3. ikṣvākukalpaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 3

அதாத இக்ஷ்வாகுகல்பஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨|| ஸித்தஂ வக்ஷ்யாம்யதேக்ஷ்வாகுகல்பஂ யேஷாஂ ப்ரஶஸ்யதே|௩|

உக்தாத்யாயஸம்பந்தாதிக்ஷ்வாகுகல்போऽபிதீயதே| யேஷாஂ ப்ரஶஸ்யதே இக்ஷ்வாகுகல்பஸ்தாந் வக்ஷ்யாமீதி யோஜ்யம்||௧-௨||-

Adhikarana 2 (3) · Śloka 4

லம்பாऽத கடுகாலாபூஸ்தும்பீ பிண்டபலா ததா||௩|| இக்ஷ்வாகுஃ பலிநீ சைவ ப்ரோச்யதே தஸ்ய கல்பநா|௪|

லம்பேத்யாதி பர்யாயகதநம்||௩||-

Adhikarana 3 (4) · Śloka 5

காஸஶ்வாஸவிஷச்சர்திஜ்வரார்தே கபகர்ஷிதே||௪|| ப்ரதாம்யதி நரே சைவ வமநார்தஂ ததிஷ்யதே|௫|

ததிஷ்யதே இதி இக்ஷ்வாகுகல்பநமிஷ்யதே||௪||-

Adhikarana 4 (5-10) · Śloka 11

அபுஷ்பஸ்ய ப்ரவாலாநாஂ முஷ்டிஂ ப்ராதேஶஸம்மிதம்||௫|| க்ஷீரப்ரஸ்தே ஶதஂ தத்யாத் பித்தோத்ரிக்தே கபஜ்வரே| புஷ்பாதிஷு ச சத்வாரஃ க்ஷீரே ஜீமூதகே யதா||௬|| யோகா ஹரிதபாண்டூநாஂ ஸுராமண்டேந பஞ்சமஃ| பலஸ்வரஸபாகஂ ச த்ரிகுணக்ஷீரஸாதிதம்||௭|| உரஃஸ்திதே கபே தத்யாத் ஸ்வரபேதே ச பீநஸே| ஜீர்ணே மத்யோத்ததே க்ஷீரஂ ப்ரக்ஷிபேத்தத்யதா ததி||௮|| ஜாதஂ ஸ்யாத் ஸகபே காஸே ஶ்வாஸே வம்யாஂ ச தத் பிபேத்| அஜாக்ஷீரேண பீஜாநி பாவயேத் பாயயேத் ச||௯|| விஷகுல்மோதரக்ரந்திகண்டேஷு ஶ்லீபதேஷு ச| மஸ்துநா வா பலாந்மத்யஂ பாண்டுகுஷ்டவிஷார்திதஃ||௧௦|| தேந தக்ரஂ விபக்வஂ வா ஸக்ஷௌத்ரலவணஂ பிபேத்|௧௧|

அபுஷ்பஸ்யேத்யாதிநா ஏகஃ க்ஷீரயோகஃ| அபுஷ்பஸ்யேதி அநுத்பந்நபுஷ்பஸ்ய| முஷ்டிஂ ப்ராதேஶஸம்மிதமிதி ப்ரதேஶிந்யா மூலபர்யந்தகதமுஷ்டிபரிமாணம்; ஏவஂ ச நாத்ர முஷ்டிஶப்தஃ பலவசநஃ| க்ஷீரப்ரஸ்தே ஶதமிதி வசநாத் க்ஷீரப்ரஸ்தே யதோக்தமாநமிக்ஷ்வாகுமாவாப்ய சதுர்குணஂ பாநீயஂ தத்த்வா க்ஷீரஂ ஸாதநீயம்| புஷ்பாதிஷ்வித்யாதிநா சதுரஃ க்ஷீரயோகாநாஹ| ஜீமூதகே யதா “பயஃ புஷ்பேऽஸ்ய நிர்வத்தே பலே பேயா பயஸ்கதா| ரோமஶே க்ஷீரஸந்தாநஂ தத்யுத்தரமரோமஶே” (க.அ.௨) இத்யநேநோக்தஂ, ததேஹாபி யோகசதுஷ்டயஂ கரணீயம்| ஹரிதேத்யாதிநா ஸுராயோகமாஹ| ஹரிதபாண்டூநாமிக்ஷ்வாகுபலாநாஂ ஸுராமண்டே ஜீமூதகவத்யோகஃ கர்தவ்யஃ; ஜீமூதகவிதாநாதிதேஶேந “ஆஸுத்ய ச ஸுராமண்டே முதித்வா ப்ரஸ்ருதஂ பிபேத்” (க.அ.௨) இதி க்ரந்தோக்தவிதாநமிஹாபி பவதி| பலஸ்வரஸேத்யாதிநா ஷஷ்டஃ க்ஷீரயோகோऽபிதீயதே| த்ரிகுணக்ஷீரஸாதிதமிதி த்ரிகுணேந க்ஷீரேண ஸாதிதஂ; தச்ச சதுர்குணேந தோயேந ஸாதநீயம்| பலஶப்தேநாத்ரேக்ஷ்வாகுபலமுச்யதே| ஜீர்ணே இத்யாதிநா ஸப்தமஃ க்ஷீரயோகஃ| மத்யோத்ததே இதி உத்ததமத்யே| அஜாக்ஷீரேணேத்யாதிநாऽஷ்டமஃ க்ஷீரயோகஃ| தேந தக்ரமித்யாதிநா தக்ரயோகஃ| தேநேதி தும்பீபலமத்யேந||௫-௧௦||-

Adhikarana 5 (11) · Śloka 12

தும்ப்யா பலரஸைஃ ஶுஷ்கைஃ ஸபுஷ்பைரவசூர்ணிதம்||௧௧|| சர்தயேந்மால்யமாக்ராய கந்தஸம்பத்ஸுகோசிதஃ|௧௨|

தும்ப்யா இத்யாதிநா க்ரேயயோகமாஹ| கந்தஸம்பத்ஸுகோசித இதி கந்தஸம்பத் ஸுகந்தவத்த்வஂ, தயா கந்தஸம்பதா ஸுகமுசிதமப்யஸ்தஂ யேந ஸஃ; அவசூர்ணிதேக்ஷ்வாகுபலரஸபுஷ்பஂ மால்யமாக்ராயைவ வமத்யநப்யஸ்ததுர்கந்த இதி பாவஃ||௧௧||-

Adhikarana 6 (12) · Śloka 13

பக்ஷயேத் பலமத்யஂ வா குடேந பலலேந ச||௧௨|| இக்ஷ்வாகுபலதைலஂ வா ஸித்தஂ வா பூர்வவத்கதம்|௧௩|

பக்ஷயேதித்யாதிநா வமநயோகமேகமாஹ| பலமத்யம் இக்ஷ்வாகுபலமத்யம்| இக்ஷ்வாகுபலகல்கஸாதிதஂ தைலமிக்ஷ்வாகுபலதைலம்; அயமேக ஏவ தைலயோகஃ| பூர்வவதிதி ஜீமூதகவத், தேந “ததா ஜீமூதகக்ஷீராத்” (க.அ.௨) இத்யாதிநோக்தவிதாநேந ஜீமூதகஸ்தாநே இக்ஷ்வாகுபலஂ தத்த்வேஹ கதஂ ஸாதநீயம்||௧௨||-

Adhikarana 7 (13) · Śloka 14

பஞ்சாஶத்தஶவத்தாநி பலாதீநாஂ யதோத்தரம்||௧௩|| பிபேத்விமத்ய பீஜாநி கஷாயேஷ்வாஶதஂ பதக்|௧௪|

பஞ்சாஶதித்யாதிநா ஷட் வர்தமாநகயோகாநாஹ| பஞ்சாஶதாரப்ய தஶகேந வத்தைரிக்ஷ்வாகுபீஜைஃ ஶதஂ பூரணீயம்| தேந ஷட்யோகா பவந்தி| தாநி ச யதாஸங்க்யஂ மதநபலாதீநாஂ ஷண்ணாமந்யதமகஷாயேஷ்வாஸுத்ய விமதிதாநி பாதவ்யாநி | அந்யே து தஶபீஜாதாரப்ய பஞ்சாஶத்பீஜபர்யந்தஂ தோஷாத்யபேக்ஷயா பாதவ்யஂ; தத்ர மதநாதிகஷாயபேதாதேவ யோகபேத இத்யாஹுஃ||௧௩||-

Adhikarana 8 (14) · Śloka 14

யஷ்ட்யாஹ்வகோவிதாராத்யைர்முஷ்டிமந்தர்நகஂ பிபேத்||௧௪||

யஷ்ட்யாஹ்வேத்யாதிநா நவகஷாயயோகாநாஹ| தத்ர யஷ்ட்யாஹ்வமேகஂ, கோவிதாராதயோ மதநகல்போக்தா அஷ்டௌ||௧௪||

Adhikarana 9 (15) · Śloka 15

கஷாயைஃ கோவிதாராத்யைர்மாத்ராஶ்ச பலவத் ஸ்மதாஃ|௧௫|

கஷாயைரித்யாதிநா மதநபலஸதஶவிதா அஷ்டௌ மாத்ராலக்ஷிதாஃ ப்ரயோகா உச்யந்தே|௧௫|-

Adhikarana 10 (15-18) · Śloka 19

பில்வமூலகஷாயேண தும்பீபீஜாஞ்ஜலிஂ பசேத்||௧௫|| பூதஸ்யாஸ்ய த்ரயோ பாகாஶ்சதுர்தஃ பாணிதஸ்ய து| ஸகதோ பீஜபாகஶ்ச பிஷ்டாநர்தாஂஶிகாஂஸ்ததா ||௧௬|| மஹாஜாலிநிஜீமூதகதவேதநவத்ஸகாந்| தஂ லேஹஂ ஸாதயேத்தர்வ்யா கட்டயந்மதுநாऽக்நிநா||௧௭|| யாவத் ஸ்யாத்தந்துமத்தோயே பதிதஂ து ந ஶீர்யதே| தஂ லிஹந்மாத்ரயா லேஹஂ ப்ரமத்யாஂ ச பிபேதநு||௧௮|| கல்ப ஏஷோऽக்நிமந்தாதௌ சதுஷ்கே பதகுச்யதே|௧௯|

பில்வேத்யாதிநா ஏகோ லேஹஃ, ததா ‘கல்ப’ இத்யாதிநா சத்வாரோ லேஹா அந்தே த்ரஷ்டவ்யாஃ, ஏவஂ பஞ்ச லேஹாஃ| அஞ்ஜலிஃ பலசதுஷ்டயம்| அத்ர ச “ததஶ்ச குடவஂ யாவத்தோயமஷ்டகுணஂ பவேத்” இதி வசநாத்பில்வமூலகஷாயஸ்யாஷ்டாவஞ்ஜலயோ தேயாஃ, ததஶ்சதுர்பாகாவஶேஷேண குடவத்வயம்| பாணிதம் அர்தஶத இக்ஷுரஸஃ| ‘சதுர்தஃ பாணிதஸ்ய ச’ இத்யஸ்ய ஸ்தாநே ‘த்ரயஸ்த்ரிகடுகஸ்ய ச’ இதி கேசித் படந்தி| ஸகத இதி கதஸ்யைகோ பாகஃ| அர்தாஂஶிகாநிதி ஏகபாகார்தமாநாந் ப்ரத்யேகஂ மஹாஜாலிந்யாதீந்| மஹாஜாலிநீ பீதகோஷாதகீ, கதவேதநஃ கோஷகபேதஃ ‘ஜ்யோத்ஸ்நிகா” இதி க்யாதஃ| யாவத் ஸ்யாத்தந்துமதித்யாதிநா லேஹபாகலக்ஷணமாஹ; ஏதச்ச லக்ஷணஂ லேஹாந்தரேஷ்வபி பாசநீயேஷு ஜ்ஞேயம்| ந ஶீர்யதே ந விஸ்தீர்யதே| ப்ரமத்யாஂ ச பிபேதந்விதி அதீஸாரசிகித்ஸிதே “பிப்பலீ நாகரஂ தாந்யஂ” (சி.அ.௧௯) இத்யாதிநோக்தப்ரமத்யாநாஂ மத்யேऽந்யதமப்ரமத்யாகதஂ கஷாயஂ பிபேதித்யர்தஃ| ‘ப்ரமத்யாஂ ச’ இத்யஸ்ய ஸ்தாநே கேசித் ‘மந்தஂ சாபி’ இதி படந்தி| அக்நிமந்தாதாவிதி ப்ரத்யேகமக்நிமந்த-ஸ்யோநாக-பாடலா-கம்பாரீமூலசதுஷ்கஂ பஞ்சமூலகதநப்ரஸ்தாவே ரஸாயநே கதிதம்||௧௫-௧௮||-

Adhikarana 11 (19) · Śloka 20

ஶக்துபிர்வா பிபேந்மந்தஂ தும்பீஸ்வரஸபாவிதைஃ||௧௯|| கபஜேऽத ஜ்வரே காஸே கண்டரோகேஷ்வரோசகே|௨௦|

ஶக்துபிரித்யாதிநைகோ மந்தயோகஃ||௧௯||-

Adhikarana 12 (20) · Śloka 20

குல்மே மேஹே ப்ரஸேகே ச கல்கஂ மாஂஸரஸைஃ பிபேத்| நரஃ ஸாது வமத்யேவஂ ந ச தௌர்பல்யமஶ்நுதே||௨௦||

குல்மே ஜ்வர இத்யாதிநா ரஸைகயோகமாஹ| கல்கம் இக்ஷ்வாகுபீஜகல்கம்||௨௦||

Adhikarana 13 (21-23) · Śloka 23

தத்ர ஶ்லோகாஃ- பயஸ்யஷ்டௌ ஸுராமண்ட-மஸ்து-தக்ரேஷு ச த்ரயஃ| க்ரேயஂ ஸபலலஂ தைலஂ வர்தமாநாஃ பலேஷு ஷட்||௨௧|| கதமேகஂ கஷாயேஷு நவாந்யே மதுகாதிஷு| அஷ்டௌ வர்திக்ரியா லேஹாஃ பஞ்ச மந்தோ ரஸஸ்ததா||௨௨|| யோகா இக்ஷ்வாகுகல்பே தே சத்வாரிஂஶச்ச பஞ்ச ச| உக்தா மஹர்ஷிணா ஸம்யக் ப்ரஜாநாஂ ஹிதகாம்யயா||௨௩||

பயஸ்யஷ்டாவித்யாதிஸங்க்ரஹார்தோ வ்யாகத ஏவ| அத்ர பலேஷ்விதி மதநபலாதிஷு| கதஂ யத்யபி வர்தமாநபூர்வபடிதஂ, ததாऽபி சந்தோநுரோதாதிஹ பஶ்சாத் படிதம்||௨௧-௨௩||

Adhikarana puShpikA · Śloka 3

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே கல்பஸ்தாநே இக்ஷ்வாகுகல்போ நாம ததீயோऽத்யாயஃ||௩||

இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாஂ கல்பஸ்தாநே இக்ஷ்வாகுகல்போ நாம ததீயோऽத்யாயஃ||௩||