Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಬಸ್ತಿವ್ಯಾಪತ್ಸಿದ್ಧಿಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथातो बस्तिव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ವಮನವಿರೇಚನಾನನ್ತರಭಾವಿತ್ವಾದ್ಬಸ್ತೇಃ ಸಂಶೋಧನವ್ಯಾಪತ್ಸಿದ್ಧೇರನನ್ತರಂ ಬಸ್ತಿವ್ಯಾಪತ್ಸಿದ್ಧಿರುಚ್ಯತೇ; ಅತ್ರ ಬಸ್ತಿಶಬ್ದೋ ನಿರೂಹ ಏವ ವರ್ತತೇ, ತದ್ವ್ಯಾಪದಾಮೇವಾತ್ರ ವಕ್ತವ್ಯತ್ವಾತ್||೧-೨||
Adhikarana 2 (3-6) · Śloka 6
ಧೀಧೈರ್ಯೌದಾರ್ಯಗಾಮ್ಭೀರ್ಯಕ್ಷಮಾದಮತಪೋನಿಧಿಮ್| ಪುನರ್ವಸುಂ ಶಿಷ್ಯಗಣಃ ಪಪ್ರಚ್ಛ ವಿನಯಾನ್ವಿತಃ||೩|| ಕಾಃ ಕತಿ ವ್ಯಾಪದೋ ಬಸ್ತೇಃ ಕಿಂಸಮುತ್ಥಾನಲಕ್ಷಣಾಃ| ಕಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಇತಿ ಪ್ರಶ್ನಾಞ್ಛ್ರುತ್ವಾ ತಾನಬ್ರವೀದ್ಗುರುಃ||೪|| ನಾತಿಯೋಗೌ ಕ್ಲಮಾಧ್ಮಾನೇ ಹಿಕ್ಕಾ ಹೃತ್ಪ್ರಾಪ್ತಿರೂರ್ಧ್ವತಾ| ಪ್ರವಾಹಿಕಾ ಶಿರೋಙ್ಗಾರ್ತಿಃ ಪರಿಕರ್ತಃ ಪರಿಸ್ರವಃ||೫|| ದ್ವಾದಶ ವ್ಯಾಪದೋ ಬಸ್ತೇರಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗಸಮ್ಭವಾಃ| ಆಸಾಮೇಕೈಕಶೋ ರೂಪಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಚ ನಿಬೋಧತ||೬||
धीधैर्यौदार्यगाम्भीर्यक्षमादमतपोनिधिम्| पुनर्वसुं शिष्यगणः पप्रच्छ विनयान्वितः||३|| काः कति व्यापदो बस्तेः किंसमुत्थानलक्षणाः| का चिकित्सा इति प्रश्नाञ्छ्रुत्वा तानब्रवीद्गुरुः||४|| नातियोगौ क्लमाध्माने हिक्का हृत्प्राप्तिरूर्ध्वता| प्रवाहिका शिरोङ्गार्तिः परिकर्तः परिस्रवः||५|| द्वादश व्यापदो बस्तेरसम्यग्योगसम्भवाः| आसामेकैकशो रूपं चिकित्सां च निबोधत||६||
🔊 Audio coming soon
ಕಾಃ ಕತೀತ್ಯಾದಿ ಪಞ್ಚ ಪ್ರಶ್ನಾಃ| ನಾತಿಯೋಗಾವಿತ್ಯಾದಿನಾ ಆದ್ಯಪ್ರಶ್ನಸ್ಯೋತ್ತರಮ್| ನಾತಿಯೋಗಾವಿತಿ ಅಯೋಗಾತಿಯೋಗೌ| ಏತದ್ದ್ವಾದಶವ್ಯಾಪದಾಂ ಚ ವಿವರಣ ಏವ ಸ್ಫುಟಾರ್ಥೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ| ಅಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗಸಮ್ಭವಾ ಇತಿ ನಿರೂಹಸ್ಯಾಯೋಗಾತಿಯೋಗಮಿಥ್ಯಾಯೋಗರೂಪಾಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗಸಮ್ಭವಾಃ| ಅನೇನ ಚ ಸಮುತ್ಥಾನಪ್ರಶ್ನಸ್ಯ ಸಾಮಾನ್ಯಕಾರಣಾಭಿಧಾನೇನೋತ್ತರಂ ದತ್ತಂ ಭವತಿ| ಅತ್ರ ಬಸ್ತಿಪ್ರಯೋಗಸ್ಯಾಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗೇನ ನಿರೂಹಕಾರ್ಯದೋಷಹರಣಸ್ಯಾತಿಯೋಗಾಯೋಗೌ ವ್ಯಾಪತ್ತಿರೂಪೌ ಜನ್ಯೇತೇ ಕ್ಲಮಾದಯೋಽಪಿ ಚಾತಿಯೋಗಾಯೋಗಜಾತಾ ಏವ ವಿಶಿಷ್ಟಹೇತುಲಕ್ಷಣಚಿಕಿತ್ಸಿತತಯಾ ಇಹಾಪಿ ಪೃಥಗುಚ್ಯನ್ತೇ, ಯಥಾ ಸಂಶೋಧನೇ ಆಧ್ಮಾನಾದಯೋಽಯೋಗಾತಿಯೋಗಜಾತಾ ಅಪಿ ಪೃಥಗುಕ್ತಾಃ| ಕೇಚಿತ್ ‘ನಾತಿಯೋಗಾತ್ ಕ್ಲಮಾಧ್ಮಾನೇ’ ಇತ್ಯಾದಿ, ತಥಾ ‘ದಶೈತಾ ವ್ಯಾಪದೋ ಬಸ್ತೇಃ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಪಠನ್ತಿ; ತತ್ರ ಪೂರ್ವಾಧ್ಯಾಯೋಕ್ತವ್ಯಾಖ್ಯಾನಾದರ್ಥೋ ನೇಯಃ ; ಕಿನ್ತು ಪೂರ್ವ ಏವ ಪಾಠೋ ನಿರ್ವ್ಯೂಹಃ| ಆಸಾಮಿತ್ಯಾದೌ ರೂಪಶಬ್ದೇನೈವ ಪ್ರತಿ ಪ್ರತಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಹೇತುವಿಶೇಷೋಽವರುದ್ಧೋ ಜ್ಞೇಯಃ, ಯೇನ ಹೇತುರಪಿ ಹಿ ವ್ಯಾಸಗಮಕತಯಾ ರೂಪಮೇವ||೩-೬||
Adhikarana 3 (7-11) · Śloka 11
ಗುರುಕೋಷ್ಠೇಽನಿಲಪ್ರಾಯೇ ರೂಕ್ಷೇ ವಾತೋಲ್ಬಣೇಽಪಿ ವಾ| ಶೀತೋಽಲ್ಪಲವಣಸ್ನೇಹದ್ರವಮಾತ್ರೋ ಘನೋಽಪಿ ವಾ||೭|| ಬಸ್ತಿಃ ಸಙ್ಕ್ಷೋಭ್ಯ ತಂ ದೋಷಂ ದುರ್ಬಲತ್ವಾದನಿರ್ಹರನ್| ಕರೋತಿ ಗುರುಕೋಷ್ಠತ್ವಂ ವಾತಮೂತ್ರಶಕೃದ್ಗ್ರಹಮ್||೮|| ನಾಭಿಬಸ್ತಿರುಜಂ ದಾಹಂ ಹೃಲ್ಲೇಪಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಗುದೇ| ಕಣ್ಡೂಗಣ್ಡಾನಿ ವೈವರ್ಣ್ಯಮರುಚಿಂ ವಹ್ನಿಮಾರ್ದವಮ್||೯|| ತತ್ರೋಷ್ಣಾಯಾಃ ಪ್ರಮಥ್ಯಾಯಾಃ ಪಾನಂ ಸ್ವೇದಾಃ ಪೃಥಗ್ವಿಧಾಃ| ಫಲವರ್ತ್ಯೋಽಥವಾ ಕಾಲಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಶಸ್ತಂ ವಿರೇಚನಮ್||೧೦|| ಬಿಲ್ವಮೂಲತ್ರಿವೃದ್ದಾರುಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥವಾನ್| ಸುರಾದಿಮೂತ್ರವಾನ್ ಬಸ್ತಿಃ ಸಪ್ರಾಕ್ಪೇಷ್ಯಸ್ತಮಾನಯೇತ್||೧೧||
गुरुकोष्ठेऽनिलप्राये रूक्षे वातोल्बणेऽपि वा| शीतोऽल्पलवणस्नेहद्रवमात्रो घनोऽपि वा||७|| बस्तिः सङ्क्षोभ्य तं दोषं दुर्बलत्वादनिर्हरन्| करोति गुरुकोष्ठत्वं वातमूत्रशकृद्ग्रहम्||८|| नाभिबस्तिरुजं दाहं हृल्लेपं श्वयथुं गुदे| कण्डूगण्डानि वैवर्ण्यमरुचिं वह्निमार्दवम्||९|| तत्रोष्णायाः प्रमथ्यायाः पानं स्वेदाः पृथग्विधाः| फलवर्त्योऽथवा कालं ज्ञात्वा शस्तं विरेचनम्||१०|| बिल्वमूलत्रिवृद्दारुयवकोलकुलत्थवान्| सुरादिमूत्रवान् बस्तिः सप्राक्पेष्यस्तमानयेत्||११||
🔊 Audio coming soon
ಗುರುಕೋಷ್ಠೇ ಇತಿ ಕ್ರೂರಕೋಷ್ಠೇ ಮಲಪೂರ್ಣಕೋಷ್ಠೇ ವಾ| ಅಲ್ಪಶಬ್ದೋ ಮಾತ್ರಾನ್ತೈಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಉಷ್ಣಾಯಾಃ ಪ್ರಮಥ್ಯಾಯಾ ಇತಿ ಅತೀಸಾರೋಕ್ತಪ್ರಮಥ್ಯಾನಾಂ ಯಾ ಪ್ರಮಥ್ಯಾ ಉಷ್ಣಾ ತಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಯೋಗಃ; ಪ್ರಮಥ್ಯೇತಿ ಪಾಚನಕಷಾಯಸ್ಯಾಯುರ್ವೇದಸಮಯಸಿದ್ಧಸಞ್ಜ್ಞೇತಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಮೇವಾತೀಸಾರೇ| ಕಾಲಂ ಜ್ಞಾತ್ವೇತಿ ವಿರೇಚನಯೋಗ್ಯಾವಸ್ಥಾಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ| ಸುರಾದಿಮೂತ್ರವಾನಿತ್ಯತ್ರ ಆದಿಶಬ್ದೇನ ಸೌವೀರಕತುಷೋದಕಾದೀನಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ಸಪ್ರಾಕ್ಪೇಷ್ಯ ಇತಿ ಬಸ್ತಿಸೂತ್ರೀಯೋಕ್ತಬಲಾದಿಬಸ್ತ್ಯುಕ್ತಕಲ್ಕಯುಕ್ತಃ| ತಮಾನಯೇದಿತಿ ಅಯೋಗಕಾರಕಂ ವಿಬದ್ಧಂ ಬಸ್ತಿಂ ಹರತಿ||೭-೧೧||
Adhikarana 4 (12-14) · Śloka 14
ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೇಽತಿತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣೋ ಮೃದುಕೋಷ್ಠೇಽತಿಯುಜ್ಯತೇ| ತಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ಶೋಧನಾಭ್ಯಾಂ ಸಮಾ ಭವೇತ್||೧೨|| ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಂ ಸ್ಥಿರಾಂ ಪದ್ಮಂ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಂ ಮಧುಕಂ ಬಲಾಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಮಧೂಕಂ ಚ ಕ್ಷೀರೇ ತಣ್ಡುಲಧಾವನೇ||೧೩|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಯಾಃ ಪಕ್ವಲೋಷ್ಟಸ್ಯ ಪ್ರಸಾದೇ ಮಧುಕಸ್ಯ ಚ| ವಿನೀಯ ಸಘೃತಂ ಬಸ್ತಿಂ ದದ್ಯಾದ್ದಾಹೇಽತಿಯೋಗಜೇ ||೧೪||
स्निग्धस्विन्नेऽतितीक्ष्णोष्णो मृदुकोष्ठेऽतियुज्यते| तस्य लिङ्गं चिकित्सा च शोधनाभ्यां समा भवेत्||१२|| पृश्निपर्णीं स्थिरां पद्मं काश्मर्यं मधुकं बलाम्| पिष्ट्वा द्राक्षां मधूकं च क्षीरे तण्डुलधावने||१३|| द्राक्षायाः पक्वलोष्टस्य प्रसादे मधुकस्य च| विनीय सघृतं बस्तिं दद्याद्दाहेऽतियोगजे ||१४||
🔊 Audio coming soon
ಅಯೋಗಮಭಿಧಾಯಾತಿಯೋಗಮಾಹ- ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅತಿಯುಜ್ಯತೇ ಇತಿ ಅತಿಯೋಗಕಾರಕೋ ಭವತಿ| ಶೋಧನಾಭ್ಯಾಂ ಸಮಾ ಭವೇದಿತಿ ವಮನವಿರೇಚನಾತಿಯೋಗೋಕ್ತಲಿಙ್ಗಚಿಕಿತ್ಸಿತಾಭ್ಯಾಂ ಸಮಾ ಭವೇತ್| ಬಸ್ತ್ಯತಿಯೋಗಜೇ ದಾಹೇ ವಿಶಿಷ್ಟಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಮಿತ್ಯಾದಿ| ಅತ್ರ ಕ್ಷೀರಾದಿಷು ಪಞ್ಚದ್ರವೇಷು ಕಲ್ಕಸ್ಯ ವಿಲಯನಮ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಪ್ರಸಾದಾಃ ಶೀತಕಷಾಯವಿಧಿಕೃತಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ||೧೨-೧೪||
Adhikarana 5 (15-20) · Śloka 20
ಆಮಶೇಷೇ ನಿರೂಹೇಣ ಮೃದುನಾ ದೋಷ ಈರಿತಃ| ಮಾರ್ಗಂ ರುಣದ್ಧಿ ವಾತಸ್ಯ ಹನ್ತ್ಯಗ್ನಿಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಯತ್ಯಪಿ||೧೫|| ಕ್ಲಮಂ ವಿದಾಹಂ ಹೃಚ್ಛೂಲಂ ಮೋಹವೇಷ್ಟನಗೌರವಮ್| ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ್ವೇದೈರ್ವಿರೂಕ್ಷೈಸ್ತಂ ಪಾಚನೈಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಾಚರೇತ್||೧೬|| ಪಿಪ್ಪಲೀಕತ್ತೃಣೋಶೀರದಾರುಮೂರ್ವಾಶೃತಂ ಜಲಮ್| ಪಿಬೇತ್ ಸೌವರ್ಚಲೋನ್ಮಿಶ್ರಂ ದೀಪನಂ ಹೃದ್ವಿಶೋಧನಮ್||೧೭|| ವಚಾನಾಗರಶಟ್ಯೇಲಾ ದಧಿಮಣ್ಡೇನ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾಃ| ಪೇಯಾಃ ಪ್ರಸನ್ನಯಾ ವಾ ಸ್ಯುರರಿಷ್ಟೇನಾಸವೇನ ವಾ||೧೮|| ದಾರು ತ್ರಿಕಟುಕಂ ಪಥ್ಯಾಂ ಪಲಾಶಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಶಟೀಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕುಷ್ಠಂ ಚ ಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಷಾರಾಂಶ್ಚ ದೀಪನಾನ್||೧೯|| ಬಸ್ತಿಮಸ್ಯ ವಿದಧ್ಯಾಚ್ಚ ಸಮೂತ್ರಂ ದಾಶಮೂಲಿಕಮ್| ಸಮೂತ್ರಮಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಲವಣಂ ಮಾಧುತೈಲಿಕಮ್||೨೦||
आमशेषे निरूहेण मृदुना दोष ईरितः| मार्गं रुणद्धि वातस्य हन्त्यग्निं मूर्च्छयत्यपि||१५|| क्लमं विदाहं हृच्छूलं मोहवेष्टनगौरवम्| कुर्यात् स्वेदैर्विरूक्षैस्तं पाचनैश्चाप्युपाचरेत्||१६|| पिप्पलीकत्तृणोशीरदारुमूर्वाशृतं जलम्| पिबेत् सौवर्चलोन्मिश्रं दीपनं हृद्विशोधनम्||१७|| वचानागरशट्येला दधिमण्डेन मूर्च्छिताः| पेयाः प्रसन्नया वा स्युररिष्टेनासवेन वा||१८|| दारु त्रिकटुकं पथ्यां पलाशं चित्रकं शटीम्| पिष्ट्वा कुष्ठं च मूत्रेण पिबेत् क्षारांश्च दीपनान्||१९|| बस्तिमस्य विदध्याच्च समूत्रं दाशमूलिकम्| समूत्रमथवा व्यक्तलवणं माधुतैलिकम्||२०||
🔊 Audio coming soon
ಆಮಶೇಷೇ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಕ್ಲಮಮಾಹ| ಆಮಶೇಷೇ ಸತಿ ದತ್ತೇನ ನಿರೂಹೇಣ ದೋಷ ಈರಿತ ಇತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ದೋಷಶಬ್ದೇನ ಚಾತ್ರ ಪಿತ್ತಕಫಾವಾಮಸಹಿತೌ ಮಾರ್ಗಾವರಕಾವುಚ್ಯೇತೇ| ಮೂರ್ಚ್ಛಯತೀತಿ ಮಾರ್ಗಾವರೋಧಾತ್ ಕೋಪಯತಿ| ಮಾರ್ಗಂ ರುಣದ್ಧೀತಿ ದೇಹೇ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ರುಣದ್ಧಿ| ಯೇ ತು, ದೋಷಶಬ್ದೇನೇಹ ಕಫಮಾತ್ರಂ ಗ್ರಾಹಯನ್ತಿ, ತನ್ಮತೇ ಸದಾಹತ್ವಂ ಕ್ಲಮಸ್ಯಾಪ್ಯನುಪಪನ್ನಮ್| ವಚೇತ್ಯಾದೌ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾ ಇತಿ ಆಲೋಡಿತಾಃ| ಕ್ಷಾರಾಂಶ್ಚ ದೀಪನಾನಿತಿ ಗ್ರಹಣೀಚಿಕಿತ್ಸಾದ್ಯುಕ್ತಾನ್| ದಾಶಮೂಲಿಕಮಿತಿ “ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ರಸೋಽಮ್ಲಯುಕ್ತಃ” (ಸಿ.ಅ.೩) ಇತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತಂ; ಕಿಂವಾ ದಶಮೂಲಕ್ವಾಥಕೃತಮ್| ಮಾಧುತೈಲಿಕಃ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಃ||೧೫-೨೦||
Adhikarana 6 (21-26) · Śloka 26
ಅಲ್ಪವೀರ್ಯೋ ಮಹಾದೋಷೇ ರೂಕ್ಷೇ ಕ್ರೂರಾಶಯೇ ಕೃತಃ| ಬಸ್ತಿರ್ದೋಷಾವೃತೋ ರುದ್ಧಮಾರ್ಗೋ ರುನ್ಧ್ಯಾತ್ ಸಮೀರಣಮ್||೨೧|| ಸ ವಿಮಾರ್ಗೋಽನಿಲಃ ಕುರ್ಯಾದಾಧ್ಮಾನಂ ಮರ್ಮಪೀಡನಮ್| ವಿದಾಹಂ ಗುರುಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಮುಷ್ಕವಙ್ಕ್ಷಣವೇದನಾಮ್||೨೨|| ರುಣದ್ಧಿ ಹೃದಯಂ ಶೂಲೈರಿತಶ್ಚೇತಶ್ಚ ಧಾವತಿ| ಶ್ಯಾಮಾಫಲಾದಿಭಿಃ ಕುಷ್ಠಕೃಷ್ಣಾಲವಣಸರ್ಷಪೈಃ||೨೩|| ಧೂಮಮಾಷವಚಾಕಿಣ್ವಕ್ಷಾರಚೂರ್ಣಗುಡೈಃ ಕೃತಾಮ್| ಕರಾಙ್ಗುಷ್ಠನಿಭಾಂ ವರ್ತಿಂ ಯವಮಧ್ಯಾಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್ ||೨೪|| ಅಭ್ಯಕ್ತಸ್ವಿನ್ನಗಾತ್ರಸ್ಯ ತೈಲಾಕ್ತಾಂ ಸ್ನೇಹಿತೇ ಗುದೇ| ಅಥವಾ ಲವಣಾಗಾರಧೂಮಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕೈಃ ಕೃತಾಮ್||೨೫|| ಬಿಲ್ವಾದಿನಾ ನಿರೂಹಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪೀಲುಸರ್ಷಪಮೂತ್ರವಾನ್| ಸರಲಾಮರದಾರುಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಂ ಚೈವಾನುವಾಸನಮ್||೨೬||
अल्पवीर्यो महादोषे रूक्षे क्रूराशये कृतः| बस्तिर्दोषावृतो रुद्धमार्गो रुन्ध्यात् समीरणम्||२१|| स विमार्गोऽनिलः कुर्यादाध्मानं मर्मपीडनम्| विदाहं गुरुकोष्ठस्य मुष्कवङ्क्षणवेदनाम्||२२|| रुणद्धि हृदयं शूलैरितश्चेतश्च धावति| श्यामाफलादिभिः कुष्ठकृष्णालवणसर्षपैः||२३|| धूममाषवचाकिण्वक्षारचूर्णगुडैः कृताम्| कराङ्गुष्ठनिभां वर्तिं यवमध्यां निधापयेत् ||२४|| अभ्यक्तस्विन्नगात्रस्य तैलाक्तां स्नेहिते गुदे| अथवा लवणागारधूमसिद्धार्थकैः कृताम्||२५|| बिल्वादिना निरूहः स्यात् पीलुसर्षपमूत्रवान्| सरलामरदारुभ्यां सिद्धं चैवानुवासनम्||२६||
🔊 Audio coming soon
ಅಲ್ಪವೀರ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಆಧ್ಮಾನಮಾಹ| ರುದ್ಧಮಾರ್ಗ ಇತಿ ನಿವಾರಿತಾಧೋಮಾರ್ಗಃ; ಸ ಚಾನಿಲಂ ರುಣದ್ಧಿ, ಅನಿಲಶ್ಚ ರುದ್ಧಮಾರ್ಗತಯಾ ಆಧ್ಮಾನಂ ಕರೋತೀತಿ| ಮರ್ಮಪೀಡನಮಿತ್ಯಾಧ್ಮಾನವಿಶೇಷಣಮ್| ರುಣದ್ಧಿ ಹೃದಯಂ ಶೂಲೈರಿತಿ ಶೂಲೈರ್ಹೃದಯಂ ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ| ಶ್ಯಾಮಾಫಲಾದಿಭಿರಿತಿ ಶ್ಯಾಮಾದಿಭಿರ್ನವಭಿಃ, ಫಲಾದಿಭಿಶ್ಚ ಷಡ್ಭಿಃ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೋಕ್ತೈಃ| ಧೂಮಶಬ್ದೇನೇಹ ಗೃಹಧೂಮಗ್ರಹಣಮ್| ಗುಡಶ್ಚಾತ್ರ ತಾವನ್ಮಾತ್ರೋ ಭವತಿ ಯಾವತಾ ವರ್ತಿಃ ಕರ್ತುಂ ಯುಜ್ಯತೇ| ಕರಾಙ್ಗುಷ್ಠೇತ್ಯತ್ರ ಕರಗ್ರಹಣಂ ಪಾದಾಙ್ಗುಷ್ಠನಿಷೇಧಾರ್ಥಮ್| ಅಥವೇತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತದ್ವಿತೀಯವರ್ತಾವಪಿ ವರ್ತಿತ್ವಸಮ್ಪತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಗುಡೋ ದೇಯಃ| ಬಿಲ್ವಾದಿಭಿಶ್ಚ ನಿರೂಹ ಇತಿ “ಬಿಲ್ವಮೂಲತ್ರಿವೃದ್ದಾರುಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥವಾನ್” ಇತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತಃ| ಸರಲೇತ್ಯಾದೌ ಸಿದ್ಧಮಿತ್ಯತ್ರ ‘ತೈಲಂ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ||೨೧-೨೬||
Adhikarana 7 (27-29) · Śloka 29
ಮೃದುಕೋಷ್ಠೇಽಬಲೇ ಬಸ್ತಿರತಿತೀಕ್ಷ್ಣೋಽತಿನಿರ್ಹರನ್| ಕುರ್ಯಾದ್ಧಿಕ್ಕಾಂ, ಹಿತಂ ತಸ್ಮೈ ಹಿಕ್ಕಾಘ್ನಂ ಬೃಂಹಣಂ ಚ ಯತ್||೨೭|| ಬಲಾಸ್ಥಿರಾದಿಕಾಶ್ಮರ್ಯತ್ರಿಫಲಾಗುಡಸೈನ್ಧವೈಃ| ಸಪ್ರಸನ್ನಾರನಾಲಾಮ್ಲೈಸ್ತೈಲಂ ಪಕ್ತ್ವಾಽನುವಾಸಯೇತ್||೨೮|| ಕೃಷ್ಣಾಲವಣಯೋರಕ್ಷಂ ಪಿಬೇದುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಯುತಮ್ | ಧೂಮಲೇಹರಸಕ್ಷೀರಸ್ವೇದಾಶ್ಚಾನ್ನಂ ಚ ವಾತನುತ್||೨೯||
मृदुकोष्ठेऽबले बस्तिरतितीक्ष्णोऽतिनिर्हरन्| कुर्याद्धिक्कां, हितं तस्मै हिक्काघ्नं बृंहणं च यत्||२७|| बलास्थिरादिकाश्मर्यत्रिफलागुडसैन्धवैः| सप्रसन्नारनालाम्लैस्तैलं पक्त्वाऽनुवासयेत्||२८|| कृष्णालवणयोरक्षं पिबेदुष्णाम्बुना युतम् | धूमलेहरसक्षीरस्वेदाश्चान्नं च वातनुत्||२९||
🔊 Audio coming soon
ಮೃದ್ವಿತ್ಯಾದಿನಾ ಹಿಕ್ಕಾಮಾಹ| ಅತಿನಿರ್ಹರನ್ನಿತಿ ಅತಿಯೋಗೇನ ದೋಷಾನ್ನಿರ್ಹರನ್| ಹಿಕ್ಕಾಘ್ನಮಿತಿ ಹಿಕ್ಕಾಚಿಕಿತ್ಸೋಕ್ತಂ ಭೇಷಜಮ್| ಹಿಕ್ಕಾಯಾಂ ಚ ಯದ್ಯಪಿ “ಪ್ರಸಕ್ತಚ್ಛರ್ದಿನಿಷ್ಠೀವಿಕಾಕಾಸಶ್ವಾಸಹಿಕ್ಕಾರ್ತಾನಾಮೂರ್ಧ್ವೀಭೂತೋ ವಾಯುರೂರ್ಧ್ವಂ ಬಸ್ತಿಂ ನಯೇತ್” (ಸಿ.ಅ.೨) ಇತ್ಯನೇನ ಬಸ್ತಿರ್ನಿಷಿದ್ಧಃ, ತಥಾಽಪೀಹ ವಿಶಿಷ್ಟಹಿಕ್ಕಾಯಾಮನುವಾಸನಸ್ಯ ಹಿತತ್ವಾತ್, “ಬಲಾಸ್ಥಿರಾದಿ” ಇತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತಮನುವಾಸನಮನವದ್ಯಮ್| ವಾತನುದಿತಿ ಪದಂ ಲಿಙ್ಗವಿಪರಿಣಾಮೇನ ಧೂಮಾದಿಭಿಶ್ಚ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ; ತೇನ ವಾತಹಿತಾನಾಮೇವಾತ್ರ ಧೂಮಾದೀನಾಂ ಪ್ರಯೋಗಃ||೨೭-೨೯||
Adhikarana 8 (30-31) · Śloka 31
ಅತಿತೀಕ್ಷ್ಣಃ ಸವಾತೋ ವಾ ನ ವಾ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಪೀಡಿತಃ| ಘಟ್ಟಯೇದ್ಧೃದಯಂ ಬಸ್ತಿಸ್ತತ್ರ ಕಾಶಕುಶೇತ್ಕಟೈಃ||೩೦|| ಸ್ಯಾತ್ ಸಾಮ್ಲಲವಣಸ್ಕನ್ಧಕರೀರಬದರೀಫಲೈಃ| ಶೃತೈರ್ಬಸ್ತಿರ್ಹಿತಃ ಸಿದ್ಧಂ ವಾತಘ್ನೈಶ್ಚಾನುವಾಸನಮ್||೩೧||
अतितीक्ष्णः सवातो वा न वा सम्यक् प्रपीडितः| घट्टयेद्धृदयं बस्तिस्तत्र काशकुशेत्कटैः||३०|| स्यात् साम्ललवणस्कन्धकरीरबदरीफलैः| शृतैर्बस्तिर्हितः सिद्धं वातघ्नैश्चानुवासनम्||३१||
🔊 Audio coming soon
ಅತಿತೀಕ್ಷ್ಣ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಹೃತ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಮಾಹ| ಸವಾತತ್ವಂ ಬಸ್ತೇರ್ನಿಃಶೇಷದಾನಾದಿನಾ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಅಸಮ್ಯಕ್ಪೀಡಿತತ್ವಮೇವ ಹೃತ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಜನಕತಯಾ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಲವಣಸ್ಕನ್ಧಃ ರೋಗಭಿಷಗ್ಜಿತೀಯೋಕ್ತಃ| ವಾತಘ್ನೈರಿತಿ ದಶಮೂಲಾದಿಭಿಃ||೩೦-೩೧||
Adhikarana 9 (32-39) · Śloka 39
ವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಣಾಂ ದತ್ತೇ ವೇಗಾನ್ನಿಗೃಹ್ಣತಃ| ಅತಿ ವಾ ಪೀಡಿತೋ ಬಸ್ತಿರ್ಮುಖೇನಾಯಾತಿ ವೇಗವಾನ್||೩೨|| ಮೂರ್ಚ್ಛಾವಿಕಾರಂ ತಸ್ಯಾದೌ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶೀತಾಮ್ಬುನಾ ಮುಖಮ್| ಸಿಞ್ಚೇತ್ ಪಾರ್ಶ್ವೋದರಂ ಚಾಧಃ ಪ್ರಮೃಜ್ಯಾದ್ವೀಜಯೇಚ್ಚ ತಮ್||೩೩|| ಕೇಶೇಷ್ವಾಲಮ್ಬ್ಯ ಚಾಕಾಶೇ ಧುನುಯಾತ್ತ್ರಾಸಯೇಚ್ಚ ತಮ್| ಗೋಖರಾಶ್ವಗಜೈಃ ಸಿಂಹೈ ರಾಜಪ್ರೇಷ್ಯೈಸ್ತಥೋರಗೈಃ||೩೪|| ಉಲ್ಕಾಭಿರೇವಮನ್ಯೈಶ್ಚ ಭೀತಸ್ಯಾಧಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ವಸ್ತ್ರಪಾಣಿಗ್ರಹೈಃ ಕಣ್ಠಂ ರುನ್ಧ್ಯಾನ್ನ ಮ್ರಿಯತೇ ಯಥಾ||೩೫|| ಪ್ರಾಣೋದಾನನಿರೋಧಾದ್ಧಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧತರಮಾರ್ಗವಾನ್ | ಅಪಾನಃ ಪವನೋ ಬಸ್ತಿಂ ತಮಾಶ್ವೇವಾಪಕರ್ಷತಿ||೩೬|| ತತಃ ಕ್ರಮುಕಕಲ್ಕಾಕ್ಷಂ ಪಾಯಯೇತಾಮ್ಲಸಂಯುತಮ್| ಔಷ್ಣ್ಯಾತ್ತೈಕ್ಷ್ಯಾತ್ ಸರತ್ವಾಚ್ಚ ಬಸ್ತಿಂ ಸೋಽಸ್ಯಾನುಲೋಮಯೇತ್||೩೭|| ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥಿತೇ ಸ್ವಿನ್ನೇ ನಿರೂಹೋ ದಾಶಮೂಲಿಕಃ| ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥೈಶ್ಚ ವಿಧೇಯೋ ಮೂತ್ರಸಾಧಿತಃ||೩೮|| ಬಿಲ್ವಾದಿಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ಸಿದ್ಧೋ ಬಸ್ತಿರುರಃಸ್ಥಿತೇ| ಶಿರಃಸ್ಥೇ ನಾವನಂ ಧೂಮಃ ಪ್ರಚ್ಛಾದ್ಯಂ ಸರ್ಷಪೈಃ ಶಿರಃ||೩೯||
वातमूत्रपुरीषाणां दत्ते वेगान्निगृह्णतः| अति वा पीडितो बस्तिर्मुखेनायाति वेगवान्||३२|| मूर्च्छाविकारं तस्यादौ दृष्ट्वा शीताम्बुना मुखम्| सिञ्चेत् पार्श्वोदरं चाधः प्रमृज्याद्वीजयेच्च तम्||३३|| केशेष्वालम्ब्य चाकाशे धुनुयात्त्रासयेच्च तम्| गोखराश्वगजैः सिंहै राजप्रेष्यैस्तथोरगैः||३४|| उल्काभिरेवमन्यैश्च भीतस्याधः प्रवर्तते| वस्त्रपाणिग्रहैः कण्ठं रुन्ध्यान्न म्रियते यथा||३५|| प्राणोदाननिरोधाद्धि प्रसिद्धतरमार्गवान् | अपानः पवनो बस्तिं तमाश्वेवापकर्षति||३६|| ततः क्रमुककल्काक्षं पाययेताम्लसंयुतम्| औष्ण्यात्तैक्ष्यात् सरत्वाच्च बस्तिं सोऽस्यानुलोमयेत्||३७|| पक्वाशयस्थिते स्विन्ने निरूहो दाशमूलिकः| यवकोलकुलत्थैश्च विधेयो मूत्रसाधितः||३८|| बिल्वादिपञ्चमूलेन सिद्धो बस्तिरुरःस्थिते| शिरःस्थे नावनं धूमः प्रच्छाद्यं सर्षपैः शिरः||३९||
🔊 Audio coming soon
ವಾತಮೂತ್ರೇತ್ಯಾದಿನೋರ್ಧ್ವತಾಮಾಹ| ದತ್ತೇ ಇತಿ ಬಸ್ತೌ ದತ್ತೇ| ತಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಂ ಗಚ್ಛತೋ ಬಸ್ತೇರ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾರೂಪಂ ವಿಕಾರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮುಖಸೇಚನಾದಿ ಕರ್ತವ್ಯಮ್| ಆಕಾಶೇ ಧುನುಯಾದಿತಿ ನಿರವಲಮ್ಬಂ ಧುನುಯಾತ್| ತ್ರಾಸಯೇಚ್ಚ ಗೋಖರಾದಿಭಿರಿತಿ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಏವಮನ್ಯೈರಿತಿ ಅನುಕ್ತೈರಪಿ ತ್ರಾಸನಪ್ರಕಾರೈಃ| ಕಣ್ಠಾವರೋಧೋ ಯಥಾ ಕರ್ತವ್ಯಸ್ತದಾಹ- ನ ಮ್ರಿಯತೇ ಯಥೇತಿ| ಕಣ್ಠೋಪರೋಧಪ್ರಯೋಜನಮಾಹ- ಪ್ರಾಣೋದಾನನಿರೋಧಾದ್ಧಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧತರಮಾರ್ಗವಾನಿತ್ಯಾದಿ| ಕಣ್ಠಪ್ರಗ್ರಹೇಣ ಪ್ರಾಣೋದಾನನಿರೋಧಾತ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧತರಮಾರ್ಗವಾನಪಾನೋ ಭವತಿ, ಗುದಪ್ರವರ್ತನಸ್ವರೂಪೋ ಭವತೀತ್ಯರ್ಥಃ; ತತಶ್ಚ ಬಸ್ತಿಮೂರ್ಧ್ವಕ್ಷಿಪ್ತಮಧೋ ನಯತಿ; ಪ್ರಾಣೋದಾನನಿರೋಧೇನ ತು ಪ್ರಾಣೋದಾನಾಭ್ಯಾಂ ಪೀಡಿತೋಽಪಾನಃ ಸ್ವಮಾರ್ಗಗಾಮೀ ಭವತೀತಿ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಕೇಚಿತ್ತು ‘ಯಾವತ್ ಪ್ರಾಣೋಪರೋಧಾದ್ಧಿ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತತ್ರ ಪ್ರಾಣೋಪರೋಧಂ ಯಾವತ್ ಕಣ್ಠಪೀಡನಂ ಕರ್ತವ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಕ್ರಮುಕಂ ಪೂಗಫಲಮ್| ಶಿರಃಸ್ಥ ಇತಿ ಬಸ್ತ್ಯೇಕದೇಶೇ ಶಿರಸಿ ಸ್ಥಿತೇ ಸತಿ| ಪ್ರಚ್ಛಾದ್ಯಮಿತಿ ಆಲೇಪನೀಯಮ್||೩೨-೩೯||
Adhikarana 10 (40-42) · Śloka 42
ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೇ ಮಹಾದೋಷೇ ಬಸ್ತಿರ್ಮೃದ್ವಲ್ಪಭೇಷಜಃ| ಉತ್ಕ್ಲಿಶ್ಯಾಲ್ಪಂ ಹರೇದ್ದೋಷಂ ಜನಯೇಚ್ಚ ಪ್ರವಾಹಿಕಾಮ್||೪೦|| ಸ ಬಸ್ತಿಪಾಯುಶೋಫೇನ ಜಙ್ಘೋರುಸದನೇನ ವಾ| ನಿರುದ್ಧಮಾರುತೋ ಜನ್ತುರಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಸಮ್ಪ್ರವಾಹತೇ||೪೧|| ಸ್ವೇದಾಭ್ಯಙ್ಗಾನ್ನಿರೂಹಾಂಶ್ಚ ಶೋಧನೀಯಾನುಲೋಮಿಕಾನ್| ವಿದಧ್ಯಾಲ್ಲಙ್ಘಯಿತ್ವಾ ತು ವೃತ್ತಿಂ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿರಿಕ್ತವತ್||೪೨||
स्निग्धस्विन्ने महादोषे बस्तिर्मृद्वल्पभेषजः| उत्क्लिश्याल्पं हरेद्दोषं जनयेच्च प्रवाहिकाम्||४०|| स बस्तिपायुशोफेन जङ्घोरुसदनेन वा| निरुद्धमारुतो जन्तुरभीक्ष्णं सम्प्रवाहते||४१|| स्वेदाभ्यङ्गान्निरूहांश्च शोधनीयानुलोमिकान्| विदध्याल्लङ्घयित्वा तु वृत्तिं कुर्याद्विरिक्तवत्||४२||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೇತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರವಾಹಿಕಾಮಾಹ| ಪ್ರವಾಹಿಕಾಮತೀಸಾರೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಾಮುಕ್ತಾಂ ಜನಯತಿ| ಶೋಧನೀಯಾನುಲೋಮಿಕಾನಿತ್ಯತ್ರ ಶೋಧನೀಯಾನಿತಿ ತ್ರಿವೃದಾದಿಶೋಧನದ್ರವ್ಯಯುಕ್ತಾನ್; ಆನುಲೋಮಿಕಾನಿತಿ ಅನುಲೋಮನಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುರಸಯುಕ್ತಾನ್| ವೃತ್ತಿಮಿತಿ ಪೇಯಾದಿಕ್ರಮಮ್||೪೦-೪೨||
Adhikarana 11 (43-46) · Śloka 46
ದುರ್ಬಲೇ ಕ್ರೂರಕೋಷ್ಠೇ ಚ ತೀವ್ರದೋಷೇ ತನುರ್ಮೃದುಃ| ಶೀತೋಽಲ್ಪಶ್ಚಾವೃತೋ ದೋಷೈರ್ಬಸ್ತಿಸ್ತದ್ವಿಹತೋಽನಿಲಃ||೪೩|| ಮಾರ್ಗೈರ್ಗಾತ್ರಾಣಿ ಸನ್ಧಾವನ್ನೂರ್ಧ್ವಂ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ವಿಹನ್ಯತೇ| ಗ್ರೀವಾಂ ಮನ್ಯೇ ಚ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಶಿರಃ ಕಣ್ಠಂ ಭಿನತ್ತಿ ಚ||೪೪|| ಬಾಧಿರ್ಯಂ ಕರ್ಣನಾದಂ ಚ ಪೀನಸಂ ನೇತ್ರವಿಭ್ರಮಮ್| ಕುರ್ಯಾದಭ್ಯಞ್ಜನಂ ತೈಲಲವಣೇನ ಯಥಾವಿಧಿ||೪೫|| ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ ಪ್ರಧಮನೈರ್ನಸ್ಯೈರ್ಧೂಮೈರಸ್ಯ ವಿರೇಚಯೇತ್| ತೀಕ್ಷ್ಣಾನುಲೋಮಿಕೇನಾಥ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಭುಕ್ತೇಽನುವಾಸಯೇತ್ ||೪೬||
दुर्बले क्रूरकोष्ठे च तीव्रदोषे तनुर्मृदुः| शीतोऽल्पश्चावृतो दोषैर्बस्तिस्तद्विहतोऽनिलः||४३|| मार्गैर्गात्राणि सन्धावन्नूर्ध्वं मूर्ध्नि विहन्यते| ग्रीवां मन्ये च गृह्णाति शिरः कण्ठं भिनत्ति च||४४|| बाधिर्यं कर्णनादं च पीनसं नेत्रविभ्रमम्| कुर्यादभ्यञ्जनं तैललवणेन यथाविधि||४५|| युञ्ज्यात् प्रधमनैर्नस्यैर्धूमैरस्य विरेचयेत्| तीक्ष्णानुलोमिकेनाथ स्निग्धं भुक्तेऽनुवासयेत् ||४६||
🔊 Audio coming soon
ದುರ್ಬಲೇ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಶಿರೋರ್ತಿಮಾಹ| ತನುಃ ಅಘನಃ| ತದ್ವಿಹತ ಇತಿ ನಿರೂಹಬಸ್ತಿಪ್ರಕೋಪಿತಃ| ಊರ್ಧ್ವಂ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ವಿಹನ್ಯತೇ ಇತಿ ಊರ್ಧ್ವಮನುಸರನ್ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ವಿಹನ್ಯತೇ; ಯೇ ತು ‘ಊರ್ಧ್ವಂ ವಿಧಾವತಿ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತನ್ಮತೇ ಉಪರ್ಯುಪರಿ ಧಾವತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಸ್ಯ ವಿರೇಚಯೇದಿತಿ ಅತ್ರ ‘ಶಿರ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ, ‘ಅನು ವಿರೇಚಯೇತ್’ ಇತಿ ವಾ ಪಾಠಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣಾನುಲೋಮಿಕೇಽನ್ನೇ ಭುಕ್ತೇ ಸತಿ ಅನುವಾಸಯೇದಿತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್; ಕಿಂವಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನುಲೋಮಿಕೇನೈವಾನುವಾಸನಂ ಸಾಧ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ||೪೩-೪೬||
Adhikarana 12 (47-53) · Śloka 53
ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೈರನಾಪಾದ್ಯ ಗುರುಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೋಽತಿಮಾತ್ರಯಾ| ಯಸ್ಯ ಬಸ್ತಿಃ ಪ್ರಯುಜ್ಯೇತ ಸೋಽತಿಮಾತ್ರಂ ಪ್ರವರ್ತಯೇತ್||೪೭|| ಸ್ರುತೇಷು ತಸ್ಯ ದೋಷೇಷು ನಿರೂಢಸ್ಯಾತಿಮಾತ್ರಶಃ| ಸ್ತಬ್ಧೋದಾವೃತಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ವಾಯುಃ ಸಮ್ಪ್ರತಿಹನ್ಯತೇ||೪೮|| ವಿಲೋಮನಸಮುದ್ಭೂತೋ ರುಜತ್ಯಙ್ಗಾನಿ ದೇಹಿನಃ| ಗಾತ್ರವೇಷ್ಟನನಿಸ್ತೋದಭೇದಸ್ಫುರಣಜೃಮ್ಭಣೈಃ ||೪೯|| ತಂ ತೈಲಲವಣಾಭ್ಯಕ್ತಂ ಸೇಚಯೇದುಷ್ಣವಾರಿಣಾ| ಏರಣ್ಡಪತ್ರನಿಷ್ಕ್ವಾಥೈಃ ಪ್ರಸ್ತರೈಶ್ಚೋಪಪಾದಯೇತ್||೫೦|| ಯವಾನ್ ಕುಲತ್ಥಾನ್ ಕೋಲಾನಿ ಪಞ್ಚಮೂಲೇ ತಥೋಭಯೇ| ಜಲಾಢಕದ್ವಯೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ಪಾದಶೇಷೇಣ ತೇನ ಚ||೫೧|| ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಬಿಲ್ವತೈಲೋಷ್ಣಲವಣೇನ ನಿರೂಹಣಮ್| ತಂ ನಿರೂಢಂ ಸಮಾಶ್ವಸ್ತಂ ದ್ರೋಣ್ಯಾಂ ಸಮವಗಾಹಯೇತ್||೫೨|| ತತೋ ಭುಕ್ತವತಸ್ತಸ್ಯ ಕಾರಯೇದನುವಾಸನಮ್| ಯಷ್ಟೀಮಧುಕತೈಲೇನ ಬಿಲ್ವತೈಲೇನ ವಾ ಭಿಷಕ್ ||೫೩||
स्नेहस्वेदैरनापाद्य गुरुस्तीक्ष्णोऽतिमात्रया| यस्य बस्तिः प्रयुज्येत सोऽतिमात्रं प्रवर्तयेत्||४७|| स्रुतेषु तस्य दोषेषु निरूढस्यातिमात्रशः| स्तब्धोदावृतकोष्ठस्य वायुः सम्प्रतिहन्यते||४८|| विलोमनसमुद्भूतो रुजत्यङ्गानि देहिनः| गात्रवेष्टननिस्तोदभेदस्फुरणजृम्भणैः ||४९|| तं तैललवणाभ्यक्तं सेचयेदुष्णवारिणा| एरण्डपत्रनिष्क्वाथैः प्रस्तरैश्चोपपादयेत्||५०|| यवान् कुलत्थान् कोलानि पञ्चमूले तथोभये| जलाढकद्वये पक्त्वा पादशेषेण तेन च||५१|| कुर्यात् सबिल्वतैलोष्णलवणेन निरूहणम्| तं निरूढं समाश्वस्तं द्रोण्यां समवगाहयेत्||५२|| ततो भुक्तवतस्तस्य कारयेदनुवासनम्| यष्टीमधुकतैलेन बिल्वतैलेन वा भिषक् ||५३||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೈರಿತ್ಯಾದಿನಾ ಅಙ್ಗಾರ್ತಿಮಾಹ| ಅನಾಪಾದ್ಯೇತಿ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೈಃ ಶರೀರಂ ನೋಪಪಾದ್ಯ| ಸೋಽತಿಮಾತ್ರಂ ಪ್ರವರ್ತಯೇತ್ ‘ದೋಷಾನ್’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ತತಃ ಸ್ತಬ್ಧೋದಾವೃತಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ರುಜಾಂ ಕರೋತಿ| ಭುಕ್ತವತೋ ಯದ್ಯಪ್ಯನುವಾಸನಂ ಸರ್ವತ್ರ ಭವತಿ, ತಥಾಽಪಿ ಭುಕ್ತವತ ಇತಿ ವಚನೇನ ಭೋಜನಾನನ್ತರಮೇವಾನುವಾಸನಂ ದರ್ಶಯತಿ||೪೭-೫೩||
Adhikarana 13 (54-57) · Śloka 57
ಮೃದುಕೋಷ್ಠಾಲ್ಪದೋಷಸ್ಯ ರೂಕ್ಷಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೋಽತಿಮಾತ್ರವಾನ್| ಬಸ್ತಿರ್ದೋಷಾನ್ನಿರಸ್ಯಾಶು ಜನಯೇತ್ ಪರಿಕರ್ತಿಕಾಮ್||೫೪|| ತ್ರಿಕವಙ್ಕ್ಷಣಬಸ್ತೀನಾಂ ತೋದಂ ನಾಭೇರಧೋ ರುಜಮ್| ವಿಬನ್ಧೋಽಲ್ಪಾಲ್ಪಮುತ್ಥಾನಂ ಬಸ್ತಿನಿರ್ಲೇಖನಾದ್ಭವೇತ್||೫೫|| ಸ್ವಾದುಶೀತೌಷಧೈಸ್ತತ್ರ ಪಯ ಇಕ್ಷ್ವಾದಿಭಿಃ ಶೃತಮ್| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವತಿಲಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ಬಸ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕ್ಷೀರಭೋಜಿನಃ||೫೬|| ಸಸರ್ಜರಸಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಜಿಙ್ಗಿನೀಕರ್ದಮಾಞ್ಜನಮ್| ವಿನೀಯ ದುಗ್ಧೇ ಬಸ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ ವ್ಯಕ್ತಾಮ್ಲಮೃದುಭೋಜಿನಃ||೫೭||
मृदुकोष्ठाल्पदोषस्य रूक्षस्तीक्ष्णोऽतिमात्रवान्| बस्तिर्दोषान्निरस्याशु जनयेत् परिकर्तिकाम्||५४|| त्रिकवङ्क्षणबस्तीनां तोदं नाभेरधो रुजम्| विबन्धोऽल्पाल्पमुत्थानं बस्तिनिर्लेखनाद्भवेत्||५५|| स्वादुशीतौषधैस्तत्र पय इक्ष्वादिभिः शृतम्| यष्ट्याह्वतिलकल्काभ्यां बस्तिः स्यात् क्षीरभोजिनः||५६|| ससर्जरसयष्ट्याह्वजिङ्गिनीकर्दमाञ्जनम्| विनीय दुग्धे बस्तिः स्यात् व्यक्ताम्लमृदुभोजिनः||५७||
🔊 Audio coming soon
ಮೃದ್ವಿತ್ಯಾದಿನಾ ಪರಿಕರ್ತಿಕಾಮಾಹ| ಬಸ್ತಿನಿರ್ಲೇಖನಾದಿತಿ ವಾಯುನಾ ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣೇನ ಬಸ್ತಿಕರ್ಷಣಾತ್| ವ್ಯಕ್ತಾಮ್ಲ ಇತಿ ಬಸ್ತಿವಿಶೇಷಣಮ್||೫೪-೫೭||
Adhikarana 14 (58-62) · Śloka 62
ಪಿತ್ತರೋಗೇಽಮ್ಲ ಉಷ್ಣೋ ವಾ ತೀಕ್ಷ್ಣೋ ವಾ ಲವಣೋಽಥವಾ| ಬಸ್ತಿರ್ಲಿಖತಿ ಪಾಯುಂ ತು ಕ್ಷಿಣೋತಿ ವಿದಹತ್ಯಪಿ||೫೮|| ಸ ವಿದಗ್ಧಃ ಸ್ರವತ್ಯಸ್ರಂ ಪಿತ್ತಂ ಚಾನೇಕವರ್ಣವತ್| ಸಾರ್ಯತೇ ಬಹುವೇಗೇನ ಮೋಹಂ ಗಚ್ಛತಿ ಚಾಸಕೃತ್||೫೯|| ಆರ್ದ್ರಶಾಲ್ಮಲಿವೃನ್ತೈಸ್ತು ಕ್ಷುಣ್ಣೈರಾಜಂ ಪಯಃ ಶೃತಮ್| ಸರ್ಪಿಷಾ ಯೋಜಿತಂ ಶೀತಂ ಬಸ್ತಿಮಸ್ಮೈ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್||೬೦|| ವಟಾದಿಪಲ್ಲವೇಷ್ವೇಷ ಕಲ್ಪೋ ಯವತಿಲೇಷು ಚ| ಸುವರ್ಚಲೋಪೋದಿಕಯೋಃ ಕರ್ಬುದಾರೇ ಚ ಶಸ್ಯತೇ||೬೧|| ಗುದೇ ಸೇಕಾಃ ಪ್ರದೇಹಾಶ್ಚ ಶೀತಾಃ ಸ್ಯುರ್ಮಧುರಾಶ್ಚ ಯೇ| ರಕ್ತಪಿತ್ತಾತಿಸಾರಘ್ನೀ ಕ್ರಿಯಾ ಚಾತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೬೨||
पित्तरोगेऽम्ल उष्णो वा तीक्ष्णो वा लवणोऽथवा| बस्तिर्लिखति पायुं तु क्षिणोति विदहत्यपि||५८|| स विदग्धः स्रवत्यस्रं पित्तं चानेकवर्णवत्| सार्यते बहुवेगेन मोहं गच्छति चासकृत्||५९|| आर्द्रशाल्मलिवृन्तैस्तु क्षुण्णैराजं पयः शृतम्| सर्पिषा योजितं शीतं बस्तिमस्मै प्रदापयेत्||६०|| वटादिपल्लवेष्वेष कल्पो यवतिलेषु च| सुवर्चलोपोदिकयोः कर्बुदारे च शस्यते||६१|| गुदे सेकाः प्रदेहाश्च शीताः स्युर्मधुराश्च ये| रक्तपित्तातिसारघ्नी क्रिया चात्र प्रशस्यते||६२||
🔊 Audio coming soon
ಪಿತ್ತರೋಗೇ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಪರಿಸ್ರಾವಮಾಹ| ಕ್ಷಿಣೋತೀತಿ ಹಿನಸ್ತಿ| ಏಷ ಕಲ್ಪ ಇತಿ ಆರ್ದ್ರಶಾಲ್ಮಲೀವೃನ್ತೋಕ್ತಕ್ಷೀರಸಂಸ್ಕಾರಕಲ್ಪಃ| ಸುವರ್ಚಲಮಿತಿ ಸುನಿಷಣ್ಣಕಮಾಹುಃ| ಕರ್ಬುದಾರಃ ಕಾಞ್ಚನಾರಃ||೫೮-೬೨||
Adhikarana 15 (63) · Śloka 63
ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಂ ಮೂತ್ರಪೀಲ್ವಗ್ನಿಲವಣಕ್ಷಾರಸರ್ಷಪೈಃ| ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲಂ ವಿಧಾತವ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಾದ್ಯೈರ್ಮಾರ್ದವಂ ತಥಾ||೬೩||
तीक्ष्णत्वं मूत्रपील्वग्निलवणक्षारसर्षपैः| प्राप्तकालं विधातव्यं क्षीराद्यैर्मार्दवं तथा||६३||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ತತ್ರ ತತ್ರ ಬಸ್ತೀನಾಂ ಮೃದುತ್ವಂ ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಂ ಚ ವಿಹಿತಂ; ತೇನ ತದ್ವಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥಂ ಮಾರ್ದವತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಕಾರಕದ್ರವ್ಯಗಣಮಾಹ- ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಮಿತ್ಯಾದಿ| ಪೀಲುಃ ಔತ್ತರಪಥಿಕಂ ಫಲಂ; ಪೀಲುಸ್ಥಾನೇ ಕೇಚಿದ್ ಬಿಲ್ವಂ ಪಠನ್ತಿ| ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲಮಿತಿ ಉಕ್ತಾವಸ್ಥಮ್||೬೩||
Adhikarana 16 (64) · Śloka 64
ಆಪಾದತಲಮೂರ್ಧಸ್ಥಾನ್ ದೋಷಾನ್ ಪಕ್ವಾಶಯೇ ಸ್ಥಿತಃ| ವೀರ್ಯೇಣ ಬಸ್ತಿರಾದತ್ತೇ ಖಸ್ಥೋಽರ್ಕೋ ಭೂರಸಾನಿವ||೬೪||
आपादतलमूर्धस्थान् दोषान् पक्वाशये स्थितः| वीर्येण बस्तिरादत्ते खस्थोऽर्को भूरसानिव||६४||
🔊 Audio coming soon
ಬಸ್ತಿಪ್ರಭಾವಮಾಹ- ಆಪಾದೇತ್ಯಾದಿ| ಪಕ್ವಾಶಯೇ ಸ್ಥಿತ ಇತಿ ಪಕ್ವಾಶಯಗತ ಏವ| ಆದತ್ತೇ ವೀರ್ಯೇಣೇತಿ ಶಕ್ತ್ಯಾ ಸ್ವಭಾವಸಮ್ಬದ್ಧಯಾ| ಏವಮ್ಭೂತವೀರ್ಯಂ ಬಸ್ತಾವೇವ; ತೇನ ಪಾಚನಾದಿಪ್ರಯೋಗಾಣಾಂ ನ ಬಸ್ತಿವತ್ತದಹರೇವ ಸಕಲದೇಹಗತದೋಷವಿಜೇತೃತ್ವಂ ಭವತಿ| ಖಸ್ಥ ಇತಿ ಆಕಾಶಗತಃ| ಸುಶ್ರುತೇ ತೂಕ್ತಂ- “ವೀರ್ಯೇಣ ಬಸ್ತಿರಾದತ್ತೇ ದೋಷಾನಾಪಾದಮಸ್ತಕಾತ್| ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥೋಽಮ್ಬರಗೋ ಭೂಮೇರರ್ಕೋ ರಸಾನಿವ” (ಸು.ಚಿ.ಅ.೩೫) ಇತಿ||೬೪||
Adhikarana 17 (65) · Śloka 65
ಯದ್ವತ್ ಕುಸುಮ್ಭಸಮ್ಮಿಶ್ರಾತ್ತೋಯಾದ್ರಾಗಂ ಹರೇತ್ ಪಟಃ| ತದ್ವದ್ದ್ರವೀಕೃತಾದ್ದೇಹಾನ್ನಿರೂಹೋ ನಿರ್ಹರೇನ್ಮಲಾನ್||೬೫||
यद्वत् कुसुम्भसम्मिश्रात्तोयाद्रागं हरेत् पटः| तद्वद्द्रवीकृताद्देहान्निरूहो निर्हरेन्मलान्||६५||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ಬಸ್ತೇಃ ಶರೀರೇ ಮಲಪ್ರಸಾದಸಹಿತೇಽಪಿ ಯಥಾ ಮಲಾಂಶಮಾತ್ರಹಾರಕತ್ವಂ ಭವತಿ, ತದ್ದೃಷ್ಟಾನ್ತೇನ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಯದ್ವದಿತ್ಯಾದಿ| ದ್ರವೀಕೃತಾದಿತಿ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಾಭ್ಯಾಂ ವಿಲಾಯಿತಾತ್| ಮಲಾನಿತಿ ದೋಷಾನ್ ಪುರೀಷಂ ಚ||೬೫||
Adhikarana 18 (66) · Śloka 66
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ- ಇತ್ಯೇತಾ ವ್ಯಾಪದಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಬಸ್ತೇಃ ಸಾಕೃತಿಭೇಷಜಾಃ| ಬುದ್ಧ್ವಾ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ತಾನ್ ಬಸ್ತೀನ್ನಿಯುಞ್ಜನ್ನಾಪರಾಧ್ಯತಿ||೬೬||
तत्र श्लोकः- इत्येता व्यापदः प्रोक्ता बस्तेः साकृतिभेषजाः| बुद्ध्वा कार्त्स्न्येन तान् बस्तीन्नियुञ्जन्नापराध्यति||६६||
🔊 Audio coming soon
ಇತ್ಯೇತಾ ಇತ್ಯಾದಿಸಙ್ಗ್ರಹಃ| ಯಸ್ಮಾದೇತಾ ವ್ಯಾಪದೋ ಬಸ್ತಿದುಷ್ಪ್ರಯೋಗಜನ್ಯಾ ಭವನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾತ್ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಬಸ್ತೀನ್ ಬುದ್ಧ್ವಾ ನಿಯುಞ್ಜನ್ನಾಪರಾಧ್ಯತಿ, ಬಸ್ತಿವ್ಯಾಪದಂ ನಾಸಾದಯತೀತ್ಯರ್ಥಃ||೬೬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇ ಬಸ್ತಿವ್ಯಾಪತ್ಸಿದ್ಧಿರ್ನಾಮ ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೭||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने बस्तिव्यापत्सिद्धिर्नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಂ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇ ಬಸ್ತಿವ್ಯಾಪತ್ಸಿದ್ಧಿರ್ನಾಮ ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೭||