Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਫਲਮਾਤ੍ਰਾਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧||
ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातः फलमात्रासिद्धिं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
ਪੂਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਸੁ ਫਲਾਨ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯੇਣ ਪ੍ਰਯੋਗੇਸੁ ਵਿਹਿਤਾਨਿ, ਤੇਨ ਤੇਸਾਂ ਫਲਾਨਾਂ ਗੁਣਾਵਧਾਰਣਾਰ੍ਥਂ ਤਥਾਨੁਕ੍ਤਗਜਾਦਿਬਸ੍ਤਿਮਾਨੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਚ ਫਲਮਾਤ੍ਰਾਸਿਦ੍ਧਿਰੁਚ੍ਯਤੇ| ਗਜਾਦਿਬਸ੍ਤਿਵਿਧਾਨਕਥਨਂ ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਗਜਾਦਿਸ੍ਵਪਿ ਯੌਗਿਕਤਯਾ ਬਸ੍ਤੇਰੇਵ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯਤੇ ਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਰ ; ਤੇਨ ਫਲਾਦੀਨਾਂ ਤਥਾ ਗਜਾਦਿਬਸ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਕਾ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਫਲਮਾਤ੍ਰਾਸਿਦ੍ਧਿਃ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3-14) · Śloka 14
ਭਗਵਨ੍ਤਮੁਦਾਰਸਤ੍ਤ੍ਵਧੀਸ਼੍ਰੁਤਿਵਿਜ੍ਞਾਨਸਮਦ੍ਧਮਤ੍ਰਿਜਮ੍|
ਫਲਬਸ੍ਤਿਵਰਤ੍ਵਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ਸਵਿਵਾਦਾ ਮੁਨਯੋਭ੍ਯੁਪਾਗਮਨ੍||੩||
ਭਗੁਕੌਸ਼ਿਕਕਾਪ੍ਯਸ਼ੌਨਕਾਃ ਸਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਾਸਿਤਗੌਤਮਾਦਯਃ|
ਕਤਮਤ੍ ਪ੍ਰਵਰਂ ਫਲਾਦਿਸੁ ਸ੍ਮਤਮਾਸ੍ਥਾਪਨਯੋਜਨਾਸ੍ਵਿਤਿ||੪||
ਕਫਪਿਤ੍ਤਹਰਂ ਵਰਂ ਫਲੇਸ੍ਵਥ ਜੀਮੂਤਕਮਾਹ ਸ਼ੌਨਕਃ|
ਮਦੁਵੀਰ੍ਯਤਯਾਭਿਨਤ੍ਤਿ ਤਚ੍ਛਕਦਿਤ੍ਯਾਹ ਨਪੋਥ ਵਾਮਕਃ||੫||
ਕਟੁਤੁਮ੍ਬਮਮਨ੍ਯਤੋਤ੍ਤਮਂ ਵਮਨੇ ਦੋਸਸਮੀਰਣਂ ਚ ਤਤ੍|
ਤਦਵਸ੍ਯਮਸ਼ੈਤ੍ਯਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤਾਕਟੁਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਗੌਤਮੋਬ੍ਰਵੀਤ੍ ||੬||
ਕਫਪਿਤ੍ਤਨਿਬਰ੍ਹਣਂ ਪਰਂ ਸ ਚ ਧਾਮਾਰ੍ਗਵਮਿਤ੍ਯਮਨ੍ਯਤ |
ਤਦਮਨ੍ਯਤ ਵਾਤਲਂ ਪੁਨਰ੍ਬਡਿਸ਼ੋ ਗ੍ਲਾਨਿਕਰਂ ਬਲਾਪਹਮ੍||੭||
ਕੁਟਜਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸ ਚੋਤ੍ਤਮਂ ਨ ਬਲਘ੍ਨਂ ਕਫਪਿਤ੍ਤਹਾਰਿ ਚ|
ਅਤਿਵਿਜ੍ਜਲਮੌਰ੍ਧ੍ਵਭਾਗਿਕਂ ਪਵਨਕ੍ਸੋਭਿ ਚ ਕਾਪ੍ਯ ਆਹ ਤਤ੍||੮||
ਕਤਵੇਧਨਮਾਹ ਵਾਤਲਂ ਕਫਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਬਲਂ ਹਰੇਦਿਤਿ|
ਤਦਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਭਦ੍ਰਸ਼ੌਨਕਃ ਕਟੁਕਂ ਚਾਤਿਬਲਘ੍ਨਮਿਤ੍ਯਪਿ||੯||
ਇਤਿ ਤਦ੍ਵਚਨਾਨਿ ਹੇਤੁਭਿਃ ਸੁਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ |
ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸ ਫਲੇਸੁ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਪਰਮਂ ਚਾਤ੍ਰਿਸੁਤੋਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍||੧੦||
ਫਲਦੋਸਗੁਣਾਨ੍ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਪ੍ਰਤਿ ਸਰ੍ਵੈਰਪਿ ਸਮ੍ਯਗੀਰਿਤਾ|
ਨ ਤੁ ਕਿਞ੍ਚਿਦਦੋਸਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਗੁਣਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਮਤੋ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯਤੇ ||੧੧||
ਇਹ ਕੁਸ੍ਠਹਿਤਾ ਗਰਾਗਰੀ ਹਿਤਮਿਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁ ਤੁ ਮੇਹਿਨੇ ਮਤਮ੍|
ਕੁਟਜਸ੍ਯ ਫਲਂ ਹਦਾਮਯੇ ਪ੍ਰਵਰਂ ਕੋਠਫਲਂ ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਸੁ||੧੨||
ਉਦਰੇ ਕਤਵੇਧਨਂ ਹਿਤਂ, ਮਦਨਂ ਸਰ੍ਵਗਦਾਵਿਰੋਧਿ ਤੁ|
ਮਧੁਰਂ ਸਕਸਾਯਤਿਕ੍ਤਕਂ ਤਦਰੂਕ੍ਸਂ ਸਕਟੂਸ੍ਣਵਿਜ੍ਜਲਮ੍||੧੩||
ਕਫਪਿਤ੍ਤਹਦਾਸ਼ੁਕਾਰਿ ਚਾਪ੍ਯਨਪਾਯਂ ਪਵਨਾਨੁਲੋਮਿ ਚ|
ਫਲਨਾਮ ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤ੍ਵਤੋ ਲਭਤੇਨ੍ਯੇਸੁ ਫਲੇਸੁ ਸਤ੍ਸ੍ਵਪਿ||੧੪||
View original
भगवन्तमुदारसत्त्वधीश्रुतिविज्ञानसमृद्धमत्रिजम्|
फलबस्तिवरत्वनिश्चये सविवादा मुनयोऽभ्युपागमन्||३||
भृगुकौशिककाप्यशौनकाः सपुलस्त्यासितगौतमादयः|
कतमत् प्रवरं फलादिषु स्मृतमास्थापनयोजनास्विति||४||
कफपित्तहरं वरं फलेष्वथ जीमूतकमाह शौनकः|
मृदुवीर्यतयाऽभिनत्ति तच्छकृदित्याह नृपोऽथ वामकः||५||
कटुतुम्बममन्यतोत्तमं वमने दोषसमीरणं च तत्|
तदवृष्यमशैत्यतीक्ष्णताकटुरौक्ष्यादिति गौतमोऽब्रवीत् ||६||
कफपित्तनिबर्हणं परं स च धामार्गवमित्यमन्यत |
तदमन्यत वातलं पुनर्बडिशो ग्लानिकरं बलापहम्||७||
कुटजं प्रशशंस चोत्तमं न बलघ्नं कफपित्तहारि च|
अतिविज्जलमौर्ध्वभागिकं पवनक्षोभि च काप्य आह तत्||८||
कृतवेधनमाह वातलं कफपित्तं प्रबलं हरेदिति|
तदसाध्विति भद्रशौनकः कटुकं चातिबलघ्नमित्यपि||९||
इति तद्वचनानि हेतुभिः सुविचित्राणि निशम्य बुद्धिमान् |
प्रशशंस फलेषु निश्चयं परमं चात्रिसुतोऽब्रवीदिदम्||१०||
फलदोषगुणान् सरस्वती प्रति सर्वैरपि सम्यगीरिता|
न तु किञ्चिददोषनिर्गुणं गुणभूयस्त्वमतो विचिन्त्यते ||११||
इह कुष्ठहिता गरागरी हितमिक्ष्वाकु तु मेहिने मतम्|
कुटजस्य फलं हृदामये प्रवरं कोठफलं च पाण्डुषु||१२||
उदरे कृतवेधनं हितं, मदनं सर्वगदाविरोधि तु|
मधुरं सकषायतिक्तकं तदरूक्षं सकटूष्णविज्जलम्||१३||
कफपित्तहृदाशुकारि चाप्यनपायं पवनानुलोमि च|
फलनाम विशेषतस्त्वतो लभतेऽन्येषु फलेषु सत्स्वपि||१४||
ਫਲਾਦੀਨਾਂ ਬਸ੍ਤਿਯੋਗੇਸੁ ਗੁਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਿਤੁਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਤਮਿਤਿਹਾਸਮਾਹ- ਭਗਵਨ੍ਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਇਤਿਹਾਸਸ਼੍ਚ ਸਂਹਿਤਾਧਰ੍ਮਤਯਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇ ਪੂਜ੍ਯਤੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਚ ਕ੍ਰਿਯਤ ਏਵ| ਫਲਾਦੀਨਾਂ ਬਸ੍ਤੌ ਵਰਤ੍ਵਂ ਫਲਬਸ੍ਤਿਵਰਤ੍ਵਂ, ਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ਅਵਧਾਰਣੇ| ਫਲਾਦਿਸ੍ਵਿਤਿ ਮਦਨਜੀਮੂਤਕਾਦਿਸੁ| ਕਲ੍ਪੇ ਜੀਮੂਤਕੇ ਯਦ੍ਯਪਿ ਪਿਤ੍ਤਦੋਸਹਰਤ੍ਵਮੁਕ੍ਤਂ, ਤਥਾਪੀਹ ਵਚਨਾਤ੍ ਕਫਪਿਤ੍ਤਹਰਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਾਦੁਨ੍ਨੀਯਤੇ| ਮਦੁਵੀਰ੍ਯਤਯਾਭਿਨਤ੍ਤੀਤਿ ਨਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭਿਨਤ੍ਤਿ| ਦੋਸਸਮੀਰਣਮਿਤਿ ਬਸ੍ਤਿਨਾ ਦੋਸਹਾਰਕਮ੍| ਕਤਵੇਧਨਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਆਸ਼ੁ ਕਫਪਿਤ੍ਤਂ ਹਰੇਦਿਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਇਹਰ੍ਸਿਵਿਵਾਦਕਥਨੇਨ ਜੀਮੂਤਕਾਦੀਨਾਂ ਗੁਣਦੋਸਾਸ਼੍ਚ ਕਥਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਫਲੇਸੁ ਜੀਮੂਤਕਾਦਿਸੁ| ਫਲਦੋਸਗੁਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਲਕ੍ਸ੍ਯੀਕਤ੍ਯ| ਸਰਸ੍ਵਤੀਤਿ ਵਾਕ੍| ਅਦੋਸਨਿਰ੍ਗੁਣਮਿਤਿ ਦੋਸਵਦੇਵ ਗੁਣਵਦੇਵ ਵਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤੇਨ ਸਤ੍ਯਪਿ ਸ੍ਤੋਕਦੋਸਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਯਦ੍ਗੁਣਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਤਦਿਹ ਰੋਗਪ੍ਰਸ਼ਮਪ੍ਰਯੋਗੇਸੁ ਸਾਰ੍ਵਯੌਗਿਕਮ੍| ਸਰ੍ਵਗਦਾਵਿਰੋਧੀਤਿ ਪਦੇਨ ਮਦਨਸ੍ਯ ਸਾਰ੍ਵਯੌਗਿਕਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰੂਤੇ| ਆਸ਼ੁਕਾਰੀਤਿ ਆਸ਼ੁਦੋਸਨਿਰ੍ਹਰਣਕਾਰਿ| ਅਤੋ ਲਭਤ ਇਤਿ ਫਲੇਸੁ ਪ੍ਰਕਰ੍ਸਤ੍ਵਾਦੇਵ ਮਦਨਫਲਂ ਫਲਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ, ਨ ਜੀਮੂਤਕਾਦਿਫਲਮ੍||੩-੧੪||
Adhikarana 3 (15-18) · Śloka 18
ਗੁਰੁਣੇਤਿ ਵਚਸ੍ਯੁਦਾਹਤੇ ਮੁਨਿਸਙ੍ਘੇਨ ਚ ਪੂਜਿਤੇ ਤਤਃ |
ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਮੁਦਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਸਹਿਤਃ ਸ਼ਿਸ੍ਯਗਣੋਨੁਪਸ੍ਟਵਾਨ੍||੧੫||
ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਗੁਣਕਦ੍ਗੁਰੁਣੋਕ੍ਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮਥ ਨੈਤਿ ਨਾਭਿਤਃ|
ਨਾਭ੍ਯਧੋ ਗੁਦਮਤਃ ਸ ਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਤਃ ਕਥਮਪੋਹਤਿ ਦੋਸਾਨ੍ ||੧੬||
ਤਦ੍ਗੁਰੁਰਬ੍ਰਵੀਦਿਦਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਯਤੇਨਿਲਃ ਸਙ੍ਗਵਿਘਾਤਾਤ੍ |
ਕੇਵਲ ਏਵ ਦੋਸਸਹਿਤੋ ਵਾ ਸ੍ਵਾਸ਼ਯਗਃ ਪ੍ਰਕੋਪਮੁਪਯਾਤਿ||੧੭||
ਤਂ ਪਵਨਂ ਸਪਿਤ੍ਤਕਫਵਿਟ੍ਕਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰੋਨੁਲੋਮਯਤਿ ਬਸ੍ਤਿਃ|
ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਗਸ਼੍ਚ ਗਦਸਙ੍ਘਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮੁਪਯਾਤਿ||੧੮||
View original
गुरुणेति वचस्युदाहृते मुनिसङ्घेन च पूजिते ततः |
प्रणिपत्य मुदा समन्वितः सहितः शिष्यगणोऽनुपृष्टवान्||१५||
सर्वकर्मगुणकृद्गुरुणोक्तो बस्तिरूर्ध्वमथ नैति नाभितः|
नाभ्यधो गुदमतः स शरीरात् सर्वतः कथमपोहति दोषान् ||१६||
तद्गुरुरब्रवीदिदं शरीरं तन्त्रयतेऽनिलः सङ्गविघातात् |
केवल एव दोषसहितो वा स्वाशयगः प्रकोपमुपयाति||१७||
तं पवनं सपित्तकफविट्कं शुद्धिकरोऽनुलोमयति बस्तिः|
सर्वशरीरगश्च गदसङ्घस्तत्प्रशमात् प्रशान्तिमुपयाति||१८||
ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਗੁਣਕਦਿਤਿ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਂ ਵਮਨਾਦੀਨਾਂ ਗੁਣਂ ਦੋਸਹਰਣਾਦਿਕਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਗੁਣਕਤ੍; ਕਿਂਵਾ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਲਙ੍ਘਨਬਂਹਣਾਦੀਨਿ, ਗੁਣਾਂਸ਼੍ਚ ਬਲਾਗ੍ਨ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਕਰੋਤਿ| ਨਾਭ੍ਯਧੋ ਗੁਦਮਿਤਿ ਵ੍ਰਜਤਿ| ਤਨ੍ਤ੍ਰਯਤੇ ਧਾਰਯਤੇ| ਵਿਘਾਤਾਦਿਤਿ ਪ੍ਰਕੋਪਕਹੇਤੁਨਾਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਤ੍(?)| ਸ੍ਵਾਸ਼ਯਗਃ ਸ੍ਵਾਸ਼ਯ ਏਵ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪ੍ਰਕੋਪਂ ਵ੍ਰਜਤਿ; ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰੇ ਵਾਤਪ੍ਰਕੋਪਃ ਸ ਤਨ੍ਮੂਲ ਏਵੇਤਿ ਭਾਵਃ| ਤਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮੁਪਯਾਤਿ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਸ੍ਥਵਾਤਮੂਲਪ੍ਰਸ਼ਮਾਦ੍ਬਸ੍ਤਿਨਾ| ਕਤਾਤ੍ਤਨ੍ਮੂਲਾਨੁਬਨ੍ਧਾਃ ਸ਼ੇਸਸ੍ਥਾਨਗਤਵਿਕਾਰਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ| ਏਤਚ੍ਚ ‘ਵਨਸ੍ਪਤਿਮੂਲਚ੍ਛੇਦਵਤ੍’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਦਸ੍ਟਾਨ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਮੇਵ| ਏਤੇਨ ਬਸ੍ਤਿਨਾ ਮੂਲਵਿਜਯਾਦ੍ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਤਨ੍ਮੂਲਵਿਕਾਰਜਯੋ ਯਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸ ਉਕ੍ਤਃ| ਯਤ੍ਤੁ ਬਸ੍ਤੇਰ੍ਵੀਰ੍ਯਮਾਪਾਦਮਸ੍ਤਕਂ ਪ੍ਰਸਰਤਿ ਤਚ੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਮੇਵ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਇਹ ਤੁ, ਵੀਰ੍ਯਮਪਿਹਿਤਂ ਕਤ੍ਵੈਵ ਸ਼ਿਸ੍ਯਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਨੁਗੁਣਮੇਵੋਤ੍ਤਰਂ ਦਤ੍ਤਮਿਤਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੧੫-੧੮||
Adhikarana 4 (19-22) · Śloka 22
ਅਥਾਧਿਗਮ੍ਯਾਰ੍ਥਮਖਣ੍ਡਿਤਂ ਧਿਯਾ ਗਜੋਸ੍ਟ੍ਰਗੋਸ਼੍ਵਾਵ੍ਯਜਕਰ੍ਮ ਰੋਗਨੁਤ੍|
ਅਪਚ੍ਛਦੇਨਂ ਸ ਚ ਬਸ੍ਤਿਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਿਧਿਂ ਚ ਤਸ੍ਯਾਹ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ||੧੯||
ਆਜੋਰਣੌ ਸੌਮ੍ਯ ਗਜੋਸ੍ਟ੍ਰਯੋਃ ਕਤੇ ਗਵਾਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ਬਸ੍ਤਿਮੁਸ਼ਨ੍ਤਿ ਮਾਹਿਸਮ੍|
ਅਜਾਵਿਕਾਨਾਂ ਤੁ ਜਰਦ੍ਗਵੋਦ੍ਭਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਬਸ੍ਤਿਂ ਤਦੁਪਾਯਚਿਨ੍ਤਕਾਃ||੨੦||
ਅਰਤ੍ਨਿਮਸ੍ਟਾਦਸ਼ਸੋਡਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਂ ਤਥੈਵ ਨੇਤ੍ਰਂ ਹਿ ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍|
ਗਜੋਸ੍ਟ੍ਰਗੋਸ਼੍ਵਾਵ੍ਯਜਬਸ੍ਤਿਸਨ੍ਧੌ ਚਤੁਰ੍ਥਭਾਗੋਪਨਯਂ ਹਿਤਂ ਵਦੇਤ੍ ||੨੧||
ਪ੍ਰਸ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਜਾਵ੍ਯੋਰ੍ਹਿ ਨਿਰੂਹਮਾਤ੍ਰਾ ਗਵਾਦਿਸੁ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਗੁਣਂ ਯਥਾਬਲਮ੍|
ਨਿਰੂਹਮੁਸ੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਤਥਾਢਕਦ੍ਵਯਂ ਗਜਸ੍ਯ ਵਦ੍ਧਿਸ੍ਤ੍ਵਨੁਵਾਸਨੇਸ੍ਟਮਃ||੨੨||
View original
अथाधिगम्यार्थमखण्डितं धिया गजोष्ट्रगोश्वाव्यजकर्म रोगनुत्|
अपृच्छदेनं स च बस्तिमब्रवीद्विधिं च तस्याह पुनः प्रचोदितः||१९||
आजोरणौ सौम्य गजोष्ट्रयोः कृते गवाश्वयोर्बस्तिमुशन्ति माहिषम्|
अजाविकानां तु जरद्गवोद्भवं वदन्ति बस्तिं तदुपायचिन्तकाः||२०||
अरत्निमष्टादशषोडशाङ्गुलं तथैव नेत्रं हि दशाङ्गुलं क्रमात्|
गजोष्ट्रगोश्वाव्यजबस्तिसन्धौ चतुर्थभागोपनयं हितं वदेत् ||२१||
प्रस्थस्त्वजाव्योर्हि निरूहमात्रा गवादिषु द्वित्रिगुणं यथाबलम्|
निरूहमुष्ट्रस्य तथाऽऽढकद्वयं गजस्य वृद्धिस्त्वनुवासनेऽष्टमः||२२||
ਅਥਾਭਿਗਮ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦੌ ਗਜਾਦੀਨਾਂ ਕਰ੍ਮਾਪਚ੍ਛਦਿਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਰੋਗਨੁਦਿਤਿ ਕਰ੍ਮਵਿਸ਼ੇਸਣਂ, ਤੇਨ ਕਰ੍ਮ ਰੋਗਨੁਦਿਤਿ ਰੋਗਹਰਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਬਸ੍ਤਿਮਬ੍ਰਵੀਦਿਤਿ ਗਜਾਦੀਨਾਂ ਰੋਗਹਰਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਬਸ੍ਤਿਮੇਵਾਬ੍ਰਵੀਤ੍; ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਤਸ੍ਯ ਬਸ੍ਤੇਰ੍ਵਿਧਿਃ ਪੁਨਃ ਸ਼ਿਸ੍ਯੇਣ ਪਸ੍ਟ ਆਜੋਰਣੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰਾਹੇਤਿ ਯੋਜਨਾ| ਉਰਣਃ ਮੇਸਃ| ਬਸ੍ਤਿਮਿਤਿ ਪੁਟਕਮ੍| ਜਰਦ੍ਗਵਃ ਵਦ੍ਧਵਸਃ| ਤਦੁਪਾਯਚਿਨ੍ਤਕਾ ਇਤਿ ਗਜਾਦਿਬਸ੍ਤਿਸਾਧਨੇ ਦਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਕਾਃ| ਅਰਤ੍ਨਿਃ ਹਸ੍ਤਃ| ਕ੍ਰਮਾਦਿਤਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਗਜਾਦਿਸੁ ਅਰਤ੍ਨ੍ਯਾਦਿ ਨੇਤ੍ਰਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਚਤੁਰ੍ਥਭਾਗੋਪਨਯਮਿਤਿ ਨੇਤ੍ਰਚਤੁਰ੍ਥਭਾਗਪ੍ਰਵੇਸ਼ਕਮ੍| ਗਵਾਦਿਸ੍ਵਿਤਿ ਗੋਪ੍ਰਕਾਰੇਸੁ; ਗੋਮਹਿਸਾਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਗ੍ਰਹਣਾਦ੍ਬਹੁਵਚਨਂ ਸਾਧੁ| ਗਜਸ੍ਯ ਤੁ ਵਦ੍ਧਿਰਿਤਿ ਦ੍ਵ੍ਯਾਢਕਦ੍ਵ੍ਯੈਗੁਣ੍ਯੇਨ ਦ੍ਰੋਣ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਨੁਵਾਸਨੇਸ੍ਟਮਮਿਤਿ ਯਥੋਕ੍ਤਾਜਾਦਿਨਿਰੂਹਮਾਨਾਦਜਾਦੀਨਾਮਨੁਵਾਸਨੇਸ੍ਟਮਃ ਸ੍ਨੇਹਭਾਗੋ ਦੇਯਃ||੧੯-੨੨||
Adhikarana 5 (23-26) · Śloka 26
ਕਲਿਙ੍ਗਕੁਸ੍ਠੇ ਮਧੁਕਂ ਚ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਵਚਾ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾ ਮਦਨਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍|
ਹਿਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਗੁਡਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵੋ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਚ ਵਿਕਲ੍ਪਨਾ ਤ੍ਵਿਯਮ੍||੨੩||
ਗਜੇਧਿਕਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਵਟਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਕਾਃ ਸਖਾਦਿਰਪ੍ਰਗ੍ਰਹਸ਼ਾਲਤਾਲਜਾਃ|
ਤਥਾ ਚ ਪਰ੍ਣ੍ਯੌ ਧਵਸ਼ਿਗ੍ਰੁਪਾਟਲੀ ਮਧੂਕਸਾਰਾਃ ਸਨਿਕੁਮ੍ਭਚਿਤ੍ਰਕਾਃ||੨੪||
ਪਲਾਸ਼ਭੂਤੀਕਸੁਰਾਹ੍ਵਰੋਹਿਣੀਕਸਾਯ ਉਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਧਿਕੋ ਗਵਾਂ ਹਿਤਃ|
ਪਲਾਸ਼ਦਨ੍ਤੀਸੁਰਦਾਰੁਕਤ੍ਤਣਦ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯ ਉਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁਰਗਸ੍ਯ ਚਾਧਿਕਾਃ||੨੫||
ਖਰੋਸ੍ਟ੍ਰਯੋਃ ਪੀਲੁਕਰੀਰਖਾਦਿਰਾਃ ਸ਼ਮ੍ਯਾਕਬਿਲ੍ਵਾਦਿਗਣਸ੍ਯ ਚ ਚ੍ਛਦਾਃ|
ਅਜਾਵਿਕਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਰੂਸਕਂ ਕਪਿਤ੍ਥਕਰ੍ਕਨ੍ਧੁ ਸਬਿਲ੍ਵਕੋਲਜਮ੍||੨੬||
View original
कलिङ्गकुष्ठे मधुकं च पिप्पली वचा शताह्वा मदनं रसाञ्जनम्|
हितानि सर्वेषु गुडः ससैन्धवो द्विपञ्चमूलं च विकल्पना त्वियम्||२३||
गजेऽधिकाऽश्वत्थवटाश्वकर्णकाः सखादिरप्रग्रहशालतालजाः|
तथा च पर्ण्यौ धवशिग्रुपाटली मधूकसाराः सनिकुम्भचित्रकाः||२४||
पलाशभूतीकसुराह्वरोहिणीकषाय उक्तस्त्वधिको गवां हितः|
पलाशदन्तीसुरदारुकत्तृणद्रवन्त्य उक्तास्तुरगस्य चाधिकाः||२५||
खरोष्ट्रयोः पीलुकरीरखादिराः शम्याकबिल्वादिगणस्य च च्छदाः|
अजाविकानां त्रिफलापरूषकं कपित्थकर्कन्धु सबिल्वकोलजम्||२६||
ਵਿਕਲ੍ਪਨਾ ਤ੍ਵਿਯਮਿਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸਕਲ੍ਪਨਾ ਗਜੇਧਿਕਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾ| ਤਾਲਜਂ ਤਾਲਫਲਮ੍| ਤਥੈਵੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਗਵਾਂ ਹਿਤਮੁਚ੍ਯਤੇ||੨੩-੨੬||
Adhikarana 6 (27) · Śloka 27
ਅਥਾਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਃ ਸਤਤਾਤੁਰਾਨ੍ ਨਰਾਨ੍ ਹਿਤਂ ਚ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਗੁਰੁਸ੍ਤਦਾਹ ਚ|
ਸਦਾਤੁਰਾਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਰਾਜਸੇਵਕਾਸ੍ਤਥੈਵ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਸਹ ਪਣ੍ਯਜੀਵਿਭਿਃ||੨੭||
View original
अथाग्निवेशः सततातुरान् नरान् हितं च पप्रच्छ गुरुस्तदाह च|
सदाऽऽतुराः श्रोत्रियराजसेवकास्तथैव वेश्या सह पण्यजीविभिः||२७||
ਅਥ ਬਸ੍ਤਿਵਿਸਯਾਨ੍ ਸਦਾਤੁਰਾਨ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਅਥਾਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਿਤਂ ਚੇਤਿ ਸਦਾਤੁਰਾਣਾਂ ਹਿਤਮ੍| ਪਣ੍ਯਜੀਵਿਨਃ ਵਣਿਜਃ||੨੭||
Adhikarana 7 (28-30) · Śloka 30
ਦ੍ਵਿਜੋ ਹਿ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਵ੍ਰਤਾਹ੍ਨਿਕਕ੍ਰਿਯਾਦਿਭਿਰ੍ਦੇਹਹਿਤਂ ਨ ਚੇਸ੍ਟਤੇ |
ਨਪੋਪਸੇਵੀ ਨਪਚਿਤ੍ਤਰਕ੍ਸਣਾਤ੍ ਪਰਾਨੁਰੋਧਾਦ੍ਬਹੁਚਿਨ੍ਤਨਾਦ੍ਭਯਾਤ੍ ||੨੮||
ਨਚਿਤ੍ਤਵਰ੍ਤਿਨ੍ਯੁਪਚਾਰਤਤ੍ਪਰਾ ਮਜਾਭਿ(ਵਿ)ਭੂਸਾਨਿਰਤਾ ਪਣਾਙ੍ਗਨਾ|
ਸਦਾਸਨਾਦਤ੍ਯਨੁਬਨ੍ਧਵਿਕ੍ਰਯਕ੍ਰਯਾਦਿਲੋਭਾਦਪਿ ਪਣ੍ਯਜੀਵਿਨਃ||੨੯||
ਸਦੈਵ ਤੇ ਹ੍ਯਾਗਤਵੇਗਨਿਗ੍ਰਹਂ ਸਮਾਚਰਨ੍ਤੇ ਨ ਚ ਕਾਲਭੋਜਨਮ੍|
ਅਕਾਲਨਿਰ੍ਹਾਰਵਿਹਾਰਸੇਵਿਨੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੇਨ੍ਯੇਪਿ ਸਦਾਤੁਰਾਸ਼੍ਚ ਤੇ||੩੦||
View original
द्विजो हि वेदाध्ययनव्रताह्निकक्रियादिभिर्देहहितं न चेष्टते |
नृपोपसेवी नृपचित्तरक्षणात् परानुरोधाद्बहुचिन्तनाद्भयात् ||२८||
नृचित्तवर्तिन्युपचारतत्परा मृजाभि(वि)भूषानिरता पणाङ्गना|
सदासनादत्यनुबन्धविक्रयक्रयादिलोभादपि पण्यजीविनः||२९||
सदैव ते ह्यागतवेगनिग्रहं समाचरन्ते न च कालभोजनम्|
अकालनिर्हारविहारसेविनो भवन्ति येऽन्येऽपि सदाऽऽतुराश्च ते||३०||
ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸਦਾਤੁਰਤ੍ਵੇ ਹੇਤੁਮਾਹ- ਦ੍ਵਿਜੋ ਹੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਦੇਹਹਿਤਂ ਨ ਚੇਸ੍ਟਤੇ ਇਤਿ ਪਣ੍ਯਜੀਵਿਨ ਇਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਯਾਵਦਨੁਵਰ੍ਤਨੀਯਮ੍| ਪਰਾਨੁਰੋਧਾਦਿਤਿ ਨਪਾਨੁਜੀਵਿਪੁਰੁਸਾਨ੍ਤਰਾਨੁਰੋਧਾਤ੍| ਉਪਚਾਰਤਤ੍ਪਰੇਤਿ ਪੁਰੁਸੋਪਚਾਰਤਤ੍ਪਰਾ| ਮਜਾ ਸ਼ਰੀਰਮਾਰ੍ਜਨਮ੍| ਪਣਾਙ੍ਗਨਾ ਵੇਸ਼੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਤ੍ਯਨੁਬਨ੍ਧਵਿਕ੍ਰਯਕ੍ਰਯਾਦਿਲੋਭਾਦਿਤਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰਾਨੁਬਦ੍ਧਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯਾਦੇਰ੍ਲੋਭਾਤ੍| ਅਨ੍ਯਾਨਪਿ ਸਦਾਤੁਰਾਨਾਹ- ਅਕਾਲੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਿਰ੍ਹਾਰਃ ਮਲਾਦਿਨਿਰ੍ਗਮਃ||੨੮-੩੦||
Adhikarana 8 (31-36) · Śloka 36
ਸਮੀਰਣਂ ਵੇਗਵਿਧਾਰਣੋਦ੍ਧਤਂ ਵਿਬਨ੍ਧਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਰੁਜਾਕਰਂ ਭਿਸਕ੍|
ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਤੇਸਾਂ ਫਲਵਰ੍ਤਿਮਾਦਿਤਃ ਸੁਕਲ੍ਪਿਤਾਂ ਸ੍ਨੇਹਵਤੀਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੩੧||
ਪੁਨਰ੍ਨਵੈਰਣ੍ਡਨਿਕੁਮ੍ਭਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍ ਸਦੇਵਦਾਰੁਤ੍ਰਿਵਤਾਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾਨ੍|
ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਮੂਲਾਨਿ ਚ ਪਞ੍ਚ ਯਾਨਿ ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰੇ ਦਧਿਮਸ੍ਤੁਸਂਯੁਤੇ||੩੨||
ਸਤੈਲਸਰ੍ਪਿਰ੍ਲਵਣੈਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਵਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਬਸ੍ਤਿਮਥ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|
ਨਿਰੂਹਿਤਂ ਧਨ੍ਵਰਸੇਨ ਭੋਜਿਤਂ ਨਿਕੁਮ੍ਭਤੈਲੇਨ ਤਤੋਨੁਵਾਸਯੇਤ੍||੩੩||
ਬਲਾਂ ਸਰਾਸ੍ਨਾਂ ਫਲਬਿਲ੍ਵਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਕਤਮਾਲਕਾਤ੍ ਫਲਮ੍|
ਯਵਾਨ੍ ਕੁਲਤ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚ ਪਚੇਜ੍ਜਲਾਢਕੇ ਰਸਃ ਸ ਪੇਸ੍ਯੈਸ੍ਤੁ ਕਲਿਙ੍ਗਕਾਦਿਭਿਃ||੩੪||
ਸਤੈਲਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਸੈਨ੍ਧਵੋ ਹਿਤਃ ਸਦਾਤੁਰਾਣਾਂ ਬਲਵਰ੍ਣਵਰ੍ਧਨਃ|
ਤਥਾਨੁਵਾਸ੍ਯੇ ਮਧੁਕੇਨ ਸਾਧਿਤਂ ਫਲੇਨ ਬਿਲ੍ਵੇਨ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਯਾਪਿ ਵਾ||੩੫||
ਸਜੀਵਨੀਯਸ੍ਤੁ ਰਸੋਨੁਵਾਸਨੇ ਨਿਰੂਹਣੇ ਚਾਲਵਣਃ ਸ਼ਿਸ਼ੋਰ੍ਹਿਤਃ|
ਨ ਚਾਨ੍ਯਦਾਸ਼੍ਵਙ੍ਗਬਲਾਭਿਵਰ੍ਧਨਂ ਨਿਰੂਹਬਸ੍ਤੇਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਵਦ੍ਧਯੋਃ ਪਰਮ੍||੩੬||
View original
समीरणं वेगविधारणोद्धतं विबन्धसर्वाङ्गरुजाकरं भिषक्|
समीक्ष्य तेषां फलवर्तिमादितः सुकल्पितां स्नेहवतीं प्रयोजयेत्||३१||
पुनर्नवैरण्डनिकुम्भचित्रकान् सदेवदारुत्रिवृतानिदिग्धिकान्|
महान्ति मूलानि च पञ्च यानि विपाच्य मूत्रे दधिमस्तुसंयुते||३२||
सतैलसर्पिर्लवणैश्च पञ्चभिर्विमूर्च्छितं बस्तिमथ प्रयोजयेत्|
निरूहितं धन्वरसेन भोजितं निकुम्भतैलेन ततोऽनुवासयेत्||३३||
बलां सरास्नां फलबिल्वचित्रकान् द्विपञ्चमूलं कृतमालकात् फलम्|
यवान् कुलत्थांश्च पचेज्जलाढके रसः स पेष्यैस्तु कलिङ्गकादिभिः||३४||
सतैलसर्पिर्गुडसैन्धवो हितः सदातुराणां बलवर्णवर्धनः|
तथाऽनुवास्ये मधुकेन साधितं फलेन बिल्वेन शताह्वयाऽपि वा||३५||
सजीवनीयस्तु रसोऽनुवासने निरूहणे चालवणः शिशोर्हितः|
न चान्यदाश्वङ्गबलाभिवर्धनं निरूहबस्तेः शिशुवृद्धयोः परम्||३६||
ਪੁਨਰ੍ਨਵੇਤ੍ਯਾਦਿਰ੍ਨਿਰੂਹਃ ਨਿਕੁਮ੍ਭਾ ਦਨ੍ਤੀ| ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਮੂਲਾਨਿ ਪਞ੍ਚੇਤਿ ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨਿ| ਨਿਕੁਮ੍ਭਤੈਲੇਨੇਤਿ ਨਿਕੁਮ੍ਭਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧੇਨ ਤੈਲੇਨ| ਬਲਾਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਕਲਿਙ੍ਗਕਾਦਿਭਿਰਿਤਿ “ਕਲਿਙ੍ਗਕੁਸ੍ਠਮਧੁਕਬਿਲ੍ਵ.” ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੇਹੋਕ੍ਤੈਃ| ਫਲੇਨ ਬਿਲ੍ਵੇਨ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਯਾਪਿ ਵੇਤਿ ਤੈਲਤ੍ਰਯਮਾਨੁਵਾਸਨਿਕਮ੍| ਸਜੀਵਨੀਯਸ੍ਤੁ ਰਸੋਨੁਵਾਸਨ ਇਤਿ ਜੀਵਨੀਯਕਸਾਯਸਾਧਿਤਃ ਸ੍ਨੇਹੋਨੁਵਾਸਨੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ| ਤਥਾ ਨਿਰੂਹਣੇ ਜੀਵਨੀਯਰਸੋਲਵਣਃ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ| ਅਨੁਵਾਸਨਮਪਿ ਜੀਵਨੀਯਸਾਧਿਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ੋਰੇਵ| ਨ ਚਾਨ੍ਯਦਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਬਾਲਵਦ੍ਧਯੌਗਿਕਤ੍ਵਂ ਬਸ੍ਤੇਰਾਹ| ਪਰਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮ੍||੩੧-੩੬||
Adhikarana 9 (37) · Śloka 37
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਫਲਕਰ੍ਮ ਬਸ੍ਤਿਵਰਤਾ ਨੇਤ੍ਰਂ ਯਦ੍ਬਸ੍ਤਯੋ ਗਵਾਦੀਨਾਮ੍|
ਸਤਤਾਤੁਰਾਸ਼੍ਚ ਦਿਸ੍ਟਾਃ ਫਲਮਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਹਿਤਂ ਚੈਸਾਮ੍||੩੭||
View original
तत्र श्लोकः- फलकर्म बस्तिवरता नेत्रं यद्बस्तयो गवादीनाम्|
सततातुराश्च दिष्टाः फलमात्रायां हितं चैषाम्||३७||
ਫਲਕਰ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਃ||੩੭||
Adhikarana puShpikA · Śloka 11
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨੇ ਫਲਮਾਤ੍ਰਾਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੧||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने फलमात्रासिद्धिर्नामैकादशोऽध्यायः||११||
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨੇ ਫਲਮਾਤ੍ਰਾਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੧||