Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਜੀਮੂਤਕਕਲ੍ਪਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
अथातो जीमूतककल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ਮਦਨਕਲ੍ਪਾਨਨ੍ਤਰਮਨਪਾਯਿਤ੍ਵੇਨੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕ੍ਵਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਾਜ੍ਜੀਮੂਤਕਸ੍ਯ ਜੀਮੂਤਕਲ੍ਪੋਭਿਧੀਯਤੇ| ਏਵਂ ਯਥਾਯਥੈਸਾਮਨਪਾਯਿਤ੍ਵਪ੍ਰਕਰ੍ਸਃ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਪੂਰ੍ਵਨਿਵੇਸ਼ਨਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਤੇਨਾਪਰਵਮਨਕਲ੍ਪਾਨਾਮਪ੍ਯਧ੍ਯਾਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਤ੍ਰੈਵੋਕ੍ਤੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਮਦਨਫਲਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਾਦਿਪੂਰ੍ਵਕਤ੍ਵਵਦਿਹਾਪਿ ਕ੍ਰਮੋਤਿਦੇਸ਼ਾਦੁਨ੍ਨੇਤਵ੍ਯਃ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਕਲ੍ਪਂ ਜੀਮੂਤਕਸ੍ਯੇਮਂ ਫਲਪੁਸ੍ਪਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸ਼ੁਣੁ| ਗਰਾਗਰੀ ਚ ਵੇਣੀ ਚ ਤਥਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੇਵਤਾਡਕਃ||੩||
कल्पं जीमूतकस्येमं फलपुष्पाश्रयं शुणु| गरागरी च वेणी च तथा स्याद्देवताडकः||३||
🔊 Audio coming soon
ਫਲਪੁਸ੍ਪਾਸ਼੍ਰਯਮਿਤਿ ਵਚਨੇਨ ਜੀਮੂਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਨਾਲਾਦਿਸੁ ਵਮਨਪ੍ਰਯੋਗਂ ਨਿਸੇਧਯਤਿ| ਗਰਾਗਰੀ ਚੇਤ੍ਯਾਦਿ ਪਰ੍ਯਾਯਕਥਨਮ੍| ਜੀਮੂਤਃ ਪੀਤਘੋਸਕਃ||੩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਜੀਮੂਤਕਂ ਤ੍ਰਿਦੋਸਘ੍ਨਂ ਯਥਾਸ੍ਵੌਸਧਕਲ੍ਪਿਤਮ੍| ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਹਿਕ੍ਕਾਦ੍ਯੇਸ੍ਵਾਮਯੇਸੁ ਚ||੪||
जीमूतकं त्रिदोषघ्नं यथास्वौषधकल्पितम्| प्रयोक्तव्यं ज्वरश्वासहिक्काद्येष्वामयेषु च||४||
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਰਿਦੋਸਘ੍ਨਮਿਤਿ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਵਾਤਹਰਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਯੁਕ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਵਾਤਾਦਿਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯਕਲ੍ਪਿਤਂ ਚ ਸਤ੍ ਤ੍ਰਿਦੋਸਘ੍ਨਂ ਭਵਤਿ| ਹਿਕ੍ਕਾਦ੍ਯੇਸ੍ਵਿਤਿ ਆਦ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕਾਸਾਦੀਨਾਮੁਰੋਗਤਦੋਸਜਨ੍ਯਾਨਾਂ ਗ੍ਰਹਣਮ੍||੪||
Adhikarana 4 (5-7) · Śloka 7
ਯਥੋਕ੍ਤਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਦੇਸ਼ਜਾਨਾਂ ਯਥਾਵਿਧਿ| ਪਯਃ ਪੁਸ੍ਪੇਸ੍ਯ, ਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤੇ ਫਲੇ ਪੇਯਾ ਪਯਸ੍ਕਤਾ||੫|| ਲੋਮਸ਼ੇ ਕ੍ਸੀਰਸਨ੍ਤਾਨਂ, ਦਧ੍ਯੁਤ੍ਤਰਮਲੋਮਸ਼ੇ| ਸ਼ਤੇ ਪਯਸਿ ਦਧ੍ਯਮ੍ਲਂ ਜਾਤਂ ਹਰਿਤਪਾਣ੍ਡੁਕੇ||੬|| ਜੀਰ੍ਣਾਨਾਂ ਚ ਸੁਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣਾਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਾਨਾਂ ਭਾਜਨੇ ਸ਼ੁਚੌ| ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪਯਸਾ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਰ੍ਦਿਤਃ ਪਿਬੇਤ੍||੭||
यथोक्तगुणयुक्तानां देशजानां यथाविधि| पयः पुष्पेऽस्य, निर्वृत्ते फले पेया पयस्कृता||५|| लोमशे क्षीरसन्तानं, दध्युत्तरमलोमशे| शृते पयसि दध्यम्लं जातं हरितपाण्डुके||६|| जीर्णानां च सुशुष्काणां न्यस्तानां भाजने शुचौ| चूर्णस्य पयसा शुक्तिं वातपित्तार्दितः पिबेत्||७||
🔊 Audio coming soon
ਯਥੋਕ੍ਤਯੁਕ੍ਤਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾਨਾਮਿਤਿ ਕਾਲਜਤ੍ਵ-ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਰਸਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਮਦਨਫਲੋਕ੍ਤਗੁਣਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਰ੍ਤਵ੍ਯਾਨਿ| ਦੇਸ਼ਜਾਨਾਮਿਤਿ ਮਦਨਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਭੂਮਿਜਾਤਾਨਾਮ੍| ਯਥਾਵਿਧੀਤਿ ਮਦਨਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਵਿਧਾਨਗਹੀਤਾਨਾਮ੍| ਪਯਃ ਪੁਸ੍ਪੇ ਇਤ੍ਯੇਕੋ ਯੋਗਃ| ਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਯੋਗਃ| ਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤੇ ਇਤਿ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਮਾਤ੍ਰੇ ਫਲੇ, ਤਤ੍ਰ ਫਲੈਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪੇਯਾ ਸਾਧਨੀਯਾ| ਰੋਮਸ਼ੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਤਤੀਯਃ| ਰੋਮਸ਼ੇ ਇਤਿ ਉਪਗਤਰੋਮ੍ਣਿ ਫਲੇ, ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਰੋਮਸ਼ਫਲਸਾਧਿਤਕ੍ਸੀਰਾਤ੍ ਸਨ੍ਤਾਨਿਕਾ ਜ੍ਞੇਯਾ| ਦਧ੍ਯੁਤ੍ਤਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿਕਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਯੋਗਃ, ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਪਗਤਰੋਮਾਵਸ੍ਥਫਲਸਾਧਿਤਕ੍ਸੀਰਸਮ੍ਭੂਤਦਧਿਸਰੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਸ਼ਤੇ ਪਯਸੀਤ੍ਯਾਦਿਕਃ ਪਞ੍ਚਮਃ| ਦਧ੍ਯਮ੍ਲਮਿਤਿ ਅਮ੍ਲਾਵਸ੍ਥਂ ਦਧਿ ਜਾਤਮ੍| ਹਰਿਤਪਾਣ੍ਡੁਕੇ ਇਤਿ ਹਰਿਤਪਾਣ੍ਡ੍ਵਵਸ੍ਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਜੀਮੂਤਕਫਲੇ| ਜੀਰ੍ਣਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿਕਃ ਸਸ੍ਠਃ ਕ੍ਸੀਰਯੋਗਃ| ਏਤੇ ਚ ਯੋਗਾਃ ਕ੍ਸੀਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਅਵਿਧੀਯਮਾਨਕ੍ਸੀਰਾਕਾਰਾ ਅਪਿ ਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਯੋਗਤ੍ਵੇਨੈਵ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ‘ਸਟ੍ ਕ੍ਸੀਰੇ’ ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੀਤਵ੍ਯਾਃ||੫-੭||
Adhikarana 5 (8-10) · Śloka 11
ਆਸੁਤ੍ਯ ਚ ਸੁਰਾਮਣ੍ਡੇ ਮਦਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਫਜੇਰੋਚਕੇ ਕਾਸੇ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗੇ ਸਯਕ੍ਸ੍ਮਣਿ||੮|| ਦ੍ਵੇ ਚਾਪੋਥ੍ਯਾਥਵਾ ਤ੍ਰੀਣਿ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾ ਮਧੁਕਸ੍ਯ ਵਾ| ਕੋਵਿਦਾਰਾਦਿਕਾਨਾਂ ਵਾ ਨਿਮ੍ਬਸ੍ਯ ਕੁਟਜਸ੍ਯ ਵਾ||੯|| ਕਸਾਯੇਸ੍ਵਾਸੁਤਂ ਪੂਤ੍ਵਾ ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾਰਗ੍ਵਧਾਦੀਨਾਂ ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪਿਬੇਤ੍||੧੦|| ਏਕੈਕਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਾਰ੍ਦਿਤਃ|੧੧|
आसुत्य च सुरामण्डे मृदित्वा प्रस्रुतं पिबेत्| कफजेऽरोचके कासे पाण्डुरोगे सयक्ष्मणि||८|| द्वे चापोथ्याथवा त्रीणि गुडूच्या मधुकस्य वा| कोविदारादिकानां वा निम्बस्य कुटजस्य वा||९|| कषायेष्वासुतं पूत्वा तेनैव विधिना पिबेत्| अथवाऽऽरग्वधादीनां सप्तानां पूर्ववत् पिबेत्||१०|| एकैकस्य कषायेण पित्तश्लेष्मज्वरार्दितः|११|
🔊 Audio coming soon
ਆਸੁਤ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਮਦਿਰਾਯੋਗ ਏਕ ਉਚ੍ਯਤੇ| ਆਸੁਤ੍ਯੇਤਿ ਨਿਸ਼ਾਪਰ੍ਯੁਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ| ਅਤ੍ਰ ਯੋਗੇ ਪਕ੍ਵਜੀਮੂਤਕਫਲਮੇਵਾਧਿਕਤਂ; ਤਥਾ, ਉਤ੍ਤਰਯੋਗੇਸ੍ਵਪਿ ਪਕ੍ਵਮੇਵ ਫਲਮਧਿਕਤਂ ਜ੍ਞੇਯਂ, “ਫਲਂ ਪਰ੍ਯਾਗਤਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ” ਇਤ੍ਯੌਤ੍ਸਰ੍ਗਿਕਵਚਨਾਤ੍| ਦ੍ਵੇ ਚੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕਸਾਯਭੇਦਾਦ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਯੋਗਾ ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨੇਤਿ ਮਦਨਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤੇਨ ਸਾਧਨਵਿਧਿਨਾ| ਅਥਵੇਤ੍ਯਾਦੌ ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਸਪ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਕਸਾਯਭੇਦਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਯੋਗਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਯਃ ਆਰਗ੍ਵਧ-ਵਕ੍ਸਕ-ਸ੍ਵਾਦੁਕਣ੍ਟਕ-ਪਾਠਾ-ਪਾਟਲਿ-ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੇਸ੍ਟਾ-ਮੂਰ੍ਵਾਃ (ਕ.ਅ.੧) ਪੂਰ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤਾਃ||੮-੧੦||-
Adhikarana 6 (11) · Śloka 11
ਮਾਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਫਲਵਚ੍ਚਾਸ੍ਟੌ ਕੋਲਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਤਾ ਮਤਾਃ||੧੧||
मात्राः स्युः फलवच्चाष्टौ कोलमात्रास्तु ता मताः||११||
🔊 Audio coming soon
ਮਾਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਯੁਰਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾਸ੍ਟੌ ਮਾਤ੍ਰਾਯੋਗਾਨਾਹ| ਫਲਵਦਿਤਿ ਮਦਨਫਲੇ ਯਥਾ ਅਸ੍ਟੌ ਮਾਤ੍ਰਾਯੋਗਾ ਉਕ੍ਤਾਸ੍ਤਥੇਹਾਪਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਃ, ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੁ ਏਤਾਃ ਕੋਲਮਾਤ੍ਰਾਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਃ, ਨ ਤੁ ਫਲਵਦ੍ਧਰੀਤਕ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਮਾਣਾਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੧||
Adhikarana 7 (12) · Śloka 12
ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੇਕ੍ਸੂਣਾਂ ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਾ ਰਸੇਨ ਵਾ| ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰੇ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੇਥਵਾ||੧੨||
जीवकर्षभकेक्षूणां शतावर्या रसेन वा| पित्तश्लेष्मज्वरे दद्याद्वातपित्तज्वरेऽथवा||१२||
🔊 Audio coming soon
ਜੀਵਕੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਚਤੁਰੋ ਯੋਗਾਃ ਪਾਨਸਾਧਨਕਸਾਯਭੇਦਾਤ੍||੧੨||
Adhikarana 8 (13) · Śloka 13
ਤਥਾ ਜੀਮੂਤਕਕ੍ਸੀਰਾਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਚੇਦ੍ਘਤਮ੍| ਫਲਾਦੀਨਾਂ ਕਸਾਯੇਣ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਤਦ੍ਵਮਨਂ ਮਤਮ੍||੧੩||
तथा जीमूतकक्षीरात् समुत्पन्नं पचेद्घृतम्| फलादीनां कषायेण श्रेष्ठं तद्वमनं मतम्||१३||
🔊 Audio coming soon
ਤਥੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਘਤਯੋਗਮੇਕਮਾਹ||੧੩||
Adhikarana 9 (14-15) · Śloka 15
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਸਟ੍ ਕ੍ਸੀਰੇ ਮਦਿਰਾਮਣ੍ਡੇ ਏਕੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਚਾਪਰੇ| ਸਪ੍ਤ ਚਾਰਗ੍ਵਧਾਦੀਨਾਂ ਕਸਾਯੇਸ੍ਟੌ ਚ ਵਰ੍ਤਿਸੁ||੧੪|| ਜੀਵਕਾਦਿਸੁ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਘਤਂ ਚੈਕਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍| ਕਲ੍ਪੇ ਜੀਮੂਤਕਾਨਾਂ ਚ ਯੋਗਾਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਨਵਾਧਿਕਾਃ||੧੫||
तत्र श्लोकौ- षट् क्षीरे मदिरामण्डे एको द्वादश चापरे| सप्त चारग्वधादीनां कषायेऽष्टौ च वर्तिषु||१४|| जीवकादिषु चत्वारो घृतं चैकं प्रकीर्तितम्| कल्पे जीमूतकानां च योगास्त्रिंशन्नवाधिकाः||१५||
🔊 Audio coming soon
ਸਟ੍ ਕ੍ਸੀਰੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥੋ ਵ੍ਯਾਕਤ ਏਵ ਯਥਾਸ੍ਥਾਨਮ੍||੧੪-੧੫||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਜੀਮੂਤਕਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने जीमूतककल्पो नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਜੀਮੂਤਕਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨||