Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

9. tilvakakalpaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஸ்தில்வககல்பஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||

View original

अथातस्तिल्वककल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

சதுரங்குலவத்தில்வகஸ்யாநபாயித்வாச்சதுரங்குலகல்பாநந்தரஂ தில்வககல்போऽபிதீயதே||௧-௨||

Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5

தில்வகஸ்து மதோ லோத்ரோ பஹத்பத்ரஸ்திரீடகஃ| தஸ்ய மூலத்வசஂ ஶுஷ்காமந்தர்வல்கலவர்ஜிதாம்||௩|| சூர்ணயேத்து த்ரிதா கத்வா த்வௌ பாகௌ ஶ்சோதயேத்ததஃ| லோத்ரஸ்யைவ கஷாயேண ததீயஂ தேந பாவயேத்||௪|| பாகஂ தஂ தஶமூலஸ்ய புநஃ க்வாதேந பாவயேத்| ஶுஷ்கஂ சூர்ணஂ புநஃ கத்வா தத ஊர்த்வஂ ப்ரயோஜயேத்||௫||

View original

तिल्वकस्तु मतो लोध्रो बृहत्पत्रस्तिरीटकः| तस्य मूलत्वचं शुष्कामन्तर्वल्कलवर्जिताम्||३|| चूर्णयेत्तु त्रिधा कृत्वा द्वौ भागौ श्चोतयेत्ततः| लोध्रस्यैव कषायेण तृतीयं तेन भावयेत्||४|| भागं तं दशमूलस्य पुनः क्वाथेन भावयेत्| शुष्कं चूर्णं पुनः कृत्वा तत ऊर्ध्वं प्रयोजयेत्||५||

🔊 Audio coming soon

அந்தர்வல்கலவர்ஜிதாமிதி தில்வகஸ்யாந்தர்வல்கலஂ கடிநஂ பவதி, ததர்தஂ தத்வர்ஜநம்| ஶ்சோதயேதிதி வசநேந ஷட்குணத்ரவேணைகவிஂஶதிவாராந் ஸ்ராவயேதிதி ஜ்ஞேயஂ, மதநபலகல்பே ஏவம்பூதஸ்யைவ ஸ்ராவணஸ்ய தஷ்டத்வாத்| பாவநாவிதிஶ்ச நிரந்தரஂ வ்யாகத ஏவ||௩-௫||

Adhikarana 3 (6) · Śloka 6

ததிதக்ரஸுராமண்டமூத்ரைர்பதரஸீதுநா | ரஸேநாமலகாநாஂ வா ததஃ பாணிதலஂ பிபேத்||௬||

View original

दधितक्रसुरामण्डमूत्रैर्बदरसीधुना | रसेनामलकानां वा ततः पाणितलं पिबेत्||६||

🔊 Audio coming soon

ததிமண்டேத்யாதிநா பிபேதித்யந்தேந பஞ்ச யோகாஃ||௬||

Adhikarana 4 (7) · Śloka 8

மேஷஶங்க்யபயாகஷ்ணாசித்ரகைஃ ஸலிலே ஶதே| மருஜாந் ஸுநுயாத்தச்ச ஜாதஂ ஸௌவீரகஂ யதா||௭|| பவேதஞ்ஜலிநா தஸ்ய லோத்ரகல்கஂ பிபேத் ஸதா|௮|

View original

मेषशृङ्ग्यभयाकृष्णाचित्रकैः सलिले शृते| मरुजान् सुनुयात्तच्च जातं सौवीरकं यदा||७|| भवेदञ्जलिना तस्य लोध्रकल्कं पिबेत् सदा|८|

🔊 Audio coming soon

மேஷஶங்கீத்யாதிநா விஶிஷ்டஸௌவீரகேண யோக ஏகஃ| மருஜா பஷ்டயவாஃ||௭||-

Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 10

ஸுராஂ லோத்ரகஷாயேண ஜாதாஂ பக்ஷஸ்திதாஂ பிபேத்||௮|| தந்தீசித்ரகயோர்த்ரோணே ஸலிலஸ்யாடகஂ பதக்| ஸமுத்க்வாத்ய குடஸ்யைகாஂ துலாஂ லோத்ரஸ்ய சாஞ்ஜலிம்||௯|| ஆவபேத்தத் பரஂ பக்ஷாந்மத்யபாநாஂ விரேசநம்|௧௦|

View original

सुरां लोध्रकषायेण जातां पक्षस्थितां पिबेत्||८|| दन्तीचित्रकयोर्द्रोणे सलिलस्याढकं पृथक्| समुत्क्वाथ्य गुडस्यैकां तुलां लोध्रस्य चाञ्जलिम्||९|| आवपेत्तत् परं पक्षान्मद्यपानां विरेचनम्|१०|

🔊 Audio coming soon

ஸுராமித்யாதிநா ஸுராயோகமாஹ| தந்தீத்யாதிநைகமரிஷ்டயோகமாஹ| தந்தீசித்ரகயோராடகஂ பதக் ஸலிலத்ரோணே பசேத்| தில்வகசூர்ணமாவாபஃ||௮-௯||-

Adhikarana 6 (10) · Śloka 11

கம்பில்லககஷாயேண தஶகத்வஃ ஸுபாவிதாம்||௧௦|| மாத்ராஂ கம்பில்லகஸ்யைவ கஷாயேண புநஃ பிபேத்|௧௧|

View original

कम्पिल्लककषायेण दशकृत्वः सुभाविताम्||१०|| मात्रां कम्पिल्लकस्यैव कषायेण पुनः पिबेत्|११|

🔊 Audio coming soon

கம்பில்லகேத்யாதிநா கம்பில்லகயோகமாஹ| கம்பில்லகஃ குண்டாரோசநிகா| மாத்ராமிதி தில்வகசூர்ணமாத்ராம்||௧௦||-

Adhikarana 7 (11-13) · Śloka 13

சதுரங்குலகல்பேந லேஹோऽந்யஃ கார்ய ஏவ ச||௧௧|| த்ரிபலாயாஃ கஷாயேண ஸஸர்பிர்மதுபாணிதஃ| லோத்ரசூர்ணயுதஃ ஸித்தோ லேஹஃ ஶ்ரேஷ்டோ விரேசநே||௧௨|| தில்வகஸ்ய கஷாயேண கல்கேந ச ஸஶர்கரஃ| ஸகதஃ ஸாதிதோ லேஹஃ ஸ ச ஶ்ரேஷ்டோ விரேசநே||௧௩||

View original

चतुरङ्गुलकल्पेन लेहोऽन्यः कार्य एव च||११|| त्रिफलायाः कषायेण ससर्पिर्मधुफाणितः| लोध्रचूर्णयुतः सिद्धो लेहः श्रेष्ठो विरेचने||१२|| तिल्वकस्य कषायेण कल्केन च सशर्करः| सघृतः साधितो लेहः स च श्रेष्ठो विरेचने||१३||

🔊 Audio coming soon

சதுரங்குலேத்யாதிநா ப்ரதமோ லேஹஃ| சதுரங்குலகல்பேநேதி ‘கஷாயேணாதவா தஸ்ய’ (க.அ.௮) இத்யாதிநோக்தவிதாநேந| தேநாத்ர தில்வகக்வாதேந குடாந்விதத்ரிவச்சூர்ணஂ பக்த்வா லேஹஃ கர்தவ்யஃ| த்ரிபலாயா இத்யாதிநா த்விதீயோ லேஹஃ| தில்வகஸ்யேத்யாதிநா ததீயஃ||௧௧-௧௩||

Adhikarana 8 (14-16) · Śloka 16

அஷ்டாஷ்டௌ த்ரிவதாதீநாஂ முஷ்டீஂஸ்து ஸநகாந் பதக்| த்ரோணேऽபாஂ ஸாதயேத் பாதஶேஷே ப்ரஸ்தஂ கதாத் பசேத்||௧௪|| பிஷ்டைஸ்தைரேவ பில்வாஂஶைஃ ஸமூத்ரலவணைரத| ததோ மாத்ராஂ பிபேத் காலே ஶ்ரேஷ்டமேதத்விரேசநம்||௧௫|| லோத்ரகல்கேந மூத்ராம்லலவணைஶ்ச பசேத்கதம்| சதுரங்குலகல்பேந ஸர்பிஷீ த்வே ச ஸாதயேத்||௧௬||

View original

अष्टाष्टौ त्रिवृतादीनां मुष्टींस्तु सनखान् पृथक्| द्रोणेऽपां साधयेत् पादशेषे प्रस्थं घृतात् पचेत्||१४|| पिष्टैस्तैरेव बिल्वांशैः समूत्रलवणैरथ| ततो मात्रां पिबेत् काले श्रेष्ठमेतद्विरेचनम्||१५|| लोध्रकल्केन मूत्राम्ललवणैश्च पचेद्घृतम्| चतुरङ्गुलकल्पेन सर्पिषी द्वे च साधयेत्||१६||

🔊 Audio coming soon

அஷ்டாஷ்டாவித்யாதிநா ப்ரதமஂ கதம்| ஸநகாநிதி வித்யமாநநகாந்| அத்ர த்ரிவதாதிகஹீதலோத்ரஸ்ய ப்ரதாநத்வாத்த்விகுணோ பாகோ பவதி| உக்தஂ ஹி ஜதூகர்ணே- “த்ரிவதாதித்விகுணோ லோத்ரக்வாதஃ” இதி| ஸமபாகத்வே து லோத்ரப்ரயோகத்வஸ்ய கேந விஶேஷஃ ஸ்யாத், தஸ்மாத் யதாவ்யாக்யாதமேவ ஸாது| லவணமப்யத்ர பலாஂஶமேவ| லோத்ரேத்யாதி த்விதீயஂ கதம்| சதுரங்குலேத்யாதிநா கதத்வயமதிதிஶ்யதே| ஏவஂ கதேந சத்வாரோ யோகா பவந்தி| சதுரங்குலகதே ச “சதுரங்குலஸித்தாத்” (க.அ.௮) இத்யாதிநா, ததா “ததேவ தஶமூலஸ்ய” (க.அ.௮) இத்யாதிநா ப்ரோக்தே ஜ்ஞேயே; ததா ச சதுரங்குலகல்பேந லோத்ராதிநா த்வே லோத்ரகதே பவதஃ||௧௪-௧௬||

Adhikarana 9 (17-18) · Śloka 18

தத்ர ஶ்லோகௌ- பஞ்ச தத்யாதிபிஸ்த்வேகா ஸுரா ஸௌவீரகேண ச| ஏகோऽரிஷ்டஸ்ததா யோக ஏகஃ கம்பில்லகேந ச||௧௭|| லேஹாஸ்த்ரயோ கதேநாபி சத்வாரஃ ஸம்ப்ரகீர்திதாஃ| யோகாஸ்தே லோத்ரமூலாநாஂ கல்பே ஷோடஶ தர்ஶிதாஃ||௧௮||

View original

तत्र श्लोकौ- पञ्च दध्यादिभिस्त्वेका सुरा सौवीरकेण च| एकोऽरिष्टस्तथा योग एकः कम्पिल्लकेन च||१७|| लेहास्त्रयो घृतेनापि चत्वारः सम्प्रकीर्तिताः| योगास्ते लोध्रमूलानां कल्पे षोडश दर्शिताः||१८||

🔊 Audio coming soon

பஞ்ச தத்யாதிபிரித்யாதிஸங்க்ரஹோ வ்யக்தஃ||௧௭-௧௮||

Adhikarana puShpikA · Śloka 9

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே கல்பஸ்தாநே தில்வககல்போ நாம நவமோऽத்யாயஃ||௯||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने तिल्वककल्पो नाम नवमोऽध्यायः||९||

🔊 Audio coming soon

இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாஂ கல்பஸ்தாநே தில்வககல்போ நாம நவமோऽத்யாயஃ||௯||

9. tilvakakalpaḥ — Charaka Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi