Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதஃ பஞ்சகர்மீயாஂ ஸித்திஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथातः पञ्चकर्मीयां सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
கல்பநாஸித்தௌ ஜ்ஞாதபஞ்சகர்மோபயோகஸ்ய கர்மப்ரவத்திநிவத்திவிஷயகஜிஜ்ஞாஸா பவத்யதஸ்ததுபதர்ஶநார்தஂ பஞ்சகர்மீயஸித்திருச்யதே| பஞ்சகர்மப்ரவத்திநிவத்திவிஷயஜ்ஞாநார்தமதிகத்ய கதா ஸித்திஃ பஞ்சகர்மீயஸித்திஃ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
யேஷாஂ யஸ்மாத் பஞ்சகர்மாண்யக்நிவேஶ ந காரயேத்| யேஷாஂ ச காரயேத்தாநி தத் ஸர்வஂ ஸம்ப்ரவக்ஷ்யதே||௩||
येषां यस्मात् पञ्चकर्माण्यग्निवेश न कारयेत्| येषां च कारयेत्तानि तत् सर्वं सम्प्रवक्ष्यते||३||
🔊 Audio coming soon
யேஷாமித்யாதிநாऽத்யாயார்தஂ ஸங்கல்ப்ய ப்ரதிஜாநீதே| பஞ்சகர்மாணி யேஷாஂ ந கார்யாணீத்யநேந வ்யஸ்தாநி ஸமஸ்தாநி ச யேஷாஂ ந கார்யாணி, தாநி பதக்வக்ஷ்யந்தே||௩||
Adhikarana 3 (4-7) · Śloka 7
சண்டஃ ஸாஹஸிகோ பீருஃ கதக்நோ வ்யக்ர ஏவ ச| ஸத்ராஜபிஷஜாஂ த்வேஷ்டா தத்த்விஷ்டஃ ஶோகபீடிதஃ||௪|| யாதச்சிகோ முமூர்ஷுஶ்ச விஹீநஃ கரணைஶ்ச யஃ| வைரீ வைத்யவிதக்தஶ்ச ஶ்ரத்தாஹீநஃ ஸுஶங்கிதஃ||௫|| பிஷஜாமவிதேயஶ்ச நோபக்ரம்யா பிஷக்விதா| ஏதாநுபசரந் வைத்யோ பஹூந் தோஷாநவாப்நுயாத்||௬|| ஏப்யோऽந்யே ஸமுபக்ரம்யா நராஃ ஸர்வைருபக்ரமைஃ| அவஸ்தாஂ ப்ரவிபஜ்யைஷாஂ வர்ஜ்யஂ கார்யஂ ச வக்ஷ்யதே||௭||
चण्डः साहसिको भीरुः कृतघ्नो व्यग्र एव च| सद्राजभिषजां द्वेष्टा तद्द्विष्टः शोकपीडितः||४|| यादृच्छिको मुमूर्षुश्च विहीनः करणैश्च यः| वैरी वैद्यविदग्धश्च श्रद्धाहीनः सुशङ्कितः||५|| भिषजामविधेयश्च नोपक्रम्या भिषग्विदा| एतानुपचरन् वैद्यो बहून् दोषानवाप्नुयात्||६|| एभ्योऽन्ये समुपक्रम्या नराः सर्वैरुपक्रमैः| अवस्थां प्रविभज्यैषां वर्ज्यं कार्यं च वक्ष्यते||७||
🔊 Audio coming soon
சண்ட இத்யாதிநா ஸகலபஞ்சகர்மாவிஷயாநாஹ| யத்யபி ச விமாநே ஜநபதோத்த்வஂஸநீயே (வி.அ.௩) ரோகபிஷக்ஜிதீயே (வி.அ.௮) ச அநபவாதப்ரதீகாராதயோऽநுபக்ரமணீயத்வேநோக்தா ஏவ, ததாऽபீஹ ப்ரகரணாகதத்வாத் புநருச்யந்தே| சண்டாதிஷு ப்ரவத்திர்பேஷஜஸ்யாஶக்யத்வாந்நிஷித்யதே; கதக்நாதிஷு சாதர்மவஶாதேவ பேஷஜஂ ந ஸித்யதி, ப்ரத்யுதாதார்மிகப்ரதிக்ரியயாऽதர்ம ஏவ பவதீதி நிவத்திர்விதீயதே| ஸதோ ராஜ்ஞஃ பிஷஜஶ்ச த்வேஷ்டீதி ஸத்ராஜபிஷஜாஂ த்வேஷ்டா, கிஂவா ஸதிதி ராஜ்ஞோ பிஷஜஶ்ச விஶேஷணம்| தத்த்விஷ்ட இதி ஸதாதித்வேஷ்யஃ| யாதச்சிகஃ நாஸ்திகஃ| விஹீநஃ கரணைரிதி உபகரணைஃ| வைரீ வைத்யாபகாரகஃ, வைத்யத்வேஷ்டா து நாபகாரக இதி விஶேஷஃ| வைத்யவிதக்தஃ வைத்யமாநீ| பிஷஜாமவிதேய இதி பிஷஜாமநாயத்தஃ| ஸர்வைரிதி வமநாதிபிரந்யைஶ்ச ஸஂஶமநாதிபிஃ| ஏஷாமிதி சண்டாதிவ்யதிரிக்தாநாம்||௪-௭||
Adhikarana 4 (8-9) · Śloka 9
அவம்யாஸ்தாவத்- க்ஷதக்ஷீணாதிஸ்தூலாதிகஶபாலவத்ததுர்பலஶ்ராந்தபிபாஸிதக்ஷுதிதகர்மபாராத்வஹதோபவாஸமைதுநாத்யயநவ்யாயாமசிந்தா- ப்ரஸக்தக்ஷாமகர்பிணீஸுகுமாரஸஂவதகோஷ்டதுஶ்சர்தநோர்த்வரக்தபித்தப்ரஸக்தச்சர்திரூர்த்வவாதாஸ்தாபிதாநுவாஸிதஹத்ரோகோதாவர்தமூத்ராகாத- ப்லீஹகுல்மோதராஷ்டீலாஸ்வரோபகாததிமிரஶிரஶங்ககர்ணாக்ஷிஶூலார்தாஃ||௮|| தத்ர க்ஷதஸ்ய பூயஃ க்ஷணநாத்ரக்தாதிப்ரவத்திஃ ஸ்யாத், க்ஷீணாதிஸ்தூலகஶபாலவத்ததுர்பலாநாமௌஷதபலாஸஹத்வாத் ப்ராணோபரோதஃ, ஶ்ராந்தபிபாஸிதக்ஷுதிதாநாஂ ச தத்வத், கர்மபாராத்வஹதோபவாஸமைதுநாத்யயநவ்யாயாமசிந்தாப்ரஸக்தக்ஷாமாணாஂ ரௌக்ஷ்யாத்வாதரக்தச்சேதக்ஷதபயஂ ஸ்யாத், கர்பிண்யா கர்பவ்யாபதாமகர்பப்ரஂஶாச்சதாருணா ரோகப்ராப்திஃ, ஸுகுமாரஸ்ய ஹதயாபகர்ஷணாதூர்த்வமதோ வா ருதிராதிப்ரவத்திஃ, ஸஂவதகோஷ்டதுஶ்சசர்தநயோரதிமாத்ரப்ரவாஹணாத்தோஷாஃ ஸமுத்க்லிஷ்டா அந்தஃகோஷ்டே ஜநயந்த்யந்தர்விஸர்பஂ ஸ்தம்பஂ ஜாட்யஂ வைசித்த்யஂ மரணஂ வா, ஊர்த்வகரக்தபித்திந உதாநமுத்க்ஷிப்ய ப்ராணாந் ஹரேத்ரக்தஂ சாதிப்ரவர்தயேத், ப்ரஸக்தச்சர்தேஸ்தத்வத், ஊர்த்வவாதாஸ்தாபிதாநுவாஸிதாநாமூர்த்வஂ வாதாதிப்ரவத்திஃ, ஹத்ரோகிணோஹதயோபரோதஃ, உதாவர்திநோ கோரதர உதாவர்தஃ ஸ்யாச்சீக்ரதரஹந்தா, மூத்ராகாதாதிபிரார்தாநாஂ தீவ்ரதரஶூலப்ராதுர்பாவஃ, திமிரார்தாநாஂ திமிராதிவத்திஃ, ஶிரஃஶூலாதிஷு ஶூலாதிவத்திஃ; தஸ்மாதேதே ந வம்யாஃ| ஸர்வேஷ்வபி து கல்வேதேஷு விஷகரவிருத்தாஜீர்ணாப்யவஹாராமகதேஷ்வப்ரதிஷித்தஂ ஶீக்ரதரகாரித்வாதேஷாமிதி ||௯||
अवम्यास्तावत्- क्षतक्षीणातिस्थूलातिकृशबालवृद्धदुर्बलश्रान्तपिपासितक्षुधितकर्मभाराध्वहतोपवासमैथुनाध्ययनव्यायामचिन्ता- प्रसक्तक्षामगर्भिणीसुकुमारसंवृतकोष्ठदुश्छर्दनोर्ध्वरक्तपित्तप्रसक्तच्छर्दिरूर्ध्ववातास्थापितानुवासितहृद्रोगोदावर्तमूत्राघात- प्लीहगुल्मोदराष्ठीलास्वरोपघाततिमिरशिरशङ्खकर्णाक्षिशूलार्ताः||८|| तत्र क्षतस्य भूयः क्षणनाद्रक्तातिप्रवृत्तिः स्यात्, क्षीणातिस्थूलकृशबालवृद्धदुर्बलानामौषधबलासहत्वात् प्राणोपरोधः, श्रान्तपिपासितक्षुधितानां च तद्वत्, कर्मभाराध्वहतोपवासमैथुनाध्ययनव्यायामचिन्ताप्रसक्तक्षामाणां रौक्ष्याद्वातरक्तच्छेदक्षतभयं स्यात्, गर्भिण्या गर्भव्यापदामगर्भभ्रंशाच्चदारुणा रोगप्राप्तिः, सुकुमारस्य हृदयापकर्षणादूर्ध्वमधो वा रुधिरातिप्रवृत्तिः, संवृतकोष्ठदुश्छछर्दनयोरतिमात्रप्रवाहणाद्दोषाः समुत्क्लिष्टा अन्तःकोष्ठे जनयन्त्यन्तर्विसर्पं स्तम्भं जाड्यं वैचित्त्यं मरणं वा, ऊर्ध्वगरक्तपित्तिन उदानमुत्क्षिप्य प्राणान् हरेद्रक्तं चातिप्रवर्तयेत्, प्रसक्तच्छर्देस्तद्वत्, ऊर्ध्ववातास्थापितानुवासितानामूर्ध्वं वातातिप्रवृत्तिः, हृद्रोगिणोहृदयोपरोधः, उदावर्तिनो घोरतर उदावर्तः स्याच्छीघ्रतरहन्ता, मूत्राघातादिभिरार्तानां तीव्रतरशूलप्रादुर्भावः, तिमिरार्तानां तिमिरातिवृद्धिः, शिरःशूलादिषु शूलातिवृद्धिः; तस्मादेते न वम्याः| सर्वेष्वपि तु खल्वेतेषु विषगरविरुद्धाजीर्णाभ्यवहारामकृतेष्वप्रतिषिद्धं शीघ्रतरकारित्वादेषामिति ||९||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரத்யுபக்ரமணீயாநாமேவ ரோகாதியோககதாவஸ்தாபேதேநாகர்தவ்யபஞ்சகர்மதாஂ தர்ஶயந்நாஹ- அவம்யாஸ்தாவதித்யாதி| அவம்யாதௌ தாவதிதிபதஂ ப்ராக்ப்ரஸ்துதோபதர்ஶநார்தம்| ப்ரஸக்தஶப்தோ மைதுநாதிபிஃ ப்ரத்யேகஂ ஸம்பத்யதே| ஸஂவதகோஷ்டஃ வாயுநாऽல்பீகதகோஷ்டஃ, ‘வாயுவ்யாப்தகோஷ்டஃ’ இத்யேகே| தத்ர க்ஷதஸ்யேத்யதிநா யதோக்தவமநாதாநே ஹேதுமாஹ| ப்ராணோபரோதஃ மரணஂ, ‘பலக்ஷயஃ’ இத்யந்யே| ஶ்ராந்தாதீநாஂ விச்சேதபாடேந ப்ராணோபரோதஸ்ய பூர்வாபேக்ஷயா ஹீநமாத்ரத்வஂ தர்ஶயதி| வாதரக்தச்சேதக்ஷதபயமித்யத்ர ரக்தச்சேதோ ரக்தமோக்ஷஃ| ஸுகுமாரஸ்யேதி மதுஶரீரஸ்ய| ஹதயாபகர்ஷணாதிதி ஹதயஹிஂஸநாத்| தத்வதிதி ஊர்த்வரக்தபித்திநாமித்யத்ரோக்தோ தோஷஃ| அவம்யாநாமவஸ்தாயாஂ வமநமாஹ- ஸர்வேஷ்வபீத்யாதி| யத்யபி சாத்ராத்யாயாந்தே ஸர்வேஷ்வேவ நிர்திஷ்டேஷ்வவஸ்தாயாஂ நிஷித்தமபி வக்ஷ்யதி, ததாऽபீஹ விதாநேநாத்ராவஶ்யஂ கர்தவ்யஂ வமநமிதி போத்யம்||௮-௯||
Adhikarana 5 (10) · Śloka 10
ஶேஷாஸ்து வம்யாஃ; விஶேஷதஸ்து பீநஸகுஷ்டநவஜ்வரராஜயக்ஷ்மகாஸஶ்வாஸகலக்ரஹகலகண்டஶ்லீபதமேஹமந்தாக்நிவிருத்தாஜீர்ணாந்ந விஸூசிகாலஸகவிஷகரபீததஷ்டதிக்தவித்தாதஃஶோணிதபித்தப்ரஸேக (துர்நாம ) ஹல்லாஸாரோசகாவிபாகாபச்யபஸ்மாரோந்மாதாதிஸாரஶோபபாண்டுரோகமுகபாகதுஷ்டஸ்தந்யாதயஃ ஶ்லேஷ்மவ்யாதயோ விஶேஷேண மஹாரோகாத்யாயோக்தாஶ்ச; ஏதேஷு ஹி வமநஂ ப்ரதாநதமமித்யுக்தஂ கேதாரஸேதுபேதே ஶால்யாத்யஶோஷதோஷவிநாஶவத்||௧௦||
शेषास्तु वम्याः; विशेषतस्तु पीनसकुष्ठनवज्वरराजयक्ष्मकासश्वासगलग्रहगलगण्डश्लीपदमेहमन्दाग्निविरुद्धाजीर्णान्न विसूचिकालसकविषगरपीतदष्टदिग्धविद्धाधःशोणितपित्तप्रसेक (दुर्नाम ) हृल्लासारोचकाविपाकापच्यपस्मारोन्मादातिसारशोफपाण्डुरोगमुखपाकदुष्टस्तन्यादयः श्लेष्मव्याधयो विशेषेण महारोगाध्यायोक्ताश्च; एतेषु हि वमनं प्रधानतममित्युक्तं केदारसेतुभेदे शाल्याद्यशोषदोषविनाशवत्||१०||
🔊 Audio coming soon
ஶேஷாஸ்து வம்யா இத்யபிதாயாபி பீநஸாதீந் புநர்வமநவிஷயதயா தர்ஶயந் தேஷு விஶேஷேண வமநஸ்ய யௌகிகதாஂ தர்ஶயதி; ஏவமுத்தரத்ராபி புநர்விரேசநாதிவிஷயோபதர்ஶநே வ்யாக்யேயம்| ப்ரதாநதமமித்யநேந மஹாரோகாத்யாயே “கேதாரஸேதுபேதே” (ஸூ.அ.௨௦) இத்யாதிநைகதேஶேநோக்தஂ ப்ராதாந்யக்யாபகஂ க்ரந்தஂ க்ராஹயதி; தேந யதுக்தஂ தத்ர- “வமநஂ கலு ஸர்வோபக்ரமேப்யஃ ஶ்லேஷ்மணி ப்ரதாநதமஂ மந்யந்தே பிஷஜஃ, தத்த்யாதித ஏவாமாஶயமநுப்ரவிஶ்ய கேவலஂ வைகாரிகஂ ஶ்லேஷ்மமூலமபகர்ஷதி, தத்ராவஜிதே ஶ்லேஷ்மண்யபி ஶரீராந்தர்கதாஃ ஶ்லேஷ்மவிகாராஃ ப்ரஶாந்திமாபத்யந்தே, யதா- பிந்நே கேதாரஸேதௌ ஶாலிஷஷ்டிகாதீந்யபிஷ்யந்தமாநாந்யம்பஸா ப்ரஶோஷமாபத்யந்தே, தத்வத்” (ஸூ.அ.௨௦) இதி க்ரந்தகண்டகஂ, ததிஹ ஸம்பத்யதே; ஏவஂ விரேசநப்ராதாந்யே ததா பஸ்திப்ராதாந்யேऽபி யதிஹைகதேஶஂ மஹாரோகாத்யாயோக்தப்ராதாந்யக்யாபகக்ரந்தகண்டகஂ வக்ஷ்யதி, தத்ர தத்க்ரந்தாத்யாஹாரேண யோஜநீயம்||௧௦||
Adhikarana 6 (11-12) · Śloka 12
அவிரேச்யாஸ்து ஸுபகக்ஷதகுதமுக்தநாலாதோபாகரக்தபித்திவிலங்கிததுர்பலேந்த்ரியால்பாக்நிநிரூடகாமாதிவ்யக்ராஜீர்ணிநவஜ்வரி- மதாத்யயிதாத்மாதஶல்யார்திதாபிஹதாதிஸ்நிக்தரூக்ஷதாருணகோஷ்டாஃ க்ஷதாதயஶ்ச கர்பிண்யந்தாஃ||௧௧|| தத்ர ஸுபகஸ்ய ஸுகுமாரோக்தோ தோஷஃ ஸ்யாத், க்ஷதகுதஸ்ய க்ஷதே குதே ப்ராணோபரோதகரீஂ ருஜாஂ ஜநயேத், முக்தநாலமதிப்ரவத்த்யா ஹந்யாத், அதோபாகரக்தபித்திநஂ தத்வத், விலங்கிததுர்பலேந்த்ரியால்பாக்நிநிரூடா ஔஷதவேகஂ ந ஸஹேரந், காமாதிவ்யக்ரமநஸோ ந ப்ரவர்ததே கச்ச்ரேண வா ப்ரவர்தமாநமயோகதோஷாந் குர்யாத், அஜீர்ணிந ஆமதோஷஃ ஸ்யாத், நவஜ்வரிணோऽவிபக்வாந் தோஷாந் ந நிர்ஹரேத் வாதமேவ ச கோபயேத், மதாத்யயிதஸ்ய மத்யக்ஷீணே தேஹே வாயுஃ ப்ராணோபரோதஂ குர்யாத், ஆத்மாதஸ்யாதமதோ வா புரீஷகோஷ்டே நிசிதோ வாயுர்விஸர்பந் ஸஹஸாऽऽநாஹஂ தீவ்ரதரஂ மரணஂ வா ஜநயேத், ஶல்யார்திதாபிஹதயோஃ க்ஷதே வாயுராஶ்ரிதோ ஜீவிதஂ ஹிஂஸ்யாத், அதிஸ்நிக்தஸ்யாதியோகபயஂ பவேத், ரூக்ஷஸ்ய வாயுரங்கப்ரக்ரஹஂ குர்யாத், தாருணகோஷ்டஸ்ய விரேசநோத்ததா தோஷா ஹச்சூலபர்வபேதாநாஹாங்கமர்தச்சர்திமூர்ச்சாக்லமாஞ்ஜநயித்வா ப்ராணாந் ஹந்யுஃ, க்ஷதாதீநாஂ கர்பிண்யந்தாநாஂ சர்தநோக்தோ தோஷஃ ஸ்யாத்; தஸ்மாதேதே ந விரேச்யாஃ||௧௨||
अविरेच्यास्तु सुभगक्षतगुदमुक्तनालाधोभागरक्तपित्तिविलङ्घितदुर्बलेन्द्रियाल्पाग्निनिरूढकामादिव्यग्राजीर्णिनवज्वरि- मदात्ययिताध्मातशल्यार्दिताभिहतातिस्निग्धरूक्षदारुणकोष्ठाः क्षतादयश्च गर्भिण्यन्ताः||११|| तत्र सुभगस्य सुकुमारोक्तो दोषः स्यात्, क्षतगुदस्य क्षते गुदे प्राणोपरोधकरीं रुजां जनयेत्, मुक्तनालमतिप्रवृत्त्या हन्यात्, अधोभागरक्तपित्तिनं तद्वत्, विलङ्घितदुर्बलेन्द्रियाल्पाग्निनिरूढा औषधवेगं न सहेरन्, कामादिव्यग्रमनसो न प्रवर्तते कृच्छ्रेण वा प्रवर्तमानमयोगदोषान् कुर्यात्, अजीर्णिन आमदोषः स्यात्, नवज्वरिणोऽविपक्वान् दोषान् न निर्हरेद् वातमेव च कोपयेत्, मदात्ययितस्य मद्यक्षीणे देहे वायुः प्राणोपरोधं कुर्यात्, आध्मातस्याधमतो वा पुरीषकोष्ठे निचितो वायुर्विसर्पन् सहसाऽऽनाहं तीव्रतरं मरणं वा जनयेत्, शल्यार्दिताभिहतयोः क्षते वायुराश्रितो जीवितं हिंस्यात्, अतिस्निग्धस्यातियोगभयं भवेत्, रूक्षस्य वायुरङ्गप्रग्रहं कुर्यात्, दारुणकोष्ठस्य विरेचनोद्धता दोषा हृच्छूलपर्वभेदानाहाङ्गमर्दच्छर्दिमूर्च्छाक्लमाञ्जनयित्वा प्राणान् हन्युः, क्षतादीनां गर्भिण्यन्तानां छर्दनोक्तो दोषः स्यात्; तस्मादेते न विरेच्याः||१२||
🔊 Audio coming soon
விரேசநாவிஷயமாஹ- அவிரேச்யாஸ்த்வித்யாதி| ஸுபகக்ஷதகுத இதி ஸுபககுதஃ, க்ஷதகுதஶ்ச; அந்யே து ஸுபகஂ ஸுகஸஂவர்திதமாஹுஃ| முக்தநாலஃ அஸஂவதகுதஃ| க்ஷதாதயஶ்ச கர்பிண்யந்தா இதி வமநாவிஷயமத்யபடிதாஃ| ருஜாஂ ஜநயேத் ‘விரேசநஂ’ இதி ஶேஷஃ| அதோபாகரக்தபித்திநஂ தத்வதிதி அதிப்ரவத்யா ஹந்யாதித்யர்தஃ| காமாதீத்யாதாவாதிஶப்தேந ஶோகக்ரோதாதீநாஂ க்ரஹணம்| அத்ர சாப்ரவத்திஃ ஸ்தோகப்ரவத்திஶ்சாயோக ஏவ; உக்தஂ ஹி- “அயோகஃ ப்ராதிலோம்யேந ந சால்பஂ வா ப்ரவர்தநம்” (ஸி.அ.௬) இதி| அயோகதோஷாஶ்ச விப்ரஂஶஹிக்காஸ்தம்பாதயோ வக்ஷ்யமாணாஃ| ஆமதோஷ இதி ஆமதோஷநிமித்தவிஸூசிகாதிஃ| புரீஷகோஷ்ட இதி புரீஷாத்யாஸக்தகோஷ்டஃ| துஶ்சர்தநோக்த இதி ப்ராக்வமநோக்ததோஷஃ ஸ்யாத்||௧௧-௧௨||
Adhikarana 7 (13) · Śloka 13
ஶேஷாஸ்து விரேச்யாஃ; விஶேஷதஸ்து குஷ்டஜ்வரமேஹோர்த்வரக்தபித்தபகந்தரோதரார்ஶோப்ரதப்லீஹகுல்மார்புதகலகண்டக்ரந்திவிஸூசிகாலஸகமூத்ராகாதக்ரிமிகோஷ்டவிஸர்ப- பாண்டுரோகஶிரஃபார்ஶ்வஶூலோதாவர்தநேத்ராஸ்யதாஹஹத்ரோகவ்யங்கநீலிகாநேத்ரநாஸிகாஸ்யஸ்ரவணஹலீமகஶ்வாஸகாஸகாமலா- பச்யபஸ்மாரோந்மாதவாதரக்தயோநிரேதோதோஷதைமிர்யாரோசகாவிபாகச்சர்திஶ்வயதூதரவிஸ்போடகாதயஃ பித்தவ்யாதயோ விஶேஷேண மஹாரோகாத்யாயோக்தாஶ்ச; ஏதேஷு ஹி விரேசநஂ ப்ரதாநதமமித்யுக்தமக்ந்யுபஶமேऽக்நிகஹவத்||௧௩||
शेषास्तु विरेच्याः; विशेषतस्तु कुष्ठज्वरमेहोर्ध्वरक्तपित्तभगन्दरोदरार्शोब्रधप्लीहगुल्मार्बुदगलगण्डग्रन्थिविसूचिकालसकमूत्राघातक्रिमिकोष्ठविसर्प- पाण्डुरोगशिरःपार्श्वशूलोदावर्तनेत्रास्यदाहहृद्रोगव्यङ्गनीलिकानेत्रनासिकास्यस्रवणहलीमकश्वासकासकामला- पच्यपस्मारोन्मादवातरक्तयोनिरेतोदोषतैमिर्यारोचकाविपाकच्छर्दिश्वयथूदरविस्फोटकादयः पित्तव्याधयो विशेषेण महारोगाध्यायोक्ताश्च; एतेषु हि विरेचनं प्रधानतममित्युक्तमग्न्युपशमेऽग्निगृहवत्||१३||
🔊 Audio coming soon
விஶேஷேண விரேச்யாநாஹ- குஷ்டேத்யாதி| விஸூசிகாயாஂ விரேசநமுத்தரகாலஂ ஶேஷதோஷஹரணார்தஂ ஜ்ஞேயம்||௧௩||
Adhikarana 8 (14-15) · Śloka 15
அநாஸ்தாப்யாஸ்து அஜீர்ண்யதிஸ்நிக்தபீதஸ்நேஹோத்க்லிஷ்டதோஷால்பாக்நியாநக்லாந்தாதிதுர்பலக்ஷுத்தஷ்ணாஶ்ரமார்தாதிகஶபுக்தபக்தபீதோதகவமிதவிரிக்தகதநஸ்தஃ கர்மகுத்தபீதமத்தமூர்ச்சிதப்ரஸக்தச்சர்திநிஷ்டீவிகாஶ்வாஸகாஸஹிக்காபத்தச்சித்ரோதகோதராத்மாநாலஸகவிஸூசிகாமப்ரஜாதாமாதிஸார- மதுமேஹகுஷ்டார்தாஃ||௧௪|| தத்ராஜீர்ண்யதிஸ்நிக்தபீதஸ்நேஹாநாஂ தூஷ்யோதரஂ மூர்ச்சாஶ்வயதுர்வா ஸ்யாத், உத்க்லிஷ்டதோஷமந்தாக்ந்யோரரோசகஸ்தீவ்ரஃ, யாநக்லாந்தஸ்ய க்ஷோபவ்யாபந்நோ பஸ்திராஶு தேஹஂ ஶோஷயேத், அதிதுர்பலக்ஷுத்தஷ்ணாஶ்ரமார்தாநாஂ பூர்வோக்தோதோஷஃ ஸ்யாத், அதிகஶஸ்ய கார்ஶ்யஂ புநர்ஜநயேத், புக்தபக்தபீதோதகயோருத்க்லிஶ்யோர்த்வமதோ வா வாயுர்பஸ்திமுத்க்ஷிப்ய க்ஷிப்ரஂ கோராந் விகாராஞ்ஜநயேத், வமிதவிரிக்தயோஸ்து ரூக்ஷஂ ஶரீரஂ நிரூஹஃ க்ஷதஂ க்ஷார இவ தஹேத், கதநஸ்தஃகர்மணோ விப்ரஂஶஂ பஶஸஂருத்தஸ்ரோதஸஃ குர்யாத், க்ருத்தபீதயோர்பஸ்திரூர்த்வமுபப்லவேத், மத்தமூர்ச்சிதயோ ர்பஶஂ விசலிதாயாஂ ஸஞ்ஜ்ஞாயாஂ சித்தோபகாதாத் வ்யாபத் ஸ்யாத், ப்ரஸக்தச்சர்திர்நிஷ்டீவிகாஶ்வாஸகாஸஹிக்கார்தாநாமூர்த்வீபூதோ வாயுரூர்த்வஂ பஸ்திஂ நயேத், பத்தச்சித்ரோதகோதராத்மாநார்தாநாஂ பஶதரமாத்யாப்ய பஸ்திஃ ப்ராணாந் ஹிஂஸ்யாத், அலஸகவிஸூசிகாமப்ரஜாதாமாதிஸாரிணாமாமகதோ தோஷஃ ஸ்யாத், மதுமேஹகுஷ்டிநோர்வ்யாதேஃ புநர்வத்திஃ; தஸ்மாதேதே நாஸ்தாப்யாஃ||௧௫||
अनास्थाप्यास्तु अजीर्ण्यतिस्निग्धपीतस्नेहोत्क्लिष्टदोषाल्पाग्नियानक्लान्तातिदुर्बलक्षुत्तृष्णाश्रमार्तातिकृशभुक्तभक्तपीतोदकवमितविरिक्तकृतनस्तः कर्मकुद्धभीतमत्तमूर्च्छितप्रसक्तच्छर्दिनिष्ठीविकाश्वासकासहिक्काबद्धच्छिद्रोदकोदराध्मानालसकविसूचिकामप्रजातामातिसार- मधुमेहकुष्ठार्ताः||१४|| तत्राजीर्ण्यतिस्निग्धपीतस्नेहानां दूष्योदरं मूर्च्छाश्वयथुर्वा स्यात्, उत्क्लिष्टदोषमन्दाग्न्योररोचकस्तीव्रः, यानक्लान्तस्य क्षोभव्यापन्नो बस्तिराशु देहं शोषयेत्, अतिदुर्बलक्षुत्तृष्णाश्रमार्तानां पूर्वोक्तोदोषः स्यात्, अतिकृशस्य कार्श्यं पुनर्जनयेत्, भुक्तभक्तपीतोदकयोरुत्क्लिश्योर्ध्वमधो वा वायुर्बस्तिमुत्क्षिप्य क्षिप्रं घोरान् विकाराञ्जनयेत्, वमितविरिक्तयोस्तु रूक्षं शरीरं निरूहः क्षतं क्षार इव दहेत्, कृतनस्तःकर्मणो विभ्रंशं भृशसंरुद्धस्रोतसः कुर्यात्, क्रुद्धभीतयोर्बस्तिरूर्ध्वमुपप्लवेत्, मत्तमूर्च्छितयो र्भृशं विचलितायां सञ्ज्ञायां चित्तोपघाताद् व्यापत् स्यात्, प्रसक्तच्छर्दिर्निष्ठीविकाश्वासकासहिक्कार्तानामूर्ध्वीभूतो वायुरूर्ध्वं बस्तिं नयेत्, बद्धच्छिद्रोदकोदराध्मानार्तानां भृशतरमाध्याप्य बस्तिः प्राणान् हिंस्यात्, अलसकविसूचिकामप्रजातामातिसारिणामामकृतो दोषः स्यात्, मधुमेहकुष्ठिनोर्व्याधेः पुनर्वृद्धिः; तस्मादेते नास्थाप्याः||१५||
🔊 Audio coming soon
அநாஸ்தாப்யாநாஹ- அநாஸ்தாப்யாஸ்த்வித்யாதி| மதுமேஹஶப்தேந ஸர்வப்ரமேஹக்ரஹணம்| தூஷ்யோதரமிதி ஸந்நிபாதோதரம்| யாநஂ ரதாதியாநம்| தஹேத் ‘பஸ்திஃ’ இதி ஶேஷஃ| விப்ரஂஶமித்யத்ர ‘இந்த்ரியாணாம்’ இதி ஶேஷஃ| ஊர்த்வமுபல்பவேதிதி முகாதிபிருத்கச்சேத்| மத்தமூர்ச்சிதயோர்வ்யாபத் ஸ்யாதிதி மதமூர்ச்சாரூபா வ்யாபத் ஸ்யாதித்யாஹுஃ| பத்தோதராதாவாத்மாதாநாஂ பஸ்திர்நிஷித்யதே; தேந “ஸ்நிக்தாய பத்தோதரிணே” இத்யாதிநா யாவச்ச “நிரூஹஂ ஸாநுவாஸநம்” (சி.அ.௧௩) இதி க்ரந்தேந நிரூஹவிதாநமவிருத்தஂ பவதி; அந்யே து உதராத்யாய ஏவ ‘பத்தோதரிணே’ இத்யநேந ஸவிபந்தோதரிவிஷயஂ நிரூஹஂ வர்ணயந்தி, தேநாத்ர ஸாமாந்யேந பத்தோதரே நிரூஹநிஷேதோ ந விருத்தஃ||௧௪-௧௫||
Adhikarana 9 (16) · Śloka 16
ஶேஷாஸ்த்வாஸ்தாப்யாஃ; விஶேஷதஸ்து ஸர்வாங்கைகாங்ககுக்ஷிரோகவாதவர்சோமூத்ரஶுக்ரஸங்கபலவர்ணமாஂஸரேதஃக்ஷயதோஷாத்மாநாங்கஸுப்திக்ரிமிகோஷ்டோதாவர்தஶுத்தாதிஸார- பர்வபேதாபிதாபப்லீஹகுல்மஶூலஹத்ரோகபகந்தரோந்மாதஜ்வரப்ரத்நஶிரஃகர்ணஶூலஹதயபார்ஶ்வபஷ்டகடீக்ரஹவேபநாக்ஷேபககௌரவாதிலாகவ- ரஜஃக்ஷயார்தவிஷமாக்நிஸ்பிக்ஜாநுஜங்கோருகுல்பபார்ஷ்ணிப்ரபதயோநிபாஹ்வங்குலிஸ்தநாந்ததந்தநகபர்வாஸ்திஶூல- ஶோஷஸ்தம்பாந்த்ரகூஜபரிகர்திகால்பால்பஸஶப்தோக்ரகந்தோத்தாநாதயோ வாதவ்யாதயோ விஶேஷேண மஹாரோகாத்யாயோக்தாஶ்ச; ஏதேஷ்வாஸ்தாபநஂ ப்ரதாநதமமித்யுக்தஂ வநஸ்பதிமூலச்சேதவத்||௧௬||
शेषास्त्वास्थाप्याः; विशेषतस्तु सर्वाङ्गैकाङ्गकुक्षिरोगवातवर्चोमूत्रशुक्रसङ्गबलवर्णमांसरेतःक्षयदोषाध्मानाङ्गसुप्तिक्रिमिकोष्ठोदावर्तशुद्धातिसार- पर्वभेदाभितापप्लीहगुल्मशूलहृद्रोगभगन्दरोन्मादज्वरब्रध्नशिरःकर्णशूलहृदयपार्श्वपृष्ठकटीग्रहवेपनाक्षेपकगौरवातिलाघव- रजःक्षयार्तविषमाग्निस्फिग्जानुजङ्घोरुगुल्फपार्ष्णिप्रपदयोनिबाह्वङ्गुलिस्तनान्तदन्तनखपर्वास्थिशूल- शोषस्तम्भान्त्रकूजपरिकर्तिकाल्पाल्पसशब्दोग्रगन्धोत्थानादयो वातव्याधयो विशेषेण महारोगाध्यायोक्ताश्च; एतेष्वास्थापनं प्रधानतममित्युक्तं वनस्पतिमूलच्छेदवत्||१६||
🔊 Audio coming soon
விஶேஷேணாஸ்தாப்யாநாஹ- ஸர்வாங்கேத்யாதி| ஸ்பிகாதிபிஃ ஶூலஶோஷஸ்தம்பாஃ ஸம்பத்யந்தே||௧௬||
Adhikarana 10 (17-19) · Śloka 19
ய ஏவாநாஸ்தாப்யாஸ்த ஏவாநநுவாஸ்யாஃ ஸ்யுஃ; விஶேஷதஸ்த்வபுக்தபக்தநவஜ்வரபாண்டுரோககாமலாப்ரமேஹார்ஶஃப்ரதிஶ்யாயாரோசகமந்தாக்நிதுர்பலப்லீஹகபோதரோருஸ்தம்பவர்சோபேத- விஷகரபீதபித்தகபாபிஷ்யந்தகுருகோஷ்டஶ்லீபதகலகண்டாபசிக்ரிமிகோஷ்டிநஃ ||௧௭|| தத்ராபுக்தபக்தஸ்யாநாவதமார்கத்வாதூர்த்வமதிவர்ததே ஸ்நேஹஃ, நவஜ்வரபாண்டுரோககாமலாப்ரமேஹிணாஂ தோஷாநுத்க்லிஶ்யோதரஞ்ஜநயேத், அர்ஶஸஸ்யார்ஶாஂஸ்யபிஷ்யந்த்யாத்மாநஂ குர்யாத், அரோசகார்தஸ்யாந்நகத்திஂ புநர்ஹந்யாத், மந்தாக்நிதுர்பலயோர்மந்ததரமக்நிஂ குர்யாத், ப்ரதிஶ்யாயப்லீஹாதிமதாஂ பஶமுத்க்லிஷ்டதோஷாணாஂ பூய ஏவ தோஷஂ வர்தயேத்; தஸ்மாதேதே நாநுவாஸ்யாஃ||௧௮|| ய ஏவாஸ்தாப்யாஸ்த ஏவாநுவாஸ்யாஃ; விஶேஷதஸ்து ரூக்ஷதீக்ஷ்ணாக்நயஃ கேவலவாதரோகார்தாஶ்ச; ஏதேஷு ஹ்யநுவாஸநஂ ப்ரதாநதமமித்யுக்தஂ மூலே த்ருமப்ரஸேகவத்||௧௯||
य एवानास्थाप्यास्त एवाननुवास्याः स्युः; विशेषतस्त्वभुक्तभक्तनवज्वरपाण्डुरोगकामलाप्रमेहार्शःप्रतिश्यायारोचकमन्दाग्निदुर्बलप्लीहकफोदरोरुस्तम्भवर्चोभेद- विषगरपीतपित्तकफाभिष्यन्दगुरुकोष्ठश्लीपदगलगण्डापचिक्रिमिकोष्ठिनः ||१७|| तत्राभुक्तभक्तस्यानावृतमार्गत्वादूर्ध्वमतिवर्तते स्नेहः, नवज्वरपाण्डुरोगकामलाप्रमेहिणां दोषानुत्क्लिश्योदरञ्जनयेत्, अर्शसस्यार्शांस्यभिष्यन्द्याध्मानं कुर्यात्, अरोचकार्तस्यान्नगृद्धिं पुनर्हन्यात्, मन्दाग्निदुर्बलयोर्मन्दतरमग्निं कुर्यात्, प्रतिश्यायप्लीहादिमतां भृशमुत्क्लिष्टदोषाणां भूय एव दोषं वर्धयेत्; तस्मादेते नानुवास्याः||१८|| य एवास्थाप्यास्त एवानुवास्याः; विशेषतस्तु रूक्षतीक्ष्णाग्नयः केवलवातरोगार्ताश्च; एतेषु ह्यनुवासनं प्रधानतममित्युक्तं मूले द्रुमप्रसेकवत्||१९||
🔊 Audio coming soon
அநநுவாஸநவிஷயோபதர்ஶநே அநாஸ்தாப்யேஷு புக்தபக்தஃ படிதஃ, தவ்த்யுதாஸார்தமபுக்தபக்தோபாதநம்; அநுவாஸநமபுக்தஸ்யாநாவதத்வாதூர்த்வஂ யாதி, ந து நிரூஹ இதி விஶேஷஃ; அநுவாஸநஂ து ஸ்நேஹஸ்ய ஸூக்ஷ்மதயா விஸரணஶீலஂ ஸாயஂ தீயதே; தேந தாஂவத்காலமபோஜநாச்சூந்யஶரீரஸ்யோர்த்வஂ யாதி| அநுவாஸநஂ ச “ஶூலே ச பக்தாநபிநந்தநே ச” (ஸி.அ.௧) இத்யநேந யத்யபி விஹிதஂ, ததாऽபீஹ பக்தாநபிநந்தநஹேத்வந்தர்பூதாயாமருசௌ தந்நிஷேதோ ந விருத்தஃ; அநபிநந்தநஂ ஹ்யஶ்ரத்தாமாத்ரஂ வாதகதம், அருசிஸ்து ஸர்வதா அநிச்சா; கேவலவாதரோகஶ்சாஶ்ரத்தா, ஶுத்தவாதரோகயுக்தோऽநுவாஸநார்ஹஃ| நிரூஹப்ராதாந்யக்யாபநே வநஸ்பதிமூலோச்சேதநவதித்யநேந மஹாரோகாத்யாயோக்தபஸ்திப்ராதாந்யக்யாபநக்ரந்தோபதர்ஶநஂ; “யதா வநஸ்பதேர்மூலே ச்சிந்நே ஸ்கந்தஶாகாவரோஹகுஸுமபலபலாஶாதீநாஂ நியதோ விநாஶஸ்தத்வத்” (ஸூ.அ.௨௦) இதி, மூலே த்ருமப்ரஸேகவச்சேத்யநேந கல்பநாஸித்த்யுக்தஂ- “மூலே நிஷிக்தோ ஹி யதா த்ருமஃ ஸ்யாத்” (ஸி.அ.௧) இத்யாதியதோக்தாநுவாஸநப்ராதாந்யக்யாபநக்ரந்தக்ரஹணஂ கரோதி||௧௭-௧௯||
Adhikarana 11 (20-21) · Śloka 21
அஶிரோவிரேசநார்ஹாஸ்து அஜீர்ணிபுக்தபக்தபீதஸ்நேஹமத்யதோயபாதுகாமாஃ ஸ்நாதஶிராஃ ஸ்நாதுகாமஃ க்ஷுத்தஷ்ணாஶ்ரமார்தமத்தமூர்ச்சிதஶஸ்த்ரதண்டஹதவ்யவாயவ்யாயாமபாநக்லாந்தநவஜ்வரஶோகாபிதப்தவிரிக்தாநுவாஸிதகர்பிணீநவப்ரதிஶ்யாயார்தாஃ, அநதௌ துர்திநே சேதி||௨௦|| தத்ராஜீர்ணிபுக்தபக்தயோர்தோஷ ஊர்த்வவஹாநி ஸ்ரோதாஂஸ்யாவத்ய காஸஶ்வாஸச்சர்திப்ரதிஶ்யாயாஞ்ஜநயேத், பீதஸ்நேஹமத்யதோயபாதுகாமாநாஂ கதே ச பிபதாஂ முகநாஸாஸ்ராவாக்ஷ்யுபதேஹதிமிரஶிரோரோகாஞ்ஜநயேத், ஸ்நாதஶிரஸஃ கதே ச ஸ்நாநாச்சிரஸஃ ப்ரதிஶ்யாயஂ, க்ஷுதார்தஸ்ய வாதப்ரகோபஂ, தஷ்ணார்தஸ்ய புநஸ்தஷ்ணாபிவத்திஂ முகஶோஷஂ ச, ஶ்ரமார்தமத்தமூர்ச்சிதாநாமாஸ்தாபநோக்தஂ தோஷஂ ஜநயேத், ஶஸ்த்ரதண்டஹதயோஸ்தீவ்ரதராஂ ருஜஂ ஜநயேத், வ்யவாயவ்யாயாமபாநக்லாந்தாநாஂ ஶிரஃஸ்கந்தநேத்ரோரஃபீடநஂ, நவஜ்வரஶோகாபிதப்தயோரூஷ்மா நேத்ரநாடீரநுஸத்ய திமிரஂ ஜ்வரவத்திஂ ச குர்யாத், விரிக்தஸ்ய வாயுரிந்த்ரியோபகாதஂ குர்யாத், அநுவாஸிதஸ்ய கபஃ ஶிரோகுருத்வகண்டூக்ரிமிதோஷாஞ்ஜநயேத், கர்பிண்யா கர்பஂ ஸ்தம்பயேத் ஸ காணஃ குணிஃ பக்ஷஹதஃ பீடஸர்பீ வா ஜாயதே, நவப்ரதிஶ்யாயார்தஸ்ய ஸ்ரோதாஂஸி வ்யாபாதயேத், அநதௌ துர்திநே ச ஶீததோஷாந் பூதிநஸ்யஂ ஶிரோரோகஂ ச ஜநயேத்; தஸ்மாதேதே ந ஶிரோவிரேசநார்ஹாஃ||௨௧||
अशिरोविरेचनार्हास्तु अजीर्णिभुक्तभक्तपीतस्नेहमद्यतोयपातुकामाः स्नातशिराः स्नातुकामः क्षुत्तृष्णाश्रमार्तमत्तमूर्च्छितशस्त्रदण्डहतव्यवायव्यायामपानक्लान्तनवज्वरशोकाभितप्तविरिक्तानुवासितगर्भिणीनवप्रतिश्यायार्ताः, अनृतौ दुर्दिने चेति||२०|| तत्राजीर्णिभुक्तभक्तयोर्दोष ऊर्ध्ववहानि स्रोतांस्यावृत्य कासश्वासच्छर्दिप्रतिश्यायाञ्जनयेत्, पीतस्नेहमद्यतोयपातुकामानां कृते च पिबतां मुखनासास्रावाक्ष्युपदेहतिमिरशिरोरोगाञ्जनयेत्, स्नातशिरसः कृते च स्नानाच्छिरसः प्रतिश्यायं, क्षुधार्तस्य वातप्रकोपं, तृष्णार्तस्य पुनस्तृष्णाभिवृद्धिं मुखशोषं च, श्रमार्तमत्तमूर्च्छितानामास्थापनोक्तं दोषं जनयेत्, शस्त्रदण्डहतयोस्तीव्रतरां रुजं जनयेत्, व्यवायव्यायामपानक्लान्तानां शिरःस्कन्धनेत्रोरःपीडनं, नवज्वरशोकाभितप्तयोरूष्मा नेत्रनाडीरनुसृत्य तिमिरं ज्वरवृद्धिं च कुर्यात्, विरिक्तस्य वायुरिन्द्रियोपघातं कुर्यात्, अनुवासितस्य कफः शिरोगुरुत्वकण्डूक्रिमिदोषाञ्जनयेत्, गर्भिण्या गर्भं स्तम्भयेत् स काणः कुणिः पक्षहतः पीठसर्पी वा जायते, नवप्रतिश्यायार्तस्य स्रोतांसि व्यापादयेत्, अनृतौ दुर्दिने च शीतदोषान् पूतिनस्यं शिरोरोगं च जनयेत्; तस्मादेते न शिरोविरेचनार्हाः||२१||
🔊 Audio coming soon
அஶிரோவிரேசநார்ஹாநாஹ- அஶிரோவிரேசநார்ஹா இத்யாதி| பாதுகாம இதி ஸ்நேஹாதிபாநகாமஃ, பாநக்லாந்தோ திநாந்தரேऽபி பாநஜவ்யாதிபீடிதஃ| அநதௌ ஶீதக்ரீஷ்மவர்ஷாஸு| துர்திநே இதி மேகாச்சாதிதேऽஹ்நி| கதே பிபதாமிதி ஶிரோவிரேசநே கதே ஸ்நேஹாந் பிபதாமித்யர்தஃ| குணிஃ குப்ஜிதகரஃ ; பீடஸர்பீ பங்குஃ| அநதௌ துர்திநே சேத்யாதௌ ஶீததோஷாநித்யநேந ஶீதகாலே தீயமாநஸ்ய துர்திநே ச கதஸ்ய பூதிநாஸாகர்தத்வஂ, க்ரீஷ்மவர்ஷாகதஸ்ய து ஶிரோரோககர்தத்வம்; அந்யே து, அநதுதுர்திநமித்யநேந அவார்ஷிகஂ துர்திநமாஹுஃ||௨௦-௨௧||
Adhikarana 12 (22) · Śloka 22
ஶேஷாஸ்த்வர்ஹாஃ, விஶேஷதஸ்து ஶிரோதந்தமந்யாஸ்தம்பகலஹநுக்ரஹபீநஸகலஶுண்டிகாஶாலூகஶுக்ரதிமிரவர்த்மரோகவ்யங்கோ பஜிஹ்விகார்தாவபேதகக்ரீவாஸ்கந்தாஂஸாஸ்யநாஸிகாகர்ணாக்ஷிமூர்தகபாலஶிரோரோகார்திதாபதந்த்ரகாபதாநககலகண்ட- தந்தஶூலஹர்ஷசாலாக்ஷிராஜ்யர்புதஸ்வரபேதவாக்க்ரஹகத்கதக்ரதநாதய ஊர்த்வஜத்ருகதாஶ்சவாதாதிவிகாராஃ பரிபக்வாஶ்ச; ஏதேஷு ஶிரோவிரேசநஂ ப்ரதாநதமமித்யுக்தஂ, தத்த்யுத்தமாங்கமநுப்ரவிஶ்ய முஞ்ஜாதீஷிகாமிவாஸக்தாஂ கேவலஂ விகாரகரஂ தோஷமபகர்ஷதி||௨௨||
शेषास्त्वर्हाः, विशेषतस्तु शिरोदन्तमन्यास्तम्भगलहनुग्रहपीनसगलशुण्डिकाशालूकशुक्रतिमिरवर्त्मरोगव्यङ्गो पजिह्विकार्धावभेदकग्रीवास्कन्धांसास्यनासिकाकर्णाक्षिमूर्धकपालशिरोरोगार्दितापतन्त्रकापतानकगलगण्ड- दन्तशूलहर्षचालाक्षिराज्यर्बुदस्वरभेदवाग्ग्रहगद्गदक्रथनादय ऊर्ध्वजत्रुगताश्चवातादिविकाराः परिपक्वाश्च; एतेषु शिरोविरेचनं प्रधानतममित्युक्तं, तद्ध्युत्तमाङ्गमनुप्रविश्य मुञ्जादीषिकामिवासक्तां केवलं विकारकरं दोषमपकर्षति||२२||
🔊 Audio coming soon
ஶிரோதந்தேத்யாதிநா விஶேஷேண ஶிரோவிரேசநார்ஹாநாஹ| ஶிரோதந்தமந்யாபிஃ ஸ்தம்பஶப்தஃ ஸம்பத்யதே| பீநஸோऽத்ர பக்வப்ரதிஶ்யாயஃ, தருணே ச ப்ரதிஶ்யாயே ஶிரோவிரேகநிஷேத இதி ந விரோதஃ| அபதந்த்ரகஃ அபதாநகபேத ஏவ நிஃஸஞ்ஜ்ஞஃ; உக்தஂ ஹி- “நிஃஸஞ்ஜ்ஞஃ ஸோऽபதந்த்ரகஃ” (ஸி.அ.௯) இதி| ஶூலஹர்ஷசாலா தந்தேந ஸம்பத்யந்தே| அக்ஷிராஜீ நேத்ரராஜீ , நேத்ரரோகவிஶேஷஃ| வாதவிகாரேऽப்யத்ரவிரேசநஂ ஸ்தாநஸம்பந்தாகதஶ்லேஷ்மவாதஹந்தத்வேநைவோபபந்நம்| முஞ்ஜாதீஷிகாமிவாஸக்தாமிதி முஞ்ஜாச்சராவயவாத்யதா ஈஷிகா ஶரிகா ஆஸக்தா ஆகஷ்யதே முஞ்ஜாநுபகாதேந, ததா ஶிரஸி பக்வோ தோஷோ ஹ்ரியத இத்யர்தஃ||௨௨||
Adhikarana 13 (23) · Śloka 23
ப்ராவட்ஶரத்வஸந்தேதரேஷ்வாத்யயிகேஷு ரோகேஷு நாவநஂ குர்யாத் கத்ரிமகுணோபதாநாத்; க்ரீஷ்மே பூர்வாஹ்ணே, ஶீதே மத்யாஹ்நே, வர்ஷாஸ்வதுர்திநே சேதி||௨௩||
प्रावृट्शरद्वसन्तेतरेष्वात्ययिकेषु रोगेषु नावनं कुर्यात् कृत्रिमगुणोपधानात्; ग्रीष्मे पूर्वाह्णे, शीते मध्याह्ने, वर्षास्वदुर्दिने चेति||२३||
🔊 Audio coming soon
அநதௌ ஶிரோவிரேசநஂ நிஷித்தம், அவஸ்தாவஶேந தத்விதாநமாஹ- ப்ராவடித்யாதி| இதரேஷ்விதி ஹேமந்தக்ரீஷ்மவர்ஷாஸு| ஆத்யயிகேஷ்விதிவசநாதநாத்யயிகேஷு கதேஷு நிஷேதயதி| ஆத்யயிகேऽபி ஶீதாதிப்ரதீகாரார்தமாஹ- கத்ரிமகுணோபதாநாதிதி; கத்ரிமகுணோபதாநஂ ரோகபிஷக்ஜிதீயோக்தஂ கர்தவ்யம்| க்ரீஷ்மாதிஷ்வேவ காலவிஶேஷேணௌஷ்ண்யாதிப்ரதிக்ரியாஂ தர்ஶயந்நாஹ- க்ரீஷ்மே பூர்வாஹ்ணே இத்யாதி||௨௩||
Adhikarana 14 (24-28) · Śloka 28
தத்ர ஶ்லோகாஃ- இதி பஞ்சவிதஂ கர்ம விஸ்தரேண நிதர்ஶிதம்| யேப்யோ யந்ந ஹிதஂ யஸ்மாத் கர்ம யேப்யஶ்ச யத்திதம்||௨௪|| ந சைகாந்தேந நிர்திஷ்டேऽப்யர்தேऽபிநிவிஶேத்புதஃ| ஸ்வயமப்யத்ர வைத்யேந தர்க்யஂ புத்திமதா பவேத்||௨௫|| உத்பத்யேத ஹி ஸாऽவஸ்தா தேஶகாலபலஂ ப்ரதி| யஸ்யாஂ கார்யமகார்யஂ ஸ்யாத் கர்ம கார்யஂ ச வர்ஜிதம்||௨௬|| சர்திர்ஹத்ரோககுல்மாநாஂ வமநஂ ஸ்வே சிகித்ஸிதே| அவஸ்தாஂ ப்ராப்ய நிர்திஷ்டஂ குஷ்டிநாஂ பஸ்திகர்ம ச||௨௭|| தஸ்மாத் ஸத்யபி நிர்தேஶே குர்யாதூஹ்ய ஸ்வயஂ தியா| விநா தர்கேண யா ஸித்திர்யதச்சாஸித்திரேவ ஸா||௨௮||
तत्र श्लोकाः- इति पञ्चविधं कर्म विस्तरेण निदर्शितम्| येभ्यो यन्न हितं यस्मात् कर्म येभ्यश्च यद्धितम्||२४|| न चैकान्तेन निर्दिष्टेऽप्यर्थेऽभिनिविशेद्बुधः| स्वयमप्यत्र वैद्येन तर्क्यं बुद्धिमता भवेत्||२५|| उत्पद्येत हि साऽवस्था देशकालबलं प्रति| यस्यां कार्यमकार्यं स्यात् कर्म कार्यं च वर्जितम्||२६|| छर्दिर्हृद्रोगगुल्मानां वमनं स्वे चिकित्सिते| अवस्थां प्राप्य निर्दिष्टं कुष्ठिनां बस्तिकर्म च||२७|| तस्मात् सत्यपि निर्देशे कुर्यादूह्य स्वयं धिया| विना तर्केण या सिद्धिर्यदृच्छासिद्धिरेव सा||२८||
🔊 Audio coming soon
அத்யாயார்தஸங்க்ரஹமபிதாய வமநாத்யவிஷயத்வேந ததா வமநாதிவிஷயத்வேந ச ப்ரதிபாதிதே வமநாதிநிவத்திப்ரவத்திநிஶ்சயஂ நிஷேதயந்நாஹ- ந சைகாந்தேநேத்யாதி| அபிநிவிஶேதிதி நிஶ்சயஂ குர்யாத்| தர்க்யமிதி அநுக்தமப்யுஹநீயம்| புத்திமதேதிவசநேந அபுத்திமதாமநுக்தோஹஂ நிஷேதயதி; உக்தஂ ஹி- “தஸ்மாத்புத்திமதாமூஹாபோஹவிதர்காஃ, அல்பபுத்தேஸ்து யதோக்தாநுகமநமேவ ஶ்ரேயஃ” (வி.அ.௮) இதி| அத கிமர்தஂ யதோக்தாநுகமநமேவ ஶ்ரேய இதி, ததா கிமர்தமேகாந்ததாவதாரணஂ ந கர்தவ்யமித்யாஹ- உத்பத்யதேஹீத்யாதி| தேஶகாலபலஂ ப்ரதீதி தேஶாதிபேதகதேத்யர்தஃ| கார்யமகார்யஂ ஸ்யாதிதி கர்தவ்யதயோக்தமகரணீயஂ ஸ்யாதிதி, ததா வர்ஜிதஂ ச யத் கர்ம தத் கார்யஂ ஸ்யாதவஸ்தாவிஶேஷாத்| நிஷித்தஸ்யைவாவஸ்தாவஶாத் க்ரியமாணஸ்ய வமநாதேருதாஹரணமாஹ- சர்திஹத்ரோகேத்யாதி| ஸ்வே சிகித்ஸிதே இதி சர்திசிகித்ஸாத்யாயே| அவஸ்தாஂ ப்ராப்ய நிர்திஷ்டமித்யநேந அவஸ்தாவிஶேஷ ஏவ நிஷித்தவிதாநமுத்ஸர்காபவாதத இத்யவிரோதஂ தர்ஶயதி; ஏவமந்யத்ராப்யபவாதவிஷயே வமநாதிவிதாநமவஸ்தாவிஶேஷபரதயா ஸமாதேயம்| ந்யாயோபபாதிதமுக்தஂ சார்தமுபஸஂஹரந்நாஹ- தஸ்மாதித்யாதி| ஶாஸ்த்ரோபதேஶே ஸத்யபி ஸ்வபுவ்த்யைவஶாஸ்த்ராநுகதயாऽநுக்தமபி கர்தவ்யஂ; யதுக்தஂ- “ப்ரசரணமிவ பிக்ஷுகஸ்ய பீஜமிவ கர்ஷகஸ்ய ஸூத்ரஂ புத்திமதாமல்பமப்யநல்பஜ்ஞாநாய பவதி” (வி.அ.௮) இதி||௨௪-௨௮||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே ஸித்திஸ்தாநே பஞ்சகர்மீயஸித்திர்நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने पञ्चकर्मीयसिद्धिर्नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாஂ ஸித்திஸ்தாநே பஞ்சகர்மீயஸித்திர்நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||