Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతస్తిల్వకకల్పం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
अथातस्तिल्वककल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
చతురంగులవత్తిల్వకస్యానపాయిత్వాచ్చతురంగులకల్పానంతరం తిల్వకకల్పోఽభిధీయతే||1-2||
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
తిల్వకస్తు మతో లోధ్రో బృహత్పత్రస్తిరీటకః| తస్య మూలత్వచం శుష్కామంతర్వల్కలవర్జితాం||3|| చూర్ణయేత్తు త్రిధా కృత్వా ద్వౌ భాగౌ శ్చోతయేత్తతః| లోధ్రస్యైవ కషాయేణ తృతీయం తేన భావయేత్||4|| భాగం తం దశమూలస్య పునః క్వాథేన భావయేత్| శుష్కం చూర్ణం పునః కృత్వా తత ఊర్ధ్వం ప్రయోజయేత్||5||
तिल्वकस्तु मतो लोध्रो बृहत्पत्रस्तिरीटकः| तस्य मूलत्वचं शुष्कामन्तर्वल्कलवर्जिताम्||३|| चूर्णयेत्तु त्रिधा कृत्वा द्वौ भागौ श्चोतयेत्ततः| लोध्रस्यैव कषायेण तृतीयं तेन भावयेत्||४|| भागं तं दशमूलस्य पुनः क्वाथेन भावयेत्| शुष्कं चूर्णं पुनः कृत्वा तत ऊर्ध्वं प्रयोजयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
అంతర్వల్కలవర్జితామితి తిల్వకస్యాంతర్వల్కలం కఠినం భవతి, తదర్థం తద్వర్జనం| శ్చోతయేదితి వచనేన షడ్గుణద్రవేణైకవింశతివారాన్ స్రావయేదితి జ్ఞేయం, మదనఫలకల్పే ఏవంభూతస్యైవ స్రావణస్య దృష్టత్వాత్| భావనావిధిశ్చ నిరంతరం వ్యాకృత ఏవ||3-5||
Adhikarana 3 (6) · Śloka 6
దధితక్రసురామండమూత్రైర్బదరసీధునా | రసేనామలకానాం వా తతః పాణితలం పిబేత్||6||
दधितक्रसुरामण्डमूत्रैर्बदरसीधुना | रसेनामलकानां वा ततः पाणितलं पिबेत्||६||
🔊 Audio coming soon
దధిమండేత్యాదినా పిబేదిత్యంతేన పంచ యోగాః||6||
Adhikarana 4 (7) · Śloka 8
మేషశృంగ్యభయాకృష్ణాచిత్రకైః సలిలే శృతే| మరుజాన్ సునుయాత్తచ్చ జాతం సౌవీరకం యదా||7|| భవేదంజలినా తస్య లోధ్రకల్కం పిబేత్ సదా|8|
मेषशृङ्ग्यभयाकृष्णाचित्रकैः सलिले शृते| मरुजान् सुनुयात्तच्च जातं सौवीरकं यदा||७|| भवेदञ्जलिना तस्य लोध्रकल्कं पिबेत् सदा|८|
🔊 Audio coming soon
మేషశృంగీత్యాదినా విశిష్టసౌవీరకేణ యోగ ఏకః| మరుజా భృష్టయవాః||7||-
Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 10
సురాం లోధ్రకషాయేణ జాతాం పక్షస్థితాం పిబేత్||8|| దంతీచిత్రకయోర్ద్రోణే సలిలస్యాఢకం పృథక్| సముత్క్వాథ్య గుడస్యైకాం తులాం లోధ్రస్య చాంజలిం||9|| ఆవపేత్తత్ పరం పక్షాన్మద్యపానాం విరేచనం|10|
सुरां लोध्रकषायेण जातां पक्षस्थितां पिबेत्||८|| दन्तीचित्रकयोर्द्रोणे सलिलस्याढकं पृथक्| समुत्क्वाथ्य गुडस्यैकां तुलां लोध्रस्य चाञ्जलिम्||९|| आवपेत्तत् परं पक्षान्मद्यपानां विरेचनम्|१०|
🔊 Audio coming soon
సురామిత్యాదినా సురాయోగమాహ| దంతీత్యాదినైకమరిష్టయోగమాహ| దంతీచిత్రకయోరాఢకం పృథక్ సలిలద్రోణే పచేత్| తిల్వకచూర్ణమావాపః||8-9||-
Adhikarana 6 (10) · Śloka 11
కంపిల్లకకషాయేణ దశకృత్వః సుభావితాం||10|| మాత్రాం కంపిల్లకస్యైవ కషాయేణ పునః పిబేత్|11|
कम्पिल्लककषायेण दशकृत्वः सुभाविताम्||१०|| मात्रां कम्पिल्लकस्यैव कषायेण पुनः पिबेत्|११|
🔊 Audio coming soon
కంపిల్లకేత్యాదినా కంపిల్లకయోగమాహ| కంపిల్లకః గుండారోచనికా| మాత్రామితి తిల్వకచూర్ణమాత్రాం||10||-
Adhikarana 7 (11-13) · Śloka 13
చతురంగులకల్పేన లేహోఽన్యః కార్య ఏవ చ||11|| త్రిఫలాయాః కషాయేణ ససర్పిర్మధుఫాణితః| లోధ్రచూర్ణయుతః సిద్ధో లేహః శ్రేష్ఠో విరేచనే||12|| తిల్వకస్య కషాయేణ కల్కేన చ సశర్కరః| సఘృతః సాధితో లేహః స చ శ్రేష్ఠో విరేచనే||13||
चतुरङ्गुलकल्पेन लेहोऽन्यः कार्य एव च||११|| त्रिफलायाः कषायेण ससर्पिर्मधुफाणितः| लोध्रचूर्णयुतः सिद्धो लेहः श्रेष्ठो विरेचने||१२|| तिल्वकस्य कषायेण कल्केन च सशर्करः| सघृतः साधितो लेहः स च श्रेष्ठो विरेचने||१३||
🔊 Audio coming soon
చతురంగులేత్యాదినా ప్రథమో లేహః| చతురంగులకల్పేనేతి ‘కషాయేణాథవా తస్య’ (క.అ.8) ఇత్యాదినోక్తవిధానేన| తేనాత్ర తిల్వకక్వాథేన గుడాన్వితత్రివృచ్చూర్ణం పక్త్వా లేహః కర్తవ్యః| త్రిఫలాయా ఇత్యాదినా ద్వితీయో లేహః| తిల్వకస్యేత్యాదినా తృతీయః||11-13||
Adhikarana 8 (14-16) · Śloka 16
అష్టాష్టౌ త్రివృతాదీనాం ముష్టీంస్తు సనఖాన్ పృథక్| ద్రోణేఽపాం సాధయేత్ పాదశేషే ప్రస్థం ఘృతాత్ పచేత్||14|| పిష్టైస్తైరేవ బిల్వాంశైః సమూత్రలవణైరథ| తతో మాత్రాం పిబేత్ కాలే శ్రేష్ఠమేతద్విరేచనం||15|| లోధ్రకల్కేన మూత్రామ్లలవణైశ్చ పచేద్ఘృతం| చతురంగులకల్పేన సర్పిషీ ద్వే చ సాధయేత్||16||
अष्टाष्टौ त्रिवृतादीनां मुष्टींस्तु सनखान् पृथक्| द्रोणेऽपां साधयेत् पादशेषे प्रस्थं घृतात् पचेत्||१४|| पिष्टैस्तैरेव बिल्वांशैः समूत्रलवणैरथ| ततो मात्रां पिबेत् काले श्रेष्ठमेतद्विरेचनम्||१५|| लोध्रकल्केन मूत्राम्ललवणैश्च पचेद्घृतम्| चतुरङ्गुलकल्पेन सर्पिषी द्वे च साधयेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
అష్టాష్టావిత్యాదినా ప్రథమం ఘృతం| సనఖానితి విద్యమాననఖాన్| అత్ర త్రివృదాదిగృహీతలోధ్రస్య ప్రధానత్వాద్ద్విగుణో భాగో భవతి| ఉక్తం హి జతూకర్ణే- “త్రివృదాదిద్విగుణో లోధ్రక్వాథః” ఇతి| సమభాగత్వే తు లోధ్రప్రయోగత్వస్య కేన విశేషః స్యాత్, తస్మాద్ యథావ్యాఖ్యాతమేవ సాధు| లవణమప్యత్ర పలాంశమేవ| లోధ్రేత్యాది ద్వితీయం ఘృతం| చతురంగులేత్యాదినా ఘృతద్వయమతిదిశ్యతే| ఏవం ఘృతేన చత్వారో యోగా భవంతి| చతురంగులఘృతే చ “చతురంగులసిద్ధాత్” (క.అ.8) ఇత్యాదినా, తథా “తదేవ దశమూలస్య” (క.అ.8) ఇత్యాదినా ప్రోక్తే జ్ఞేయే; తథా చ చతురంగులకల్పేన లోధ్రాదినా ద్వే లోధ్రఘృతే భవతః||14-16||
Adhikarana 9 (17-18) · Śloka 18
తత్ర శ్లోకౌ- పంచ దధ్యాదిభిస్త్వేకా సురా సౌవీరకేణ చ| ఏకోఽరిష్టస్తథా యోగ ఏకః కంపిల్లకేన చ||17|| లేహాస్త్రయో ఘృతేనాపి చత్వారః సంప్రకీర్తితాః| యోగాస్తే లోధ్రమూలానాం కల్పే షోడశ దర్శితాః||18||
तत्र श्लोकौ- पञ्च दध्यादिभिस्त्वेका सुरा सौवीरकेण च| एकोऽरिष्टस्तथा योग एकः कम्पिल्लकेन च||१७|| लेहास्त्रयो घृतेनापि चत्वारः सम्प्रकीर्तिताः| योगास्ते लोध्रमूलानां कल्पे षोडश दर्शिताः||१८||
🔊 Audio coming soon
పంచ దధ్యాదిభిరిత్యాదిసంగ్రహో వ్యక్తః||17-18||
Adhikarana puShpikA · Śloka 9
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతేఽప్రాప్తే దృఢబలసంపూరితే కల్పస్థానే తిల్వకకల్పో నామ నవమోఽధ్యాయః||9||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने तिल्वककल्पो नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon
ఇతి శ్రీచక్రపాణిదత్తవిరచితాయామాయుర్వేదదీపికాయాం చరకతాత్పర్యటీకాయాం కల్పస్థానే తిల్వకకల్పో నామ నవమోఽధ్యాయః||9||