Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಬಸ್ತಿಸಿದ್ಧಿಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧||
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯ||೨||
View original
अथातो बस्तिसिद्धिं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेय||२||
ತ್ರಿಮರ್ಮೀಯಾಯಾಂ ಬಹುರೋಗಪ್ರತಿಪಾದನಾದ್ಬಹುರೋಗಹಿತಬಸ್ತಿಪ್ರತಿಪಾದನಾರ್ಥಂ ಬಸ್ತಿಸಿದ್ಧಿರುಚ್ಯತೇ| ಅತ್ರೈವ ಬಸ್ತಿಶಬ್ದೇನ ಸಿದ್ಧಿಬಸ್ತಯೋವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾ ಅಭಿಪ್ರೇತಾಃ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಬಸ್ತೀನಾಂ ಶಸ್ತಾನಾಂ ತೇಷು ತೇಷು ರೋಗೇಷು|
ಶೃಣ್ವಗ್ನಿವೇಶ ! ಗದತಃ ಸಿದ್ಧಿಂ ಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಾಂ ಭಿಷಜಾಮ್||೩||
View original
सिद्धानां बस्तीनां शस्तानां तेषु तेषु रोगेषु|
शृण्वग्निवेश ! गदतः सिद्धिं सिद्धिप्रदां भिषजाम्||३||
ಸಿದ್ಧಾನಾಮಿತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಫಲಾನಾಮ್| ತೇಷು ತೇಷ್ವಿತಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣವಾತಗದಾದಿಷು| ಸಿದ್ಧಿಮಿತಿ ಬಸ್ತಿನಿಷ್ಪಾದಿಕಾಂ, ಕಿಂವಾ ಬಸ್ತ್ಯಭಿಧಾಯಕಗ್ರನ್ಥಮ್||೩||
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
ಬಲದೋಷಕಾಲರೋಗಪ್ರಕೃತೀಃ ಪ್ರವಿಭಜ್ಯ ಯೋಜಿತಾಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈರೌಷಧವರ್ಗೈಃ ಸ್ವಾನ್ ಸ್ವಾನ್ ರೋಗಾನ್ನಿಯಚ್ಛನ್ತಿ||೪||
ಕರ್ಮಾನ್ಯದ್ಬಸ್ತಿಸಮಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ ಶೀಘ್ರಸುಖವಿಶೋಧಿತ್ವಾತ್|
ಆಶ್ವಪತರ್ಪಣತರ್ಪಣಯೋಗಾಚ್ಚ ನಿರತ್ಯಯತ್ವಾಚ್ಚ||೫||
View original
बलदोषकालरोगप्रकृतीः प्रविभज्य योजिताः सम्यक् स्वैः स्वैरौषधवर्गैः स्वान् स्वान् रोगान्नियच्छन्ति||४||
कर्मान्यद्बस्तिसमं न विद्यते शीघ्रसुखविशोधित्वात्|
आश्वपतर्पणतर्पणयोगाच्च निरत्ययत्वाच्च||५||
ಬಸ್ತೇರಿತಿಕರ್ತವ್ಯತಾಂ ಗುಣಾಂಶ್ಚ ಪ್ರತಿಪಾದನೀಯಬಸ್ತ್ಯಙ್ಗಭೂತಾನಾಹ- ಬಲದೋಷೇತ್ಯಾದಿ| ಅತ್ರ ಚ ಬಲಾದೌ ಯಥಾಪ್ರಧಾನಮಿಹ ಗೃಹೀತೇ ಸರ್ವಪರೀಕ್ಷಾವರೋಧೋ ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಃ; “ಪರೀಕ್ಷ್ಯ ದೋಷೌಷಧ ... ” (ಸಿ.ಅ.೩) ಇತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತೋಽಪ್ಯಯಮರ್ಥಃ ಪುನಃ ಪ್ರಕರಣವಶಾದುಚ್ಯತೇ| ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈರೌಷಧವರ್ಗೈರಿತಿ ಯಥಾವ್ಯಾಧಿಪ್ರತಿಪಾದಿತೈರೌಷಧೈಃ| ಸ್ವಾನ್ ಸ್ವಾನಿತಿ ತತ್ತದ್ಬಸ್ತಿವಿಧೇಯೌಷಧಪ್ರಶಮನೀಯಾನ್| ಆಶ್ವಪತಪರ್ಣತರ್ಪಣಯೋಗಾದಿತಿ ಅಪತರ್ಪಣಾರ್ಥಪ್ರಯುಕ್ತೋ ಬಸ್ತಿರನ್ಯಾಪತರ್ಪಣಭೇಷಜೇಭ್ಯಃ ಶೀಘ್ರಮಪತರ್ಪಣಂ ಕರೋತಿ; ಏವಂ ತರ್ಪಣದ್ರವ್ಯಯುಕ್ತೋಽಪಿ ಬಸ್ತಿಃ ಶೀಘ್ರಮಿತರತರ್ಪಣಾಪೇಕ್ಷಯಾ ತರ್ಪಣಂ ಕರೋತಿ||೪-೫||
Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 8
ಸತ್ಯಪಿ ದೋಷಹರತ್ವೇ ಕಟುತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಾದಿ ಭೇಷಜಾದಾನಾತ್|
ದುಃಖೋದ್ಗಾರೋತ್ಕ್ಲೇಶಾಹೃದ್ಯತ್ವಕೋಷ್ಠರುಜಾ ವಿರೇಕೇ ಸ್ಯುಃ||೬||
ಅವಿರೇಚ್ಯೌ ಶಿಶುವೃದ್ಧೌ ತಾವಪ್ರಾಪ್ತಪ್ರಹೀನಧಾತುಬಲೌ|
ಆಸ್ಥಾಪನಮೇವ ತಯೋಃ ಸರ್ವಾರ್ಥಕೃದುತ್ತಮಂ ಕರ್ಮ||೭||
ಬಲವರ್ಣಹರ್ಷಮಾರ್ದವಗಾತ್ರಸ್ನೇಹಾನ್ನೃಣಾಂ ದದಾತ್ಯಾಶು|೮|
View original
सत्यपि दोषहरत्वे कटुतीक्ष्णोष्णादि भेषजादानात्|
दुःखोद्गारोत्क्लेशाहृद्यत्वकोष्ठरुजा विरेके स्युः||६||
अविरेच्यौ शिशुवृद्धौ तावप्राप्तप्रहीनधातुबलौ|
आस्थापनमेव तयोः सर्वार्थकृदुत्तमं कर्म||७||
बलवर्णहर्षमार्दवगात्रस्नेहान्नृणां ददात्याशु|८|
ಬಸ್ತ್ಯಪೇಕ್ಷ್ಯಾ ಶೋಧನಾನ್ತರೇಣ ದೋಷಹರಣೇ ದೋಷಮಾಹ- ಸತ್ಯಪೀತ್ಯಾದಿ| ಕಟುಕಾದಿಭೇಷಜೈರ್ವಿರೇಕದಾನಾದ್ದುಃಖಂ ಚೋದ್ಗಾರಶ್ಚೋತ್ಕ್ಲೇಶಶ್ಚಾಹೃದ್ಯತ್ವಂ ಚ ಕೋಷ್ಠರುಜಾಶ್ಚೈತೈ ಸರ್ವೇ ಭವನ್ತಿ; ತತ್ರ ದುಃಖಂ ಕಟುಕಾದಿನಾ ರಸೇನೋದ್ವೇಗಾದೇವ ಭವತಿ; ಏತೇ ದೋಷಾ ಬಸ್ತೌ ನ ಸಮ್ಭವನ್ತೀತಿ ಭಾವಃ| ವಿರೇಕಶಬ್ದೇನ ವಮನವಿರೇಕಾವಪಿ ಗ್ರಾಹ್ಯೌ; ಕಿಂವಾ ವಮನಂ ಬಸ್ತಿನಾ ಸಮಮತ್ಯನ್ತಭಿನ್ನವಿಷಯತ್ವಾದೇವ ನೋದಾಹೃತಂ, ವಿರೇಕಸ್ತು ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥೇಽಪಿ ದೋಷೇ ಬಸ್ತಿವಿಷಯೇ ಭವತೀತಿ ಕೃತ್ವಾ ವಿರೇಕಮೇವ ಪ್ರತಿ ಬಸ್ತೇಃ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಮಿಹೋಚ್ಯತೇ| ಅವಿರೇಕಾದಿವಿಷಯೇ ಬಸ್ತೇರ್ಯೌಗಿಕತಯಾ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಮಾಹ- ಅವಿರೇಚ್ಯಾವಿತ್ಯಾದಿ| ತಾವಿತ್ಯಾದೌ ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಮ್- ಅಪ್ರಾಪ್ತಧಾತುರಪ್ರಾಪ್ತಬಲಶ್ಚ ಬಾಲಃ, ಪ್ರಹೀಣಧಾತುಃ ಪ್ರಹೀಣಬಲಶ್ಚ ವೃದ್ಧಃ, ಏವಮ್ಭೂತತ್ವಾಚ್ಚಾವಿರೇಚ್ಯಾವೇತೌ| ಸರ್ವಾರ್ಥಕೃದಿತಿ ನಿರತ್ಯಯದೋಷಹರಣಬೃಂಹಣಾದಿಕೃತ್||೬-೭||-
Adhikarana 5 (8-10) · Śloka 10
ಅನುವಾಸನಂ ನಿರೂಹಶ್ಚೋತ್ತರಬಸ್ತಿಶ್ಚ ಸ ತ್ರಿವಿಧಃ||೮||
ಶಾಖಾವಾತಾರ್ತಾನಾಂ ಸಕುಞ್ಚಿತಸ್ತಬ್ಧಭಗ್ನರುಗ್ಣಾನಾಮ್ |
ವಿಟ್ಸಙ್ಗಾಧ್ಮಾನಾರುಚಿಪರಿಕರ್ತಿರುಗಾದಿಷು ಚ ಶಸ್ತಃ||೯||
ಉಷ್ಣಾರ್ತಾನಾಂ ಶೀತಾಞ್ಛೀತಾರ್ತಾನಾಂ ತಥಾ ಸುಖೋಷ್ಣಾಂಶ್ಚ|
ತದ್ಯೋಗ್ಯೌಷಧಯುಕ್ತಾನ್ ಬಸ್ತೀನ್ ಸನ್ತರ್ಕ್ಯ ವಿನಿಯುಜ್ಯಾತ್||೧೦||
View original
अनुवासनं निरूहश्चोत्तरबस्तिश्च स त्रिविधः||८||
शाखावातार्तानां सकुञ्चितस्तब्धभग्नरुग्णानाम् |
विट्सङ्गाध्मानारुचिपरिकर्तिरुगादिषु च शस्तः||९||
उष्णार्तानां शीताञ्छीतार्तानां तथा सुखोष्णांश्च|
तद्योग्यौषधयुक्तान् बस्तीन् सन्तर्क्य विनियुज्यात्||१०||
ಬಸ್ತೇರ್ಭೇದಾನಾಹ- ಅನುವಾಸನಮಿತ್ಯಾದಿ| ತದ್ಯೋಗ್ಯೌಷಧಯುಕ್ತಾನಿತಿ ಉಷ್ಣಾರ್ತಿಹರೇಣ ಶೀತಾರ್ತಿಹರೇಣ ವಾ ಔಷಧೇನ ಕಲ್ಪಿತಾನ್||೮-೧೦||
Adhikarana 6 (11-12) · Śloka 12
ಬಸ್ತೀನ್ನ ಬೃಂಹಣೀಯಾನ್ ದದ್ಯಾದ್ ವ್ಯಾಧಿಷು ವಿಶೋಧನೀಯೇಷು|
ಮೇದಸ್ವಿನೋ ವಿಶೋಧ್ಯಾ ಯೇಽಪಿ ನರಾಃ ಕುಷ್ಠಮೇಹಾರ್ತಾಃ||೧೧||
ನ ಕ್ಷೀಣಕ್ಷತದುರ್ಬಲಮೂರ್ಚ್ಛಿತಕೃಶಶುಷ್ಕದೇಹಾನಾಮ್|
ಯುಞ್ಜಾದ್ವಿಶೋಧನೀಯಾನ್ ದೋಷನಿಬದ್ಧಾಯುಷೋ ಯೇ ಚ||೧೨||
View original
बस्तीन्न बृंहणीयान् दद्याद् व्याधिषु विशोधनीयेषु|
मेदस्विनो विशोध्या येऽपि नराः कुष्ठमेहार्ताः||११||
न क्षीणक्षतदुर्बलमूर्च्छितकृशशुष्कदेहानाम्|
युञ्जाद्विशोधनीयान् दोषनिबद्धायुषो ये च||१२||
ವಿಶೋಧನೀಯಾನ್ ವ್ಯಾಧೀನುದಾಹರತಿ- ಮೇದಸ್ವಿನ ಇತ್ಯಾದಿ| ವಿಶೋಧ್ಯಾ ಯೇಽಪೀತಿ ಭೂರಿದೋಷತ್ವೇನ ಯೇ ಶೋಧನಾರ್ಹಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ದೋಷನಿಬದ್ಧಾಯುಷ ಇತಿ ದೋಷೇ ಮಲಾದಿರೂಪೇ ದೇಹಸ್ಥೇ ನಿಬದ್ಧಮಾಯುರ್ಯೇಷಾಂ ಶೋಷ್ಯತಿದುರ್ಬಲಪ್ರಭೃತೀನಾಂ ತೇ ತಥಾ; ಉಕ್ತಂ ಹಿ ‘ಶೋಷೀ ಮುಞ್ಚತಿ ಗಾತ್ರಾಣಿ ಪುರೀಷಸ್ರಂಸನಾದಪಿ| ಅಬಲಾಪೇಕ್ಷಿಣೀಂ ಮಾತ್ರಾಂ ಕಿಂ ಪುನರ್ಯೋ ವಿರಿಚ್ಯತೇ’ (ಚಿ.ಅ.೮) ಇತಿ||೧೧-೧೨||
Adhikarana 7 (13-14) · Śloka 14
ವಾಜೀಕರಣೇಽಸೃಕ್ಪಿತ್ತಯೋಶ್ಚ ಮಧುಘೃತಪಯೋಯುಕ್ತಾಃ|
ಶಸ್ತಾಃ ಸತೈಲಮೂತ್ರಾರನಾಲಲವಣಾಶ್ಚ ಕಫವಾತೇ||೧೩||
ಯುಞ್ಜಾದ್ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಬಸ್ತಿಷ್ವಮ್ಲಂ ಮೂತ್ರಂ ಪಯಃ ಸುರಾಂ ಕ್ವಾಥಾನ್|
ಅವಿರೋಧಾದ್ಧಾತೂನಾಂ ರಸಯೋನಿತ್ವಾಚ್ಚ ಜಲಮುಷ್ಣಮ್||೧೪||
View original
वाजीकरणेऽसृक्पित्तयोश्च मधुघृतपयोयुक्ताः|
शस्ताः सतैलमूत्रारनाललवणाश्च कफवाते||१३||
युञ्जाद्द्रव्याणि बस्तिष्वम्लं मूत्रं पयः सुरां क्वाथान्|
अविरोधाद्धातूनां रसयोनित्वाच्च जलमुष्णम्||१४||
ಕಾರ್ಯವಿಶೇಷಾಪೇಕ್ಷಯಾ ಬಸ್ತೀನಾಂ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷಾನಾಹ- ವಾಜೀಕರಣೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ಮಧುಪ್ರಕ್ಷೇಪೋ ಬಸ್ತೌ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಸಾಮಾನ್ಯವಿಧಾನಲಬ್ಧೋಽಪ್ಯಧಿಕಮಾತ್ರಯಾ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಾರ್ಥಮವಶ್ಯಪ್ರಕ್ಷೇಪಾರ್ಥಂ ಚೇಹೋಚ್ಯತೇ| ಅವಿರೋಧಾದ್ಧಾತೂನಾಮಿತಿ ಪೂರ್ವೇಣ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ, ತೇನ ಯಸ್ಮಿನ್ ಸಂಸ್ಕಾರೇ ಅಮ್ಲಾದಿಷು ಮಧ್ಯೇ ಯದ್ಧಾತುವಿರೋಧಿ ನ ಭವತಿ ತದ್ದೇಯಂ, ಯತ್ತು ಧಾತುವಿರೋಧಿ ಭವತಿ ನ ತದ್ದೇಯಂ; ವ್ಯಾಧಿತಪ್ರಕೃತ್ಯವಿರುದ್ಧಂ ಯದ್ ಯಸ್ಯ ಭವತಿ ತತ್ ತಸ್ಯ ದೇಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ರಸಯೋನಿತ್ವಾಚ್ಚ ಜಲಮುಷ್ಣಮಿತಿ ಜಲಂ ಯಸ್ಮಾದ್ರಸಯೋನಿಃ, ತೇನ ತದುಷ್ಣಂ ಸತ್ ಸರ್ವಬಸ್ತಿಗತರಸಸ್ಯ ಪೋಷಣಾರ್ಥಂ ಸರ್ವಬಸ್ತಿಷು ದೇಯಮ್; ಏತಚ್ಚ ಜಲಂ ಬಸ್ತಿಷು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಾದರ್ಶನಾತ್ ಕಲ್ಕಾದಿಪೇಷಣೇ ವಿನಿಯೋಜ್ಯಂ; ಕಿಂವಾ ಅತ್ರ ತದ್ವಚನಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾದೇವ ಜ್ಞೇಯಂ; ಕಿಂವಾ ಜಲಶಬ್ದೋಽಯಂ ದ್ರವೋಪಲಕ್ಷಣಃ, ತೇನಾಮ್ಲಾದಿದ್ರವದಾನಸ್ಯೈವೇಯಮುಪಪತ್ತಿಃ| ರಸಯೋನಿತ್ವಂ ದ್ರವಸಮ್ಬನ್ಧಾದೇವಾಮ್ಲಾದೀನಾಮುಪಪನ್ನಮ್| ಅನ್ಯೇ ತು ಜಲಮುಷ್ಣಂ ಪ್ರತಿನಿಯತಮೇವ, ಚೂರ್ಣಬಸ್ತಾವೇವೇಚ್ಛನ್ತಿ, ಚೂರ್ಣಬಸ್ತಿಶ್ಚ ಯಃ ಕೇವಲದ್ರವೇನ ದೀಯತೇ; ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇಽಪ್ಯುಕ್ತಂ ಯಥಾ “ರಾಸ್ನಾವಚಾಬಿಲ್ವಶತಾಹ್ವಯೈಲಾಪೂತೀಕಕೃಷ್ಣಾಫಲದಾರುಕುಷ್ಠೈಃ| ಸಸೈನ್ಧವಾಮ್ಲೋಷ್ಣಜಲಃ ಸತೈಲಃ ಶೂಲಘ್ನ ಇಷ್ಟಃ ಖಲು ಚೂರ್ಣಬಸ್ತಿಃ” ಇತಿ||೧೩-೧೪||
Adhikarana 8 (15-17) · Śloka 17
ಸುರದಾರುಶತಾಹ್ವೈಲಾಕುಷ್ಠಮಧುಕಪಿಪ್ಪಲೀಮಧುಸ್ನೇಹಾಃ|
ಊರ್ಧ್ವಾನುಲೋಮಭಾಗಾಃ ಸಸರ್ಷಪಾಃ ಶರ್ಕರಾ ಲವಣಮ್||೧೫||
ಆವಾಪಾ ಬಸ್ತೀನಾಮತಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾನಿ ಯೇಷು ಯಾನಿ ಸ್ಯುಃ|
ಯುಕ್ತಾನಿ ಸಹ ಕಷಾಯೈಸ್ತಾನ್ಯುತ್ತರತಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ||೧೬||
ಚಿರಜಾತಕಠಿನಬಲೇಷು ವ್ಯಾಧಿಷು ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ವಿಪರ್ಯಯೇ ಮೃದವಃ|
ಸಪ್ರತಿವಾಪಕಷಾಯಾ ಯೋಜ್ಯಾಸ್ತ್ವನುವಾಸನನಿರೂಹಾಃ||೧೭||
View original
सुरदारुशताह्वैलाकुष्ठमधुकपिप्पलीमधुस्नेहाः|
ऊर्ध्वानुलोमभागाः ससर्षपाः शर्करा लवणम्||१५||
आवापा बस्तीनामतः प्रयोज्यानि येषु यानि स्युः|
युक्तानि सह कषायैस्तान्युत्तरतः प्रवक्ष्यामि||१६||
चिरजातकठिनबलेषु व्याधिषु तीक्ष्णा विपर्यये मृदवः|
सप्रतिवापकषाया योज्यास्त्वनुवासननिरूहाः||१७||
ಸುರದಾರ್ವಿತ್ಯಾದಿನಾ ಬಸ್ತಿಷು ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ವ್ಯಸ್ತಸಮಸ್ತವಿಧಯಾ ಪ್ರಕ್ಷೇಪ್ಯಾನಾಹ| ಆವಾಪಾ ಬಸ್ತೀನಾಮಿತಿ ಬಸ್ತಿಷ್ವಾವಾಪ್ಯಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಯಾನೀತಿ ಕಷಾಯಯುಕ್ತಾನಿ| ಚಿರಜಾತಕಠಿನಬಲೇಷು ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ಇತಿ ಅತ್ರೋಕ್ತತೀಕ್ಷ್ಣದ್ರವ್ಯಯೋಗೇನ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಃ| ವಿಪರ್ಯಯೇ ಚೇತಿ ಅಚಿರಜಾತೇ ಅಕಠಿನಬಲೇ ಚ| ಅನುವಾಸನನಿರೂಹಾ ಇತಿ ಅನುವಾಸನೇ ಕಷಾಯಯೋಗಃ ಸ್ನೇಹಸಾಧನಾರ್ಥಮೇವ, ಆವಾಪಸ್ತ್ವನುವಾಸನೇಽಪಿ ಶತಾಹ್ವಾದೀನಾಂ ಕರ್ತವ್ಯ ಏವ; ಯದುಕ್ತಮನ್ಯತ್ರ- “ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮದನಂ ಕುಷ್ಠಂ ಶತಾಹ್ವಾಂ ಮಧುಕಂ ವಚಾಮ್| ಯೋಜಯೇನ್ಮಾತ್ರಯಾ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಆವಾಪಮನುವಾಸನೇ” ಇತಿ||೧೫-೧೭||
Adhikarana 9 (18-24) · Śloka 24
ಅರ್ಧಶ್ಲೋಕೈರತಃ ಸಿದ್ಧಾನ್ ನಾನಾವ್ಯಾಧಿಷು ಸರ್ವಶಃ |
ಬಸ್ತೀನ್ ವೀರ್ಯಸಮೈರ್ಭಾಗೈರ್ಯಥಾರ್ಹಾಲೋಡನಾಞ್ಛೃಣು||೧೮||
ಬಿಲ್ವೋಽಗ್ನಿಮನ್ಥಃ ಶ್ಯೋನಾಕಃ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಃ ಪಾಟಲಿಸ್ತಥಾ|
ಶಾಲಪರ್ಣೀ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ಬೃಹತ್ಯೌ ವರ್ಧಮಾನಕಃ||೧೯||
ಯವಾಃ ಕುಲತ್ಥಾಃ ಕೋಲಾನಿ ಸ್ಥಿರಾ ಚೇತಿ ತ್ರಯೋಽನಿಲೇ|
ಶಸ್ಯನ್ತೇ ಸಚತುಃಸ್ನೇಹಾಃ ಪಿಶಿತಸ್ಯ ರಸಾನ್ವಿತಾಃ||೨೦||
ನಲವಞ್ಜುಲವಾನೀರಶತಪತ್ರಾಣಿ ಶೈವಲಮ್|
ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ಸಾರಿವಾಽನನ್ತಾ ಪಯಸ್ಯಾ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾ||೨೧||
ಚನ್ದನಂ ಪದ್ಮಕೋಶೀರಂ ತುಙ್ಗಂ ತೇ ಪೈತ್ತಿಕೇ ತ್ರಯಃ|
ಸಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಾಃ ಸಕ್ಷೀರಾ ಬಸ್ತಯೋ ಹಿತಾಃ||೨೨||
ಅರ್ಕಸ್ತಥೈವ ಚಾಲರ್ಕ ಏಕಾಷ್ಠೀಲಾ ಪುನರ್ನವಾ|
ಹರಿದ್ರಾ ತ್ರಿಫಲಾ ಮುಸ್ತಂ ಪೀತದಾರು ಕುಟನ್ನಟಮ್||೨೩||
ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಶ್ಚಿತ್ರಕಶ್ಚೇತಿ ತ್ರಯಸ್ತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮರೋಗಿಷು |
ಸಕ್ಷಾರಕ್ಷೌದ್ರಗೋಮೂತ್ರಾ ನಾತಿಸ್ನೇಹಾನ್ವಿತಾ ಹಿತಾಃ||೨೪||
View original
अर्धश्लोकैरतः सिद्धान् नानाव्याधिषु सर्वशः |
बस्तीन् वीर्यसमैर्भागैर्यथार्हालोडनाञ्छृणु||१८||
बिल्वोऽग्निमन्थः श्योनाकः काश्मर्यः पाटलिस्तथा|
शालपर्णी पृश्निपर्णी बृहत्यौ वर्धमानकः||१९||
यवाः कुलत्थाः कोलानि स्थिरा चेति त्रयोऽनिले|
शस्यन्ते सचतुःस्नेहाः पिशितस्य रसान्विताः||२०||
नलवञ्जुलवानीरशतपत्राणि शैवलम्|
मञ्जिष्ठा सारिवाऽनन्ता पयस्या मधुयष्टिका||२१||
चन्दनं पद्मकोशीरं तुङ्गं ते पैत्तिके त्रयः|
सशर्कराक्षौद्रघृताः सक्षीरा बस्तयो हिताः||२२||
अर्कस्तथैव चालर्क एकाष्ठीला पुनर्नवा|
हरिद्रा त्रिफला मुस्तं पीतदारु कुटन्नटम्||२३||
पिप्पल्यश्चित्रकश्चेति त्रयस्ते श्लेष्मरोगिषु |
सक्षारक्षौद्रगोमूत्रा नातिस्नेहान्विता हिताः||२४||
ಪೂರ್ವಂ ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಬಸ್ತೀನಾಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾತಾರ್ಥಾನ್ ಬಸ್ತೀನಾಹ- ಅರ್ಧಶ್ಲೋಕೈರಿತ್ಯಾದಿ| ವ್ಯಾಧಿಷ್ವಿತ್ಯತ್ರ ವ್ಯಾಧಿಶಬ್ದೋ ದೋಷೇಽಪಿ ವರ್ತನೀಯಃ| ಬಹುಶ ಇತಿ ಏಕೈಕಸ್ಮಿನ್ ವ್ಯಾಧೌ ದೋಷೇ ಚ ಬಹುಶ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ವೀರ್ಯಸಮೈರ್ಭಾಗೈರಿತಿ ಅನ್ಯೋನ್ಯಾನುಪಹತಸಾಮರ್ಥ್ಯೈರ್ದ್ರವ್ಯಭಾಗೈಃ| ವರ್ಧಮಾನಕ ಏರಣ್ಡಃ| ಪಿಶಿತಸ್ಯ ರಸಾನ್ವಿತಾ ಇತಿ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಮಾಂಸರಸಾಃ| ವಞ್ಜುಲಃ ವೇತಸಃ, ವಾನೀರಃ ತದ್ಭೇದಃ| ತುಙ್ಗಃ ಪುನ್ನಾಗಃ| ಅಲರ್ಕಃ ಮನ್ದಾರಃ| ಏಕಾಷ್ಠೀಲಾ ಪಾಠಾ| ಕುಟನ್ನಟಂ ಕೈವರ್ತಮುಸ್ತಕಮ್, ಅನ್ಯೇ ತಗರಮಾಹುಃ||೧೮-೨೪||
Adhikarana 10 (25-27) · Śloka 27
ಫಲಜೀಮೂತಕೇಕ್ಷ್ವಾಕುಧಾಮಾರ್ಗವಕವತ್ಸಕಾಃ |
ಶ್ಯಾಮಾ ಚ ತ್ರಿಫಲಾ ಚೈವ ಸ್ಥಿರಾ ದನ್ತೀ ದ್ರವನ್ತ್ಯಪಿ||೨೫||
ಪ್ರಕೀರ್ಯಾ ಚೋದಕೀರ್ಯಾ ಚ ನೀಲಿನೀ ಕ್ಷೀರಿಣೀ ತಥಾ|
ಸಪ್ತಲಾ ಶಙ್ಖಿನೀ ಲೋಧ್ರಂ ಫಲಂ ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕಸ್ಯ ಚ||೨೬||
ಚತ್ವಾರೋ ಮೂತ್ರಸಿದ್ಧಾಸ್ತೇ ಪಕ್ವಾಶಯವಿಶೋಧನಾಃ|
(ವ್ಯಸ್ತೈರಪಿ ಸಮಸ್ತೈಶ್ಚ ಚತುರ್ಯೋಗಾ ಉದಾಹೃತಾಃ )||೨೭||
View original
फलजीमूतकेक्ष्वाकुधामार्गवकवत्सकाः |
श्यामा च त्रिफला चैव स्थिरा दन्ती द्रवन्त्यपि||२५||
प्रकीर्या चोदकीर्या च नीलिनी क्षीरिणी तथा|
सप्तला शङ्खिनी लोध्रं फलं कम्पिल्लकस्य च||२६||
चत्वारो मूत्रसिद्धास्ते पक्वाशयविशोधनाः|
(व्यस्तैरपि समस्तैश्च चतुर्योगा उदाहृताः )||२७||
ಕ್ಷ್ವೇಡಃ ಕೃತವೇಧನಃ| ದ್ರವನ್ತೀ ದನ್ತೀಭೇದಃ| ಪ್ರಕೀರ್ಯಾ ಕರಞ್ಜಃ| ನೀಲಿನೀ ನೀಲವುಹ್ನಾ, ‘ನೀಲಾಞ್ಜನಿಕಾ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ||೨೫-೨೭||
Adhikarana 11 (28-29) · Śloka 29
ಕಾಕೋಲೀ ಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀ ಮುದ್ಗಪರ್ಣೀ ಶತಾವರೀ|
ವಿದಾರೀ ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಾ ಶೃಙ್ಗಾಟಕಕಶೇರುಕೇ||೨೮||
ಆತ್ಮಗುಪ್ತಾಫಲಂ ಮಾಷಾಃ ಸಗೋಧೂಮಾ ಯವಾಸ್ತಥಾ|
ಜಲಜಾನೂಪಜಂ ಮಾಂಸಮಿತ್ಯೇತೇ ಶುಕ್ರಮಾಂಸಲಾಃ ||೨೯||
View original
काकोली क्षीरकाकोली मुद्गपर्णी शतावरी|
विदारी मधुयष्ट्याह्वा शृङ्गाटककशेरुके||२८||
आत्मगुप्ताफलं माषाः सगोधूमा यवास्तथा|
जलजानूपजं मांसमित्येते शुक्रमांसलाः ||२९||
ಏತೇ ಶುಕ್ರಮಾಂಸಲಾ ಇತ್ಯತ್ರ ಏತೇ ಇತಿ ಚತ್ವಾರಃ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾಃ||೨೮-೨೯||
Adhikarana 12 (30-31) · Śloka 31
ಜೀವನ್ತೀ ಚಾಗ್ನಿಮನ್ಥಶ್ಚ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪವತ್ಸಕೌ|
ಪ್ರಗ್ರಹಃ ಖದಿರಃ ಕುಷ್ಠಂ ಶಮೀ ಪಿಣ್ಡೀತಕೋ ಯವಾಃ||೩೦||
ಪ್ರಿಯಙ್ಗೂ ರಕ್ತಮೂಲೀ ಚ ತರುಣೀ ಸ್ವರ್ಣಯೂಥಿಕಾ|
ವಟಾದ್ಯಾಃ ಕಿಂಶುಕಂ ಲೋಧ್ರಮಿತಿ ಸಾಙ್ಗ್ರಾಹಿಕಾ ಮತಾಃ||೩೧||
View original
जीवन्ती चाग्निमन्थश्च धातकीपुष्पवत्सकौ|
प्रग्रहः खदिरः कुष्ठं शमी पिण्डीतको यवाः||३०||
प्रियङ्गू रक्तमूली च तरुणी स्वर्णयूथिका|
वटाद्याः किंशुकं लोध्रमिति साङ्ग्राहिका मताः||३१||
ಪಿಣ್ಡೀತಕಃ ಮದನಃ| ರಕ್ತಮೂಲೀ ಸಮಙ್ಗಾ| ತರುಣೀ ಆರಾಮತರುಣೀ, ನವಮಾಲಿಕಾ ವಾ||೩೦-೩೧||
Adhikarana 13 (32) · Śloka 32
ಪರಿಸ್ರಾವೇ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಸವೃಶ್ಚೀರಪುನರ್ನವಮ್|
ಆಖುಪರ್ಣಿಕಯಾ ವಾಽಪಿ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಯುಕ್ತಯಾ||೩೨||
View original
परिस्रावे शृतं क्षीरं सवृश्चीरपुनर्नवम्|
आखुपर्णिकया वाऽपि तण्डुलीयकयुक्तया||३२||
ತಣ್ಡುಲೀಯಕಯುಕ್ತಯೇತ್ಯನ್ತೇನ ಪರಿಸ್ರಾವೇ ದ್ವಾವುಕ್ತೌ||೩೨||
Adhikarana 14 (33) · Śloka 33
ಕಾಲಙ್ಕತಕಕಾಣ್ಡೇಕ್ಷುದರ್ಭಪೋಟಗಲೇಕ್ಷುಭಿಃ |
ದಾಹಘ್ನಃ ಸಘೃತಕ್ಷೀರೋ ದ್ವಿತೀಯಶ್ಚೋತ್ಪಲಾದಿಭಿಃ||೩೩||
View original
कालङ्कतककाण्डेक्षुदर्भपोटगलेक्षुभिः |
दाहघ्नः सघृतक्षीरो द्वितीयश्चोत्पलादिभिः||३३||
ಕಾಣ್ಡೇಕ್ಷುಃ ಬೃಹದಿಕ್ಷುಃ; ಪೋಟಗಲಃ ಹೋಗ್ಗಲಃ| ಉತ್ಪಲಾದಿಭಿರಿತಿ ಉತ್ಪಲಾದಯೋ ನಲಿನಸೌಗನ್ಧಿಕಾದಯೋ ಜಲಜಾಃ ಪುಷ್ಪವಿಶೇಷಾಃ||೩೩||
Adhikarana 15 (34-35) · Śloka 35
ಕರ್ಬುದಾರಾಢಕೀನೀಪವಿದುಲೈಃ ಕ್ಷೀರಸಾಧಿತೈಃ|
ಬಸ್ತಿಃ ಪ್ರದೇಯೋ ಭಿಷಜಾ ಶೀತಃ ಸಮಧುಶರ್ಕರಃ||೩೪||
ಪರಿಕರ್ತೇ ತಥಾ ವೃನ್ತೈಃ ಶ್ರೀಪರ್ಣೀಕೋವಿದಾರಜೈಃ|
(ದೇಯೋ ಬಸ್ತಿಃ ಸುವೈದ್ಯೈಸ್ತು ಯಥಾವದ್ವಿದಿತಕ್ರಿಯೈಃ )||೩೫||
View original
कर्बुदाराढकीनीपविदुलैः क्षीरसाधितैः|
बस्तिः प्रदेयो भिषजा शीतः समधुशर्करः||३४||
परिकर्ते तथा वृन्तैः श्रीपर्णीकोविदारजैः|
(देयो बस्तिः सुवैद्यैस्तु यथावद्विदितक्रियैः )||३५||
ಕರ್ಬುದಾರಃ ಕಾಞ್ಚನಾರಃ, ವಿದುಲೋ ವೇತಸಃ| ಕೋವಿದಾರಜೈರಿತ್ಯನ್ತೇನ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪರಿಕರ್ತೇ||೩೪-೩೫||
Adhikarana 16 (36) · Śloka 36
ಬಸ್ತಿಃ ಶಾಲ್ಮಲಿವೃನ್ತಾನಾಂ ಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧೋ ಘೃತಾನ್ವಿತಃ|
ಹಿತಃ ಪ್ರವಾಹಣೇ ತದ್ವದ್ವೇಷ್ಟೈಃ ಶಾಲ್ಮಲಿಕಸ್ಯ ಚ||೩೬||
View original
बस्तिः शाल्मलिवृन्तानां क्षीरसिद्धो घृतान्वितः|
हितः प्रवाहणे तद्वद्वेष्टैः शाल्मलिकस्य च||३६||
ವೇಷ್ಟೈಃ ಶಾಲ್ಮಲಿಕಸ್ಯ ಚೇತ್ಯನ್ತೇನ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರವಾಹಣೇ||೩೬||
Adhikarana 17 (37) · Śloka 38
ಅಶ್ವಾವರೋಹಿಕಾಕಾಕನಾಸಾರಾಜಕಶೇರುಕೈಃ|
ಸಿದ್ಧಾಃ ಕ್ಷೀರೇಽತಿಯೋಗೇ ಸ್ಯುಃ ಕ್ಷೌದ್ರಾಞ್ಜನಘೃತೈರ್ಯುತಾಃ||೩೭||
ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದ್ಯೈಶ್ಚತುರ್ಭಿಶ್ಚ ತೇನೈವ ವಿಧಿನಾ ಪರಃ|೩೮|
View original
अश्वावरोहिकाकाकनासाराजकशेरुकैः|
सिद्धाः क्षीरेऽतियोगे स्युः क्षौद्राञ्जनघृतैर्युताः||३७||
न्यग्रोधाद्यैश्चतुर्भिश्च तेनैव विधिना परः|३८|
ಅಶ್ವಾವರೋಹಿಕಾ ಅಶ್ವಗನ್ಧಾ, ಅಶ್ವಕರ್ಣಃ, ಇಕ್ಷುರಕೋ ವಾ; ಜತೂಕರ್ಣದರ್ಶನಾತ್ತು ಅಶ್ವಾವರೋಹಕಃ ಅಶ್ವಕರ್ಣಃ| ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದ್ಯಾಶ್ಚತ್ವಾರಃ ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಪ್ಲಕ್ಷಾಃ| ತೇನೈವ ವಿಧಿನೇತಿ ಪೂರ್ವಯೋಗವಿಧಿನಾ| ಏತೌ ದ್ವಾವತಿಯೋಗೇ||೩೭||-
Adhikarana 18 (38-42) · Śloka 42
ಬೃಹತೀ ಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ಶತಾವರೀ||೩೮||
ಕಾಶ್ಮರ್ಯಬದರೀದೂರ್ವಾಸ್ತಥೋಶೀರಪ್ರಿಯಙ್ಗವಃ|
ಜೀವಾದಾನೇ ಶೃತೌ ಕ್ಷೀರೇ ದ್ವೌ ಘೃತಾಞ್ಜನಸಂಯುತೌ||೩೯||
ಬಸ್ತೀ ಪ್ರದೇಯೌ ಭಿಷಜಾ ಶೀತೌ ಸಮಧುಶರ್ಕರೌ|
ಗೋಽವ್ಯಜಾಮಹಿಷೀಕ್ಷೀರೈರ್ಜೀವನೀಯಯುತೈಸ್ತಥಾ||೪೦||
ಶಶೈಣದಕ್ಷಮಾರ್ಜಾರಮಹಿಷಾವ್ಯಜಶೋಣಿತೈಃ|
ಸದ್ಯಸ್ಕೈರ್ಮೃದಿತೈರ್ಬಸ್ತಿರ್ಜೀವಾದಾನೇ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೪೧||
ಮಧೂಕಮಧುಕದ್ರಾಕ್ಷಾದೂರ್ವಾಕಾಶ್ಮರ್ಯಚನ್ದನೈಃ|
ತೇನೈವ ವಿಧಿನಾ ಬಸ್ತಿರ್ದೇಯಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಃ||೪೨||
View original
बृहती क्षीरकाकोली पृश्निपर्णी शतावरी||३८||
काश्मर्यबदरीदूर्वास्तथोशीरप्रियङ्गवः|
जीवादाने शृतौ क्षीरे द्वौ घृताञ्जनसंयुतौ||३९||
बस्ती प्रदेयौ भिषजा शीतौ समधुशर्करौ|
गोऽव्यजामहिषीक्षीरैर्जीवनीययुतैस्तथा||४०||
शशैणदक्षमार्जारमहिषाव्यजशोणितैः|
सद्यस्कैर्मृदितैर्बस्तिर्जीवादाने प्रशस्यते||४१||
मधूकमधुकद्राक्षादूर्वाकाश्मर्यचन्दनैः|
तेनैव विधिना बस्तिर्देयः सक्षौद्रशर्करः||४२||
ಜೀವಾದಾನೇ ಇತಿ ಜೀವಶೋಣಿತಪ್ರವೃತ್ತೌ| ಗೋಽವ್ಯಜೇತ್ಯಾದಿನಾ ಜೀವಾದಾನೇ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ಇತ್ಯನ್ತೇನ ಜೀವಾದಾನೇ ತೃತೀಯೋ ಬಸ್ತಿರುಚ್ಯತೇ| ಅಯಂ ಚ ಯದ್ಯಪಿ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧಾವಿಹಿತೋ ಬಸ್ತಿಃ, ತಥಾಽಪಿ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧೈರಿತಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಭೂರಿಪ್ರಯೋಗಾಣಾಂ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧವಿಹಿತತ್ವೇನ ಜ್ಞೇಯಾ; ಕಿಂವಾ ಅತ್ರಾಪಿ ಗೋಽವ್ಯಜೇತ್ಯಾದಿನಾಽರ್ಧಶ್ಲೋಕವಿಹಿತ ಏವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ; ಪೂರ್ವಾರ್ಧೇನ ತು ತಸ್ಯೇತಿಕರ್ತವ್ಯತೋಚ್ಯತೇ; ಇತಿಕರ್ತವ್ಯತಾಭಿಧಾನಂ ಚ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧಾದತಿರೇಕೇಣಾಪಿ ಭವತೀತಿ ಯೋಗಾನ್ತರೇಷ್ವಪಿ ದೃಷ್ಟಮ್||೩೮-೪೨||
Adhikarana 19 (43) · Śloka 43
ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಸಾರಿವಾನನ್ತಾಪಯಸ್ಯಾಮಧುಕೈಸ್ತಥಾ|
ಶರ್ಕರಾಚನ್ದನದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧುಧಾತ್ರೀಫಲೋತ್ಪಲೈಃ|
ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ, ಪ್ರಮೇಹೇ ತು ಕಷಾಯಃ ಸೋಮವಲ್ಕಜಃ||೪೩||
View original
मञ्जिष्ठासारिवानन्तापयस्यामधुकैस्तथा|
शर्कराचन्दनद्राक्षामधुधात्रीफलोत्पलैः|
रक्तपित्ते, प्रमेहे तु कषायः सोमवल्कजः||४३||
ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಇತಿ ಚ್ಛೇದಃ| ಏತೌ ದ್ವೌ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ಪಠಿತೌ ‘ದ್ವೌ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ’ ಇತ್ಯನೇನ| ಸೋಮವಲ್ಕಃ ವಿಟ್ಖದಿರಃ||೪೩||
Adhikarana 20 (44-45) · Śloka 45
ಗುಲ್ಮಾತಿಸಾರೋದಾವರ್ತಸ್ತಮ್ಭಸಙ್ಕುಚಿತಾದಿಷು|
ಸರ್ವಾಙ್ಗೈಕಾಙ್ಗರೋಗೇಷು ರೋಗೇಷ್ವೇವಂವಿಧೇಷು ಚ||೪೪||
ಯಥಾಸ್ವೈರೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಾನ್ ಬಸ್ತೀನ್ ದದ್ಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ|
ಪೂರ್ವೋಕ್ತೇನ ವಿಧಾನೇನ ಕುರ್ವನ್ ಯೋಗಾನ್ ಪೃಥಗ್ವಿಧಾನ್||೪೫||
View original
गुल्मातिसारोदावर्तस्तम्भसङ्कुचितादिषु|
सर्वाङ्गैकाङ्गरोगेषु रोगेष्वेवंविधेषु च||४४||
यथास्वैरौषधैः सिद्धान् बस्तीन् दद्याद्विचक्षणः|
पूर्वोक्तेन विधानेन कुर्वन् योगान् पृथग्विधान्||४५||
ಅನುಕ್ತಬಸ್ತಿಕಲ್ಪನಾರ್ಥಮಾಹ- ಗುಲ್ಮಾತಿಸಾರೇತ್ಯಾದಿ| ಯಥಾಸ್ವೈರೌಷಧೈರಿತಿ ಯಥಾಸ್ವವ್ಯಾಧಿಪ್ರತ್ಯನೀಕೈರ್ಭೈಷಜೈಃ| ಕುರ್ಯಾದ್ಯೋಗಾನ್ ಪೃಥಗ್ವಿಧಾನಿತಿ ಯಥೋಕ್ತವಿಧಿನಾ ದ್ರವ್ಯಾವಾಪಾದಿನಾ ಯೋಗಾನ್ ಯಥೋಚಿತಾನ್ ಗುಲ್ಮಾದಿಕಲ್ಪನೀಯಾನ್ ಬಸ್ತಿಷು ಕುರ್ಯಾತ್||೪೪-೪೫||
Adhikarana 21 (46-48) · Śloka 48
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ತ್ರಿಕಾಸ್ತ್ರಯೋಽನಿಲಾದೀನಾಂ ಚತುಷ್ಕಾಶ್ಚಾಪರೇ ತ್ರಯಃ|
ಪಕ್ವಾಶಯವಿಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ವೃಷ್ಯಾಃ ಸಾಙ್ಗ್ರಾಹಿಕಾಸ್ತಥಾ||೪೬||
ಪರಿಸ್ರಾವೇ ತಥಾ ದಾಹೇ ಪರಿಕರ್ತೇ ಪ್ರವಾಹಣೇ|
ಸಾತಿಯೋಗೇ ಮತೌ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಜೀವಾದಾನೇ ತಥಾ ತ್ರಯಃ||೪೭||
ದ್ವೌ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಮೇಹೇ ಚ ಏಕತ್ರಿಂಶಚ್ಚ ಸಪ್ತ ತೇ|
ಸುಲಭಾಲ್ಪೌಷಧಕ್ಲೇಶಾ ಬಸ್ತಯೋ ಗುಣವತ್ತಮಾಃ||೪೮||
View original
तत्र श्लोकाः- त्रिकास्त्रयोऽनिलादीनां चतुष्काश्चापरे त्रयः|
पक्वाशयविशुद्ध्यर्थं वृष्याः साङ्ग्राहिकास्तथा||४६||
परिस्रावे तथा दाहे परिकर्ते प्रवाहणे|
सातियोगे मतौ द्वौ द्वौ जीवादाने तथा त्रयः||४७||
द्वौ रक्तपित्ते मेहे च एकत्रिंशच्च सप्त ते|
सुलभाल्पौषधक्लेशा बस्तयो गुणवत्तमाः||४८||
ತ್ರಿಕಾಸ್ತ್ರಯ ಇತ್ಯಾದಿಃ ಸಙ್ಗ್ರಹೋ ವ್ಯಕ್ತ ಏವ| ಅಲ್ಪೌಷಧಕ್ಲೇಶಾ ಇತಿ ಅಲ್ಪೌಷಧಾ ಅಲ್ಪಕ್ಲೇಶಾಶ್ಚ||೪೬-೪೮||
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇ ಬಸ್ತಿಸಿದ್ಧಿರ್ನಾಮ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೦||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने बस्तिसिद्धिर्नाम दशमोऽध्यायः||१०||
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇ ಬಸ್ತಿಸಿದ್ಧಿರ್ನಾಮ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೦||