Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

11. saptalāśaṅkhinīkalpaḥ

Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3

அதாதஃ ஸப்தலாஶங்கிநீகல்பஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨|| ஸப்தலா சர்மஸாஹ்வா ச பஹுபேநரஸா ச ஸா| ஶங்கிநீ திக்தலா சைவ யவதிக்தாऽக்ஷி(க்ஷ)பீடகஃ||௩||

View original

अथातः सप्तलाशङ्खिनीकल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२|| सप्तला चर्मसाह्वा च बहुफेनरसा च सा| शङ्खिनी तिक्तला चैव यवतिक्ताऽक्षि(क्ष)पीडकः||३||

🔊 Audio coming soon

பூர்வாத்யாயோக்தஸம்பந்தாதேவ ஸப்தலாஶங்கிநீகல்போऽபிதீயதே| இஹ சாத்யாயே யே யோகா அபிதீயந்தே தே ஸப்தலயா வா ஶங்கிந்யா வா உபாப்யாஂ வா ஸம்பாத்யந்தே ஶ்யாமாத்ரிவத்யோகவத்||௧-௩||

Adhikarana 2 (4-5) · Śloka 5

தே குல்மகரஹத்ரோககுஷ்டஶோபோதராதிஷு| விகாஸிதீக்ஷ்ணரூக்ஷத்வாத்யோஜ்யே ஶ்லேஷ்மாதிகேஷு து||௪|| நாதிஶுஷ்கஂ பலஂ க்ராஹ்யஂ ஶங்கிந்யா நிஸ்துஷீகதம்| ஸப்தலாயாஶ்ச மூலாநி கஹீத்வா பாஜநே க்ஷிபேத்||௫||

View original

ते गुल्मगरहृद्रोगकुष्ठशोफोदरादिषु| विकासितीक्ष्णरूक्षत्वाद्योज्ये श्लेष्माधिकेषु तु||४|| नातिशुष्कं फलं ग्राह्यं शङ्खिन्या निस्तुषीकृतम्| सप्तलायाश्च मूलानि गृहीत्वा भाजने क्षिपेत्||५||

🔊 Audio coming soon

தே குல்மேத்யாதி| தே ஸப்தலாஶங்கிந்யௌ||௪-௫||

Adhikarana 3 (6-8) · Śloka 8

அக்ஷமாத்ரஂ தயோஃ பிண்டஂ ப்ரஸந்நாலவணாயுதம்| ஹத்ரோகே கபவாதோத்தே குல்மே சைவ ப்ரயோஜயேத்||௬|| ப்ரியாலபீலுகர்கந்துகோலாம்ராதகதாடிமைஃ| த்ராக்ஷாபநஸகர்ஜூரபதராம்லபரூஷகைஃ||௭|| மைரேயே ததிமண்டேऽம்லே ஸௌவீரகதுஷோதகே| ஸீதௌ சாப்யேஷ கல்பஃ ஸ்யாத் ஸுகஂ ஶீக்ரவிரேசநஃ||௮||

View original

अक्षमात्रं तयोः पिण्डं प्रसन्नालवणायुतम्| हृद्रोगे कफवातोत्थे गुल्मे चैव प्रयोजयेत्||६|| प्रियालपीलुकर्कन्धुकोलाम्रातकदाडिमैः| द्राक्षापनसखर्जूरबदराम्लपरूषकैः||७|| मैरेये दधिमण्डेऽम्ले सौवीरकतुषोदके| सीधौ चाप्येष कल्पः स्यात् सुखं शीघ्रविरेचनः||८||

🔊 Audio coming soon

அக்ஷமாத்ரமித்யாதிநா கல்கஸ்ய ப்ரஸந்நாலவணயுக்தஸ்ய ப்ரியாலாதிகஷாயேஷு ஷோடஶயோகா பவந்தி| அத்ர யத்யபி மைரேயைக்ஷவௌ ந கஷாயௌ ததாऽபி பஹுகஷாயாந்தர்கதத்வாத் கஷாயாவேவ வக்தவ்யௌ, ஸங்க்ரஹே ‘கஷாயா தஶ ஷட்’ இத்யநேந வ்யபதிஷ்டௌ| கஷாயஶப்தேந கல்ககஷாயோऽபிப்ரேதஃ| கர்கந்தூகோலபதரஶப்தேந த்ரிப்ரகாரபதரக்ரஹணம்||௬-௮||

Adhikarana 4 (9-11) · Śloka 11

தைலஂ விதாரிகந்தாத்யைஃ பயஸி க்வதிதே பசேத்| ஸப்தலாஶங்கிநீகல்கே த்ரிவச்ச்யாமார்தபாகிகே||௯|| ததிமண்டேந ஸந்நீய ஸித்தஂ தத் பாயயேத ச| ஶங்கிநீசூர்ணபாகௌ த்வௌ திலசூர்ணஸ்ய சாபரஃ||௧௦|| ஹரீதகீகஷாயேண தைலஂ தத்பீடிதஂ பிபேத்| அதஸீஸர்ஷபைரண்டகரஞ்ஜஷ்வேஷ ஸஂவிதிஃ||௧௧||

View original

तैलं विदारिगन्धाद्यैः पयसि क्वथिते पचेत्| सप्तलाशङ्खिनीकल्के त्रिवृच्छ्यामार्धभागिके||९|| दधिमण्डेन सन्नीय सिद्धं तत् पाययेत च| शङ्खिनीचूर्णभागौ द्वौ तिलचूर्णस्य चापरः||१०|| हरीतकीकषायेण तैलं तत्पीडितं पिबेत्| अतसीसर्षपैरण्डकरञ्जष्वेष संविधिः||११||

🔊 Audio coming soon

தைலமித்யாதிநா ப்ரதமஸ்தைலயோகஃ| த்ரிவச்ச்யாமார்தபாகிகே இதி ஸப்தலாஶங்கிநீகல்கயோரர்தபாகேந த்ரிவச்ச்யாமாகல்கோ தேயஃ| ஶங்கிநீத்யாதிநா பஞ்சதைலயோகாநாஹ, ஏவஂ ஷட்தைலயோகா பவந்தி| தைலஂ தத்பீடிதமிதி ஶங்கிநீசூர்ணஂ திலசூர்ணஂ ச ஹரீதகீகஷாயேண ஸந்தாய பீடிதஂ தத் தைலஂ பிபேதிதி| அதஸ்யாதிஷ்வேஷ ஸஂவிதிரிதி வசநேந திலஸ்தாநேऽதஸ்யாதீநாஂ ப்ரயோகஂ விதத்தே||௯-௧௧||

Adhikarana 5 (12-16) · Śloka 16

ஶங்கிநீஸப்தலாஸித்தாத் க்ஷீராத்யதுதியாத்கதம்| கல்கபாகே தயோரேவ த்ரிவச்ச்யாமார்தஸஂயுதே||௧௨|| க்ஷீரேணாலோட்ய ஸம்பக்வஂ பிபேத்தச்ச விரேசநம்| தந்தீத்ரவந்த்யோஃ கல்போऽயமஜஶங்க்யஜகந்தயோஃ||௧௩|| க்ஷீரிண்யா நீலிகாயாஶ்ச ததைவ ச கரஞ்ஜயோஃ| மஸூரவிதலாயாஶ்ச ப்ரத்யக்பர்ண்யாஸ்ததைவ ச||௧௪|| த்விவர்கார்தாஂஶகல்கேந தத்வத் ஸாத்யஂ கதஂ புநஃ| ஶங்கிநீஸப்தலாதாத்ரீகஷாயே ஸாதயேத்கதம் ||௧௫|| த்ரிவத்கல்பேந ஸர்பிஶ்ச த்ரயோ லேஹாஶ்ச லோத்ரவத் | ஸுராகம்பில்லயோர்யோகஃ கார்யோ லோத்ரவதேவ ச||௧௬||

View original

शङ्खिनीसप्तलासिद्धात् क्षीराद्यदुदियाद्घृतम्| कल्कभागे तयोरेव त्रिवृच्छ्यामार्धसंयुते||१२|| क्षीरेणालोड्य सम्पक्वं पिबेत्तच्च विरेचनम्| दन्तीद्रवन्त्योः कल्पोऽयमजशृङ्ग्यजगन्धयोः||१३|| क्षीरिण्या नीलिकायाश्च तथैव च करञ्जयोः| मसूरविदलायाश्च प्रत्यक्पर्ण्यास्तथैव च||१४|| द्विवर्गार्धांशकल्केन तद्वत् साध्यं घृतं पुनः| शङ्खिनीसप्तलाधात्रीकषाये साधयेद्घृतम् ||१५|| त्रिवृत्कल्पेन सर्पिश्च त्रयो लेहाश्च लोध्रवत् | सुराकम्पिल्लयोर्योगः कार्यो लोध्रवदेव च||१६||

🔊 Audio coming soon

ஶங்கிநீஸப்தலேத்யாதி ப்ரதமஂ கதம்| தந்தீத்ரவந்த்யோரித்யாதிநா த்வித்வித்ரவ்யகல்கேந ஸப்தலாஶங்கிநீகல்கார்தேந பூர்வகதவத்பாகாச்ச பஞ்சகதயோகா அபரே| த்ரவந்தீ தந்தீபேதஃ| அஜஶங்கீ விஷாணிகா| க்ஷீரிணீ துக்திகா| மஸூரவிதலா ஶ்யாமலதா| ப்ரத்யக்பர்ணீ மூஷிகபர்ணீ| த்விவர்கார்தாஂஶகல்கேநேதி தந்த்யாதித்விவர்கஶங்கிநீஸப்தலார்தபாகிகேந கல்கேந| ஶங்கிநீத்யாதிநா ஸப்தமஂ கதஂ, த்ரிவத்கல்கேநேத்யாத்யஷ்டமஂ கதம்| அத்ர த்வதிகதத்வாத் ஸப்தலாஶங்கிந்யோர்த்விகுணஃ கஷாயோ விதீயதே| லோத்ரவதிதி லோத்ரகல்பவத்; லோத்ரகல்பே யதா த்ரயோ லேஹாஃ “சதுரங்குலகல்பேந” (க.அ.௯) இத்யாதிநோக்தாஃ, தேந லோத்ரஸ்தாநே ஸப்தலாஶங்கிநீயோகஃ கர்தவ்யஃ| ததா ஸுராயோகஃ கம்பில்லயோகஶ்ச லோத்ரவதிதி அத்ராபி லோத்ரஸ்தாநே ஸப்தலாஶங்கிநீப்ரக்ஷேபஃ கர்தவ்யஃ||௧௨-௧௬||

Adhikarana 6 (17) · Śloka 17

தந்தீத்ரவந்த்யோஃ கல்பேந ஸௌவீரகதுஷோதகே| அஜகந்தாஜஶங்க்யோஶ்ச தத்வத் ஸ்யாதாஂ விரேசநே||௧௭||

View original

दन्तीद्रवन्त्योः कल्पेन सौवीरकतुषोदके| अजगन्धाजशृङ्ग्योश्च तद्वत् स्यातां विरेचने||१७||

🔊 Audio coming soon

தந்தீத்ரவந்த்யோரித்யாதிநா ஸந்தாநசதுஷ்டயமாஹ| ஏதத் ஸந்தாநசதுஷ்டயஂ பூர்வஸுராயோகேந ஸமஂ ‘பஞ்ச மத்யே” இதி வசநேந ஸங்க்ரஹகஹீதஂ; ஸௌவீரகாதீநாஂ ச மத்யஶப்தேநாபிதாநமிஹாஸூதத்வஸாமாந்யாஜ்ஜ்ஞேயம்| தந்தீத்ரவந்த்யோஃ கல்பேநேதி அநாகதாவேக்ஷணேந தந்தீத்ரவந்தீகல்பே ஸௌவீரகதுஷோதகே யே வக்தவ்யே தத்விதாநமிஹாப்யதிதிஶதி| தத்ர “அஜகந்தாகஷாயேண ஸௌவீரகதுஷோதகே” (க.அ.௧௨) இதி வக்தவ்யஂ, தேநேஹாப்யஜகந்தாகஷாயயுக்தஸப்தலாஶங்கிந்யோஃ ஸௌவீரகதுஷோதகே கர்தவ்யே| அத்ர “ததா தந்தீத்ரவந்த்யோஶ்ச கஷாயே ஸாஜகந்தயோஃ| கௌடஃ கார்யோऽஜஶங்க்யா ச ஸ வை ஸுகவிரேசநஃ” (க.அ.௧௨) இத்யநேநோக்தஸ்ய கௌடாரிஷ்டஸ்ய தந்தீத்ரவந்தீகல்போக்தஸ்ய விதாநமதிதிஶதி||௧௭||

Adhikarana 7 (18-19) · Śloka 19

தத்ர ஶ்லோகௌ- கஷாயா தஶ ஷட் சைவ ஷட் தைலேऽஷ்டௌ ச ஸர்பிஷி| பஞ்ச மத்யே த்ரயோ லேஹா யோகஃ கம்பில்லகே ததா||௧௮|| ஸப்தலாஶங்கிநீப்யாஂ தே த்ரிஂஶதுக்தா நவாதிகாஃ| யோகாஃ ஸித்தாஃ ஸமஸ்தாப்யாமேகஶோऽபி ச தே ஹிதாஃ||௧௯||

View original

तत्र श्लोकौ- कषाया दश षट् चैव षट् तैलेऽष्टौ च सर्पिषि| पञ्च मद्ये त्रयो लेहा योगः कम्पिल्लके तथा||१८|| सप्तलाशङ्खिनीभ्यां ते त्रिंशदुक्ता नवाधिकाः| योगाः सिद्धाः समस्ताभ्यामेकशोऽपि च ते हिताः||१९||

🔊 Audio coming soon

கஷாயா இத்யாதிஸங்க்ரஹோ வ்யாகதஃ||௧௮-௧௯||

Adhikarana puShpikA · Śloka 11

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே கல்பஸ்தாநே ஸப்தலாஶங்கிநீகல்போ நாமைகாதஶோऽத்யாயஃ||௧௧||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने सप्तलाशङ्खिनीकल्पो नामैकादशोऽध्यायः||११||

🔊 Audio coming soon

இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாஂ கல்பஸ்தாநே ஸப்தலாஶங்கிநீகல்போ நாமைகாதஶோऽத்யாயஃ||௧௧||

11. saptalāśaṅkhinīkalpaḥ — Charaka Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi