śloka 11
അപുഷ്പസ്യ പ്രവാലാനാം മുഷ്ടിം പ്രാദേശസമ്മിതമ്||൫|| ക്ഷീരപ്രസ്ഥേ ശൃതം ദദ്യാത് പിത്തോദ്രിക്തേ കഫജ്വരേ| പുഷ്പാദിഷു ച ചത്വാരഃ ക്ഷീരേ ജീമൂതകേ യഥാ||൬|| യോഗാ ഹരിതപാണ്ഡൂനാം സുരാമണ്ഡേന പഞ്ചമഃ| ഫലസ്വരസഭാഗം ച ത്രിഗുണക്ഷീരസാധിതമ്||൭|| ഉരഃസ്ഥിതേ കഫേ ദദ്യാത് സ്വരഭേദേ ച പീനസേ| ജീര്ണേ മധ്യോദ്ധൃതേ ക്ഷീരം പ്രക്ഷിപേത്തദ്യദാ ദധി||൮|| ജാതം സ്യാത് സകഫേ കാസേ ശ്വാസേ വമ്യാം ച തത് പിബേത്| അജാക്ഷീരേണ ബീജാനി ഭാവയേത് പായയേത് ച||൯|| വിഷഗുല്മോദരഗ്രന്ഥിഗണ്ഡേഷു ശ്ലീപദേഷു ച| മസ്തുനാ വാ ഫലാന്മധ്യം പാണ്ഡുകുഷ്ഠവിഷാര്ദിതഃ||൧൦|| തേന തക്രം വിപക്വം വാ സക്ഷൌദ്രലവണം പിബേത്|൧൧|
अपुष्पस्य प्रवालानां मुष्टिं प्रादेशसम्मितम्||५|| क्षीरप्रस्थे शृतं दद्यात् पित्तोद्रिक्ते कफज्वरे| पुष्पादिषु च चत्वारः क्षीरे जीमूतके यथा||६|| योगा हरितपाण्डूनां सुरामण्डेन पञ्चमः| फलस्वरसभागं च त्रिगुणक्षीरसाधितम्||७|| उरःस्थिते कफे दद्यात् स्वरभेदे च पीनसे| जीर्णे मध्योद्धृते क्षीरं प्रक्षिपेत्तद्यदा दधि||८|| जातं स्यात् सकफे कासे श्वासे वम्यां च तत् पिबेत्| अजाक्षीरेण बीजानि भावयेत् पाययेत् च||९|| विषगुल्मोदरग्रन्थिगण्डेषु श्लीपदेषु च| मस्तुना वा फलान्मध्यं पाण्डुकुष्ठविषार्दितः||१०|| तेन तक्रं विपक्वं वा सक्षौद्रलवणं पिबेत्|११|
🔊 Audio coming soon
അപുഷ്പസ്യേത്യാദിനാ ഏകഃ ക്ഷീരയോഗഃ| അപുഷ്പസ്യേതി അനുത്പന്നപുഷ്പസ്യ| മുഷ്ടിം പ്രാദേശസമ്മിതമിതി പ്രദേശിന്യാ മൂലപര്യന്തകൃതമുഷ്ടിപരിമാണമ്; ഏവം ച നാത്ര മുഷ്ടിശബ്ദഃ പലവചനഃ| ക്ഷീരപ്രസ്ഥേ ശൃതമിതി വചനാത് ക്ഷീരപ്രസ്ഥേ യഥോക്തമാനമിക്ഷ്വാകുമാവാപ്യ ചതുര്ഗുണം പാനീയം ദത്ത്വാ ക്ഷീരം സാധനീയമ്| പുഷ്പാദിഷ്വിത്യാദിനാ ചതുരഃ ക്ഷീരയോഗാനാഹ| ജീമൂതകേ യഥാ “പയഃ പുഷ്പേऽസ്യ നിര്വൃത്തേ ഫലേ പേയാ പയസ്കൃതാ| രോമശേ ക്ഷീരസന്താനം ദധ്യുത്തരമരോമശേ” (ക.അ.൨) ഇത്യനേനോക്തം, തഥേഹാപി യോഗചതുഷ്ടയം കരണീയമ്| ഹരിതേത്യാദിനാ സുരായോഗമാഹ| ഹരിതപാണ്ഡൂനാമിക്ഷ്വാകുഫലാനാം സുരാമണ്ഡേ ജീമൂതകവദ്യോഗഃ കര്തവ്യഃ; ജീമൂതകവിധാനാതിദേശേന “ആസുത്യ ച സുരാമണ്ഡേ മുദിത്വാ പ്രസ്രുതം പിബേത്” (ക.അ.൨) ഇതി ഗ്രന്ഥോക്തവിധാനമിഹാപി ഭവതി| ഫലസ്വരസേത്യാദിനാ ഷഷ്ഠഃ ക്ഷീരയോഗോऽഭിധീയതേ| ത്രിഗുണക്ഷീരസാധിതമിതി ത്രിഗുണേന ക്ഷീരേണ സാധിതം; തച്ച ചതുര്ഗുണേന തോയേന സാധനീയമ്| ഫലശബ്ദേനാത്രേക്ഷ്വാകുഫലമുച്യതേ| ജീര്ണേ ഇത്യാദിനാ സപ്തമഃ ക്ഷീരയോഗഃ| മധ്യോദ്ധൃതേ ഇതി ഉദ്ധൃതമധ്യേ| അജാക്ഷീരേണേത്യാദിനാऽഷ്ടമഃ ക്ഷീരയോഗഃ| തേന തക്രമിത്യാദിനാ തക്രയോഗഃ| തേനേതി തുമ്ബീഫലമധ്യേന||൫-൧൦||-
Adhikarana 5 (11) · Śloka 12
തുമ്ബ്യാ ഫലരസൈഃ ശുഷ്കൈഃ സപുഷ്പൈരവചൂര്ണിതമ്||൧൧|| ഛര്ദയേന്മാല്യമാഘ്രായ ഗന്ധസമ്പത്സുഖോചിതഃ|൧൨|
तुम्ब्या फलरसैः शुष्कैः सपुष्पैरवचूर्णितम्||११|| छर्दयेन्माल्यमाघ्राय गन्धसम्पत्सुखोचितः|१२|
🔊 Audio coming soon
തുമ്ബ്യാ ഇത്യാദിനാ ഘ്രേയയോഗമാഹ| ഗന്ധസമ്പത്സുഖോചിത ഇതി ഗന്ധസമ്പത് സുഗന്ധവത്ത്വം, തയാ ഗന്ധസമ്പദാ സുഖമുചിതമഭ്യസ്തം യേന സഃ; അവചൂര്ണിതേക്ഷ്വാകുഫലരസപുഷ്പം മാല്യമാഘ്രായൈവ വമത്യനഭ്യസ്തദുര്ഗന്ധ ഇതി ഭാവഃ||൧൧||-
Adhikarana 6 (12) · Śloka 13
ഭക്ഷയേത് ഫലമധ്യം വാ ഗുഡേന പലലേന ച||൧൨|| ഇക്ഷ്വാകുഫലതൈലം വാ സിദ്ധം വാ പൂര്വവദ്ഘൃതമ്|൧൩|
भक्षयेत् फलमध्यं वा गुडेन पललेन च||१२|| इक्ष्वाकुफलतैलं वा सिद्धं वा पूर्ववद्घृतम्|१३|
🔊 Audio coming soon
ഭക്ഷയേദിത്യാദിനാ വമനയോഗമേകമാഹ| ഫലമധ്യമ് ഇക്ഷ്വാകുഫലമധ്യമ്| ഇക്ഷ്വാകുഫലകല്കസാധിതം തൈലമിക്ഷ്വാകുഫലതൈലമ്; അയമേക ഏവ തൈലയോഗഃ| പൂര്വവദിതി ജീമൂതകവത്, തേന “തഥാ ജീമൂതകക്ഷീരാത്” (ക.അ.൨) ഇത്യാദിനോക്തവിധാനേന ജീമൂതകസ്ഥാനേ ഇക്ഷ്വാകുഫലം ദത്ത്വേഹ ഘൃതം സാധനീയമ്||൧൨||-
Adhikarana 7 (13) · Śloka 14
പഞ്ചാശദ്ദശവൃദ്ധാനി ഫലാദീനാം യഥോത്തരമ്||൧൩|| പിബേദ്വിമൃദ്യ ബീജാനി കഷായേഷ്വാശതം പൃഥക്|൧൪|
पञ्चाशद्दशवृद्धानि फलादीनां यथोत्तरम्||१३|| पिबेद्विमृद्य बीजानि कषायेष्वाशतं पृथक्|१४|
🔊 Audio coming soon
പഞ്ചാശദിത്യാദിനാ ഷഡ് വര്ധമാനകയോഗാനാഹ| പഞ്ചാശദാരഭ്യ ദശകേന വൃദ്ധൈരിക്ഷ്വാകുബീജൈഃ ശതം പൂരണീയമ്| തേന ഷഡ്യോഗാ ഭവന്തി| താനി ച യഥാസങ്ഖ്യം മദനഫലാദീനാം ഷണ്ണാമന്യതമകഷായേഷ്വാസുത്യ വിമൃദിതാനി പാതവ്യാനി | അന്യേ തു ദശബീജാദാരഭ്യ പഞ്ചാശദ്ബീജപര്യന്തം ദോഷാദ്യപേക്ഷയാ പാതവ്യം; തത്ര മദനാദികഷായഭേദാദേവ യോഗഭേദ ഇത്യാഹുഃ||൧൩||-
Adhikarana 8 (14) · Śloka 14
യഷ്ട്യാഹ്വകോവിദാരാദ്യൈര്മുഷ്ടിമന്തര്നഖം പിബേത്||൧൪||
यष्ट्याह्वकोविदाराद्यैर्मुष्टिमन्तर्नखं पिबेत्||१४||
🔊 Audio coming soon
യഷ്ട്യാഹ്വേത്യാദിനാ നവകഷായയോഗാനാഹ| തത്ര യഷ്ട്യാഹ്വമേകം, കോവിദാരാദയോ മദനകല്പോക്താ അഷ്ടൌ||൧൪||
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
കഷായൈഃ കോവിദാരാദ്യൈര്മാത്രാശ്ച ഫലവത് സ്മൃതാഃ|൧൫|
कषायैः कोविदाराद्यैर्मात्राश्च फलवत् स्मृताः|१५|
🔊 Audio coming soon
കഷായൈരിത്യാദിനാ മദനഫലസദൃശവിധാ അഷ്ടൌ മാത്രാലക്ഷിതാഃ പ്രയോഗാ ഉച്യന്തേ|൧൫|-
Adhikarana 10 (15-18) · Śloka 19
ബില്വമൂലകഷായേണ തുമ്ബീബീജാഞ്ജലിം പചേത്||൧൫|| പൂതസ്യാസ്യ ത്രയോ ഭാഗാശ്ചതുര്ഥഃ ഫാണിതസ്യ തു| സഘൃതോ ബീജഭാഗശ്ച പിഷ്ടാനര്ധാംശികാംസ്തഥാ ||൧൬|| മഹാജാലിനിജീമൂതകൃതവേധനവത്സകാന്| തം ലേഹം സാധയേദ്ദര്വ്യാ ഘട്ടയന്മൃദുനാऽഗ്നിനാ||൧൭|| യാവത് സ്യാത്തന്തുമത്തോയേ പതിതം തു ന ശീര്യതേ| തം ലിഹന്മാത്രയാ ലേഹം പ്രമഥ്യാം ച പിബേദനു||൧൮|| കല്പ ഏഷോऽഗ്നിമന്ഥാദൌ ചതുഷ്കേ പൃഥഗുച്യതേ|൧൯|
बिल्वमूलकषायेण तुम्बीबीजाञ्जलिं पचेत्||१५|| पूतस्यास्य त्रयो भागाश्चतुर्थः फाणितस्य तु| सघृतो बीजभागश्च पिष्टानर्धांशिकांस्तथा ||१६|| महाजालिनिजीमूतकृतवेधनवत्सकान्| तं लेहं साधयेद्दर्व्या घट्टयन्मृदुनाऽग्निना||१७|| यावत् स्यात्तन्तुमत्तोये पतितं तु न शीर्यते| तं लिहन्मात्रया लेहं प्रमथ्यां च पिबेदनु||१८|| कल्प एषोऽग्निमन्थादौ चतुष्के पृथगुच्यते|१९|
🔊 Audio coming soon
ബില്വേത്യാദിനാ ഏകോ ലേഹഃ, തഥാ ‘കല്പ’ ഇത്യാദിനാ ചത്വാരോ ലേഹാ അന്തേ ദ്രഷ്ടവ്യാഃ, ഏവം പഞ്ച ലേഹാഃ| അഞ്ജലിഃ പലചതുഷ്ടയമ്| അത്ര ച “തതശ്ച കുഡവം യാവത്തോയമഷ്ടഗുണം ഭവേത്” ഇതി വചനാദ്ബില്വമൂലകഷായസ്യാഷ്ടാവഞ്ജലയോ ദേയാഃ, തതശ്ചതുര്ഭാഗാവശേഷേണ കുഡവദ്വയമ്| ഫാണിതമ് അര്ധശൃത ഇക്ഷുരസഃ| ‘ചതുര്ഥഃ ഫാണിതസ്യ ച’ ഇത്യസ്യ സ്ഥാനേ ‘ത്രയസ്ത്രികടുകസ്യ ച’ ഇതി കേചിത് പഠന്തി| സഘൃത ഇതി ഘൃതസ്യൈകോ ഭാഗഃ| അര്ധാംശികാനിതി ഏകഭാഗാര്ധമാനാന് പ്രത്യേകം മഹാജാലിന്യാദീന്| മഹാജാലിനീ പീതകോഷാതകീ, കൃതവേധനഃ ഘോഷകഭേദഃ ‘ജ്യോത്സ്നികാ” ഇതി ഖ്യാതഃ| യാവത് സ്യാത്തന്തുമദിത്യാദിനാ ലേഹപാകലക്ഷണമാഹ; ഏതച്ച ലക്ഷണം ലേഹാന്തരേഷ്വപി പാചനീയേഷു ജ്ഞേയമ്| ന ശീര്യതേ ന വിസ്തീര്യതേ| പ്രമഥ്യാം ച പിബേദന്വിതി അതീസാരചികിത്സിതേ “പിപ്പലീ നാഗരം ധാന്യം” (ചി.അ.൧൯) ഇത്യാദിനോക്തപ്രമഥ്യാനാം മധ്യേऽന്യതമപ്രമഥ്യാകൃതം കഷായം പിബേദിത്യര്ഥഃ| ‘പ്രമഥ്യാം ച’ ഇത്യസ്യ സ്ഥാനേ കേചിത് ‘മന്ഥം ചാപി’ ഇതി പഠന്തി| അഗ്നിമന്ഥാദാവിതി പ്രത്യേകമഗ്നിമന്ഥ-സ്യോനാക-പാടലാ-ഗമ്ഭാരീമൂലചതുഷ്കം പഞ്ചമൂലകഥനപ്രസ്താവേ രസായനേ കഥിതമ്||൧൫-൧൮||-
Adhikarana 11 (19) · Śloka 20
ശക്തുഭിര്വാ പിബേന്മന്ഥം തുമ്ബീസ്വരസഭാവിതൈഃ||൧൯|| കഫജേऽഥ ജ്വരേ കാസേ കണ്ഠരോഗേഷ്വരോചകേ|൨൦|
शक्तुभिर्वा पिबेन्मन्थं तुम्बीस्वरसभावितैः||१९|| कफजेऽथ ज्वरे कासे कण्ठरोगेष्वरोचके|२०|
🔊 Audio coming soon
ശക്തുഭിരിത്യാദിനൈകോ മന്ഥയോഗഃ||൧൯||-
Adhikarana 12 (20) · Śloka 20
ഗുല്മേ മേഹേ പ്രസേകേ ച കല്കം മാംസരസൈഃ പിബേത്| നരഃ സാധു വമത്യേവം ന ച ദൌര്ബല്യമശ്നുതേ||൨൦||
गुल्मे मेहे प्रसेके च कल्कं मांसरसैः पिबेत्| नरः साधु वमत्येवं न च दौर्बल्यमश्नुते||२०||
🔊 Audio coming soon
ഗുല്മേ ജ്വര ഇത്യാദിനാ രസൈകയോഗമാഹ| കല്കമ് ഇക്ഷ്വാകുബീജകല്കമ്||൨൦||
Adhikarana 13 (21-23) · Śloka 23
തത്ര ശ്ലോകാഃ- പയസ്യഷ്ടൌ സുരാമണ്ഡ-മസ്തു-തക്രേഷു ച ത്രയഃ| ഘ്രേയം സപലലം തൈലം വര്ധമാനാഃ ഫലേഷു ഷട്||൨൧|| ഘൃതമേകം കഷായേഷു നവാന്യേ മധുകാദിഷു| അഷ്ടൌ വര്തിക്രിയാ ലേഹാഃ പഞ്ച മന്ഥോ രസസ്തഥാ||൨൨|| യോഗാ ഇക്ഷ്വാകുകല്പേ തേ ചത്വാരിംശച്ച പഞ്ച ച| ഉക്താ മഹര്ഷിണാ സമ്യക് പ്രജാനാം ഹിതകാമ്യയാ||൨൩||
तत्र श्लोकाः- पयस्यष्टौ सुरामण्ड-मस्तु-तक्रेषु च त्रयः| घ्रेयं सपललं तैलं वर्धमानाः फलेषु षट्||२१|| घृतमेकं कषायेषु नवान्ये मधुकादिषु| अष्टौ वर्तिक्रिया लेहाः पञ्च मन्थो रसस्तथा||२२|| योगा इक्ष्वाकुकल्पे ते चत्वारिंशच्च पञ्च च| उक्ता महर्षिणा सम्यक् प्रजानां हितकाम्यया||२३||
🔊 Audio coming soon
പയസ്യഷ്ടാവിത്യാദിസങ്ഗ്രഹാര്ഥോ വ്യാകൃത ഏവ| അത്ര ഫലേഷ്വിതി മദനഫലാദിഷു| ഘൃതം യദ്യപി വര്ധമാനപൂര്വപഠിതം, തഥാऽപി ഛന്ദോനുരോധാദിഹ പശ്ചാത് പഠിതമ്||൨൧-൨൩||
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേऽപ്രാപ്തേ ദൃഢബലസമ്പൂരിതേ കല്പസ്ഥാനേ ഇക്ഷ്വാകുകല്പോ നാമ തൃതീയോऽധ്യായഃ||൩||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने इक्ष्वाकुकल्पो नाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീചക്രപാണിദത്തവിരചിതായാമായുര്വേദദീപികായാം ചരകതാത്പര്യടീകായാം കല്പസ്ഥാനേ ഇക്ഷ്വാകുകല്പോ നാമ തൃതീയോऽധ്യായഃ||൩||