Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਬਸ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯ||੨||
अथातो बस्तिसिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेय||२||
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਰਿਮਰ੍ਮੀਯਾਯਾਂ ਬਹੁਰੋਗਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਾਦ੍ਬਹੁਰੋਗਹਿਤਬਸ੍ਤਿਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਾਰ੍ਥਂ ਬਸ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿਰੁਚ੍ਯਤੇ| ਅਤ੍ਰੈਵ ਬਸ੍ਤਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਿਦ੍ਧਿਬਸ੍ਤਯੋਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾ ਅਭਿਪ੍ਰੇਤਾਃ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਬਸ੍ਤੀਨਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤਾਨਾਂ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਰੋਗੇਸੁ| ਸ਼ਣ੍ਵਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ ! ਗਦਤਃ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਾਂ ਭਿਸਜਾਮ੍||੩||
सिद्धानां बस्तीनां शस्तानां तेषु तेषु रोगेषु| शृण्वग्निवेश ! गदतः सिद्धिं सिद्धिप्रदां भिषजाम्||३||
🔊 Audio coming soon
ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਮਿਤਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਫਲਾਨਾਮ੍| ਤੇਸੁ ਤੇਸ੍ਵਿਤਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਵਾਤਗਦਾਦਿਸੁ| ਸਿਦ੍ਧਿਮਿਤਿ ਬਸ੍ਤਿਨਿਸ੍ਪਾਦਿਕਾਂ, ਕਿਂਵਾ ਬਸ੍ਤ੍ਯਭਿਧਾਯਕਗ੍ਰਨ੍ਥਮ੍||੩||
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
ਬਲਦੋਸਕਾਲਰੋਗਪ੍ਰਕਤੀਃ ਪ੍ਰਵਿਭਜ੍ਯ ਯੋਜਿਤਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਵੈਃ ਸ੍ਵੈਰੌਸਧਵਰ੍ਗੈਃ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ਨਿਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ||੪|| ਕਰ੍ਮਾਨ੍ਯਦ੍ਬਸ੍ਤਿਸਮਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਸੁਖਵਿਸ਼ੋਧਿਤ੍ਵਾਤ੍| ਆਸ਼੍ਵਪਤਰ੍ਪਣਤਰ੍ਪਣਯੋਗਾਚ੍ਚ ਨਿਰਤ੍ਯਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ||੫||
बलदोषकालरोगप्रकृतीः प्रविभज्य योजिताः सम्यक् स्वैः स्वैरौषधवर्गैः स्वान् स्वान् रोगान्नियच्छन्ति||४|| कर्मान्यद्बस्तिसमं न विद्यते शीघ्रसुखविशोधित्वात्| आश्वपतर्पणतर्पणयोगाच्च निरत्ययत्वाच्च||५||
🔊 Audio coming soon
ਬਸ੍ਤੇਰਿਤਿਕਰ੍ਤਵ੍ਯਤਾਂ ਗੁਣਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨੀਯਬਸ੍ਤ੍ਯਙ੍ਗਭੂਤਾਨਾਹ- ਬਲਦੋਸੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ੍ਰ ਚ ਬਲਾਦੌ ਯਥਾਪ੍ਰਧਾਨਮਿਹ ਗਹੀਤੇ ਸਰ੍ਵਪਰੀਕ੍ਸਾਵਰੋਧੋ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯਃ; “ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦੋਸੌਸਧ ... ” (ਸਿ.ਅ.੩) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਕ੍ਤੋਪ੍ਯਯਮਰ੍ਥਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਕਰਣਵਸ਼ਾਦੁਚ੍ਯਤੇ| ਸ੍ਵੈਃ ਸ੍ਵੈਰੌਸਧਵਰ੍ਗੈਰਿਤਿ ਯਥਾਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤੈਰੌਸਧੈਃ| ਸ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਨਿਤਿ ਤਤ੍ਤਦ੍ਬਸ੍ਤਿਵਿਧੇਯੌਸਧਪ੍ਰਸ਼ਮਨੀਯਾਨ੍| ਆਸ਼੍ਵਪਤਪਰ੍ਣਤਰ੍ਪਣਯੋਗਾਦਿਤਿ ਅਪਤਰ੍ਪਣਾਰ੍ਥਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰਨ੍ਯਾਪਤਰ੍ਪਣਭੇਸਜੇਭ੍ਯਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਪਤਰ੍ਪਣਂ ਕਰੋਤਿ; ਏਵਂ ਤਰ੍ਪਣਦ੍ਰਵ੍ਯਯੁਕ੍ਤੋਪਿ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਿਤਰਤਰ੍ਪਣਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਤਰ੍ਪਣਂ ਕਰੋਤਿ||੪-੫||
Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 8
ਸਤ੍ਯਪਿ ਦੋਸਹਰਤ੍ਵੇ ਕਟੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਾਦਿ ਭੇਸਜਾਦਾਨਾਤ੍| ਦੁਃਖੋਦ੍ਗਾਰੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਹਦ੍ਯਤ੍ਵਕੋਸ੍ਠਰੁਜਾ ਵਿਰੇਕੇ ਸ੍ਯੁਃ||੬|| ਅਵਿਰੇਚ੍ਯੌ ਸ਼ਿਸ਼ੁਵਦ੍ਧੌ ਤਾਵਪ੍ਰਾਪ੍ਤਪ੍ਰਹੀਨਧਾਤੁਬਲੌ| ਆਸ੍ਥਾਪਨਮੇਵ ਤਯੋਃ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਕਦੁਤ੍ਤਮਂ ਕਰ੍ਮ||੭|| ਬਲਵਰ੍ਣਹਰ੍ਸਮਾਰ੍ਦਵਗਾਤ੍ਰਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਨਣਾਂ ਦਦਾਤ੍ਯਾਸ਼ੁ|੮|
सत्यपि दोषहरत्वे कटुतीक्ष्णोष्णादि भेषजादानात्| दुःखोद्गारोत्क्लेशाहृद्यत्वकोष्ठरुजा विरेके स्युः||६|| अविरेच्यौ शिशुवृद्धौ तावप्राप्तप्रहीनधातुबलौ| आस्थापनमेव तयोः सर्वार्थकृदुत्तमं कर्म||७|| बलवर्णहर्षमार्दवगात्रस्नेहान्नृणां ददात्याशु|८|
🔊 Audio coming soon
ਬਸ੍ਤ੍ਯਪੇਕ੍ਸ੍ਯਾ ਸ਼ੋਧਨਾਨ੍ਤਰੇਣ ਦੋਸਹਰਣੇ ਦੋਸਮਾਹ- ਸਤ੍ਯਪੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਟੁਕਾਦਿਭੇਸਜੈਰ੍ਵਿਰੇਕਦਾਨਾਦ੍ਦੁਃਖਂ ਚੋਦ੍ਗਾਰਸ਼੍ਚੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਸ਼੍ਚਾਹਦ੍ਯਤ੍ਵਂ ਚ ਕੋਸ੍ਠਰੁਜਾਸ਼੍ਚੈਤੈ ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤਿ; ਤਤ੍ਰ ਦੁਃਖਂ ਕਟੁਕਾਦਿਨਾ ਰਸੇਨੋਦ੍ਵੇਗਾਦੇਵ ਭਵਤਿ; ਏਤੇ ਦੋਸਾ ਬਸ੍ਤੌ ਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਭਾਵਃ| ਵਿਰੇਕਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵਮਨਵਿਰੇਕਾਵਪਿ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯੌ; ਕਿਂਵਾ ਵਮਨਂ ਬਸ੍ਤਿਨਾ ਸਮਮਤ੍ਯਨ੍ਤਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਵਾਦੇਵ ਨੋਦਾਹਤਂ, ਵਿਰੇਕਸ੍ਤੁ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇਪਿ ਦੋਸੇ ਬਸ੍ਤਿਵਿਸਯੇ ਭਵਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਰੇਕਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿ ਬਸ੍ਤੇਃ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਮਿਹੋਚ੍ਯਤੇ| ਅਵਿਰੇਕਾਦਿਵਿਸਯੇ ਬਸ੍ਤੇਰ੍ਯੌਗਿਕਤਯਾ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਮਾਹ- ਅਵਿਰੇਚ੍ਯਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਾਵਿਤ੍ਯਾਦੌ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯਮ੍- ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਧਾਤੁਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤਬਲਸ਼੍ਚ ਬਾਲਃ, ਪ੍ਰਹੀਣਧਾਤੁਃ ਪ੍ਰਹੀਣਬਲਸ਼੍ਚ ਵਦ੍ਧਃ, ਏਵਮ੍ਭੂਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚਾਵਿਰੇਚ੍ਯਾਵੇਤੌ| ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਕਦਿਤਿ ਨਿਰਤ੍ਯਯਦੋਸਹਰਣਬਂਹਣਾਦਿਕਤ੍||੬-੭||-
Adhikarana 5 (8-10) · Śloka 10
ਅਨੁਵਾਸਨਂ ਨਿਰੂਹਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ||੮|| ਸ਼ਾਖਾਵਾਤਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਸਕੁਞ੍ਚਿਤਸ੍ਤਬ੍ਧਭਗ੍ਨਰੁਗ੍ਣਾਨਾਮ੍ | ਵਿਟ੍ਸਙ੍ਗਾਧ੍ਮਾਨਾਰੁਚਿਪਰਿਕਰ੍ਤਿਰੁਗਾਦਿਸੁ ਚ ਸ਼ਸ੍ਤਃ||੯|| ਉਸ੍ਣਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਸ਼ੀਤਾਞ੍ਛੀਤਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਤਥਾ ਸੁਖੋਸ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ| ਤਦ੍ਯੋਗ੍ਯੌਸਧਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਬਸ੍ਤੀਨ੍ ਸਨ੍ਤਰ੍ਕ੍ਯ ਵਿਨਿਯੁਜ੍ਯਾਤ੍||੧੦||
अनुवासनं निरूहश्चोत्तरबस्तिश्च स त्रिविधः||८|| शाखावातार्तानां सकुञ्चितस्तब्धभग्नरुग्णानाम् | विट्सङ्गाध्मानारुचिपरिकर्तिरुगादिषु च शस्तः||९|| उष्णार्तानां शीताञ्छीतार्तानां तथा सुखोष्णांश्च| तद्योग्यौषधयुक्तान् बस्तीन् सन्तर्क्य विनियुज्यात्||१०||
🔊 Audio coming soon
ਬਸ੍ਤੇਰ੍ਭੇਦਾਨਾਹ- ਅਨੁਵਾਸਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਦ੍ਯੋਗ੍ਯੌਸਧਯੁਕ੍ਤਾਨਿਤਿ ਉਸ੍ਣਾਰ੍ਤਿਹਰੇਣ ਸ਼ੀਤਾਰ੍ਤਿਹਰੇਣ ਵਾ ਔਸਧੇਨ ਕਲ੍ਪਿਤਾਨ੍||੮-੧੦||
Adhikarana 6 (11-12) · Śloka 12
ਬਸ੍ਤੀਨ੍ਨ ਬਂਹਣੀਯਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਵਿਸ਼ੋਧਨੀਯੇਸੁ| ਮੇਦਸ੍ਵਿਨੋ ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯਾ ਯੇਪਿ ਨਰਾਃ ਕੁਸ੍ਠਮੇਹਾਰ੍ਤਾਃ||੧੧|| ਨ ਕ੍ਸੀਣਕ੍ਸਤਦੁਰ੍ਬਲਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਕਸ਼ਸ਼ੁਸ੍ਕਦੇਹਾਨਾਮ੍| ਯੁਞ੍ਜਾਦ੍ਵਿਸ਼ੋਧਨੀਯਾਨ੍ ਦੋਸਨਿਬਦ੍ਧਾਯੁਸੋ ਯੇ ਚ||੧੨||
बस्तीन्न बृंहणीयान् दद्याद् व्याधिषु विशोधनीयेषु| मेदस्विनो विशोध्या येऽपि नराः कुष्ठमेहार्ताः||११|| न क्षीणक्षतदुर्बलमूर्च्छितकृशशुष्कदेहानाम्| युञ्जाद्विशोधनीयान् दोषनिबद्धायुषो ये च||१२||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸ਼ੋਧਨੀਯਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਧੀਨੁਦਾਹਰਤਿ- ਮੇਦਸ੍ਵਿਨ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯਾ ਯੇਪੀਤਿ ਭੂਰਿਦੋਸਤ੍ਵੇਨ ਯੇ ਸ਼ੋਧਨਾਰ੍ਹਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਦੋਸਨਿਬਦ੍ਧਾਯੁਸ ਇਤਿ ਦੋਸੇ ਮਲਾਦਿਰੂਪੇ ਦੇਹਸ੍ਥੇ ਨਿਬਦ੍ਧਮਾਯੁਰ੍ਯੇਸਾਂ ਸ਼ੋਸ੍ਯਤਿਦੁਰ੍ਬਲਪ੍ਰਭਤੀਨਾਂ ਤੇ ਤਥਾ; ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ ‘ਸ਼ੋਸੀ ਮੁਞ੍ਚਤਿ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਰੀਸਸ੍ਰਂਸਨਾਦਪਿ| ਅਬਲਾਪੇਕ੍ਸਿਣੀਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਯੋ ਵਿਰਿਚ੍ਯਤੇ’ (ਚਿ.ਅ.੮) ਇਤਿ||੧੧-੧੨||
Adhikarana 7 (13-14) · Śloka 14
ਵਾਜੀਕਰਣੇਸਕ੍ਪਿਤ੍ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਮਧੁਘਤਪਯੋਯੁਕ੍ਤਾਃ| ਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਸਤੈਲਮੂਤ੍ਰਾਰਨਾਲਲਵਣਾਸ਼੍ਚ ਕਫਵਾਤੇ||੧੩|| ਯੁਞ੍ਜਾਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਬਸ੍ਤਿਸ੍ਵਮ੍ਲਂ ਮੂਤ੍ਰਂ ਪਯਃ ਸੁਰਾਂ ਕ੍ਵਾਥਾਨ੍| ਅਵਿਰੋਧਾਦ੍ਧਾਤੂਨਾਂ ਰਸਯੋਨਿਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਜਲਮੁਸ੍ਣਮ੍||੧੪||
वाजीकरणेऽसृक्पित्तयोश्च मधुघृतपयोयुक्ताः| शस्ताः सतैलमूत्रारनाललवणाश्च कफवाते||१३|| युञ्जाद्द्रव्याणि बस्तिष्वम्लं मूत्रं पयः सुरां क्वाथान्| अविरोधाद्धातूनां रसयोनित्वाच्च जलमुष्णम्||१४||
🔊 Audio coming soon
ਕਾਰ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਬਸ੍ਤੀਨਾਂ ਸਂਸ੍ਕਾਰਵਿਸ਼ੇਸਾਨਾਹ- ਵਾਜੀਕਰਣੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਧੁਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪੋ ਬਸ੍ਤੌ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਸਾਮਾਨ੍ਯਵਿਧਾਨਲਬ੍ਧੋਪ੍ਯਧਿਕਮਾਤ੍ਰਯਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਾਰ੍ਥਮਵਸ਼੍ਯਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਾਰ੍ਥਂ ਚੇਹੋਚ੍ਯਤੇ| ਅਵਿਰੋਧਾਦ੍ਧਾਤੂਨਾਮਿਤਿ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ, ਤੇਨ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਂਸ੍ਕਾਰੇ ਅਮ੍ਲਾਦਿਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਯਦ੍ਧਾਤੁਵਿਰੋਧਿ ਨ ਭਵਤਿ ਤਦ੍ਦੇਯਂ, ਯਤ੍ਤੁ ਧਾਤੁਵਿਰੋਧਿ ਭਵਤਿ ਨ ਤਦ੍ਦੇਯਂ; ਵ੍ਯਾਧਿਤਪ੍ਰਕਤ੍ਯਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਯਦ੍ ਯਸ੍ਯ ਭਵਤਿ ਤਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਦੇਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਰਸਯੋਨਿਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਜਲਮੁਸ੍ਣਮਿਤਿ ਜਲਂ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਰਸਯੋਨਿਃ, ਤੇਨ ਤਦੁਸ੍ਣਂ ਸਤ੍ ਸਰ੍ਵਬਸ੍ਤਿਗਤਰਸਸ੍ਯ ਪੋਸਣਾਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਬਸ੍ਤਿਸੁ ਦੇਯਮ੍; ਏਤਚ੍ਚ ਜਲਂ ਬਸ੍ਤਿਸੁ ਸਾਕ੍ਸਾਤ੍ ਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਾਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਕਲ੍ਕਾਦਿਪੇਸਣੇ ਵਿਨਿਯੋਜ੍ਯਂ; ਕਿਂਵਾ ਅਤ੍ਰ ਤਦ੍ਵਚਨਪ੍ਰਾਮਾਣ੍ਯਾਦੇਵ ਜ੍ਞੇਯਂ; ਕਿਂਵਾ ਜਲਸ਼ਬ੍ਦੋਯਂ ਦ੍ਰਵੋਪਲਕ੍ਸਣਃ, ਤੇਨਾਮ੍ਲਾਦਿਦ੍ਰਵਦਾਨਸ੍ਯੈਵੇਯਮੁਪਪਤ੍ਤਿਃ| ਰਸਯੋਨਿਤ੍ਵਂ ਦ੍ਰਵਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਦੇਵਾਮ੍ਲਾਦੀਨਾਮੁਪਪਨ੍ਨਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਜਲਮੁਸ੍ਣਂ ਪ੍ਰਤਿਨਿਯਤਮੇਵ, ਚੂਰ੍ਣਬਸ੍ਤਾਵੇਵੇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਚੂਰ੍ਣਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਯਃ ਕੇਵਲਦ੍ਰਵੇਨ ਦੀਯਤੇ; ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇਪ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਯਥਾ “ਰਾਸ੍ਨਾਵਚਾਬਿਲ੍ਵਸ਼ਤਾਹ੍ਵਯੈਲਾਪੂਤੀਕਕਸ੍ਣਾਫਲਦਾਰੁਕੁਸ੍ਠੈਃ| ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍ਲੋਸ੍ਣਜਲਃ ਸਤੈਲਃ ਸ਼ੂਲਘ੍ਨ ਇਸ੍ਟਃ ਖਲੁ ਚੂਰ੍ਣਬਸ੍ਤਿਃ” ਇਤਿ||੧੩-੧੪||
Adhikarana 8 (15-17) · Śloka 17
ਸੁਰਦਾਰੁਸ਼ਤਾਹ੍ਵੈਲਾਕੁਸ੍ਠਮਧੁਕਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਸ੍ਨੇਹਾਃ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਨੁਲੋਮਭਾਗਾਃ ਸਸਰ੍ਸਪਾਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਲਵਣਮ੍||੧੫|| ਆਵਾਪਾ ਬਸ੍ਤੀਨਾਮਤਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਨਿ ਯੇਸੁ ਯਾਨਿ ਸ੍ਯੁਃ| ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸਹ ਕਸਾਯੈਸ੍ਤਾਨ੍ਯੁਤ੍ਤਰਤਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ||੧੬|| ਚਿਰਜਾਤਕਠਿਨਬਲੇਸੁ ਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ ਮਦਵਃ| ਸਪ੍ਰਤਿਵਾਪਕਸਾਯਾ ਯੋਜ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਨੁਵਾਸਨਨਿਰੂਹਾਃ||੧੭||
सुरदारुशताह्वैलाकुष्ठमधुकपिप्पलीमधुस्नेहाः| ऊर्ध्वानुलोमभागाः ससर्षपाः शर्करा लवणम्||१५|| आवापा बस्तीनामतः प्रयोज्यानि येषु यानि स्युः| युक्तानि सह कषायैस्तान्युत्तरतः प्रवक्ष्यामि||१६|| चिरजातकठिनबलेषु व्याधिषु तीक्ष्णा विपर्यये मृदवः| सप्रतिवापकषाया योज्यास्त्वनुवासननिरूहाः||१७||
🔊 Audio coming soon
ਸੁਰਦਾਰ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਬਸ੍ਤਿਸੁ ਦੋਸਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਵ੍ਯਸ੍ਤਸਮਸ੍ਤਵਿਧਯਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪ੍ਯਾਨਾਹ| ਆਵਾਪਾ ਬਸ੍ਤੀਨਾਮਿਤਿ ਬਸ੍ਤਿਸ੍ਵਾਵਾਪ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯਾਨੀਤਿ ਕਸਾਯਯੁਕ੍ਤਾਨਿ| ਚਿਰਜਾਤਕਠਿਨਬਲੇਸੁ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾ ਇਤਿ ਅਤ੍ਰੋਕ੍ਤਤੀਕ੍ਸ੍ਣਦ੍ਰਵ੍ਯਯੋਗੇਨ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਃ| ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ ਚੇਤਿ ਅਚਿਰਜਾਤੇ ਅਕਠਿਨਬਲੇ ਚ| ਅਨੁਵਾਸਨਨਿਰੂਹਾ ਇਤਿ ਅਨੁਵਾਸਨੇ ਕਸਾਯਯੋਗਃ ਸ੍ਨੇਹਸਾਧਨਾਰ੍ਥਮੇਵ, ਆਵਾਪਸ੍ਤ੍ਵਨੁਵਾਸਨੇਪਿ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯ ਏਵ; ਯਦੁਕ੍ਤਮਨ੍ਯਤ੍ਰ- “ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਮਦਨਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਂ ਮਧੁਕਂ ਵਚਾਮ੍| ਯੋਜਯੇਨ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਆਵਾਪਮਨੁਵਾਸਨੇ” ਇਤਿ||੧੫-੧੭||
Adhikarana 9 (18-24) · Śloka 24
ਅਰ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕੈਰਤਃ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਨਾਨਾਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ | ਬਸ੍ਤੀਨ੍ ਵੀਰ੍ਯਸਮੈਰ੍ਭਾਗੈਰ੍ਯਥਾਰ੍ਹਾਲੋਡਨਾਞ੍ਛਣੁ||੧੮|| ਬਿਲ੍ਵੋਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਃ ਸ਼੍ਯੋਨਾਕਃ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਃ ਪਾਟਲਿਸ੍ਤਥਾ| ਸ਼ਾਲਪਰ੍ਣੀ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ ਬਹਤ੍ਯੌ ਵਰ੍ਧਮਾਨਕਃ||੧੯|| ਯਵਾਃ ਕੁਲਤ੍ਥਾਃ ਕੋਲਾਨਿ ਸ੍ਥਿਰਾ ਚੇਤਿ ਤ੍ਰਯੋਨਿਲੇ| ਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਚਤੁਃਸ੍ਨੇਹਾਃ ਪਿਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਰਸਾਨ੍ਵਿਤਾਃ||੨੦|| ਨਲਵਞ੍ਜੁਲਵਾਨੀਰਸ਼ਤਪਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ੈਵਲਮ੍| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਸਾਰਿਵਾਨਨ੍ਤਾ ਪਯਸ੍ਯਾ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾ||੨੧|| ਚਨ੍ਦਨਂ ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਂ ਤੁਙ੍ਗਂ ਤੇ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਤ੍ਰਯਃ| ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਾਃ ਸਕ੍ਸੀਰਾ ਬਸ੍ਤਯੋ ਹਿਤਾਃ||੨੨|| ਅਰ੍ਕਸ੍ਤਥੈਵ ਚਾਲਰ੍ਕ ਏਕਾਸ੍ਠੀਲਾ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ| ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਮੁਸ੍ਤਂ ਪੀਤਦਾਰੁ ਕੁਟਨ੍ਨਟਮ੍||੨੩|| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਰੋਗਿਸੁ | ਸਕ੍ਸਾਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰਗੋਮੂਤ੍ਰਾ ਨਾਤਿਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਵਿਤਾ ਹਿਤਾਃ||੨੪||
अर्धश्लोकैरतः सिद्धान् नानाव्याधिषु सर्वशः | बस्तीन् वीर्यसमैर्भागैर्यथार्हालोडनाञ्छृणु||१८|| बिल्वोऽग्निमन्थः श्योनाकः काश्मर्यः पाटलिस्तथा| शालपर्णी पृश्निपर्णी बृहत्यौ वर्धमानकः||१९|| यवाः कुलत्थाः कोलानि स्थिरा चेति त्रयोऽनिले| शस्यन्ते सचतुःस्नेहाः पिशितस्य रसान्विताः||२०|| नलवञ्जुलवानीरशतपत्राणि शैवलम्| मञ्जिष्ठा सारिवाऽनन्ता पयस्या मधुयष्टिका||२१|| चन्दनं पद्मकोशीरं तुङ्गं ते पैत्तिके त्रयः| सशर्कराक्षौद्रघृताः सक्षीरा बस्तयो हिताः||२२|| अर्कस्तथैव चालर्क एकाष्ठीला पुनर्नवा| हरिद्रा त्रिफला मुस्तं पीतदारु कुटन्नटम्||२३|| पिप्पल्यश्चित्रकश्चेति त्रयस्ते श्लेष्मरोगिषु | सक्षारक्षौद्रगोमूत्रा नातिस्नेहान्विता हिताः||२४||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਬਸ੍ਤੀਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਬਸ੍ਤੀਨਾਹ- ਅਰ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵ੍ਯਾਧਿਸ੍ਵਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਧਿਸ਼ਬ੍ਦੋ ਦੋਸੇਪਿ ਵਰ੍ਤਨੀਯਃ| ਬਹੁਸ਼ ਇਤਿ ਏਕੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਵ੍ਯਾਧੌ ਦੋਸੇ ਚ ਬਹੁਸ਼ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵੀਰ੍ਯਸਮੈਰ੍ਭਾਗੈਰਿਤਿ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾਨੁਪਹਤਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਭਾਗੈਃ| ਵਰ੍ਧਮਾਨਕ ਏਰਣ੍ਡਃ| ਪਿਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਰਸਾਨ੍ਵਿਤਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਤਮਾਂਸਰਸਾਃ| ਵਞ੍ਜੁਲਃ ਵੇਤਸਃ, ਵਾਨੀਰਃ ਤਦ੍ਭੇਦਃ| ਤੁਙ੍ਗਃ ਪੁਨ੍ਨਾਗਃ| ਅਲਰ੍ਕਃ ਮਨ੍ਦਾਰਃ| ਏਕਾਸ੍ਠੀਲਾ ਪਾਠਾ| ਕੁਟਨ੍ਨਟਂ ਕੈਵਰ੍ਤਮੁਸ੍ਤਕਮ੍, ਅਨ੍ਯੇ ਤਗਰਮਾਹੁਃ||੧੮-੨੪||
Adhikarana 10 (25-27) · Śloka 27
ਫਲਜੀਮੂਤਕੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਧਾਮਾਰ੍ਗਵਕਵਤ੍ਸਕਾਃ | ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਚ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਚੈਵ ਸ੍ਥਿਰਾ ਦਨ੍ਤੀ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯਪਿ||੨੫|| ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਯਾ ਚੋਦਕੀਰ੍ਯਾ ਚ ਨੀਲਿਨੀ ਕ੍ਸੀਰਿਣੀ ਤਥਾ| ਸਪ੍ਤਲਾ ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀ ਲੋਧ੍ਰਂ ਫਲਂ ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਸ੍ਯ ਚ||੨੬|| ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮੂਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਸ੍ਤੇ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਵਿਸ਼ੋਧਨਾਃ| (ਵ੍ਯਸ੍ਤੈਰਪਿ ਸਮਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਯੋਗਾ ਉਦਾਹਤਾਃ )||੨੭||
फलजीमूतकेक्ष्वाकुधामार्गवकवत्सकाः | श्यामा च त्रिफला चैव स्थिरा दन्ती द्रवन्त्यपि||२५|| प्रकीर्या चोदकीर्या च नीलिनी क्षीरिणी तथा| सप्तला शङ्खिनी लोध्रं फलं कम्पिल्लकस्य च||२६|| चत्वारो मूत्रसिद्धास्ते पक्वाशयविशोधनाः| (व्यस्तैरपि समस्तैश्च चतुर्योगा उदाहृताः )||२७||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸ੍ਵੇਡਃ ਕਤਵੇਧਨਃ| ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ ਦਨ੍ਤੀਭੇਦਃ| ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਯਾ ਕਰਞ੍ਜਃ| ਨੀਲਿਨੀ ਨੀਲਵੁਹ੍ਨਾ, ‘ਨੀਲਾਞ੍ਜਨਿਕਾ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ||੨੫-੨੭||
Adhikarana 11 (28-29) · Śloka 29
ਕਾਕੋਲੀ ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀ ਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣੀ ਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਵਿਦਾਰੀ ਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਾ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਕਸ਼ੇਰੁਕੇ||੨੮|| ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਫਲਂ ਮਾਸਾਃ ਸਗੋਧੂਮਾ ਯਵਾਸ੍ਤਥਾ| ਜਲਜਾਨੂਪਜਂ ਮਾਂਸਮਿਤ੍ਯੇਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਾਂਸਲਾਃ ||੨੯||
काकोली क्षीरकाकोली मुद्गपर्णी शतावरी| विदारी मधुयष्ट्याह्वा शृङ्गाटककशेरुके||२८|| आत्मगुप्ताफलं माषाः सगोधूमा यवास्तथा| जलजानूपजं मांसमित्येते शुक्रमांसलाः ||२९||
🔊 Audio coming soon
ਏਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਾਂਸਲਾ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਏਤੇ ਇਤਿ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਃ||੨੮-੨੯||
Adhikarana 12 (30-31) · Śloka 31
ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਚਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਸ਼੍ਚ ਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਵਤ੍ਸਕੌ| ਪ੍ਰਗ੍ਰਹਃ ਖਦਿਰਃ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਮੀ ਪਿਣ੍ਡੀਤਕੋ ਯਵਾਃ||੩੦|| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੂ ਰਕ੍ਤਮੂਲੀ ਚ ਤਰੁਣੀ ਸ੍ਵਰ੍ਣਯੂਥਿਕਾ| ਵਟਾਦ੍ਯਾਃ ਕਿਂਸ਼ੁਕਂ ਲੋਧ੍ਰਮਿਤਿ ਸਾਙ੍ਗ੍ਰਾਹਿਕਾ ਮਤਾਃ||੩੧||
जीवन्ती चाग्निमन्थश्च धातकीपुष्पवत्सकौ| प्रग्रहः खदिरः कुष्ठं शमी पिण्डीतको यवाः||३०|| प्रियङ्गू रक्तमूली च तरुणी स्वर्णयूथिका| वटाद्याः किंशुकं लोध्रमिति साङ्ग्राहिका मताः||३१||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਣ੍ਡੀਤਕਃ ਮਦਨਃ| ਰਕ੍ਤਮੂਲੀ ਸਮਙ੍ਗਾ| ਤਰੁਣੀ ਆਰਾਮਤਰੁਣੀ, ਨਵਮਾਲਿਕਾ ਵਾ||੩੦-੩੧||
Adhikarana 13 (32) · Śloka 32
ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੇ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਵਸ਼੍ਚੀਰਪੁਨਰ੍ਨਵਮ੍| ਆਖੁਪਰ੍ਣਿਕਯਾ ਵਾਪਿ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਯੁਕ੍ਤਯਾ||੩੨||
परिस्रावे शृतं क्षीरं सवृश्चीरपुनर्नवम्| आखुपर्णिकया वाऽपि तण्डुलीयकयुक्तया||३२||
🔊 Audio coming soon
ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਯੁਕ੍ਤਯੇਤ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੇ ਦ੍ਵਾਵੁਕ੍ਤੌ||੩੨||
Adhikarana 14 (33) · Śloka 33
ਕਾਲਙ੍ਕਤਕਕਾਣ੍ਡੇਕ੍ਸੁਦਰ੍ਭਪੋਟਗਲੇਕ੍ਸੁਭਿਃ | ਦਾਹਘ੍ਨਃ ਸਘਤਕ੍ਸੀਰੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ਼੍ਚੋਤ੍ਪਲਾਦਿਭਿਃ||੩੩||
कालङ्कतककाण्डेक्षुदर्भपोटगलेक्षुभिः | दाहघ्नः सघृतक्षीरो द्वितीयश्चोत्पलादिभिः||३३||
🔊 Audio coming soon
ਕਾਣ੍ਡੇਕ੍ਸੁਃ ਬਹਦਿਕ੍ਸੁਃ; ਪੋਟਗਲਃ ਹੋਗ੍ਗਲਃ| ਉਤ੍ਪਲਾਦਿਭਿਰਿਤਿ ਉਤ੍ਪਲਾਦਯੋ ਨਲਿਨਸੌਗਨ੍ਧਿਕਾਦਯੋ ਜਲਜਾਃ ਪੁਸ੍ਪਵਿਸ਼ੇਸਾਃ||੩੩||
Adhikarana 15 (34-35) · Śloka 35
ਕਰ੍ਬੁਦਾਰਾਢਕੀਨੀਪਵਿਦੁਲੈਃ ਕ੍ਸੀਰਸਾਧਿਤੈਃ| ਬਸ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਦੇਯੋ ਭਿਸਜਾ ਸ਼ੀਤਃ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਃ||੩੪|| ਪਰਿਕਰ੍ਤੇ ਤਥਾ ਵਨ੍ਤੈਃ ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀਕੋਵਿਦਾਰਜੈਃ| (ਦੇਯੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸੁਵੈਦ੍ਯੈਸ੍ਤੁ ਯਥਾਵਦ੍ਵਿਦਿਤਕ੍ਰਿਯੈਃ )||੩੫||
कर्बुदाराढकीनीपविदुलैः क्षीरसाधितैः| बस्तिः प्रदेयो भिषजा शीतः समधुशर्करः||३४|| परिकर्ते तथा वृन्तैः श्रीपर्णीकोविदारजैः| (देयो बस्तिः सुवैद्यैस्तु यथावद्विदितक्रियैः )||३५||
🔊 Audio coming soon
ਕਰ੍ਬੁਦਾਰਃ ਕਾਞ੍ਚਨਾਰਃ, ਵਿਦੁਲੋ ਵੇਤਸਃ| ਕੋਵਿਦਾਰਜੈਰਿਤ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪਰਿਕਰ੍ਤੇ||੩੪-੩੫||
Adhikarana 16 (36) · Śloka 36
ਬਸ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਵਨ੍ਤਾਨਾਂ ਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧੋ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਹਿਤਃ ਪ੍ਰਵਾਹਣੇ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵੇਸ੍ਟੈਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਕਸ੍ਯ ਚ||੩੬||
बस्तिः शाल्मलिवृन्तानां क्षीरसिद्धो घृतान्वितः| हितः प्रवाहणे तद्वद्वेष्टैः शाल्मलिकस्य च||३६||
🔊 Audio coming soon
ਵੇਸ੍ਟੈਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਕਸ੍ਯ ਚੇਤ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪ੍ਰਵਾਹਣੇ||੩੬||
Adhikarana 17 (37) · Śloka 38
ਅਸ਼੍ਵਾਵਰੋਹਿਕਾਕਾਕਨਾਸਾਰਾਜਕਸ਼ੇਰੁਕੈਃ| ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇਤਿਯੋਗੇ ਸ੍ਯੁਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਞ੍ਜਨਘਤੈਰ੍ਯੁਤਾਃ||੩੭|| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਪਰਃ|੩੮|
अश्वावरोहिकाकाकनासाराजकशेरुकैः| सिद्धाः क्षीरेऽतियोगे स्युः क्षौद्राञ्जनघृतैर्युताः||३७|| न्यग्रोधाद्यैश्चतुर्भिश्च तेनैव विधिना परः|३८|
🔊 Audio coming soon
ਅਸ਼੍ਵਾਵਰੋਹਿਕਾ ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ, ਅਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਃ, ਇਕ੍ਸੁਰਕੋ ਵਾ; ਜਤੂਕਰ੍ਣਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਤੁ ਅਸ਼੍ਵਾਵਰੋਹਕਃ ਅਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਃ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪ੍ਲਕ੍ਸਾਃ| ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨੇਤਿ ਪੂਰ੍ਵਯੋਗਵਿਧਿਨਾ| ਏਤੌ ਦ੍ਵਾਵਤਿਯੋਗੇ||੩੭||-
Adhikarana 18 (38-42) · Śloka 42
ਬਹਤੀ ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ ਸ਼ਤਾਵਰੀ||੩੮|| ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਬਦਰੀਦੂਰ੍ਵਾਸ੍ਤਥੋਸ਼ੀਰਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵਃ| ਜੀਵਾਦਾਨੇ ਸ਼ਤੌ ਕ੍ਸੀਰੇ ਦ੍ਵੌ ਘਤਾਞ੍ਜਨਸਂਯੁਤੌ||੩੯|| ਬਸ੍ਤੀ ਪ੍ਰਦੇਯੌ ਭਿਸਜਾ ਸ਼ੀਤੌ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰੌ| ਗੋਵ੍ਯਜਾਮਹਿਸੀਕ੍ਸੀਰੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯਯੁਤੈਸ੍ਤਥਾ||੪੦|| ਸ਼ਸ਼ੈਣਦਕ੍ਸਮਾਰ੍ਜਾਰਮਹਿਸਾਵ੍ਯਜਸ਼ੋਣਿਤੈਃ| ਸਦ੍ਯਸ੍ਕੈਰ੍ਮਦਿਤੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਜੀਵਾਦਾਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੪੧|| ਮਧੂਕਮਧੁਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦੂਰ੍ਵਾਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਦੇਯਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਃ||੪੨||
बृहती क्षीरकाकोली पृश्निपर्णी शतावरी||३८|| काश्मर्यबदरीदूर्वास्तथोशीरप्रियङ्गवः| जीवादाने शृतौ क्षीरे द्वौ घृताञ्जनसंयुतौ||३९|| बस्ती प्रदेयौ भिषजा शीतौ समधुशर्करौ| गोऽव्यजामहिषीक्षीरैर्जीवनीययुतैस्तथा||४०|| शशैणदक्षमार्जारमहिषाव्यजशोणितैः| सद्यस्कैर्मृदितैर्बस्तिर्जीवादाने प्रशस्यते||४१|| मधूकमधुकद्राक्षादूर्वाकाश्मर्यचन्दनैः| तेनैव विधिना बस्तिर्देयः सक्षौद्रशर्करः||४२||
🔊 Audio coming soon
ਜੀਵਾਦਾਨੇ ਇਤਿ ਜੀਵਸ਼ੋਣਿਤਪ੍ਰਵਤ੍ਤੌ| ਗੋਵ੍ਯਜੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਜੀਵਾਦਾਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਇਤ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਜੀਵਾਦਾਨੇ ਤਤੀਯੋ ਬਸ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ| ਅਯਂ ਚ ਯਦ੍ਯਪਿ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਾਵਿਹਿਤੋ ਬਸ੍ਤਿਃ, ਤਥਾਪਿ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧੈਰਿਤਿ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਭੂਰਿਪ੍ਰਯੋਗਾਣਾਂ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਵਿਹਿਤਤ੍ਵੇਨ ਜ੍ਞੇਯਾ; ਕਿਂਵਾ ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਗੋਵ੍ਯਜੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾਰ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕਵਿਹਿਤ ਏਵ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ; ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇਨ ਤੁ ਤਸ੍ਯੇਤਿਕਰ੍ਤਵ੍ਯਤੋਚ੍ਯਤੇ; ਇਤਿਕਰ੍ਤਵ੍ਯਤਾਭਿਧਾਨਂ ਚ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਾਦਤਿਰੇਕੇਣਾਪਿ ਭਵਤੀਤਿ ਯੋਗਾਨ੍ਤਰੇਸ੍ਵਪਿ ਦਸ੍ਟਮ੍||੩੮-੪੨||
Adhikarana 19 (43) · Śloka 43
ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਸਾਰਿਵਾਨਨ੍ਤਾਪਯਸ੍ਯਾਮਧੁਕੈਸ੍ਤਥਾ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਚਨ੍ਦਨਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੁਧਾਤ੍ਰੀਫਲੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ, ਪ੍ਰਮੇਹੇ ਤੁ ਕਸਾਯਃ ਸੋਮਵਲ੍ਕਜਃ||੪੩||
मञ्जिष्ठासारिवानन्तापयस्यामधुकैस्तथा| शर्कराचन्दनद्राक्षामधुधात्रीफलोत्पलैः| रक्तपित्ते, प्रमेहे तु कषायः सोमवल्कजः||४३||
🔊 Audio coming soon
ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਇਤਿ ਚ੍ਛੇਦਃ| ਏਤੌ ਦ੍ਵੌ ਮਿਲਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਪਠਿਤੌ ‘ਦ੍ਵੌ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ’ ਇਤ੍ਯਨੇਨ| ਸੋਮਵਲ੍ਕਃ ਵਿਟ੍ਖਦਿਰਃ||੪੩||
Adhikarana 20 (44-45) · Śloka 45
ਗੁਲ੍ਮਾਤਿਸਾਰੋਦਾਵਰ੍ਤਸ੍ਤਮ੍ਭਸਙ੍ਕੁਚਿਤਾਦਿਸੁ| ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੈਕਾਙ੍ਗਰੋਗੇਸੁ ਰੋਗੇਸ੍ਵੇਵਂਵਿਧੇਸੁ ਚ||੪੪|| ਯਥਾਸ੍ਵੈਰੌਸਧੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਬਸ੍ਤੀਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ| ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਯੋਗਾਨ੍ ਪਥਗ੍ਵਿਧਾਨ੍||੪੫||
गुल्मातिसारोदावर्तस्तम्भसङ्कुचितादिषु| सर्वाङ्गैकाङ्गरोगेषु रोगेष्वेवंविधेषु च||४४|| यथास्वैरौषधैः सिद्धान् बस्तीन् दद्याद्विचक्षणः| पूर्वोक्तेन विधानेन कुर्वन् योगान् पृथग्विधान्||४५||
🔊 Audio coming soon
ਅਨੁਕ੍ਤਬਸ੍ਤਿਕਲ੍ਪਨਾਰ੍ਥਮਾਹ- ਗੁਲ੍ਮਾਤਿਸਾਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਥਾਸ੍ਵੈਰੌਸਧੈਰਿਤਿ ਯਥਾਸ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕੈਰ੍ਭੈਸਜੈਃ| ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯੋਗਾਨ੍ ਪਥਗ੍ਵਿਧਾਨਿਤਿ ਯਥੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਵਾਪਾਦਿਨਾ ਯੋਗਾਨ੍ ਯਥੋਚਿਤਾਨ੍ ਗੁਲ੍ਮਾਦਿਕਲ੍ਪਨੀਯਾਨ੍ ਬਸ੍ਤਿਸੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੪੪-੪੫||
Adhikarana 21 (46-48) · Śloka 48
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ- ਤ੍ਰਿਕਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਨਿਲਾਦੀਨਾਂ ਚਤੁਸ੍ਕਾਸ਼੍ਚਾਪਰੇ ਤ੍ਰਯਃ| ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਸ੍ਯਾਃ ਸਾਙ੍ਗ੍ਰਾਹਿਕਾਸ੍ਤਥਾ||੪੬|| ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੇ ਤਥਾ ਦਾਹੇ ਪਰਿਕਰ੍ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹਣੇ| ਸਾਤਿਯੋਗੇ ਮਤੌ ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਜੀਵਾਦਾਨੇ ਤਥਾ ਤ੍ਰਯਃ||੪੭|| ਦ੍ਵੌ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਮੇਹੇ ਚ ਏਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਸਪ੍ਤ ਤੇ| ਸੁਲਭਾਲ੍ਪੌਸਧਕ੍ਲੇਸ਼ਾ ਬਸ੍ਤਯੋ ਗੁਣਵਤ੍ਤਮਾਃ||੪੮||
तत्र श्लोकाः- त्रिकास्त्रयोऽनिलादीनां चतुष्काश्चापरे त्रयः| पक्वाशयविशुद्ध्यर्थं वृष्याः साङ्ग्राहिकास्तथा||४६|| परिस्रावे तथा दाहे परिकर्ते प्रवाहणे| सातियोगे मतौ द्वौ द्वौ जीवादाने तथा त्रयः||४७|| द्वौ रक्तपित्ते मेहे च एकत्रिंशच्च सप्त ते| सुलभाल्पौषधक्लेशा बस्तयो गुणवत्तमाः||४८||
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਰਿਕਾਸ੍ਤ੍ਰਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿਃ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤ ਏਵ| ਅਲ੍ਪੌਸਧਕ੍ਲੇਸ਼ਾ ਇਤਿ ਅਲ੍ਪੌਸਧਾ ਅਲ੍ਪਕ੍ਲੇਸ਼ਾਸ਼੍ਚ||੪੬-੪੮||
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨੇ ਬਸ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਮ ਦਸ਼ਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੦||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने बस्तिसिद्धिर्नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨੇ ਬਸ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਮ ਦਸ਼ਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੦||