Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

5. nētrabastivyāpatsiddhiḥ

Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3

அதாதோ நேத்ரபஸ்திவ்யாபத்ஸித்திஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨|| அத நேத்ராணி பஸ்தீஂஶ்ச ஶணு வர்ஜ்யாநி கர்மஸு| நேத்ரஸ்யாஜ்ஞப்ரணீதஸ்ய வ்யாபதஃ ஸசிகித்ஸிதாஃ||௩||

View original

अथातो नेत्रबस्तिव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२|| अथ नेत्राणि बस्तींश्च शृणु वर्ज्यानि कर्मसु| नेत्रस्याज्ञप्रणीतस्य व्यापदः सचिकित्सिताः||३||

🔊 Audio coming soon

ஸ்நேஹவ்யாபத்ஸித்த்யபிதாநப்ரஸங்காத் ஸ்நேஹதாநஸாதநநலிகாதிவ்யாபத்ப்ரதீகாரார்தா நேத்ரபஸ்திவ்யாபத்ஸித்திருச்யதே| நேத்ரகதா ததா பஸ்திபுடககதா ச வ்யாபத் ததா நேத்ராஸம்யக்ப்ரணிதாநஜந்யா ச யா வ்யாபதஸ்தாஸாஂ ஸித்திஃ; தேந நேத்ரபஸ்திவ்யாபத்ஸித்திஃ துஷ்டநேத்ரபஸ்திபுடகயோஶ்ச வ்யாபத்ஸித்திஃ தயோஃ ஸதோஷத்வேந ஜ்ஞாத்வா பரிவர்ஜநம்||௧-௩||

Adhikarana 2 (4-5) · Śloka 5

ஹ்ரஸ்வஂ தீர்கஂ தநு ஸ்தூலஂ ஜீர்ணஂ ஶிதிலபந்தநம்| பார்ஶ்வச்சித்ரஂ ததா வக்ரமஷ்டௌ நேத்ராணி வர்ஜயேத்||௪|| அப்ராப்த்யதிகதிக்ஷோபகர்ஷணக்ஷணநஸ்ரவாஃ| குதபீடா கதிர்ஜிஹ்மா தேஷாஂ தோஷா யதாக்ரமம்||௫||

View original

ह्रस्वं दीर्घं तनु स्थूलं जीर्णं शिथिलबन्धनम्| पार्श्वच्छिद्रं तथा वक्रमष्टौ नेत्राणि वर्जयेत्||४|| अप्राप्त्यतिगतिक्षोभकर्षणक्षणनस्रवाः| गुदपीडा गतिर्जिह्मा तेषां दोषा यथाक्रमम्||५||

🔊 Audio coming soon

ததேவாஹ- ஹ்ரஸ்வமித்யாதி| நேத்ரதோஷகதநே அஷ்டாவிதிபதமநுக்தகர்கஶத்வாதிதோஷாணாமத்ரைவாந்தர்பாவோபதர்ஶநார்தம்| கர்கஶத்வஸ்ய ஜீர்ணேந கர்தத்வஸாம்யாதக்ரஹணம் | ஏவமந்யத்ராபி ஸங்க்யாவசநே ப்ரயோஜநமிஹ வர்ணநீயம்| தநு கஶம்| அப்ராப்த்யாதி யதாக்ரமஂ ஹ்ரஸ்வநேத்ராதிஷு ஜ்ஞேயம்| அதிகதிஃ தூரப்ரவேஶஃ| க்ஷோபஃ குதப்ரவிஷ்டஸ்யேதஸ்ததோ கமநம்| குதபீடேதி பார்ஶ்வச்சித்ரநிர்கதேந பஸ்தித்ரவேண யோகாத்குதபீடா| ஜிஹ்மேதி குடிலா||௪-௫||

Adhikarana 3 (6-7) · Śloka 7

விஷமமாஂஸலச்சிந்நஸ்தூலஜாலிகவாதலாஃ| ஸ்நிக்தஃ க்லிந்நஶ்ச தாநஷ்டௌ பஸ்தீந் கர்மஸு வர்ஜயேத்||௬|| கதிவைஷம்யவிஸ்ரத்வஸ்ராவதௌர்க்ராஹ்யநிஸ்ரவாஃ| பேநிலச்யுத்யதார்யத்வஂ பஸ்தேஃ ஸ்யுர்பஸ்திதோஷதஃ||௭||

View original

विषममांसलच्छिन्नस्थूलजालिकवातलाः| स्निग्धः क्लिन्नश्च तानष्टौ बस्तीन् कर्मसु वर्जयेत्||६|| गतिवैषम्यविस्रत्वस्रावदौर्ग्राह्यनिस्रवाः| फेनिलच्युत्यधार्यत्वं बस्तेः स्युर्बस्तिदोषतः||७||

🔊 Audio coming soon

விஷமஃ விஷமஸஂஸ்தாநஃ, ஸ்துலஃ அதிப்ரமாணஃ, ஜாலிகஃ ஸூக்ஷ்மாநேகச்சித்ரஃ, வாதலஃ வாததுஷ்டஃ, ஸ சாத்ர விஹிதஸ்நேஹாதேஃ பேநிலத்வாதிநா நிஶ்சீயதே| ஸ்நிக்தஃ அதிஸ்நிக்தஃ| க்லிந்நஃ ஶீர்ணாவயவஃ| கதிவைஷம்யாதயோ யதாக்ரமஂ விஷமாதிஷ்வஷ்டௌ தோஷாஃ| விஸ்ரத்வம் ஆமகந்ததா, தௌர்க்ராஹ்யஂ துர்க்ரஹதா, ச்யுதிஃ ஹஸ்தாத்ப்ரஂஶஃ, அதார்யத்வஂ பஸ்தேரிதி க்லிந்நத்வாத்தி தாரணாயோக்யத்வஂ பஸ்திபுடகஸ்ய||௬-௭||

Adhikarana 4 (8) · Śloka 8

ஸவாதாதித்ருதோத்க்ஷிப்ததிர்யகுல்லுப்தகம்பிதாஃ| அதிபாஹ்யகமந்தாதிவேகதோஷாஃ ப்ரணேததஃ||௮||

View original

सवातातिद्रुतोत्क्षिप्ततिर्यगुल्लुप्तकम्पिताः| अतिबाह्यगमन्दातिवेगदोषाः प्रणेतृतः||८||

🔊 Audio coming soon

ஸவாதேத்யாதயஃ ப்ரணேததோஷஜநிதாஃ ப்ரணேததோஷா உச்யந்தே| தத்ர ஸவாததா அநுச்ச்வாஸ்ய பத்தே பஸ்தௌ ததா நிஃஶேஷஂ ச தத்தே பவதி| அதித்ருதத்வமபி ப்ரணயநே நிர்கமநேந| உத்க்ஷிப்தத்வம் ஊர்த்வக்ஷிப்தத்வம்| திர்யகிதி திர்யக்ப்ரணிதாநம்| உல்லுப்தத்வமிஹ பீடநதோஷோ யஃ பீடநவிச்சேதஂ கத்வா புநஃ பீட்யதே ஸ ஜ்ஞேயஃ| கம்பிதத்வஂ நேத்ரஸ்ய| அதீதி அதிப்ரணயநஂ நேத்ரஸ்ய| பாஹ்யகஂ குதே ந ப்ரவிஷ்டமௌஷதம்| மந்தத்வஂ ச பக்வாஶயாப்ராப்தத்வம், ஏதத்தி மந்தபீடநாத்பவதி| அதிவேகஃ தூரப்ரவேஶாத்பவதி, ஸ சாதிபீடநகதஃ||௮||

Adhikarana 5 (9) · Śloka 10

அநுச்ச்வாஸ்ய ச பத்தே வா தத்தே நிஃஶேஷ ஏவ வா| ப்ரவிஶ்ய குபிதோ வாயுஃ ஶூலதோதகரோ பவேத்||௯|| தத்ராப்யங்கோ குதே ஸ்வேதோ வாதக்நாந்யஶநாநி ச|௧௦|

View original

अनुच्छ्वास्य च बद्धे वा दत्ते निःशेष एव वा| प्रविश्य कुपितो वायुः शूलतोदकरो भवेत्||९|| तत्राभ्यङ्गो गुदे स्वेदो वातघ्नान्यशनानि च|१०|

🔊 Audio coming soon

ஏதத்வ்யாபதாஂ சிகித்ஸிதாநி ப்ரத்யேகமாஹ- அநுச்ச்வாஸ்யேத்யாதி| ஏதே சாநுச்ச்வாஸநாதயோ யத்யபி பூர்வமேவ நிஷித்தாஃ “ஸுபத்தமுச்ச்வாஸ்ய ச நிர்வலீகஂ” (ஸி.அ.௩) இத்யாதிநைவ, ததாऽபி ப்ரமாதாத்ததாப்ரயோகே ஸதி ஜாதவ்யாபதாஂ சிகித்ஸாபிதாநார்தமஸ்மிந் ப்ரகரணே புநருக்தாஃ||௯||-

Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11

த்ருதஂ ப்ரணீதே நிஷ்கஷ்டே ஸஹஸோத்க்ஷிப்த ஏவ வா||௧௦|| ஸ்யாத் கடீகுதஜங்கார்திபஸ்திஸ்தம்போருவேதநாஃ | போஜநஂ தத்ர வாதக்நஂ ஸ்நேஹாஃ ஸ்வேதாஃ ஸபஸ்தயஃ||௧௧||

View original

द्रुतं प्रणीते निष्कृष्टे सहसोत्क्षिप्त एव वा||१०|| स्यात् कटीगुदजङ्घार्तिबस्तिस्तम्भोरुवेदनाः | भोजनं तत्र वातघ्नं स्नेहाः स्वेदाः सबस्तयः||११||

🔊 Audio coming soon

த்ருதமித்யாதி| உத்க்ஷிப்தமபி ஸமாநவ்யாபத்திகரதயைகக்ரந்தேநைவ பட்யதே| நிஷ்கஷ்டே ஸஹஸேதி ச்சேதஃ, உத்க்ஷேபஸ்த்வஸஹஸாऽபி வ்யாபத்திகர ஏவ| பஸ்தேர்மூத்ராஶயஸ்ய ஸ்தம்போ பஸ்திஸ்தம்பஃ| ஸபஸ்தய இதி வாதஹரபஸ்தியுக்தாஃ||௧௦-௧௧||

Adhikarana 7 (12) · Śloka 12

திர்யக்வல்யாவதத்வாரே பத்தே வாऽபி ந கச்சதி| நேத்ரே ததஜு நிஷ்கஷ்ய ஸஂஶோத்ய ச ப்ரவேஶயேத்||௧௨||

View original

तिर्यग्वल्यावृतद्वारे बद्धे वाऽपि न गच्छति| नेत्रे तदृजु निष्कृष्य संशोध्य च प्रवेशयेत्||१२||

🔊 Audio coming soon

திர்யக்ப்ரணிதாநதோஷேऽபிதாதவ்யே நலிகாமுகரோதி த்ரவ்யாந்தரஂ தத்ஸமாநவ்யாபத்திகரத்வாதுச்யதே| திர்யக்வல்யாவதத்வாரே பத்தே வாऽபீதி திர்யக்ப்ரணிஹிதே நேத்ரே வல்யாவதத்வாரே ஸதி ததா பஸ்தித்ரவ்யகதஸூத்ரத்ரவ்யாதிநா விபத்தே நேத்ரே பஸ்தித்ரவ்யஂ ந யாதி; தந்நேத்ரஂ திர்யக்ப்ரணிஹிதஂ நிஷ்கஷ்ய ஜு ப்ரவேஶயேத், பத்தத்வாரஂ ச ஸஂஶோத்ய ப்ரவேஶயேதிதி யோஜ்யம்||௧௨||

Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 15

பீட்யமாநேऽந்தரா முக்தே குதே ப்ரதிஹதோऽநிலஃ| உரஃஶிரோர்திமூர்வோஶ்ச ஸதநஂ ஜநயேத்பலீ||௧௩|| பஸ்திஃ ஸ்யாத்தத்ர பில்வாதிபலஶ்யாமாதிமூத்ரவாந்| ஸ்யாத்தாஹோ தவதுஃ ஶோபஃ கம்பநாபிஹதே குதே||௧௪|| கஷாயமதுராஃ ஶீதாஃ ஸேகாஸ்தத்ர ஸபஸ்தயஃ|௧௫|

View original

पीड्यमानेऽन्तरा मुक्ते गुदे प्रतिहतोऽनिलः| उरःशिरोर्तिमूर्वोश्च सदनं जनयेद्बली||१३|| बस्तिः स्यात्तत्र बिल्वादिफलश्यामादिमूत्रवान्| स्याद्दाहो दवथुः शोफः कम्पनाभिहते गुदे||१४|| कषायमधुराः शीताः सेकास्तत्र सबस्तयः|१५|

🔊 Audio coming soon

அந்தரா முக்தே மத்யே விச்சேதே கதே| குதே ப்ரதிஹதோऽநில இதி பீடநவிச்சேதஜநிதோ வாயுர்குதாத் ப்ரத்யாஹதஃ| பில்வாதி தஶமூலஂ; ஶ்யாமாதி ஶ்யாமாத்ரிவதாதிவிரேசநத்ரவ்யம்||௧௩-௧௪||-

Adhikarana 9 (15-16) · Śloka 16

அதிமாத்ரப்ரணீதேந நேத்ரேண க்ஷணநாத்வலேஃ||௧௫|| ஸ்யாத் ஸார்தி தாஹநிஸ்தோதகுதவர்சஃப்ரவர்தநம்| தத்ர ஸர்பிஃ பிசுஃ க்ஷீரஂ பிச்சாபஸ்திஶ்ச ஶஸ்யதே||௧௬||

View original

अतिमात्रप्रणीतेन नेत्रेण क्षणनाद्वलेः||१५|| स्यात् सार्ति दाहनिस्तोदगुदवर्चःप्रवर्तनम्| तत्र सर्पिः पिचुः क्षीरं पिच्छाबस्तिश्च शस्यते||१६||

🔊 Audio coming soon

அதிமாத்ரப்ரணீதேநேதி புநஃ புநஃ ப்ரணீதேந; அந்யே து துஷ்ப்ரவேஶநமதிமாத்ரப்ரணீதமாஹுஃ ; அதிப்ரணயநஂ யத்யபி க்ரதிதகர்ணிகாயா உபரி ந பவதி, ததாऽபி கர்ணிகாபீடயா குதபீடநாததிப்ரவேஶோ ஜ்ஞேயஃ| பிச்சாபஸ்திஃ வக்ஷ்யமாணஃ||௧௫-௧௬||

Adhikarana 10 (17-18) · Śloka 18

ந பாவயதி மந்தஸ்து பாஹ்யஸ்த்வாஶு நிவர்ததே| ஸ்நேஹஸ்தத்ர புநஃ ஸம்யக் ப்ரணேயஃ ஸித்திமிச்சதா||௧௭|| அதிப்ரபீடிதஃ கோஷ்டே திஷ்டத்யாயாதி வா கலம்| தத்ர பஸ்திர்விரேகஶ்ச கலபீடாதி கர்ம ச||௧௮||

View original

न भावयति मन्दस्तु बाह्यस्त्वाशु निवर्तते| स्नेहस्तत्र पुनः सम्यक् प्रणेयः सिद्धिमिच्छता||१७|| अतिप्रपीडितः कोष्ठे तिष्ठत्यायाति वा गलम्| तत्र बस्तिर्विरेकश्च गलपीडादि कर्म च||१८||

🔊 Audio coming soon

ந பாவயதீதி பக்வாஶயஂ ந ப்ராப்நோதி| அதிபீடநே கோஷ்டே வா திஷ்டதீதி பக்ஷஃ மந்தாததிபீடநாத்வாதாவரணாச்ச ஜ்ஞேயஃ; கலகமநஂ து தீவ்ராதிபீடநாதநாவரணாச்ச பவதி| இயஂ ச வ்யாபத் பூர்வாத்யாயே ஆஹாரஂ விநா தத்தாநுவாஸநவிஷயதயோக்தா, இஹ து நிரூஹஸ்யாநுவாஸநஸ்ய சாதிபீடநஜந்யதயா போத்யத இதி விஶேஷஃ| இஹ பஸ்திர்விரேகோ வா கோஷ்டஸ்தேऽப்ரவர்தமாநே, கண்டபீடநாதி து கலகதே ஜ்ஞேயம்||௧௭-௧௮||

Adhikarana 11 (19) · Śloka 19

தத்ர ஶ்லோகஃ- நேத்ரபஸ்திப்ரணேதணாஂ தோஷாநேதாந் ஸபேஷஜாந்| வேத்தி யஸ்தேந மதிமாந் பஸ்திகர்மாணி காரயேத்||௧௯||

View original

तत्र श्लोकः- नेत्रबस्तिप्रणेतॄणां दोषानेतान् सभेषजान्| वेत्ति यस्तेन मतिमान् बस्तिकर्माणि कारयेत्||१९||

🔊 Audio coming soon

ஸங்க்ரஹே தேநேதி யதோக்தபேஷஜாபிஜ்ஞபிஷஜா||௧௯||

Adhikarana puShpikA · Śloka 5

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே ஸித்திஸ்தாநே நேத்ரபஸ்திவ்யாபத்ஸித்திர்நாம பஞ்சமோऽத்யாயஃ||௫||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने नेत्रबस्तिव्यापत्सिद्धिर्नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||

🔊 Audio coming soon

இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தப்ரணீதாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாஂ ஸித்திஸ்தாநே நேத்ரபஸ்திவ்யாபத்ஸித்திர்நாம பஞ்சமோऽத்யாயஃ||௫||