7. śyāmātrivr̥tkalpaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஃ ஶ்யாமாத்ரிவத்கல்பஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||

வமநார்தகல்பநாநந்தரஂ விரேசநகல்பேஷு வக்தவ்யேஷு த்ரிவதாயா விரேசநத்ரவ்யேஷு ஸுகவிரேசநதயா ப்ரதாநத்வாத் த்ரிவத்கல்ப ஏவாபிதீயதே| த்ரிவதாபேத ஏவ ச ஶ்யாமா, தேந ஶ்யாமாயாஸ்த்ரிவதாயாஶ்ச கல்பஃ ஶ்யாமாத்ரிவத்கல்பஃ| யத்யபி சாருணமூலைவ த்ரிவதத்ரோத்கஷ்டா வக்தவ்யா, ததாऽப்யத்யாயஸஞ்ஜ்ஞாயாஂ ஶ்யாமாயா அக்ரே பாடேநாஶுதோஷஹந்ததயா ஶ்யாமாயாஃ ப்ரகர்ஷஂ தர்ஶயதி| யே சாத்ர யோகா வக்தவ்யாஸ்தேऽருணயா வா ஶ்யாமயா வா உபாப்யாஂ வா தோஷஶரீராதிபலாபலமவேக்ஷ்ய கர்தவ்யாஃ||௧-௨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

விரேசநே த்ரிவந்மூலஂ ஶ்ரேஷ்டமாஹுர்மநீஷிணஃ | தஸ்யாஃ ஸஞ்ஜ்ஞா குணாஃ கர்ம பேதஃ கல்பஶ்ச வக்ஷ்யதே||௩||

விரேசநே இத்யாதௌ த்ரிவந்மூலஶப்தேந ஶ்யாமமூலாயா அருணமூலாயாஶ்ச ஸாமாந்யேந மூலஂ கஹ்யதே||௩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

த்ரிபண்டீ த்ரிவதா சைவ ஶ்யாமா கூடரணா ததா| ஸர்வாநுபூதிஃ ஸுவஹா ஶப்தைஃ பர்யாயவாசகைஃ||௪||

பர்யாயத்வேந வாசகைஃ பர்யாயவாசகைஃ||௪||

Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6

கஷாயா மதுரா ரூக்ஷா விபாகே கடுகா ச ஸா| கபபித்தப்ரஶமநீ ரௌக்ஷ்யாச்சாநிலகோபநீ||௫|| ஸேதாநீமௌஷதைர்யுக்தா வாதபித்தகபாபஹைஃ| கல்பவைஶேஷ்யமாஸாத்ய ஸர்வரோகஹரா பவேத்||௬||

ஸேதாநீமித்யாதி| வாதாபஹௌஷதயோகேந வாதஹந்தத்வமவித்யமாநஂ பவதி, கபபித்தஹந்தத்வஂ வித்யமாநமதிகஂ பவதீதி ஜ்ஞேயம்| கல்பவைஶேஷ்யமிதி கல்பநாவிஶேஷம்| ஸர்வரோகஹரேதி வ்யஸ்தஸமஸ்தஸர்வதோஷாரப்தரோகஹரா||௫-௬||

Adhikarana 5 (7-9) · Śloka 9

மூலஂ து த்விவிதஂ தஸ்யாஃ ஶ்யாமஂ சாருணமேவ ச| தயோர்முக்யதரஂ வித்தி மூலஂ யதருணப்ரபம்||௭|| ஸுகுமாரே ஶிஶௌ வத்தே மதுகோஷ்டே ச தச்சுபம் | மோஹயேதாஶுகாரித்வாச்ச்யாமா க்ஷிண்வீத மூர்ச்சயேத் ||௮|| தைக்ஷ்ண்யாத் கர்ஷதி ஹத்கண்டமாஶு தோஷஂ ஹரத்யபி| ஶஸ்யதே பஹுதோஷாணாஂ க்ரூரகோஷ்டாஶ்ச யே நராஃ||௯||

த்ரிவதயோர்பேதமாஹ- மூலஂ து த்விவிதமித்யாதி| முக்யதரமிதி விரேசநக்ரியாயாமேவாவ்யாபத்திகரத்வாச்ச்ரேஷ்டதரம்| ஸுகுமாராஃ ஶிஶவஶ்ச யத்யப்யவிரேசநீயா உக்தாஸ்ததாऽபி தேஷாஂ விதீயமாநவிரேசநே ஹிதமிதி ஜ்ஞேயம்| மோஹயேதித்யாதிநா ஶ்யாமமூலாயா குணகர்மணீ ப்ரூதே| க்ஷிண்வீதேதி தாதுக்ஷயஂ குர்யாத்||௭-௯||

Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11

குணவத்யாஂ தயோர்பூமௌ ஜாதஂ மூலஂ ஸமுத்தரேத்| உபோஷ்ய ப்ரயதஃ ஶுக்லே ஶுக்லவாஸாஃ ஸமாஹிதஃ||௧௦|| கம்பீராநுகதஂ ஶ்லக்ஷ்ணமதிர்யக்விஸதஂ ச யத்| தத்விபாட்யோத்தரேத்கர்பஂ த்வசஂ ஶுஷ்காஂ நிதாபயேத்||௧௧||

யத்யபி மதநகல்ப ஏவ குணவத்பூமிஜாதத்வாதி ஸாமாந்யேந பேஷஜாநாமுக்தமேவ, ததாऽபி கம்பீராநுகதத்வாதிவிஶேஷஸ்ய தத்ராநுக்தஸ்யேஹாபிதாநே ஸதி தத்ப்ரஸங்காத் தத்கிஞ்சிதுச்யதே- குணவத்யாமித்யாதி| ஶுக்லே இதி ஶுக்லபக்ஷே| கம்பீராநுகமிதி தூரப்ரவிஷ்டம்| உத்தரேத்கர்பமிதி மூலஸ்யாஸ்தி உத்தரேத்| நிதாபயேதிதி யதோக்தபைஷஜ்யஸ்தாபநவிதாநேந ஸ்தாபயேத்||௧௦-௧௧||

Adhikarana 7 (12) · Śloka 12

ஸ்நிக்தஸ்விந்நோ விரேச்யஸ்து பேயாமாத்ரோஷிதஃ ஸுகம்|௧௨|

பேயாமாத்ரோஷித இதி பூர்வதிநே பேயாமாத்ராஹாரதயா உஷிதஃ; யத்யபி சாந்யத்ர விரேசநபூர்வதிநேஷு ததைவாஹாரோ நியமிதஃ- “ஸ்நேஹவத்த்ரவமுஷ்ணஂ ச த்ர்யஹஂ புக்த்வா ரஸௌதநம்” (ஸூ.அ.௧௩) இத்யநேந, ததாऽபி த்ரிவத்விரேசநப்ரயோகே பூர்வதிநே விஶேஷவிதாநாத் பேயாதாநஂ ஜ்ஞேயம்| கிஞ்சேயமேவ தத்வசநாத் ஸ்நிக்தோஷ்ணமாஂஸரஸஸாதிதா ச க்ரியமாணா ந பூர்வோக்தஸ்நேஹவத்த்ரவௌஷ்ணமாஂஸரஸௌதநவிருத்தா பவதி|௧௨|

Adhikarana 8 (12-13) · Śloka 13

அக்ஷமாத்ரஂ தயோஃ பிண்டஂ விநீயாம்லேந நா பிபேத்||௧௨|| கோऽவ்யஜாமஹிஷீமூத்ரஸௌவீரகதுஷோதகைஃ| ப்ரஸந்நயா த்ரிபலயா ஶதயா ச பதக் பிபேத்||௧௩||

அக்ஷமாத்ரமித்யாதிநா நவபிரம்லாதிபிர்த்ரவ்யைர்நவயோகாநாஹ| தயோரிதி ஶ்யாமாத்ரிவதருணத்ரிவதயோஃ| ஏதயோஶ்ச மிலிதயோஃ ப்ரத்யேகஂ ச ப்ரயோகா இதி ப்ராகேவ ப்ரதிபாதிதம்| அம்லேநேதி காஞ்ஜிகேந||௧௨-௧௩||

Adhikarana 9 (14) · Śloka 14

ஏகைகஂ ஸைந்தவாதீநாஂ த்வாதஶாநாஂ ஸநாகரம்| த்ரிவத்த்விகுணஸஂயுக்தஂ சூர்ணமுஷ்ணாம்புநா பிபேத்||௧௪||

ஏகைகமித்யாதிநா ஸைந்தவாதிபிர்த்வாதஶயோகாநாஹ| ஸைந்தவாதயஶ்ச த்வாதஶ ரோகபிஷக்ஜிதீயே (வி.அ.௮) லவணஸ்கந்தோக்தா ஜ்ஞேயாஃ| ஸநாகரமிதி நாகரஸஹிதஂ ஸத் ப்ரத்யேகஂ ஸைந்தவாதீநாஂ சூர்ணஂ த்விகுணத்ரிவதாசூர்ணயுக்தஂ பாதவ்யம்||௧௪||

Adhikarana 10 (15-16) · Śloka 17

பிப்பலீ பிப்பலீமூலஂ மரிசஂ கஜபிப்பலீ| ஸரலஃ கிலிமஂ ஹிங்கு பார்கீ தேஜோவதீ ததா||௧௫|| முஸ்தஂ ஹைமவதீ பத்யா சித்ரகோ ரஜநீ வசா| ஸ்வர்ணக்ஷீர்யஜமோதா ச ஶங்கவேரஂ ச தைஃ பதக்||௧௬|| ஏகைகார்தாஂஶஸஂயுக்தஂ பிபேத்கோமூத்ரஸஂயுதம்|௧௭|

பிப்பலீத்யாதிநா பிப்பல்யாதித்ரவ்யபேதேந மூத்ரேऽஷ்டாதஶயோகாநாஹ||௧௫-௧௬||-

Adhikarana 11 (17) · Śloka 17

மதுகார்தாஂஶஸஂயுக்தஂ ஶர்கராம்புயுதஂ பிபேத்||௧௭||

மதுகேத்யாதிநைகஃ ப்ரயோகஃ| அயஂ ச ஸங்க்ரஹோக்தயோஃ ‘யஷ்ட்யாஂ த்வௌ’ இத்யநயோரேகதரஃ||௧௭||

Adhikarana 12 (18-19) · Śloka 20

ஜீவகர்ஷபகௌ மேதாஂ ஶ்ராவணீஂ கர்காடாஹ்வயாம்| முத்கமாஷாக்யபர்ண்யௌ ச மஹதீஂ ஶ்ராவணீஂ ததா||௧௮|| காகோலீஂ க்ஷீரகாகோலீமிந்த்ராஂ சிந்நருஹாஂ ததா| க்ஷீரஶுக்லாஂ பயஸ்யாஂ ச யஷ்ட்யாஹ்வஂ விதிநா பிபேத்||௧௯|| வாதபித்தஹிதாந்யேதாந்யந்யாநி து கபாநிலே|௨௦|

ஜீவகேத்யாதிநா சதுர்தஶயோகாந் ததா யஷ்ட்யாஹ்வமித்யேகஂ சாஹ| அயஂ ச ஸங்க்ரஹோக்தயோஃ ‘யஷ்ட்யாஂ த்வௌ’ இதி த்வயோரந்யதரஃ| க்ஷீரஶுக்லா க்ஷீரவிதாரீ| இந்த்ரா கோகிலாக்ஷஃ| பயஸ்யா அர்கபுஷ்பீ||௧௮-௧௯||-

Adhikarana 13 (20) · Śloka 21

க்ஷீரமாஂஸேக்ஷுகாஶ்மர்யத்ராக்ஷாபீலுரஸைஃ பதக்||௨௦|| ஸர்பிஷா வா தயோஶ்சூர்ணமபயார்தாஂஶிகஂ பிபேத்|௨௧|

க்ஷீரேத்யாதிநா க்ஷீராதௌ ஸப்த யோகாநாஹ| பீலு ஔத்தரபதிகஂ பலம்||௨௦||-

Adhikarana 14 (21-32) · Śloka 32

லிஹ்யாத்வா மதுஸர்பிர்ப்யாஂ ஸஂயுக்தஂ ஸஸிதோபலம்||௨௧|| அஜகந்தா துகாக்ஷீரீ விதாரீ ஶர்கரா த்ரிவத்| சூர்ணிதஂ க்ஷௌத்ரஸர்பிர்ப்யாஂ லீட்வா ஸாது விரிச்யதே||௨௨|| ஸந்நிபாதஜ்வரஸ்தம்பதாஹதஷ்ணார்திதோ நரஃ| ஶ்யாமாத்ரிவத்கஷாயேண கல்கேந ச ஸஶர்கரம்||௨௩|| ஸாதயேத்விதிவல்லேஹஂ லிஹ்யாத் பாணிதலஂ ததஃ| ஸக்ஷௌத்ராஂ ஶர்கராஂ பக்த்வா குர்யாந்மத்பாஜநே நவே||௨௪|| க்ஷிபேச்சீதே த்ரிவச்சூர்ணஂ த்வக்பத்ரமரிசைஃ ஸஹ| மாத்ரயா லேஹயேதேததீஶ்வராணாஂ விரேசநம்||௨௫|| குடவாஂஶாந் ரஸாநிக்ஷுத்ராக்ஷாபீலுபருஷகாத்| ஸிதோபலாபலஂ க்ஷௌத்ராத் குடவார்தஂ ச ஸாதயேத்||௨௬|| தஂ லேஹஂ யோஜயேச்சீதஂ த்ரிவச்சூர்ணேந ஶாஸ்த்ரவித்| ஏததுத்ஸந்நபித்தாநாமீஶ்வராணாஂ விரேசநம்||௨௭|| ஶர்கராமோதகாந் வர்தீர்குலிகாமாஂஸபூபகாந்| அநேந விதிநா குர்யாத் பைத்திகாநாஂ விரேசநம்||௨௮|| பிப்பலீஂ நாகரஂ க்ஷாரஂ ஶ்யாமாஂ த்ரிவதயா ஸஹ| லேஹயேந்மதுநா ஸார்தஂ ஶ்லேஷ்மலாநாஂ விரேசநம்||௨௯|| மாதுலுங்காபயாதாத்ரீஶ்ரீபர்ணீகோலதாடிமாத்| ஸுபஷ்டாந் ஸ்வரஸாஂஸ்தைலே ஸாதயேத்தத்ர சாவபேத்||௩௦|| ஸஹகாராத் கபித்தாச்ச மத்யமம்லஂ ச யத் பலம்| பூர்வவத்பஹலீபூதே த்ரிவச்சூர்ணஂ ஸமாவபேத்||௩௧|| த்வக்பத்ரகேஶரைலாநாஂ சூர்ணஂ மது ச மாத்ரயா| லேஹோऽயஂ கபபூர்ணாநாமீஶ்வராணாஂ விரேசநம்||௩௨||

லிஹ்யாத்வா மத்வித்யாதிநாऽஷ்டௌ லேஹாநாஹ| லிஹ்யாத்வேத்யாதிநா ப்ரதமோ லேஹஃ| அஜகந்தேத்யாதிநா த்விதீயஃ| அஜகந்தா அஜமோதா| ஶ்யாமாத்ரிவதித்யாதிநா ததீயோ லேஹஃ| அத்ர ஶர்கராத்ரிவச்சூர்ணாப்யாஂ ஸமாப்யாஂ க்வாதபாதிகாப்யாஂ லேஹஃ| ஸக்ஷௌத்ராமித்யாதிநா சதுர்தஃ| அத்ர க்ஷௌத்ரபாகோ யோகமஹிம்நா| த்ரிவச்சூர்ணமாத்ராபாதிகத்வஂ த்வக்பத்ராதீநாஂ, ஸௌகந்தமாத்ரப்ரயோஜநத்வாத் | ஈஶ்வராணாஂ விரேசநமிதி வசநேந ஸுகுமாரத்வாதஸ்நிக்தவிஷயதாமஸ்ய தர்ஶயதி, ஈஶ்வரா ஹி ப்ராயேண ஸுகுமாராஃ ஸ்நிக்தாஶ்ச பவந்தி| குடவாஂஶாநித்யாதிஃ பஞ்சமஃ| அத்ர த்ரிவச்சூர்ணமநிர்திஷ்டமாநஂ, தச்ச ப்ரக்ஷேபந்யாயால்லேஹாத் பாதிகஂ கர்தவ்யம்| உத்ஸந்நபித்தாநாம் உத்பூதபித்தாநாம்| ஶர்கரேத்யாதிநா ஸிதாயோகாஂஶ்சதுரோऽதிதேஶாநுகுண்யால்லேஹாநாஂ மத்ய ஏவாஹ| அத்ர வர்த்யாதயோऽபி ஶர்கராகதா ஏவ ஜ்ஞேயாஃ| அநேந விதிநேதி இக்ஷ்வாதிரஸஸஂஸ்காரேண த்ரிவச்சூர்ணயோகேந ச| பிப்பலீஂ நாகரமித்யாதிநா ஷஷ்டோ லேஹஃ| மத்யமிதி அம்லகபித்தஸ்ய மத்யஂ பாகம்| அம்லஂ ச யத் பலமிதி மாதுலுங்காதி| பூர்வவதிதி கௌடவிகத்வஂ மாதுலுங்காதிரஸாநாஂ தர்ஶயதி||௨௧-௩௨||

Adhikarana 15 (33) · Śloka 33

பாநகாநி ரஸாந் யூஷாந்மோதகாந் ராகஷாடவாந்| அநேந விதிநா குர்யாத்விரேகார்தஂ கபாதிகே||௩௩||

பாநகாநீத்யாதிநாऽதிதேஶாநுகுண்யாத் பாநகாதிபஞ்சயோகாநாஹ| ராகப்ரதாநஃ ஷாடவோ ராகஷாடவஃ| அநேந விதிநேதி பூர்வலேஹோக்தவிதிநா||௩௩||

Adhikarana 16 (34-35) · Śloka 35

பங்கைலாப்யாஂ ஸமா நீலீ தைஸ்த்ரிவத்தைஶ்ச ஶர்கரா| சூர்ணஂ பலரஸக்ஷௌத்ரஶக்துபிஸ்தர்பணஂ பிபேத்||௩௪|| வாதபித்தகபோத்தேஷு ரோகேஷ்வல்பாநலேஷு ச| நரேஷு ஸுகுமாரேஷு நிரபாயஂ விரேசநம்||௩௫||

பங்கைலாப்யாமித்யாதிநா தர்பணயோகஂ ப்ரதமமேவாஹ, த்விதீயஸ்து தர்பணயோகோ பவிஷ்யதீதி| பங்கஂ குடத்வக்| தைஶ்ச ஶர்கரேதி பங்கலாநீலீத்ரிவத்பிஃ| பலரஸஃ தாடிமரஸஃ||௩௪-௩௫||

Adhikarana 17 (36) · Śloka 36

ஶர்கராத்ரிபலாஶ்யாமாத்ரிவத்பிப்பலிமாக்ஷிகைஃ| மோதகஃ ஸந்நிபாதோர்த்வரக்தபித்தஜ்வராபஹஃ||௩௬||

ஶர்கரேத்யாதிநா மோதகஃ ப்ரதமஃ| தத்ர ச “மோதகே த்விகுணோ குடஃ” இதி வசநாத் குடஶர்கராஂ சூர்ணாத்த்விகுணாமிச்சந்தி||௩௬||

Adhikarana 18 (37-39) · Śloka 39

த்ரிவச்சாணா மதாஸ்திஸ்ரஸ்திஸ்ரஶ்ச த்ரிபலாத்வசஃ| விடங்கபிப்பலீக்ஷாரஶாணாஸ்திஸ்ரஶ்ச சூர்ணிதாஃ||௩௭|| லிஹ்யாத் ஸர்பிர்மதுப்யாஂ ச மோதகஂ வா குடேந து| பக்ஷயேந்நிஷ்பரீஹாரமேதச்சோதநமுத்தமம் ||௩௮|| குல்மஂ ப்லீஹோதரஂ ஶ்வாஸஂ ஹலீமகமரோசகம்| கபவாதகதாஂஶ்சாந்யாந் வ்யாதீநேதஹ்யபோஹதி||௩௯||

த்ரிவச்சாணா இத்யாதிநேஹ மோதகே ச யத்யபி பட்யதே யோகஃ, ததாऽப்யஸ்ய லேஹேநைவ க்ரஹணாதயமஷ்டமோ லேஹோ பவதி||௩௭-௩௯||

Adhikarana 19 (40-45) · Śloka 46

விடங்கபிப்பலீமூலத்ரிபலாதாந்யசித்ரகாந்| மரிசேந்த்ரயவாஜாஜீபிப்பலீஹஸ்திபிப்பலீஃ||௪௦|| லவணாந்யஜமோதாஂ ச சூர்ணிதஂ கார்ஷிகஂ பதக்| திலதைலத்ரிவச்சூர்ணபாகௌ சாஷ்டபலோந்மிதௌ||௪௧|| தாத்ரீபலரஸப்ரஸ்தாஂஸ்த்ரீந் குடார்ததுலாஂ ததா| பக்த்வா மத்வக்நிநா காதேத்பதரோதும்பரோபமாந்||௪௨|| குடாந் கத்வா ந சாத்ர ஸ்யாத்விஹாராஹாரயந்த்ரணா| மந்தாக்நித்வஂ ஜ்வரஂ மூர்ச்சாஂ மூத்ரகச்ச்ரமரோசகம்||௪௩|| அஸ்வப்நஂ காத்ரஶூலஂ ச காஸஂ ஶ்வாஸஂ ப்ரமஂ க்ஷயம்| குஷ்டார்ஶஃகாமலாமேஹகுல்மோதரபகந்தராந்||௪௪|| க்ரஹணீபாண்டுரோகாஂஶ்ச ஹந்யுஃ புஂஸவநாஶ்ச தே| கல்யாணகா இதி க்யாதாஃ ஸர்வேஷ்வதுஷு யௌகிகாஃ||௪௫|| இதி கல்யாணககுடஃ|௪௬|

விடங்கேத்யாதிநா த்விதீயோ மோதகஃ||௪௦-௪௫||

Adhikarana 20 (46-49) · Śloka 50

வ்யோஷத்வக்பத்ரமுஸ்தைலாவிடங்காமலகாபயாஃ | ஸமபாகா பிஷக்தத்யாத்த்விகுணஂ ச முகூலகம்||௪௬|| த்ரிவதோऽஷ்டகுணஂ பாகஂ ஶர்கராயாஶ்ச ஷட்குணம்| சூர்ணிதஂ குடிகாஃ கத்வா க்ஷௌத்ரேண பலஸம்மிதாஃ||௪௭|| பக்ஷயேத் கல்யமுத்தாய ஶீதஂ சாநு பிபேஜ்ஜலம்| மூத்ரகச்ச்ரே ஜ்வரே வம்யாஂ காஸே ஶ்வாஸே ப்ரமே க்ஷயே||௪௮|| தாபே பாண்ட்வாமயேऽல்பேऽக்நௌ ஶஸ்தா நிர்யந்த்ரணாஶிநஃ| யோகஃ ஸர்வவிஷாணாஂ ச மதஃ ஶ்ரேஷ்டோ விரேசநே||௪௯|| மூத்ரஜாநாஂ ச ரோகாணாஂ விதிஜ்ஞேநாவசாரிதஃ|௫௦|

வ்யோஷேத்யாதிநா ததீயோ மோதகஃ| அயஂ மோதகஸ்தந்த்ராந்தரே ‘அபயாத்ய’ இதி க்யாதஃ| முகூலகஂ தந்தீ| அத்ர முகூலாதீநாமேகைகத்ரவ்யாபேக்ஷயா த்வைகுண்யாதி பவதி| மது ச தாவந்மாத்ரஂ யாவதா மோதகோ பவதி| கேசிதத்ர வ்யோஷாதிமிலிதசூர்ணாத்தந்த்யாதீநாஂ த்வைகுண்யஂ வதந்தி||௪௬-௪௯||-

Adhikarana 21 (50) · Śloka 51

பத்யாதாத்ர்யுருபூகாணாஂ ப்ரஸதௌ த்வௌ த்ரிவத்பலம்||௫௦|| தஶ தாந்மோதகாந் குர்யாதீஶ்வராணாஂ விரேசநம்|௫௧|

பத்யேத்யாதிநா சதுர்தஃ||௫௦||-

Adhikarana 22 (51-55) · Śloka 55

த்ரிவத்தைமவதீ ஶ்யாமா நீலிநீ ஹஸ்திபிப்பலீ||௫௧|| ஸமூலா பிப்பலீ முஸ்தமஜமோதா துராலபா| கார்ஷிகஂ நாகரபலஂ குடஸ்ய பலவிஂஶதிம்||௫௨|| சூர்ணிதஂ மோதகாந் குர்யாதுதும்பரபலோபமாந்| ஹிங்குஸௌவர்சலவ்யோஷயவாநீபிடஜீரகைஃ||௫௩|| வசாஜகந்தாத்ரிபலாசவ்யசித்ரகதாந்யகைஃ| மோதகாந் வேஷ்டயேச்சூர்ணைஸ்தாந் ஸதும்புருதாடிமைஃ||௫௪|| த்ரிகவங்க்ஷணஹத்பஸ்திகோஷ்டார்ஶஃப்லீஹஶூலிநாம்| ஹிக்காகாஸாருசிஶ்வாஸகபோதாவர்திநாஂ ஶுபாஃ ||௫௫||

த்ரிவத்தைமவதீத்யாதிநா பஞ்சமோ மோதகஃ பூர்யதே| வேஷ்டயேதிதி அவசூர்ணயேத்||௫௧-௫௫||

Adhikarana 23 (56-64) · Śloka 64

த்ரிவதாஂ கௌடஜஂ பீஜஂ பிப்பலீஂ விஶ்வபேஷஜம்| க்ஷௌத்ரத்ராக்ஷாரஸோபேதஂ வர்ஷாஸ்வேதத்விரேசநம்||௫௬|| த்ரிவத்துராலபாமுஸ்தஶர்கரோதீச்யசந்தநம்| த்ராக்ஷாம்புநா ஸயஷ்ட்யாஹ்வஸாதலஂ ஜலதாத்யயே||௫௭|| த்ரிவதாஂ சித்ரகஂ பாடாமஜாஜீஂ ஸரலஂ வசாம்| ஸ்வர்ணக்ஷீரீஂ ச ஹேமந்தே பிஷ்ட்வா தூஷ்ணாம்புநா பிபேத்||௫௮|| ஶர்கரா த்ரிவதா துல்யா க்ரீஷ்மகாலே விரேசநம்| த்ரிவத்த்ராயந்திஹபுஷாஃ ஸாதலாஂ கடுரோஹிணீம் ||௫௯|| ஸ்வர்ணக்ஷீரீஂ ச ஸஞ்சூர்ண்ய கோமூத்ரே பாவயேத்த்ர்யஹம்| ஏஷ ஸர்வர்துகோ யோகஃ ஸ்நிக்தாநாஂ மலதோஷஹத்||௬௦|| த்ரிவச்ச்யாமா துராலம்பா வத்ஸகஂ ஹஸ்திபிப்பலீ| நீலிநீ த்ரிபலா முஸ்தஂ கடுகா ச ஸுசூர்ணிதம்||௬௧|| ஸர்பிர்மாஂஸரஸோஷ்ணாம்புயுக்தஂ பாணிதலஂ ததஃ| பிபேத் ஸுகதமஂ ஹ்யேதத்ரூக்ஷாணாமபி ஶஸ்யதே||௬௨|| த்ர்யூஷணஂ த்ரிபலா ஹிங்கு கார்ஷிகஂ த்ரிவதாபலம்| ஸௌவர்சலார்தகர்ஷஂ ச பலார்தஂ சாம்லவேதஸாத்||௬௩|| தச்சூர்ணஂ ஶர்கராதுல்யஂ மத்யேநாம்லேந வா பிபேத்| குல்மபார்ஶ்வார்திநுத்ஸித்தஂ ஜீர்ணே சாத்யாத்ரஸௌதநம்||௬௪||

த்ரிவதாஂ கௌடஜமித்யாதிநா ஷடதுவிஹிதாந் யோகாந் ரூக்ஷாணாமபி ஶஸ்யதே இத்யந்தேநாஹ| ஸாதலா சர்மகஶா| ஜலதாத்யயே ஶரதி| ஹேமந்தே யத்யபி ப்ரபலஶீதவாதே விரேசநஂ நிஷித்தஂ, ததாऽபி வ்யாதிவிஷயவிஹிதஂ விரேசநமேதஜ்ஜ்ஞேயம்| ஸர்வர்துகயோகௌ அநுக்தே தௌ வஸந்தாதௌ ச ஜ்ஞேயௌ| த்ரிவச்ச்யாமேத்யாதிகோऽபி ஸர்வர்துகோ யோகஃ| த்ர்யூஷணமித்யாதிஶ்சூர்ணயோகோ த்விதீயஃ||௫௬-௬௪||

Adhikarana 24 (65) · Śloka 66

த்ரிவதாஂ த்ரிபலாஂ தந்தீஂ ஸப்தலாஂ வ்யோஷஸைந்தவம்| கத்வா சூர்ணஂ து ஸப்தாஹஂ பாவ்யமாமலகீரஸே||௬௫|| தத்யோஜ்யஂ தர்பணே யூஷே பிஶிதே ராகயுக்திஷு|௬௬|

த்ரிவதாஂ த்ரிபலாமித்யாதிகஸ்தர்பணயோகஃ| ஏவஂ ஸர்வர்துகயோகேந ஸமஂ த்வௌ தர்பணயோகௌ பவதஃ||௬௫||-

Adhikarana 25 (66-68) · Śloka 68

துல்யாம்லஂ த்ரிவதாகல்கஸித்தஂ குல்மஹரஂ கதம்||௬௬|| ஶ்யாமாத்ரிவதயோர்மூலஂ பசேதாமலகைஃ ஸஹ| ஜலே தேந கஷாயேண பக்த்வா ஸர்பிஃ பிபேந்நரஃ||௬௭|| ஶ்யாமாத்ரிவத்கஷாயேண ஸித்தஂ ஸர்பிஃ பிபேத்ததா| ஸாதிதஂ வா பயஸ்தாப்யாஂ ஸுகஂ தேந விரிச்யதே||௬௮||

துல்யாம்லமித்யேகஂ கதஂ, ஶ்யாமேத்யாதி த்விதீயஂ, ஶ்யாமாத்ரிவத்கஷாயேணேத்யாதி ததீயம்| ஸாதிதஂ சேத்யாதிநா க்ஷீரயோகமேகமாஹ| கதேந க்ஷீரேண ச கதேந க்ஷீரேண வைகேந மிலித்வா சத்வாரோ கதக்ஷீரைர்பவந்தி||௬௬-௬௮||

Adhikarana 26 (69-71) · Śloka 71

த்ரிவந்முஷ்டீஂஸ்து ஸநகாநஷ்டௌ த்ரோணேऽம்பஸஃ பசேத் | பாதஶேஷஂ கஷாயஂ தஂ பூதஂ குடதுலாயுதம்||௬௯|| ஸ்நிக்தே ஸ்தாப்யஂ கடே க்ஷௌத்ரபிப்பலீபலசித்ரகைஃ| ப்ரலிப்தே மதுநா மாஸஂ ஜாதஂ தந்மாத்ரயா பிபேத்||௭௦|| க்ரஹணீபாண்டுரோகக்நஂ குல்மஶ்வயதுநாஶநம்| ஸுராஂ வா த்ரிவதாயோககிண்வாஂ தத்க்வாதஸஂயுதாம்||௭௧||

த்ரிவந்முஷ்டீநித்யாதிநா ப்ரதமா ஸுரா, ஸுராஂ வேத்யாதிநா த்விதீயா, ஏவஂ த்வௌ ஸுராயோகௌ பவதஃ| த்ரிவத்யோகயுக்தஂ கிண்வஂ யஸ்யாஂ ஸா ததா||௬௯-௭௧||

Adhikarana 27 (72-73) · Śloka 73

யவைஃ ஶ்யாமாத்ரிவத்க்வாதஸ்விந்நைஃ குல்மாஷமம்பஸா| ஆஸுதஂ ஷடஹஂ பல்லே ஜாதஂ ஸௌவீரகஂ பிபேத்||௭௨|| பஷ்டாந் வா ஸதுஷாஞ்சுத்தாந் யவாஂஸ்தச்சூர்ணஸஂயுதாந்| ஆஸுதாநம்பஸா தத்வத் பிபேஜ்ஜாதஂ துஷோதகம்||௭௩||

யவைரித்யாதிநா ஸௌவீரகதுஷோதகே ப்ராஹ| ஏதௌ த்வௌ காஞ்ஜிகயோகௌ| குல்மாஷ உத்ஸ்விந்நயவபிஷ்டகம்| பல்லே இதி தாந்யாதிராஶௌ| தச்சூர்ணஸஂயுதாநிதி த்ரிவச்சூர்ணஸஂயுதாந்| தத்வதிதி ஷடஹஂ பல்லே ஸ்திதாந||௭௨-௭௩||

Adhikarana 28 (74) · Śloka 74

ததா மதநகல்போக்தாந் ஷாடவாதீந் பதக்தஶ| த்ரிவச்சூர்ணேந ஸஂயோஜ்ய விரேகார்தஂ ப்ரயோஜயேத்||௭௪||

ததேத்யாதிநா ஷாடவாதியோகாந் தஶாஹ| தஶ ஷாடவாதயோ “பதரஷாடவராகலேஹமோதகோத்காரிகாதர்பணஶாகமாஂஸரஸயூஷமத்யாநாஂ” (க.அ.௧) இதி க்ரந்தேந மதநகல்போக்தாஃ||௭௪||

Adhikarana 29 (75-76) · Śloka 76

பவதஶ்சாத்ர- த்வக்கேஶராம்ராதகதாடிமைலாஸிதோபலாமாக்ஷிகமாதுலுங்கைஃ| மத்யைஸ்ததாऽம்லைஶ்ச மநோநுகூலைர்யுக்தாநி தேயாநி விரேசநாநி||௭௫|| ஶீதாம்புநா பீதவதஶ்ச தஸ்ய ஸிஞ்சேந்முகஂ சர்திவிகாதஹேதோஃ| ஹத்யாஂஶ்ச மத்புஷ்பபலப்ரவாலாநம்லஂ ச தத்யாதுபஜிக்ரணார்தம்||௭௬||

ஸம்ப்ரதி தஶோத்தரஂ யோகஶதமபிதாய வாந்திநிராஸார்தஂ கத்யத்ரயேண ஸமஂ விரேசநப்ரயோகாநாஹ- த்வக்கேஶரேத்யாதி||௭௫-௭௬||

Adhikarana 30 (77-80) · Śloka 80

தத்ர ஶ்லோகாஃ- ஏகோऽம்லாதிபிரஷ்டௌ ச தஶ த்வௌ ஸைந்தவாதிபிஃ| மூத்ரேऽஷ்டாதஶ யஷ்ட்யாஂ த்வௌ ஜீவகாதௌ சதுர்தஶ||௭௭|| க்ஷீராதௌ ஸப்த லேஹேऽஷ்டௌ சத்வாரஃ ஸிதயாऽபி ச| பாநகாதிஷு பஞ்சைவ ஷடதௌ பஞ்ச மோதகாஃ||௭௮|| சத்வாரஶ்ச கதே க்ஷீரே த்வௌ சூர்ணே தர்பணே ததா| த்வௌ மத்யே காஞ்ஜிகே த்வௌ ச தஶாந்யே ஷாடவாதிஷு||௭௯|| ஶ்யாமாயாஸ்த்ரிவதாயாஶ்ச கல்பேऽஸ்மிந் ஸமுதாஹதம்| ஶதஂ தஶோத்தரஂ ஸித்தஂ யோகாநாஂ பரமர்ஷிணா||௮௦||

ஏகோऽம்லாதிபிரித்யாதிஸங்க்ரஹோ வ்யக்தார்தஃ| யஷ்ட்யாஂ த்வாவிதி ‘யஷ்ட்யாஹ்வஂ விதிநா’ இதி ஜீவகாதாவேகஃ, மதுகேத்யாதிநா சாபரஃ||௭௭-௮௦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 7

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே கல்பஸ்தாநே ஶ்யாமாத்ரிவத்கல்போ நாம ஸப்தமோऽத்யாயஃ||௭||

இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாஂ கல்பஸ்தாநே ஶ்யாமாத்ரிவத்கல்போ நாம ஸப்தமோऽத்யாயஃ||௭||