Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਪਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧||
ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातः श्यामात्रिवृत्कल्पं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
ਵਮਨਾਰ੍ਥਕਲ੍ਪਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਰੇਚਨਕਲ੍ਪੇਸੁ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੇਸੁ ਤ੍ਰਿਵਤਾਯਾ ਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯੇਸੁ ਸੁਖਵਿਰੇਚਨਤਯਾ ਪ੍ਰਧਾਨਤ੍ਵਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਪ ਏਵਾਭਿਧੀਯਤੇ| ਤ੍ਰਿਵਤਾਭੇਦ ਏਵ ਚ ਸ਼੍ਯਾਮਾ, ਤੇਨ ਸ਼੍ਯਾਮਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਵਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਪਃ| ਯਦ੍ਯਪਿ ਚਾਰੁਣਮੂਲੈਵ ਤ੍ਰਿਵਦਤ੍ਰੋਤ੍ਕਸ੍ਟਾ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾ, ਤਥਾਪ੍ਯਧ੍ਯਾਯਸਞ੍ਜ੍ਞਾਯਾਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾਯਾ ਅਗ੍ਰੇ ਪਾਠੇਨਾਸ਼ੁਦੋਸਹਨ੍ਤਤਯਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾਯਾਃ ਪ੍ਰਕਰ੍ਸਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਯੇ ਚਾਤ੍ਰ ਯੋਗਾ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾਸ੍ਤੇਰੁਣਯਾ ਵਾ ਸ਼੍ਯਾਮਯਾ ਵਾ ਉਭਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਦੋਸਸ਼ਰੀਰਾਦਿਬਲਾਬਲਮਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਃ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਵਿਰੇਚਨੇ ਤ੍ਰਿਵਨ੍ਮੂਲਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮਾਹੁਰ੍ਮਨੀਸਿਣਃ |
ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾ ਗੁਣਾਃ ਕਰ੍ਮ ਭੇਦਃ ਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ||੩||
View original
विरेचने त्रिवृन्मूलं श्रेष्ठमाहुर्मनीषिणः |
तस्याः सञ्ज्ञा गुणाः कर्म भेदः कल्पश्च वक्ष्यते||३||
ਵਿਰੇਚਨੇ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਤ੍ਰਿਵਨ੍ਮੂਲਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸ਼੍ਯਾਮਮੂਲਾਯਾ ਅਰੁਣਮੂਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਮੂਲਂ ਗਹ੍ਯਤੇ||੩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਤ੍ਰਿਭਣ੍ਡੀ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਚੈਵ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਕੂਟਰਣਾ ਤਥਾ|
ਸਰ੍ਵਾਨੁਭੂਤਿਃ ਸੁਵਹਾ ਸ਼ਬ੍ਦੈਃ ਪਰ੍ਯਾਯਵਾਚਕੈਃ||੪||
View original
त्रिभण्डी त्रिवृता चैव श्यामा कूटरणा तथा|
सर्वानुभूतिः सुवहा शब्दैः पर्यायवाचकैः||४||
ਪਰ੍ਯਾਯਤ੍ਵੇਨ ਵਾਚਕੈਃ ਪਰ੍ਯਾਯਵਾਚਕੈਃ||੪||
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
ਕਸਾਯਾ ਮਧੁਰਾ ਰੂਕ੍ਸਾ ਵਿਪਾਕੇ ਕਟੁਕਾ ਚ ਸਾ|
ਕਫਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਸ਼ਮਨੀ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਾਨਿਲਕੋਪਨੀ||੫||
ਸੇਦਾਨੀਮੌਸਧੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾਪਹੈਃ|
ਕਲ੍ਪਵੈਸ਼ੇਸ੍ਯਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਰ੍ਵਰੋਗਹਰਾ ਭਵੇਤ੍||੬||
View original
कषाया मधुरा रूक्षा विपाके कटुका च सा|
कफपित्तप्रशमनी रौक्ष्याच्चानिलकोपनी||५||
सेदानीमौषधैर्युक्ता वातपित्तकफापहैः|
कल्पवैशेष्यमासाद्य सर्वरोगहरा भवेत्||६||
ਸੇਦਾਨੀਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਾਤਾਪਹੌਸਧਯੋਗੇਨ ਵਾਤਹਨ੍ਤਤ੍ਵਮਵਿਦ੍ਯਮਾਨਂ ਭਵਤਿ, ਕਫਪਿਤ੍ਤਹਨ੍ਤਤ੍ਵਂ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਮਧਿਕਂ ਭਵਤੀਤਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਕਲ੍ਪਵੈਸ਼ੇਸ੍ਯਮਿਤਿ ਕਲ੍ਪਨਾਵਿਸ਼ੇਸਮ੍| ਸਰ੍ਵਰੋਗਹਰੇਤਿ ਵ੍ਯਸ੍ਤਸਮਸ੍ਤਸਰ੍ਵਦੋਸਾਰਬ੍ਧਰੋਗਹਰਾ||੫-੬||
Adhikarana 5 (7-9) · Śloka 9
ਮੂਲਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਚਾਰੁਣਮੇਵ ਚ|
ਤਯੋਰ੍ਮੁਖ੍ਯਤਰਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮੂਲਂ ਯਦਰੁਣਪ੍ਰਭਮ੍||੭||
ਸੁਕੁਮਾਰੇ ਸ਼ਿਸ਼ੌ ਵਦ੍ਧੇ ਮਦੁਕੋਸ੍ਠੇ ਚ ਤਚ੍ਛੁਭਮ੍ |
ਮੋਹਯੇਦਾਸ਼ੁਕਾਰਿਤ੍ਵਾਚ੍ਛ੍ਯਾਮਾ ਕ੍ਸਿਣ੍ਵੀਤ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਯੇਤ੍ ||੮||
ਤੈਕ੍ਸ੍ਣ੍ਯਾਤ੍ ਕਰ੍ਸਤਿ ਹਤ੍ਕਣ੍ਠਮਾਸ਼ੁ ਦੋਸਂ ਹਰਤ੍ਯਪਿ|
ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਬਹੁਦੋਸਾਣਾਂ ਕ੍ਰੂਰਕੋਸ੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਨਰਾਃ||੯||
View original
मूलं तु द्विविधं तस्याः श्यामं चारुणमेव च|
तयोर्मुख्यतरं विद्धि मूलं यदरुणप्रभम्||७||
सुकुमारे शिशौ वृद्धे मृदुकोष्ठे च तच्छुभम् |
मोहयेदाशुकारित्वाच्छ्यामा क्षिण्वीत मूर्च्छयेत् ||८||
तैक्ष्ण्यात् कर्षति हृत्कण्ठमाशु दोषं हरत्यपि|
शस्यते बहुदोषाणां क्रूरकोष्ठाश्च ये नराः||९||
ਤ੍ਰਿਵਤਯੋਰ੍ਭੇਦਮਾਹ- ਮੂਲਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਵਿਧਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮੁਖ੍ਯਤਰਮਿਤਿ ਵਿਰੇਚਨਕ੍ਰਿਯਾਯਾਮੇਵਾਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਕਰਤ੍ਵਾਚ੍ਛ੍ਰੇਸ੍ਠਤਰਮ੍| ਸੁਕੁਮਾਰਾਃ ਸ਼ਿਸ਼ਵਸ਼੍ਚ ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਵਿਰੇਚਨੀਯਾ ਉਕ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾਪਿ ਤੇਸਾਂ ਵਿਧੀਯਮਾਨਵਿਰੇਚਨੇ ਹਿਤਮਿਤਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਮੋਹਯੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ਼੍ਯਾਮਮੂਲਾਯਾ ਗੁਣਕਰ੍ਮਣੀ ਬ੍ਰੂਤੇ| ਕ੍ਸਿਣ੍ਵੀਤੇਤਿ ਧਾਤੁਕ੍ਸਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੭-੯||
Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11
ਗੁਣਵਤ੍ਯਾਂ ਤਯੋਰ੍ਭੂਮੌ ਜਾਤਂ ਮੂਲਂ ਸਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍|
ਉਪੋਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਾਸਾਃ ਸਮਾਹਿਤਃ||੧੦||
ਗਮ੍ਭੀਰਾਨੁਗਤਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਮਤਿਰ੍ਯਗ੍ਵਿਸਤਂ ਚ ਯਤ੍|
ਤਦ੍ਵਿਪਾਟ੍ਯੋਦ੍ਧਰੇਦ੍ਗਰ੍ਭਂ ਤ੍ਵਚਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍||੧੧||
View original
गुणवत्यां तयोर्भूमौ जातं मूलं समुद्धरेत्|
उपोष्य प्रयतः शुक्ले शुक्लवासाः समाहितः||१०||
गम्भीरानुगतं श्लक्ष्णमतिर्यग्विसृतं च यत्|
तद्विपाट्योद्धरेद्गर्भं त्वचं शुष्कां निधापयेत्||११||
ਯਦ੍ਯਪਿ ਮਦਨਕਲ੍ਪ ਏਵ ਗੁਣਵਦ੍ਭੂਮਿਜਾਤਤ੍ਵਾਦਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਭੇਸਜਾਨਾਮੁਕ੍ਤਮੇਵ, ਤਥਾਪਿ ਗਮ੍ਭੀਰਾਨੁਗਤਤ੍ਵਾਦਿਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰਾਨੁਕ੍ਤਸ੍ਯੇਹਾਭਿਧਾਨੇ ਸਤਿ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਤ੍ ਤਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦੁਚ੍ਯਤੇ- ਗੁਣਵਤ੍ਯਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਇਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸੇ| ਗਮ੍ਭੀਰਾਨੁਗਮਿਤਿ ਦੂਰਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਮ੍| ਉਦ੍ਧਰੇਦ੍ਗਰ੍ਭਮਿਤਿ ਮੂਲਸ੍ਯਾਸ੍ਥਿ ਉਦ੍ਧਰੇਤ੍| ਨਿਧਾਪਯੇਦਿਤਿ ਯਥੋਕ੍ਤਭੈਸਜ੍ਯਸ੍ਥਾਪਨਵਿਧਾਨੇਨ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍||੧੦-੧੧||
Adhikarana 7 (12) · Śloka 12
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋ ਵਿਰੇਚ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪੇਯਾਮਾਤ੍ਰੋਸਿਤਃ ਸੁਖਮ੍|੧੨|
View original
स्निग्धस्विन्नो विरेच्यस्तु पेयामात्रोषितः सुखम्|१२|
ਪੇਯਾਮਾਤ੍ਰੋਸਿਤ ਇਤਿ ਪੂਰ੍ਵਦਿਨੇ ਪੇਯਾਮਾਤ੍ਰਾਹਾਰਤਯਾ ਉਸਿਤਃ; ਯਦ੍ਯਪਿ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਰੇਚਨਪੂਰ੍ਵਦਿਨੇਸੁ ਤਥੈਵਾਹਾਰੋ ਨਿਯਮਿਤਃ- “ਸ੍ਨੇਹਵਦ੍ਦ੍ਰਵਮੁਸ੍ਣਂ ਚ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਸੌਦਨਮ੍” (ਸੂ.ਅ.੧੩) ਇਤ੍ਯਨੇਨ, ਤਥਾਪਿ ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵਿਰੇਚਨਪ੍ਰਯੋਗੇ ਪੂਰ੍ਵਦਿਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸਵਿਧਾਨਾਤ੍ ਪੇਯਾਦਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਕਿਞ੍ਚੇਯਮੇਵ ਤਦ੍ਵਚਨਾਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਸ੍ਣਮਾਂਸਰਸਸਾਧਿਤਾ ਚ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਨ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਸ੍ਨੇਹਵਦ੍ਦ੍ਰਵੌਸ੍ਣਮਾਂਸਰਸੌਦਨਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਭਵਤਿ|੧੨|
Adhikarana 8 (12-13) · Śloka 13
ਅਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ ਤਯੋਃ ਪਿਣ੍ਡਂ ਵਿਨੀਯਾਮ੍ਲੇਨ ਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੧੨||
ਗੋਵ੍ਯਜਾਮਹਿਸੀਮੂਤ੍ਰਸੌਵੀਰਕਤੁਸੋਦਕੈਃ|
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਯਾ ਤ੍ਰਿਫਲਯਾ ਸ਼ਤਯਾ ਚ ਪਥਕ੍ ਪਿਬੇਤ੍||੧੩||
View original
अक्षमात्रं तयोः पिण्डं विनीयाम्लेन ना पिबेत्||१२||
गोऽव्यजामहिषीमूत्रसौवीरकतुषोदकैः|
प्रसन्नया त्रिफलया शृतया च पृथक् पिबेत्||१३||
ਅਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਨਵਭਿਰਮ੍ਲਾਦਿਭਿਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਨਵਯੋਗਾਨਾਹ| ਤਯੋਰਿਤਿ ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਦਰੁਣਤ੍ਰਿਵਤਯੋਃ| ਏਤਯੋਸ਼੍ਚ ਮਿਲਿਤਯੋਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਚ ਪ੍ਰਯੋਗਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਗੇਵ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਮ੍| ਅਮ੍ਲੇਨੇਤਿ ਕਾਞ੍ਜਿਕੇਨ||੧੨-੧੩||
Adhikarana 9 (14) · Śloka 14
ਏਕੈਕਂ ਸੈਨ੍ਧਵਾਦੀਨਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਨਾਂ ਸਨਾਗਰਮ੍|
ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਚੂਰ੍ਣਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੧੪||
View original
एकैकं सैन्धवादीनां द्वादशानां सनागरम्|
त्रिवृद्द्विगुणसंयुक्तं चूर्णमुष्णाम्बुना पिबेत्||१४||
ਏਕੈਕਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸੈਨ੍ਧਵਾਦਿਭਿਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਯੋਗਾਨਾਹ| ਸੈਨ੍ਧਵਾਦਯਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਰੋਗਭਿਸਗ੍ਜਿਤੀਯੇ (ਵਿ.ਅ.੮) ਲਵਣਸ੍ਕਨ੍ਧੋਕ੍ਤਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ| ਸਨਾਗਰਮਿਤਿ ਨਾਗਰਸਹਿਤਂ ਸਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸੈਨ੍ਧਵਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਤ੍ਰਿਵਤਾਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਤਵ੍ਯਮ੍||੧੪||
Adhikarana 10 (15-16) · Śloka 17
ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਮਰਿਚਂ ਗਜਪਿਪ੍ਪਲੀ|
ਸਰਲਃ ਕਿਲਿਮਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਭਾਰ੍ਗੀ ਤੇਜੋਵਤੀ ਤਥਾ||੧੫||
ਮੁਸ੍ਤਂ ਹੈਮਵਤੀ ਪਥ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਰਜਨੀ ਵਚਾ|
ਸ੍ਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰ੍ਯਜਮੋਦਾ ਚ ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਂ ਚ ਤੈਃ ਪਥਕ੍||੧੬||
ਏਕੈਕਾਰ੍ਧਾਂਸ਼ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਬੇਦ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰਸਂਯੁਤਮ੍|੧੭|
View original
पिप्पली पिप्पलीमूलं मरिचं गजपिप्पली|
सरलः किलिमं हिङ्गु भार्गी तेजोवती तथा||१५||
मुस्तं हैमवती पथ्या चित्रको रजनी वचा|
स्वर्णक्षीर्यजमोदा च शृङ्गवेरं च तैः पृथक्||१६||
एकैकार्धांशसंयुक्तं पिबेद्गोमूत्रसंयुतम्|१७|
ਪਿਪ੍ਪਲੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਭੇਦੇਨ ਮੂਤ੍ਰੇਸ੍ਟਾਦਸ਼ਯੋਗਾਨਾਹ||੧੫-੧੬||-
Adhikarana 11 (17) · Śloka 17
ਮਧੁਕਾਰ੍ਧਾਂਸ਼ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍ਬੁਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੭||
View original
मधुकार्धांशसंयुक्तं शर्कराम्बुयुतं पिबेत्||१७||
ਮਧੁਕੇਤ੍ਯਾਦਿਨੈਕਃ ਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਅਯਂ ਚ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤਯੋਃ ‘ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵੌ’ ਇਤ੍ਯਨਯੋਰੇਕਤਰਃ||੧੭||
Adhikarana 12 (18-19) · Śloka 20
ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਮੇਦਾਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣੀਂ ਕਰ੍ਕਾਟਾਹ੍ਵਯਾਮ੍|
ਮੁਦ੍ਗਮਾਸਾਖ੍ਯਪਰ੍ਣ੍ਯੌ ਚ ਮਹਤੀਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣੀਂ ਤਥਾ||੧੮||
ਕਾਕੋਲੀਂ ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਂ ਛਿਨ੍ਨਰੁਹਾਂ ਤਥਾ|
ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂ ਪਯਸ੍ਯਾਂ ਚ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਂ ਵਿਧਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੧੯||
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਿਤਾਨ੍ਯੇਤਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਤੁ ਕਫਾਨਿਲੇ|੨੦|
View original
जीवकर्षभकौ मेदां श्रावणीं कर्काटाह्वयाम्|
मुद्गमाषाख्यपर्ण्यौ च महतीं श्रावणीं तथा||१८||
काकोलीं क्षीरकाकोलीमिन्द्रां छिन्नरुहां तथा|
क्षीरशुक्लां पयस्यां च यष्ट्याह्वं विधिना पिबेत्||१९||
वातपित्तहितान्येतान्यन्यानि तु कफानिले|२०|
ਜੀਵਕੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਯੋਗਾਨ੍ ਤਥਾ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਮਿਤ੍ਯੇਕਂ ਚਾਹ| ਅਯਂ ਚ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤਯੋਃ ‘ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵੌ’ ਇਤਿ ਦ੍ਵਯੋਰਨ੍ਯਤਰਃ| ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਕ੍ਸੀਰਵਿਦਾਰੀ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਕੋਕਿਲਾਕ੍ਸਃ| ਪਯਸ੍ਯਾ ਅਰ੍ਕਪੁਸ੍ਪੀ||੧੮-੧੯||-
Adhikarana 13 (20) · Śloka 21
ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸੇਕ੍ਸੁਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪੀਲੁਰਸੈਃ ਪਥਕ੍||੨੦||
ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾ ਤਯੋਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਮਭਯਾਰ੍ਧਾਂਸ਼ਿਕਂ ਪਿਬੇਤ੍|੨੧|
View original
क्षीरमांसेक्षुकाश्मर्यद्राक्षापीलुरसैः पृथक्||२०||
सर्पिषा वा तयोश्चूर्णमभयार्धांशिकं पिबेत्|२१|
ਕ੍ਸੀਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕ੍ਸੀਰਾਦੌ ਸਪ੍ਤ ਯੋਗਾਨਾਹ| ਪੀਲੁ ਔਤ੍ਤਰਪਥਿਕਂ ਫਲਮ੍||੨੦||-
Adhikarana 14 (21-32) · Śloka 32
ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਸਿਤੋਪਲਮ੍||੨੧||
ਅਜਗਨ੍ਧਾ ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰੀ ਵਿਦਾਰੀ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍|
ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਲੀਢ੍ਵਾ ਸਾਧੁ ਵਿਰਿਚ੍ਯਤੇ||੨੨||
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਸ੍ਤਮ੍ਭਦਾਹਤਸ੍ਣਾਰ੍ਦਿਤੋ ਨਰਃ|
ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਸਾਯੇਣ ਕਲ੍ਕੇਨ ਚ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੨੩||
ਸਾਧਯੇਦ੍ਵਿਧਿਵਲ੍ਲੇਹਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਪਾਣਿਤਲਂ ਤਤਃ|
ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਦ੍ਭਾਜਨੇ ਨਵੇ||੨੪||
ਕ੍ਸਿਪੇਚ੍ਛੀਤੇ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਮਰਿਚੈਃ ਸਹ|
ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਲੇਹਯੇਦੇਤਦੀਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੨੫||
ਕੁਡਵਾਂਸ਼ਾਨ੍ ਰਸਾਨਿਕ੍ਸੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪੀਲੁਪਰੁਸਕਾਤ੍|
ਸਿਤੋਪਲਾਪਲਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਤ੍ ਕੁਡਵਾਰ੍ਧਂ ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍||੨੬||
ਤਂ ਲੇਹਂ ਯੋਜਯੇਚ੍ਛੀਤਂ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍|
ਏਤਦੁਤ੍ਸਨ੍ਨਪਿਤ੍ਤਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੨੭||
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮੋਦਕਾਨ੍ ਵਰ੍ਤੀਰ੍ਗੁਲਿਕਾਮਾਂਸਪੂਪਕਾਨ੍|
ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪੈਤ੍ਤਿਕਾਨਾਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੨੮||
ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਨਾਗਰਂ ਕ੍ਸਾਰਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾਂ ਤ੍ਰਿਵਤਯਾ ਸਹ|
ਲੇਹਯੇਨ੍ਮਧੁਨਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲਾਨਾਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੨੯||
ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਭਯਾਧਾਤ੍ਰੀਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀਕੋਲਦਾਡਿਮਾਤ੍|
ਸੁਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਸ੍ਵਰਸਾਂਸ੍ਤੈਲੇ ਸਾਧਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਚਾਵਪੇਤ੍||੩੦||
ਸਹਕਾਰਾਤ੍ ਕਪਿਤ੍ਥਾਚ੍ਚ ਮਧ੍ਯਮਮ੍ਲਂ ਚ ਯਤ੍ ਫਲਮ੍|
ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਬਹਲੀਭੂਤੇ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮਾਵਪੇਤ੍||੩੧||
ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਕੇਸ਼ਰੈਲਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧੁ ਚ ਮਾਤ੍ਰਯਾ|
ਲੇਹੋਯਂ ਕਫਪੂਰ੍ਣਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੩੨||
View original
लिह्याद्वा मधुसर्पिर्भ्यां संयुक्तं ससितोपलम्||२१||
अजगन्धा तुगाक्षीरी विदारी शर्करा त्रिवृत्|
चूर्णितं क्षौद्रसर्पिर्भ्यां लीढ्वा साधु विरिच्यते||२२||
सन्निपातज्वरस्तम्भदाहतृष्णार्दितो नरः|
श्यामात्रिवृत्कषायेण कल्केन च सशर्करम्||२३||
साधयेद्विधिवल्लेहं लिह्यात् पाणितलं ततः|
सक्षौद्रां शर्करां पक्त्वा कुर्यान्मृद्भाजने नवे||२४||
क्षिपेच्छीते त्रिवृच्चूर्णं त्वक्पत्रमरिचैः सह|
मात्रया लेहयेदेतदीश्वराणां विरेचनम्||२५||
कुडवांशान् रसानिक्षुद्राक्षापीलुपरुषकात्|
सितोपलापलं क्षौद्रात् कुडवार्धं च साधयेत्||२६||
तं लेहं योजयेच्छीतं त्रिवृच्चूर्णेन शास्त्रवित्|
एतदुत्सन्नपित्तानामीश्वराणां विरेचनम्||२७||
शर्करामोदकान् वर्तीर्गुलिकामांसपूपकान्|
अनेन विधिना कुर्यात् पैत्तिकानां विरेचनम्||२८||
पिप्पलीं नागरं क्षारं श्यामां त्रिवृतया सह|
लेहयेन्मधुना सार्धं श्लेष्मलानां विरेचनम्||२९||
मातुलुङ्गाभयाधात्रीश्रीपर्णीकोलदाडिमात्|
सुभृष्टान् स्वरसांस्तैले साधयेत्तत्र चावपेत्||३०||
सहकारात् कपित्थाच्च मध्यमम्लं च यत् फलम्|
पूर्ववद्बहलीभूते त्रिवृच्चूर्णं समावपेत्||३१||
त्वक्पत्रकेशरैलानां चूर्णं मधु च मात्रया|
लेहोऽयं कफपूर्णानामीश्वराणां विरेचनम्||३२||
ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਮਧ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾਸ੍ਟੌ ਲੇਹਾਨਾਹ| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰਥਮੋ ਲੇਹਃ| ਅਜਗਨ੍ਧੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ| ਅਜਗਨ੍ਧਾ ਅਜਮੋਦਾ| ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਦਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤਤੀਯੋ ਲੇਹਃ| ਅਤ੍ਰ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮਾਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਵਾਥਪਾਦਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਲੇਹਃ| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਚਤੁਰ੍ਥਃ| ਅਤ੍ਰ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਾਕੋ ਯੋਗਮਹਿਮ੍ਨਾ| ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਮਾਤ੍ਰਾਪਾਦਿਕਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਾਦੀਨਾਂ, ਸੌਗਨ੍ਧਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਯੋਜਨਤ੍ਵਾਤ੍ | ਈਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਵਿਰੇਚਨਮਿਤਿ ਵਚਨੇਨ ਸੁਕੁਮਾਰਤ੍ਵਾਦਸ੍ਨਿਗ੍ਧਵਿਸਯਤਾਮਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ, ਈਸ਼੍ਵਰਾ ਹਿ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸੁਕੁਮਾਰਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਕੁਡਵਾਂਸ਼ਾਨਿਤ੍ਯਾਦਿਃ ਪਞ੍ਚਮਃ| ਅਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਮਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਮਾਨਂ, ਤਚ੍ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਨ੍ਯਾਯਾਲ੍ਲੇਹਾਤ੍ ਪਾਦਿਕਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਉਤ੍ਸਨ੍ਨਪਿਤ੍ਤਾਨਾਮ੍ ਉਦ੍ਭੂਤਪਿਤ੍ਤਾਨਾਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਿਤਾਯੋਗਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋਤਿਦੇਸ਼ਾਨੁਗੁਣ੍ਯਾਲ੍ਲੇਹਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯ ਏਵਾਹ| ਅਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤ੍ਯਾਦਯੋਪਿ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕਤਾ ਏਵ ਜ੍ਞੇਯਾਃ| ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨੇਤਿ ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਦਿਰਸਸਂਸ੍ਕਾਰੇਣ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਯੋਗੇਨ ਚ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਨਾਗਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਸ੍ਠੋ ਲੇਹਃ| ਮਧ੍ਯਮਿਤਿ ਅਮ੍ਲਕਪਿਤ੍ਥਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਂ ਭਾਗਮ੍| ਅਮ੍ਲਂ ਚ ਯਤ੍ ਫਲਮਿਤਿ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਦਿ| ਪੂਰ੍ਵਵਦਿਤਿ ਕੌਡਵਿਕਤ੍ਵਂ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਦਿਰਸਾਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ||੨੧-੩੨||
Adhikarana 15 (33) · Śloka 33
ਪਾਨਕਾਨਿ ਰਸਾਨ੍ ਯੂਸਾਨ੍ਮੋਦਕਾਨ੍ ਰਾਗਸਾਡਵਾਨ੍|
ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੇਕਾਰ੍ਥਂ ਕਫਾਧਿਕੇ||੩੩||
View original
पानकानि रसान् यूषान्मोदकान् रागषाडवान्|
अनेन विधिना कुर्याद्विरेकार्थं कफाधिके||३३||
ਪਾਨਕਾਨੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾਤਿਦੇਸ਼ਾਨੁਗੁਣ੍ਯਾਤ੍ ਪਾਨਕਾਦਿਪਞ੍ਚਯੋਗਾਨਾਹ| ਰਾਗਪ੍ਰਧਾਨਃ ਸਾਡਵੋ ਰਾਗਸਾਡਵਃ| ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨੇਤਿ ਪੂਰ੍ਵਲੇਹੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ||੩੩||
Adhikarana 16 (34-35) · Śloka 35
ਭਙ੍ਗੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮਾ ਨੀਲੀ ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ|
ਚੂਰ੍ਣਂ ਫਲਰਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਕ੍ਤੁਭਿਸ੍ਤਰ੍ਪਣਂ ਪਿਬੇਤ੍||੩੪||
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫੋਤ੍ਥੇਸੁ ਰੋਗੇਸ੍ਵਲ੍ਪਾਨਲੇਸੁ ਚ|
ਨਰੇਸੁ ਸੁਕੁਮਾਰੇਸੁ ਨਿਰਪਾਯਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੩੫||
View original
भृङ्गैलाभ्यां समा नीली तैस्त्रिवृत्तैश्च शर्करा|
चूर्णं फलरसक्षौद्रशक्तुभिस्तर्पणं पिबेत्||३४||
वातपित्तकफोत्थेषु रोगेष्वल्पानलेषु च|
नरेषु सुकुमारेषु निरपायं विरेचनम्||३५||
ਭਙ੍ਗੈਲਾਭ੍ਯਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤਰ੍ਪਣਯੋਗਂ ਪ੍ਰਥਮਮੇਵਾਹ, ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਤੁ ਤਰ੍ਪਣਯੋਗੋ ਭਵਿਸ੍ਯਤੀਤਿ| ਭਙ੍ਗਂ ਗੁਡਤ੍ਵਕ੍| ਤੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਕਰੇਤਿ ਭਙ੍ਗਲਾਨੀਲੀਤ੍ਰਿਵਦ੍ਭਿਃ| ਫਲਰਸਃ ਦਾਡਿਮਰਸਃ||੩੪-੩੫||
Adhikarana 17 (36) · Śloka 36
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲਿਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ|
ਮੋਦਕਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਰ੍ਧ੍ਵਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਾਪਹਃ||੩੬||
View original
शर्करात्रिफलाश्यामात्रिवृत्पिप्पलिमाक्षिकैः|
मोदकः सन्निपातोर्ध्वरक्तपित्तज्वरापहः||३६||
ਸ਼ਰ੍ਕਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਮੋਦਕਃ ਪ੍ਰਥਮਃ| ਤਤ੍ਰ ਚ “ਮੋਦਕੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣੋ ਗੁਡਃ” ਇਤਿ ਵਚਨਾਤ੍ ਗੁਡਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਚੂਰ੍ਣਾਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ||੩੬||
Adhikarana 18 (37-39) · Śloka 39
ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛਾਣਾ ਮਤਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤਿਸ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਫਲਾਤ੍ਵਚਃ|
ਵਿਡਙ੍ਗਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸਾਰਸ਼ਾਣਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰਸ਼੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਃ||੩੭||
ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਚ ਮੋਦਕਂ ਵਾ ਗੁਡੇਨ ਤੁ|
ਭਕ੍ਸਯੇਨ੍ਨਿਸ੍ਪਰੀਹਾਰਮੇਤਚ੍ਛੋਧਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ||੩੮||
ਗੁਲ੍ਮਂ ਪ੍ਲੀਹੋਦਰਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਹਲੀਮਕਮਰੋਚਕਮ੍|
ਕਫਵਾਤਕਤਾਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਧੀਨੇਤਹ੍ਯਪੋਹਤਿ||੩੯||
View original
त्रिवृच्छाणा मतास्तिस्रस्तिस्रश्च त्रिफलात्वचः|
विडङ्गपिप्पलीक्षारशाणास्तिस्रश्च चूर्णिताः||३७||
लिह्यात् सर्पिर्मधुभ्यां च मोदकं वा गुडेन तु|
भक्षयेन्निष्परीहारमेतच्छोधनमुत्तमम् ||३८||
गुल्मं प्लीहोदरं श्वासं हलीमकमरोचकम्|
कफवातकृतांश्चान्यान् व्याधीनेतह्यपोहति||३९||
ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛਾਣਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੇਹ ਮੋਦਕੇ ਚ ਯਦ੍ਯਪਿ ਪਠ੍ਯਤੇ ਯੋਗਃ, ਤਥਾਪ੍ਯਸ੍ਯ ਲੇਹੇਨੈਵ ਗ੍ਰਹਣਾਦਯਮਸ੍ਟਮੋ ਲੇਹੋ ਭਵਤਿ||੩੭-੩੯||
Adhikarana 19 (40-45) · Śloka 46
ਵਿਡਙ੍ਗਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਤ੍ਰਿਫਲਾਧਾਨ੍ਯਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍|
ਮਰਿਚੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਾਜਾਜੀਪਿਪ੍ਪਲੀਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀਃ||੪੦||
ਲਵਣਾਨ੍ਯਜਮੋਦਾਂ ਚ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਕਾਰ੍ਸਿਕਂ ਪਥਕ੍|
ਤਿਲਤੈਲਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਭਾਗੌ ਚਾਸ੍ਟਪਲੋਨ੍ਮਿਤੌ||੪੧||
ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਰਸਪ੍ਰਸ੍ਥਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਗੁਡਾਰ੍ਧਤੁਲਾਂ ਤਥਾ|
ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ ਖਾਦੇਦ੍ਬਦਰੋਦੁਮ੍ਬਰੋਪਮਾਨ੍||੪੨||
ਗੁਡਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਨ ਚਾਤ੍ਰ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਹਾਰਾਹਾਰਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾ|
ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਜ੍ਵਰਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਮਰੋਚਕਮ੍||੪੩||
ਅਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਗਾਤ੍ਰਸ਼ੂਲਂ ਚ ਕਾਸਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਭ੍ਰਮਂ ਕ੍ਸਯਮ੍|
ਕੁਸ੍ਠਾਰ੍ਸ਼ਃਕਾਮਲਾਮੇਹਗੁਲ੍ਮੋਦਰਭਗਨ੍ਦਰਾਨ੍||੪੪||
ਗ੍ਰਹਣੀਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਹਨ੍ਯੁਃ ਪੁਂਸਵਨਾਸ਼੍ਚ ਤੇ|
ਕਲ੍ਯਾਣਕਾ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵਤੁਸੁ ਯੌਗਿਕਾਃ||੪੫||
ਇਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਕਗੁਡਃ|੪੬|
View original
विडङ्गपिप्पलीमूलत्रिफलाधान्यचित्रकान्|
मरिचेन्द्रयवाजाजीपिप्पलीहस्तिपिप्पलीः||४०||
लवणान्यजमोदां च चूर्णितं कार्षिकं पृथक्|
तिलतैलत्रिवृच्चूर्णभागौ चाष्टपलोन्मितौ||४१||
धात्रीफलरसप्रस्थांस्त्रीन् गुडार्धतुलां तथा|
पक्त्वा मृद्वग्निना खादेद्बदरोदुम्बरोपमान्||४२||
गुडान् कृत्वा न चात्र स्याद्विहाराहारयन्त्रणा|
मन्दाग्नित्वं ज्वरं मूर्च्छां मूत्रकृच्छ्रमरोचकम्||४३||
अस्वप्नं गात्रशूलं च कासं श्वासं भ्रमं क्षयम्|
कुष्ठार्शःकामलामेहगुल्मोदरभगन्दरान्||४४||
ग्रहणीपाण्डुरोगांश्च हन्युः पुंसवनाश्च ते|
कल्याणका इति ख्याताः सर्वेष्वृतुषु यौगिकाः||४५||
इति कल्याणकगुडः|४६|
ਵਿਡਙ੍ਗੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਮੋਦਕਃ||੪੦-੪੫||
Adhikarana 20 (46-49) · Śloka 50
ਵ੍ਯੋਸਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਮੁਸ੍ਤੈਲਾਵਿਡਙ੍ਗਾਮਲਕਾਭਯਾਃ |
ਸਮਭਾਗਾ ਭਿਸਗ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਚ ਮੁਕੂਲਕਮ੍||੪੬||
ਤ੍ਰਿਵਤੋਸ੍ਟਗੁਣਂ ਭਾਗਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸਡ੍ਗੁਣਮ੍|
ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਗੁਡਿਕਾਃ ਕਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਪਲਸਮ੍ਮਿਤਾਃ||੪੭||
ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍ ਕਲ੍ਯਮੁਤ੍ਥਾਯ ਸ਼ੀਤਂ ਚਾਨੁ ਪਿਬੇਜ੍ਜਲਮ੍|
ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰੇ ਜ੍ਵਰੇ ਵਮ੍ਯਾਂ ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸੇ ਭ੍ਰਮੇ ਕ੍ਸਯੇ||੪੮||
ਤਾਪੇ ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯੇਲ੍ਪੇਗ੍ਨੌ ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਨਿਰ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨਃ|
ਯੋਗਃ ਸਰ੍ਵਵਿਸਾਣਾਂ ਚ ਮਤਃ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠੋ ਵਿਰੇਚਨੇ||੪੯||
ਮੂਤ੍ਰਜਾਨਾਂ ਚ ਰੋਗਾਣਾਂ ਵਿਧਿਜ੍ਞੇਨਾਵਚਾਰਿਤਃ|੫੦|
View original
व्योषत्वक्पत्रमुस्तैलाविडङ्गामलकाभयाः |
समभागा भिषग्दद्याद्द्विगुणं च मुकूलकम्||४६||
त्रिवृतोऽष्टगुणं भागं शर्करायाश्च षड्गुणम्|
चूर्णितं गुडिकाः कृत्वा क्षौद्रेण पलसम्मिताः||४७||
भक्षयेत् कल्यमुत्थाय शीतं चानु पिबेज्जलम्|
मूत्रकृच्छ्रे ज्वरे वम्यां कासे श्वासे भ्रमे क्षये||४८||
तापे पाण्ड्वामयेऽल्पेऽग्नौ शस्ता निर्यन्त्रणाशिनः|
योगः सर्वविषाणां च मतः श्रेष्ठो विरेचने||४९||
मूत्रजानां च रोगाणां विधिज्ञेनावचारितः|५०|
ਵ੍ਯੋਸੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤਤੀਯੋ ਮੋਦਕਃ| ਅਯਂ ਮੋਦਕਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ‘ਅਭਯਾਦ੍ਯ’ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ| ਮੁਕੂਲਕਂ ਦਨ੍ਤੀ| ਅਤ੍ਰ ਮੁਕੂਲਾਦੀਨਾਮੇਕੈਕਦ੍ਰਵ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਦ੍ਵੈਗੁਣ੍ਯਾਦਿ ਭਵਤਿ| ਮਧੁ ਚ ਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਯਾਵਤਾ ਮੋਦਕੋ ਭਵਤਿ| ਕੇਚਿਦਤ੍ਰ ਵ੍ਯੋਸਾਦਿਮਿਲਿਤਚੂਰ੍ਣਾਦ੍ਦਨ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਦ੍ਵੈਗੁਣ੍ਯਂ ਵਦਨ੍ਤਿ||੪੬-੪੯||-
Adhikarana 21 (50) · Śloka 51
ਪਥ੍ਯਾਧਾਤ੍ਰ੍ਯੁਰੁਬੂਕਾਣਾਂ ਪ੍ਰਸਤੌ ਦ੍ਵੌ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਪਲਮ੍||੫੦||
ਦਸ਼ ਤਾਨ੍ਮੋਦਕਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦੀਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍|੫੧|
View original
पथ्याधात्र्युरुबूकाणां प्रसृतौ द्वौ त्रिवृत्पलम्||५०||
दश तान्मोदकान् कुर्यादीश्वराणां विरेचनम्|५१|
ਪਥ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਚਤੁਰ੍ਥਃ||੫੦||-
Adhikarana 22 (51-55) · Śloka 55
ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਧੈਮਵਤੀ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਨੀਲਿਨੀ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀ||੫੧||
ਸਮੂਲਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਮੁਸ੍ਤਮਜਮੋਦਾ ਦੁਰਾਲਭਾ|
ਕਾਰ੍ਸਿਕਂ ਨਾਗਰਪਲਂ ਗੁਡਸ੍ਯ ਪਲਵਿਂਸ਼ਤਿਮ੍||੫੨||
ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਮੋਦਕਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਦੁਮ੍ਬਰਫਲੋਪਮਾਨ੍|
ਹਿਙ੍ਗੁਸੌਵਰ੍ਚਲਵ੍ਯੋਸਯਵਾਨੀਬਿਡਜੀਰਕੈਃ||੫੩||
ਵਚਾਜਗਨ੍ਧਾਤ੍ਰਿਫਲਾਚਵ੍ਯਚਿਤ੍ਰਕਧਾਨ੍ਯਕੈਃ|
ਮੋਦਕਾਨ੍ ਵੇਸ੍ਟਯੇਚ੍ਚੂਰ੍ਣੈਸ੍ਤਾਨ੍ ਸਤੁਮ੍ਬੁਰੁਦਾਡਿਮੈਃ||੫੪||
ਤ੍ਰਿਕਵਙ੍ਕ੍ਸਣਹਦ੍ਬਸ੍ਤਿਕੋਸ੍ਠਾਰ੍ਸ਼ਃਪ੍ਲੀਹਸ਼ੂਲਿਨਾਮ੍|
ਹਿਕ੍ਕਾਕਾਸਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਾਸਕਫੋਦਾਵਰ੍ਤਿਨਾਂ ਸ਼ੁਭਾਃ ||੫੫||
View original
त्रिवृद्धैमवती श्यामा नीलिनी हस्तिपिप्पली||५१||
समूला पिप्पली मुस्तमजमोदा दुरालभा|
कार्षिकं नागरपलं गुडस्य पलविंशतिम्||५२||
चूर्णितं मोदकान् कुर्यादुदुम्बरफलोपमान्|
हिङ्गुसौवर्चलव्योषयवानीबिडजीरकैः||५३||
वचाजगन्धात्रिफलाचव्यचित्रकधान्यकैः|
मोदकान् वेष्टयेच्चूर्णैस्तान् सतुम्बुरुदाडिमैः||५४||
त्रिकवङ्क्षणहृद्बस्तिकोष्ठार्शःप्लीहशूलिनाम्|
हिक्काकासारुचिश्वासकफोदावर्तिनां शुभाः ||५५||
ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਧੈਮਵਤੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਞ੍ਚਮੋ ਮੋਦਕਃ ਪੂਰ੍ਯਤੇ| ਵੇਸ੍ਟਯੇਦਿਤਿ ਅਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍||੫੧-੫੫||
Adhikarana 23 (56-64) · Śloka 64
ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਕੌਟਜਂ ਬੀਜਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍|
ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸੋਪੇਤਂ ਵਰ੍ਸਾਸ੍ਵੇਤਦ੍ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੫੬||
ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦੁਰਾਲਭਾਮੁਸ੍ਤਸ਼ਰ੍ਕਰੋਦੀਚ੍ਯਚਨ੍ਦਨਮ੍|
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮ੍ਬੁਨਾ ਸਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸਾਤਲਂ ਜਲਦਾਤ੍ਯਯੇ||੫੭||
ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਪਾਠਾਮਜਾਜੀਂ ਸਰਲਂ ਵਚਾਮ੍|
ਸ੍ਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀਂ ਚ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤੂਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੫੮||
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਤੁਲ੍ਯਾ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮਕਾਲੇ ਵਿਰੇਚਨਮ੍|
ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤਿਹਪੁਸਾਃ ਸਾਤਲਾਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮ੍ ||੫੯||
ਸ੍ਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀਂ ਚ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਭਾਵਯੇਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਮ੍|
ਏਸ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕੋ ਯੋਗਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨਾਂ ਮਲਦੋਸਹਤ੍||੬੦||
ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮਾ ਦੁਰਾਲਮ੍ਭਾ ਵਤ੍ਸਕਂ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀ|
ਨੀਲਿਨੀ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਮੁਸ੍ਤਂ ਕਟੁਕਾ ਚ ਸੁਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍||੬੧||
ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਾਂਸਰਸੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਣਿਤਲਂ ਤਤਃ|
ਪਿਬੇਤ੍ ਸੁਖਤਮਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ਰੂਕ੍ਸਾਣਾਮਪਿ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੬੨||
ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਹਿਙ੍ਗੁ ਕਾਰ੍ਸਿਕਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਪਲਮ੍|
ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਰ੍ਧਕਰ੍ਸਂ ਚ ਪਲਾਰ੍ਧਂ ਚਾਮ੍ਲਵੇਤਸਾਤ੍||੬੩||
ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਤੁਲ੍ਯਂ ਮਦ੍ਯੇਨਾਮ੍ਲੇਨ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍|
ਗੁਲ੍ਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਨੁਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਜੀਰ੍ਣੇ ਚਾਦ੍ਯਾਦ੍ਰਸੌਦਨਮ੍||੬੪||
View original
त्रिवृतां कौटजं बीजं पिप्पलीं विश्वभेषजम्|
क्षौद्रद्राक्षारसोपेतं वर्षास्वेतद्विरेचनम्||५६||
त्रिवृद्दुरालभामुस्तशर्करोदीच्यचन्दनम्|
द्राक्षाम्बुना सयष्ट्याह्वसातलं जलदात्यये||५७||
त्रिवृतां चित्रकं पाठामजाजीं सरलं वचाम्|
स्वर्णक्षीरीं च हेमन्ते पिष्ट्वा तूष्णाम्बुना पिबेत्||५८||
शर्करा त्रिवृता तुल्या ग्रीष्मकाले विरेचनम्|
त्रिवृत्त्रायन्तिहपुषाः सातलां कटुरोहिणीम् ||५९||
स्वर्णक्षीरीं च सञ्चूर्ण्य गोमूत्रे भावयेत्त्र्यहम्|
एष सर्वर्तुको योगः स्निग्धानां मलदोषहृत्||६०||
त्रिवृच्छ्यामा दुरालम्भा वत्सकं हस्तिपिप्पली|
नीलिनी त्रिफला मुस्तं कटुका च सुचूर्णितम्||६१||
सर्पिर्मांसरसोष्णाम्बुयुक्तं पाणितलं ततः|
पिबेत् सुखतमं ह्येतद्रूक्षाणामपि शस्यते||६२||
त्र्यूषणं त्रिफला हिङ्गु कार्षिकं त्रिवृतापलम्|
सौवर्चलार्धकर्षं च पलार्धं चाम्लवेतसात्||६३||
तच्चूर्णं शर्करातुल्यं मद्येनाम्लेन वा पिबेत्|
गुल्मपार्श्वार्तिनुत्सिद्धं जीर्णे चाद्याद्रसौदनम्||६४||
ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਕੌਟਜਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਡਤੁਵਿਹਿਤਾਨ੍ ਯੋਗਾਨ੍ ਰੂਕ੍ਸਾਣਾਮਪਿ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਇਤ੍ਯਨ੍ਤੇਨਾਹ| ਸਾਤਲਾ ਚਰ੍ਮਕਸ਼ਾ| ਜਲਦਾਤ੍ਯਯੇ ਸ਼ਰਦਿ| ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਯਦ੍ਯਪਿ ਪ੍ਰਬਲਸ਼ੀਤਵਾਤੇ ਵਿਰੇਚਨਂ ਨਿਸਿਦ੍ਧਂ, ਤਥਾਪਿ ਵ੍ਯਾਧਿਵਿਸਯਵਿਹਿਤਂ ਵਿਰੇਚਨਮੇਤਜ੍ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕਯੋਗੌ ਅਨੁਕ੍ਤੇ ਤੌ ਵਸਨ੍ਤਾਦੌ ਚ ਜ੍ਞੇਯੌ| ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮੇਤ੍ਯਾਦਿਕੋਪਿ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕੋ ਯੋਗਃ| ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਯੋਗੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ||੫੬-੬੪||
Adhikarana 24 (65) · Śloka 66
ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਦਨ੍ਤੀਂ ਸਪ੍ਤਲਾਂ ਵ੍ਯੋਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍|
ਕਤ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਂ ਤੁ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਭਾਵ੍ਯਮਾਮਲਕੀਰਸੇ||੬੫||
ਤਦ੍ਯੋਜ੍ਯਂ ਤਰ੍ਪਣੇ ਯੂਸੇ ਪਿਸ਼ਿਤੇ ਰਾਗਯੁਕ੍ਤਿਸੁ|੬੬|
View original
त्रिवृतां त्रिफलां दन्तीं सप्तलां व्योषसैन्धवम्|
कृत्वा चूर्णं तु सप्ताहं भाव्यमामलकीरसे||६५||
तद्योज्यं तर्पणे यूषे पिशिते रागयुक्तिषु|६६|
ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿਕਸ੍ਤਰ੍ਪਣਯੋਗਃ| ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕਯੋਗੇਨ ਸਮਂ ਦ੍ਵੌ ਤਰ੍ਪਣਯੋਗੌ ਭਵਤਃ||੬੫||-
Adhikarana 25 (66-68) · Śloka 68
ਤੁਲ੍ਯਾਮ੍ਲਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧਂ ਗੁਲ੍ਮਹਰਂ ਘਤਮ੍||੬੬||
ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤਯੋਰ੍ਮੂਲਂ ਪਚੇਦਾਮਲਕੈਃ ਸਹ|
ਜਲੇ ਤੇਨ ਕਸਾਯੇਣ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ||੬੭||
ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਸਾਯੇਣ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਤ੍ਤਥਾ|
ਸਾਧਿਤਂ ਵਾ ਪਯਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸੁਖਂ ਤੇਨ ਵਿਰਿਚ੍ਯਤੇ||੬੮||
View original
तुल्याम्लं त्रिवृताकल्कसिद्धं गुल्महरं घृतम्||६६||
श्यामात्रिवृतयोर्मूलं पचेदामलकैः सह|
जले तेन कषायेण पक्त्वा सर्पिः पिबेन्नरः||६७||
श्यामात्रिवृत्कषायेण सिद्धं सर्पिः पिबेत्तथा|
साधितं वा पयस्ताभ्यां सुखं तेन विरिच्यते||६८||
ਤੁਲ੍ਯਾਮ੍ਲਮਿਤ੍ਯੇਕਂ ਘਤਂ, ਸ਼੍ਯਾਮੇਤ੍ਯਾਦਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ, ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਸਾਯੇਣੇਤ੍ਯਾਦਿ ਤਤੀਯਮ੍| ਸਾਧਿਤਂ ਚੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕ੍ਸੀਰਯੋਗਮੇਕਮਾਹ| ਘਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਚ ਘਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਵੈਕੇਨ ਮਿਲਿਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਘਤਕ੍ਸੀਰੈਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ||੬੬-੬੮||
Adhikarana 26 (69-71) · Śloka 71
ਤ੍ਰਿਵਨ੍ਮੁਸ੍ਟੀਂਸ੍ਤੁ ਸਨਖਾਨਸ੍ਟੌ ਦ੍ਰੋਣੇਮ੍ਭਸਃ ਪਚੇਤ੍ |
ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਕਸਾਯਂ ਤਂ ਪੂਤਂ ਗੁਡਤੁਲਾਯੁਤਮ੍||੬੯||
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਂ ਘਟੇ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਿਪ੍ਪਲੀਫਲਚਿਤ੍ਰਕੈਃ|
ਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤੇ ਮਧੁਨਾ ਮਾਸਂ ਜਾਤਂ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਪਿਬੇਤ੍||੭੦||
ਗ੍ਰਹਣੀਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਘ੍ਨਂ ਗੁਲ੍ਮਸ਼੍ਵਯਥੁਨਾਸ਼ਨਮ੍|
ਸੁਰਾਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਵਤਾਯੋਗਕਿਣ੍ਵਾਂ ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥਸਂਯੁਤਾਮ੍||੭੧||
View original
त्रिवृन्मुष्टींस्तु सनखानष्टौ द्रोणेऽम्भसः पचेत् |
पादशेषं कषायं तं पूतं गुडतुलायुतम्||६९||
स्निग्धे स्थाप्यं घटे क्षौद्रपिप्पलीफलचित्रकैः|
प्रलिप्ते मधुना मासं जातं तन्मात्रया पिबेत्||७०||
ग्रहणीपाण्डुरोगघ्नं गुल्मश्वयथुनाशनम्|
सुरां वा त्रिवृतायोगकिण्वां तत्क्वाथसंयुताम्||७१||
ਤ੍ਰਿਵਨ੍ਮੁਸ੍ਟੀਨਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰਥਮਾ ਸੁਰਾ, ਸੁਰਾਂ ਵੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ, ਏਵਂ ਦ੍ਵੌ ਸੁਰਾਯੋਗੌ ਭਵਤਃ| ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਯੋਗਯੁਕ੍ਤਂ ਕਿਣ੍ਵਂ ਯਸ੍ਯਾਂ ਸਾ ਤਥਾ||੬੯-੭੧||
Adhikarana 27 (72-73) · Śloka 73
ਯਵੈਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕ੍ਵਾਥਸ੍ਵਿਨ੍ਨੈਃ ਕੁਲ੍ਮਾਸਮਮ੍ਭਸਾ|
ਆਸੁਤਂ ਸਡਹਂ ਪਲ੍ਲੇ ਜਾਤਂ ਸੌਵੀਰਕਂ ਪਿਬੇਤ੍||੭੨||
ਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਵਾ ਸਤੁਸਾਞ੍ਛੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਯਵਾਂਸ੍ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਸਂਯੁਤਾਨ੍|
ਆਸੁਤਾਨਮ੍ਭਸਾ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਿਬੇਜ੍ਜਾਤਂ ਤੁਸੋਦਕਮ੍||੭੩||
View original
यवैः श्यामात्रिवृत्क्वाथस्विन्नैः कुल्माषमम्भसा|
आसुतं षडहं पल्ले जातं सौवीरकं पिबेत्||७२||
भृष्टान् वा सतुषाञ्छुद्धान् यवांस्तच्चूर्णसंयुतान्|
आसुतानम्भसा तद्वत् पिबेज्जातं तुषोदकम्||७३||
ਯਵੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸੌਵੀਰਕਤੁਸੋਦਕੇ ਪ੍ਰਾਹ| ਏਤੌ ਦ੍ਵੌ ਕਾਞ੍ਜਿਕਯੋਗੌ| ਕੁਲ੍ਮਾਸ ਉਤ੍ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਯਵਪਿਸ੍ਟਕਮ੍| ਪਲ੍ਲੇ ਇਤਿ ਧਾਨ੍ਯਾਦਿਰਾਸ਼ੌ| ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਸਂਯੁਤਾਨਿਤਿ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਸਂਯੁਤਾਨ੍| ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ ਸਡਹਂ ਪਲ੍ਲੇ ਸ੍ਥਿਤਾਨ||੭੨-੭੩||
Adhikarana 28 (74) · Śloka 74
ਤਥਾ ਮਦਨਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਸਾਡਵਾਦੀਨ੍ ਪਥਗ੍ਦਸ਼|
ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਵਿਰੇਕਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੭੪||
View original
तथा मदनकल्पोक्तान् षाडवादीन् पृथग्दश|
त्रिवृच्चूर्णेन संयोज्य विरेकार्थं प्रयोजयेत्||७४||
ਤਥੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਾਡਵਾਦਿਯੋਗਾਨ੍ ਦਸ਼ਾਹ| ਦਸ਼ ਸਾਡਵਾਦਯੋ “ਬਦਰਸਾਡਵਰਾਗਲੇਹਮੋਦਕੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾਤਰ੍ਪਣਸ਼ਾਕਮਾਂਸਰਸਯੂਸਮਦ੍ਯਾਨਾਂ” (ਕ.ਅ.੧) ਇਤਿ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਨ ਮਦਨਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਾਃ||੭੪||
Adhikarana 29 (75-76) · Śloka 76
ਭਵਤਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ- ਤ੍ਵਕ੍ਕੇਸ਼ਰਾਮ੍ਰਾਤਕਦਾਡਿਮੈਲਾਸਿਤੋਪਲਾਮਾਕ੍ਸਿਕਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗੈਃ|
ਮਦ੍ਯੈਸ੍ਤਥਾਮ੍ਲੈਸ਼੍ਚ ਮਨੋਨੁਕੂਲੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਵਿਰੇਚਨਾਨਿ||੭੫||
ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪੀਤਵਤਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਸਿਞ੍ਚੇਨ੍ਮੁਖਂ ਛਰ੍ਦਿਵਿਘਾਤਹੇਤੋਃ|
ਹਦ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਮਤ੍ਪੁਸ੍ਪਫਲਪ੍ਰਵਾਲਾਨਮ੍ਲਂ ਚ ਦਦ੍ਯਾਦੁਪਜਿਘ੍ਰਣਾਰ੍ਥਮ੍||੭੬||
View original
भवतश्चात्र- त्वक्केशराम्रातकदाडिमैलासितोपलामाक्षिकमातुलुङ्गैः|
मद्यैस्तथाऽम्लैश्च मनोनुकूलैर्युक्तानि देयानि विरेचनानि||७५||
शीताम्बुना पीतवतश्च तस्य सिञ्चेन्मुखं छर्दिविघातहेतोः|
हृद्यांश्च मृत्पुष्पफलप्रवालानम्लं च दद्यादुपजिघ्रणार्थम्||७६||
ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਂ ਯੋਗਸ਼ਤਮਭਿਧਾਯ ਵਾਨ੍ਤਿਨਿਰਾਸਾਰ੍ਥਂ ਕਤ੍ਯਤ੍ਰਯੇਣ ਸਮਂ ਵਿਰੇਚਨਪ੍ਰਯੋਗਾਨਾਹ- ਤ੍ਵਕ੍ਕੇਸ਼ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ||੭੫-੭੬||
Adhikarana 30 (77-80) · Śloka 80
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ- ਏਕੋਮ੍ਲਾਦਿਭਿਰਸ੍ਟੌ ਚ ਦਸ਼ ਦ੍ਵੌ ਸੈਨ੍ਧਵਾਦਿਭਿਃ|
ਮੂਤ੍ਰੇਸ੍ਟਾਦਸ਼ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵੌ ਜੀਵਕਾਦੌ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼||੭੭||
ਕ੍ਸੀਰਾਦੌ ਸਪ੍ਤ ਲੇਹੇਸ੍ਟੌ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸਿਤਯਾਪਿ ਚ|
ਪਾਨਕਾਦਿਸੁ ਪਞ੍ਚੈਵ ਸਡਤੌ ਪਞ੍ਚ ਮੋਦਕਾਃ||੭੮||
ਚਤ੍ਵਾਰਸ਼੍ਚ ਘਤੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਦ੍ਵੌ ਚੂਰ੍ਣੇ ਤਰ੍ਪਣੇ ਤਥਾ|
ਦ੍ਵੌ ਮਦ੍ਯੇ ਕਾਞ੍ਜਿਕੇ ਦ੍ਵੌ ਚ ਦਸ਼ਾਨ੍ਯੇ ਸਾਡਵਾਦਿਸੁ||੭੯||
ਸ਼੍ਯਾਮਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਵਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਮੁਦਾਹਤਮ੍|
ਸ਼ਤਂ ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਯੋਗਾਨਾਂ ਪਰਮਰ੍ਸਿਣਾ||੮੦||
View original
तत्र श्लोकाः- एकोऽम्लादिभिरष्टौ च दश द्वौ सैन्धवादिभिः|
मूत्रेऽष्टादश यष्ट्यां द्वौ जीवकादौ चतुर्दश||७७||
क्षीरादौ सप्त लेहेऽष्टौ चत्वारः सितयाऽपि च|
पानकादिषु पञ्चैव षडृतौ पञ्च मोदकाः||७८||
चत्वारश्च घृते क्षीरे द्वौ चूर्णे तर्पणे तथा|
द्वौ मद्ये काञ्जिके द्वौ च दशान्ये षाडवादिषु||७९||
श्यामायास्त्रिवृतायाश्च कल्पेऽस्मिन् समुदाहृतम्|
शतं दशोत्तरं सिद्धं योगानां परमर्षिणा||८०||
ਏਕੋਮ੍ਲਾਦਿਭਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਰ੍ਥਃ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਾਵਿਤਿ ‘ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਂ ਵਿਧਿਨਾ’ ਇਤਿ ਜੀਵਕਾਦਾਵੇਕਃ, ਮਧੁਕੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਚਾਪਰਃ||੭੭-੮੦||
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੭||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने श्यामात्रिवृत्कल्पो नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਂ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੭||