Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਪ੍ਰਾਸਤਯੋਗੀਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
अथातः प्रासृतयोगीयां सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਬਸ੍ਤਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਮਕਬਸ੍ਤ੍ਯਭਿਧਾਯਕਤਯੈਵ ਪ੍ਰਾਸਤਯੋਗੀਯਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰੁਚ੍ਯਤੇ| ਪ੍ਰਸਤੋਪਲਕ੍ਸਿਤਾ ਯੇ ਯੋਗਾਃ ਤਾਨਧਿਕਤ੍ਯ ਕਤਾ ਸਿਦ੍ਧਿਃ; ਤੇਨ ਪ੍ਰਸਤਾਲਕ੍ਸਿਤਾ ਅਪ੍ਯਤ੍ਰ ਯੋਗਾ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਏਵ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਅਥੇਮਾਨ੍ ਸੁਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਨਿਰੂਹਾਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਨਾਨ੍ ਮਦੂਨ੍| ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਿਪ੍ਲੁਤਾਨਾਂ ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਸਤੈਃ ਪਥਕ੍||੩||
अथेमान् सुकुमाराणां निरूहान् स्नेहनान् मृदून्| कर्मणा विप्लुतानां च वक्ष्यामि प्रसृतैः पृथक्||३||
🔊 Audio coming soon
ਇਮਾਨਿਤਿ ਅਗ੍ਰੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾਨ੍| ਤੇਨਾਧ੍ਯਾਯਸ਼ੇਸਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾਨਾਂ ਨਾਵਸ਼੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਤੋਪਲਕ੍ਸਿਤਵਿਧਾਨਮ੍| ਸੁਕੁਮਾਰਾਣਾਮਿਤਿ ਤਨ੍ਵਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਬਦ੍ਧਂ ਭਵਤਿ||੩||
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
ਕ੍ਸੀਰਾਦ੍ਦ੍ਵੌ ਪ੍ਰਸਤੌ ਕਾਰ੍ਯੌ ਮਧੁਤੈਲਘਤਾਤ੍ਤ੍ਰਯਃ| ਖਜੇਨ ਮਥਿਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਾਤਘ੍ਨੋ ਬਲਵਰ੍ਣਕਤ੍||੪|| ਏਕੈਕਃ ਪ੍ਰਸਤਸ੍ਤੈਲਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾਮ੍| ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਮੂਲਕ੍ਵਾਥਾਦ੍ਦ੍ਵੌ ਕੌਲਤ੍ਥਾਦ੍ਦ੍ਵੌ ਸ ਵਾਤਨੁਤ੍||੫|| ਪਞ੍ਚਮੂਲਰਸਾਤ੍ ਪਞ੍ਚ ਦ੍ਵੌ ਤੈਲਾਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸੋਃ| ਏਕੈਕਃ ਪ੍ਰਸਤੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸ੍ਨੇਹਨੀਯੋਨਿਲਾਪਹਃ||੬||
क्षीराद्द्वौ प्रसृतौ कार्यौ मधुतैलघृतात्त्रयः| खजेन मथितो बस्तिर्वातघ्नो बलवर्णकृत्||४|| एकैकः प्रसृतस्तैलप्रसन्नाक्षौद्रसर्पिषाम्| बिल्वादिमूलक्वाथाद्द्वौ कौलत्थाद्द्वौ स वातनुत्||५|| पञ्चमूलरसात् पञ्च द्वौ तैलात् क्षौद्रसर्पिषोः| एकैकः प्रसृतो बस्तिः स्नेहनीयोऽनिलापहः||६||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਸਤਂ ਪਲਦ੍ਵਯਮ੍| ਮਧੁਤੈਲਘਤਾਤ੍ਤ੍ਰਯ ਇਤਿ ਮਿਲਿਤਾਤ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਯਥੋਕ੍ਤੈਰੇਵ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਦੇਯਃ; ਤੇਨ ਨੇਤਰਬਸ੍ਤਿਨ੍ਯਾਯੇਨਾਨੁਕ੍ਤਕਲ੍ਕਾਦਿਕਲ੍ਪਨਾ; ਯਤ੍ਰ ਨਿਯਤਮਾਨਦ੍ਰਵ੍ਯਵਿਭਾਗੇਨ ਬਸ੍ਤ੍ਯਭਿਧਾਨਂ, ਤਤ੍ਰ ਸਾਮਾਨ੍ਯਬਸ੍ਤਿਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਨਾਨਵਕਾਸ਼ਃ; ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਵੇਕਦੇਸ਼ਕਥਨਂ, ਤਤ੍ਰ ਨਿਰੂਹਯੋਗਿਤਯੋਕ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਨਾਧਿਕਾਰਃ; ਸੈਨ੍ਧਵਪ੍ਰਵੇਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਯਾਜ੍ਯ ਏਵ| ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਮੂਲਂ ਦਸ਼ਮੂਲਮ੍| ਸ ਵਾਤਨੁਦਿਤਿ ਸ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਾਤਂ ਹਨ੍ਤੀਤਿ||੪-੬||
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ਸੈਨ੍ਧਵਾਰ੍ਧਾਕ੍ਸ ਏਕੈਕਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਤੈਲਪਯੋਘਤਾਤ੍| ਪ੍ਰਸਤੋ ਹਪੁਸਾਕਰ੍ਸੋ ਨਿਰੂਹਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਕਤ੍ ਪਰਮ੍||੭||
सैन्धवार्धाक्ष एकैकः क्षौद्रतैलपयोघृतात्| प्रसृतो हपुषाकर्षो निरूहः शुक्रकृत् परम्||७||
🔊 Audio coming soon
ਹਪੁਸਾਕਰ੍ਸਃ||੭||
Adhikarana 5 (8) · Śloka 9
ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਭੂਨਿਮ੍ਬਰਾਸ੍ਨਾਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਾਮ੍ਭਸਃ| ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪ੍ਰਸਤਾ ਏਕੋ ਘਤਾਤ੍ ਸਰ੍ਸਪਕਲ੍ਕਿਤਃ||੮|| ਨਿਰੂਹਃ ਪਞ੍ਚਤਿਕ੍ਤੋਯਂ ਮੇਹਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਕੁਸ੍ਠਨੁਤ੍ |੯|
पटोलनिम्बभूनिम्बरास्नासप्तच्छदाम्भसः| चत्वारः प्रसृता एको घृतात् सर्षपकल्कितः||८|| निरूहः पञ्चतिक्तोऽयं मेहाभिष्यन्दकुष्ठनुत् |९|
🔊 Audio coming soon
ਪਟੋਲੇਤ੍ਯਾਦੌ ਅਮ੍ਭਸਃ ਇਤਿ ਕ੍ਵਾਥਾਤ੍| ਸਰ੍ਸਪਕਲ੍ਕਿਤ ਇਤਿ ਅਤ੍ਰ ਯਦ੍ਯਪਿ ਕਲ੍ਕਮਾਨਂ ਨੋਕ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਪ੍ਰਸਤੇ ਨਿਰੂਹੇ ਦ੍ਵਿਪਲਕਲ੍ਕਸ੍ਯ ਵਿਹਿਤਤ੍ਵਾਦਿਹ ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਸਤੇ ਤਦਨੁਸਾਰਾਤ੍ ਸਡ੍ਭਾਗੋਨਂ ਪਲਂ ਭਵਤਿ; ਏਵਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪ੍ਯਨੁਕ੍ਤਮਾਨਕਲ੍ਕਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ||੮||-
Adhikarana 6 (10) · Śloka 10
ਵਿਡਙ੍ਗਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼ਿਗ੍ਰੁਫਲਮੁਸ੍ਤਾਖੁਪਰ੍ਣਿਜਾਤ੍||੯|| ਕਸਾਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਤੈਲਾਦੇਕੋ ਵਿਮਥ੍ਯ ਤਾਨ੍| ਵਿਡਙ੍ਗਪਿਪ੍ਪਲੀਕਲ੍ਕੋ ਨਿਰੂਹਃ ਕ੍ਰਿਮਿਨਾਸ਼ਨਃ||੧੦||
विडङ्गत्रिफलाशिग्रुफलमुस्ताखुपर्णिजात्||९|| कषायात् प्रसृताः पञ्च तैलादेको विमथ्य तान्| विडङ्गपिप्पलीकल्को निरूहः क्रिमिनाशनः||१०||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਡਙ੍ਗੇਤ੍ਯਾਦੌ ਫਲਂ ਮਦਨਫਲਮ੍| ਆਖੁਪਰ੍ਣੀ ਦਨ੍ਤੀ||੧੦||
Adhikarana 7 (11-12) · Śloka 12
ਪਯਸ੍ਯੇਕ੍ਸੁਸ੍ਥਿਰਾਰਾਸ੍ਨਾਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾਮ੍| ਏਕੈਕਃ ਪ੍ਰਸਤੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਕਸ੍ਣਾਕਲ੍ਕੋ ਵਸਤ੍ਵਕਤ੍||੧੧|| ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੈਲਗੋਮੂਤ੍ਰਦਧਿਮਣ੍ਡਾਮ੍ਲਕਾਞ੍ਜਿਕਾਤ੍| ਪ੍ਰਸਤਾਃ ਸਰ੍ਸਪੈਃ ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਵਿਟ੍ਸਙ੍ਗਾਨਾਹਭੇਦਨਃ ||੧੨||
पयस्येक्षुस्थिरारास्नाविदारीक्षौद्रसर्पिषाम्| एकैकः प्रसृतो बस्तिः कृष्णाकल्को वृषत्वकृत्||११|| चत्वारस्तैलगोमूत्रदधिमण्डाम्लकाञ्जिकात्| प्रसृताः सर्षपैः कल्कैर्विट्सङ्गानाहभेदनः ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਪਯਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦੌ ਯਦ੍ਯਪਿ ਪਯਸ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੋ ਨ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ, ਤਥਾਪਿ ਦ੍ਰਵਾਨ੍ਤਰੈਃ ਸਮਮੇਕੈਕਪ੍ਰਸਤਵਿਧਾਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਯਸ੍ਯਾਦਿਕ੍ਵਾਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਤਮਾਨਤ੍ਵਮ੍| ਵਸਤ੍ਵਕਦਿਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਦ੍ਧਿਕਤ੍||੧੧-੧੨||
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 14
ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਸ਼੍ਮਭਿਦੇਰਣ੍ਡਰਸਾਤ੍ਤੈਲਾਤ੍ ਸੁਰਾਸਵਾਤ੍| ਪ੍ਰਸਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕੌਨ੍ਤੀਮਾਗਧਿਕਾਸਿਤਾਃ||੧੩|| ਕਲ੍ਕਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰੇ ਤੁ ਸਾਨਾਹੇ ਬਸ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਃ| ਏਤੇ ਸਲਵਣਾਃ ਕੋਸ੍ਣਾ ਨਿਰੂਹਾਃ ਪ੍ਰਸਤੈਰ੍ਨਵ||੧੪||
श्वदंष्ट्राश्मभिदेरण्डरसात्तैलात् सुरासवात्| प्रसृताः पञ्च यष्ट्याह्वकौन्तीमागधिकासिताः||१३|| कल्कः स्यान्मूत्रकृच्छ्रे तु सानाहे बस्तिरुत्तमः| एते सलवणाः कोष्णा निरूहाः प्रसृतैर्नव||१४||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦੌ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਤ੍ਰਯਕ੍ਵਾਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪ੍ਰਸਤਮਾਨਤ੍ਵਮ੍, ਏਵਂ ਤੈਲਸੁਰਾਸਵਪ੍ਰਸਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਸਤਾਃ ਪੂਰਣੀਯਾਃ; ਸੁਰਾਕਤ ਆਸਵਃ ਸੁਰਾਸਵਃ||੧੩-੧੪||
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
ਮਦੁਬਸ੍ਤਿਜਡੀਭੂਤੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਨ੍ਯੋ ਬਸ੍ਤਿਰਿਸ੍ਯਤੇ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਵਿਕਰ੍ਸਿਤੇ ਸ੍ਵਾਦੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ੍ਥਾਪਨਮਿਸ੍ਯਤੇ ||੧੫||
मृदुबस्तिजडीभूते तीक्ष्णोऽन्यो बस्तिरिष्यते| तीक्ष्णैर्विकर्षिते स्वादु प्रत्यास्थापनमिष्यते ||१५||
🔊 Audio coming soon
ਏਤਦੁਕ੍ਤਮਦੁਬਸ੍ਤਿਪ੍ਰਯੋਗਾਨਾਮਨ੍ਤੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਾਹ- ਮਦ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਵਾਦੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ੍ਥਾਪਨਮਿਸ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਵਾਦੁ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਕਤਮ੍| ਕੇਚਿਤ੍ਤਦਹਰੇਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ੍ਥਾਪਨਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ| ਆਸ੍ਥਾਪਨਂ ਲਕ੍ਸ੍ਯੀਕਤ੍ਯ ਦੀਯਤ ਇਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ੍ਥਾਪਨਮ੍||੧੫||
Adhikarana 10 (16-17) · Śloka 17
ਵਾਤੋਪਸਸ੍ਟਸ੍ਯੋਸ੍ਣੈਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਗੁਦਦਾਹਾਦਯੋ ਯਦਿ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮ੍ਬੁਨਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਕਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦੋਸਾਨੁਲੋਮਨਮ੍||੧੬|| ਤਦ੍ਧਿ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ਕਦ੍ਵਾਤਾਨ੍ ਹਤ੍ਵਾ ਦਾਹਾਦਿਕਾਞ੍ਜਯੇਤ੍| ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਿਬੇਚ੍ਛੀਤਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਤਾਮ੍||੧੭||
वातोपसृष्टस्योष्णैः स्युर्गुददाहादयो यदि| द्राक्षाम्बुना त्रिवृत्कल्कं दद्याद्दोषानुलोमनम्||१६|| तद्धि पित्तशकृद्वातान् हृत्वा दाहादिकाञ्जयेत्| शुद्धश्चापि पिबेच्छीतां यवागूं शर्करायुताम्||१७||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤੋਪਸਸ੍ਟਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦੌ ਉਸ੍ਣੈਰਿਤਿ ਬਸ੍ਤਿਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਦਾਹਾਦਯੋ ਦਾਹਮੋਹਤਡਾਦਯੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜਨ੍ਯਾਃ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮ੍ਬੁਨਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਪਾਨਸ੍ਯ ਦਾਹਾਦਿਕਾਰਕੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਵਾਤੇ ਚ ਹਿਤਤ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤਦ੍ਧੀਤ੍ਯਾਦਿ||੧੬-੧੭||
Adhikarana 11 (18) · Śloka 18
ਅਥਵਾਤਿਵਿਰਿਕ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਣਵਿਟ੍ਕਃ ਸ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਮਾਸਯੂਸੇਣ ਕੁਲ੍ਮਾਸਾਨ੍ ਪਿਬੇਨ੍ਮਧ੍ਵਥਵਾ ਸੁਰਾਮ੍||੧੮||
अथवाऽतिविरिक्तः स्यात् क्षीणविट्कः स भक्षयेत्| माषयूषेण कुल्माषान् पिबेन्मध्वथवा सुराम्||१८||
🔊 Audio coming soon
ਕੁਲ੍ਮਾਸਾ ਇਤਿ ਅਰ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਯਵਾਦਿਮਯਾ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਃ||੧੮||
Adhikarana 12 (19) · Śloka 19
ਸਾਮਂ ਚੇਤ੍ ਕੁਣਪਂ ਸ਼ੂਲੈਰੁਪਵਿਸ਼ੇਦਰੋਚਕੀ| ਸ ਘਨਾਤਿਵਿਸਾਕੁਸ੍ਠਨਤਦਾਰੁਵਚਾਃ ਪਿਬੇਤ੍||੧੯||
सामं चेत् कुणपं शूलैरुपविशेदरोचकी| स घनातिविषाकुष्ठनतदारुवचाः पिबेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
ਬਸ੍ਤਿਮਿਥ੍ਯਾਪ੍ਰਯੋਗੋਦੀਰਿਤਾਨਾਮਤੀਸਾਰਭੇਦਾਨਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਸਾਮਂ ਚੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਾਮਂ ਯਥਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਥੋਪਵਿਸ਼ੇਦਿਤਿ; ਤੇਨ ਮਲਾਦਿਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਾਮਮਾਤ੍ਰੋਪਵੇਸ਼ਰੂਪੋਯਮਤੀਸਾਰਃ ਕੇਵਲਾਮਸ਼ਕਦ੍ਵਾਤਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਕਫਜਨ੍ਯਾਨਾਮਿਹ ਸਣ੍ਣਾਮਤੀਸਾਰਾਣਾਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾਨਾਂ ਪ੍ਰਥਮ ਉਕ੍ਤੋ ਭਵਤਿ| ਕੁਣਪਮਿਤਿ ਸ਼ਵਗਨ੍ਧਮ੍| ਸ਼ੂਲੈਃ ‘ਯੁਕ੍ਤ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਘਨਂ ਮੁਸ੍ਤਕਮ੍||੧੯||
Adhikarana 13 (20) · Śloka 20
ਸ਼ਕਦ੍ਵਾਤਮਸਕ੍ ਪਿਤ੍ਤਂ ਕਫਂ ਵਾ ਯੋਤਿਸਾਰ੍ਯਤੇ| ਪਕ੍ਵਂ , ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਵਰ੍ਗੀਯੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਃ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍||੨੦||
शकृद्वातमसृक् पित्तं कफं वा योऽतिसार्यते| पक्वं , तत्र स्ववर्गीयैर्बस्तिः श्रेष्ठं भिषग्जितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
ਕੇਵਲਸ਼ਕਦਾਦਿਜਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚਾਤਿਸਾਰਾਨਾਹ- ਸ਼ਕਦ੍ਵਾਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਕ੍ਵਮਿਤਿ ਨਿਰਾਮਮ੍| ਆਮਸ਼ਬ੍ਦੇਨੇਹਾਗ੍ਨਿਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਾਦਵਿਪਕ੍ਵਾਹਾਰਰਸ ਏਵ ਕੋਸ੍ਠੋਪਲੇਪਕ ਆਮੋ ਗਹ੍ਯਤੇ; ਯਦੁਕ੍ਤਮਨ੍ਯਤ੍ਰ- “ਆਮਾਸ਼ਯਸ੍ਥਃ ਕਾਯਾਗ੍ਨੇਰ੍ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਾਦਵਿਪਾਚਿਤਃ| ਆਦ੍ਯ ਆਹਾਰਧਾਤੁਰ੍ਯਃ ਸ ਆਮ ਇਤਿ ਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਃ” ਇਤਿ| ਸ੍ਵਵਰ੍ਗੀਯੈਰਿਤਿ ਪੁਰੀਸਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣਵਾਤਘ੍ਨਸ਼ੋਣਿਤਾਸ੍ਥਾਪਨਪਿਤ੍ਤਕਫਹਰਭੇਸਜਵਰ੍ਗੈਃ; ਕਿਂਵਾ ਉਤ੍ਤਰਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸ਼ਕਦਾਦਿਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਭੇਸਜੈਃ||੨੦||
Adhikarana 14 (21) · Śloka 21
ਸਣ੍ਣਾਮੇਸਾਂ ਦ੍ਵਿਸਂਸਰ੍ਗਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਭੇਦਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੁ| ਕੇਵਲੈਃ ਸਹ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਸੋਪਦ੍ਰਵਾਨਪਿ||੨੧||
षण्णामेषां द्विसंसर्गात् त्रिंशद्भेदा भवन्ति तु| केवलैः सह षट्त्रिंशद्विद्यात् सोपद्रवानपि||२१||
🔊 Audio coming soon
ਅਤੀਸਾਰਭੇਦਾਨਾਹ- ਸਣ੍ਣਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਸਾਮਿਤਿ ਏਤਦਭਿਹਿਤਾਨਾਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਬਸ੍ਤਿਵਿਭ੍ਰਂਸ਼ਜਾਃ ਸਟ੍ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ; ਪੂਰ੍ਵਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਮੇਵ ਸਾਧੁ||੨੧||
Adhikarana 15 (22) · Śloka 22
ਸ਼ੂਲਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਧ੍ਮਾਨਪਰਿਕਰ੍ਤ੍ਯਰੁਚਿਜ੍ਵਰਾਨ੍| ਤਸ੍ਣੋਸ੍ਣਦਾਹਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦੀਂਸ਼੍ਚੈਸਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍||੨੨||
शूलप्रवाहिकाध्मानपरिकर्त्यरुचिज्वरान्| तृष्णोष्णदाहमूर्च्छादींश्चैषां विद्यादुपद्रवान्||२२||
🔊 Audio coming soon
ਉਪਦ੍ਰਵਾਨੇਸਾਮਾਹ- ਸ਼ੂਲੇਤ੍ਯਾਦਿ||੨੨||
Adhikarana 16 (23) · Śloka 23
ਤਤ੍ਰਾਮੇਨ੍ਤਰਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਵ੍ਯੋਸਾਮ੍ਲਲਵਣੈਰ੍ਯੁਤਮ੍| ਪਾਚਨਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਬਸ੍ਤਿਰਾਮੇ ਹਿ ਪ੍ਰਤਿਸਿਧ੍ਯਤੇ||੨੩||
तत्रामेऽन्तरपानं स्यात् व्योषाम्ललवणैर्युतम्| पाचनं शस्यते बस्तिरामे हि प्रतिषिध्यते||२३||
🔊 Audio coming soon
ਯਥੋਕ੍ਤਾਤੀਸਾਰੇਸੁ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਤਤ੍ਰਾਮੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨ੍ਤਰਪਾਨਂ ਪਾਚਨਮਾਹੁਃ| ਪਾਚਨਮਿਤ੍ਯਨੇਨ ਚੇਹ ਪੂਰ੍ਵਂ ‘ਸ ਘਨਾਤਿਵਿਸਾ’ ਇਤ੍ਯਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਚਨਂ ਗਹ੍ਯਤੇ| ਵ੍ਯੋਸਾਮ੍ਲਲਵਣੈਰ੍ਯੁਤਮਿਤਿ ਵ੍ਯੋਸਾਮ੍ਲਲਵਣਯੋਗੇਨ ਕਤਮ੍||੨੩||
Adhikarana 17 (24) · Śloka 24
ਵਾਤਘ੍ਨੈਰ੍ਗ੍ਰਾਹਿਵਰ੍ਗੀਯੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਃ ਸ਼ਕਤਿ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|੨੪|
वातघ्नैर्ग्राहिवर्गीयैर्बस्तिः शकृति शस्यते|२४|
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਘ੍ਨੈਰਿਤ੍ਯਾਦੌ ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਦਸ਼ਮੂਲਂ; ਗ੍ਰਾਹਿਵਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਸਡ੍ਵਿਰੇਚਨਸ਼ਤਾਸ਼੍ਰਿਤੀਯੋਕ੍ਤ ਏਵ| ਅਤ੍ਰ ਜਤੂਕਰ੍ਣਃ- “ਸ਼ਕਤਿ ਸ਼ੋਫਘ੍ਨਗ੍ਰਾਹਿਭਿਰ੍ਬਸ੍ਤਿਃ” ਇਤ੍ਯਾਹ; ਸ਼ੋਫਘ੍ਨਂ ਚ ਦਸ਼ਮੂਲਮੇਵ|੨੪|
Adhikarana 18 (24) · Śloka 24
ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤਃ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਃ ਸਮੀਰਣੇ||੨੪||
स्वाद्वम्ललवणैः शस्तः स्नेहबस्तिः समीरणे||२४||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤਃ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਰਿਤਿ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣਦ੍ਰਵ੍ਯਸਾਧਿਤਸ੍ਨੇਹਕਤਮਨੁਵਾਸਨਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸਮੀਰਣੇ ਇਤਿ ਕੇਵਲਵਾਤਾਤੀਸਾਰੇ||੨੪||
Adhikarana 19 (25) · Śloka 25
ਰਕ੍ਤੇ ਰਕ੍ਤੇਨ, ਪਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਕਸਾਯਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤਕੈਃ| ਸਾਰ੍ਯਮਾਣੇ ਕਫੇ ਬਸ੍ਤਿਃ ਕਸਾਯਕਟੁਤਿਕ੍ਤਕੈਃ||੨੫||
रक्ते रक्तेन, पित्ते तु कषायस्वादुतिक्तकैः| सार्यमाणे कफे बस्तिः कषायकटुतिक्तकैः||२५||
🔊 Audio coming soon
ਰਕ੍ਤੇ ਰਕ੍ਤੇਨੇਤਿ ਸਰਕ੍ਤੇਤੀਸਾਰ੍ਯਮਾਣੇ ਰਕ੍ਤੇਨ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਦੇਯਃ| ਪਿਤ੍ਤੇ ਤ੍ਵਿਤਿ ਪਿਤ੍ਤੇਤੀਸਾਰ੍ਯਮਾਣੇ ਕਸਾਯਾਦਿਕਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰੇਵ||੨੫||
Adhikarana 20 (26-33) · Śloka 33
ਸ਼ਕਤਾ ਵਾਯੁਨਾ ਵਾਮੇ ਤੇਨ ਵਰ੍ਚਸ੍ਯਥਾਨਿਲੇ| ਸਂਸਸ੍ਟੇਨ੍ਤਰਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਵ੍ਯੋਸਾਮ੍ਲਲਵਣੈਰ੍ਯੁਤਮ੍||੨੬|| ਪਿਤ੍ਤੇਨਾਮੇਸਜਾ ਵਾਪਿ ਤਯੋਰਾਮੇਨ ਵਾ ਪੁਨਃ| ਸਂਸਸ੍ਟਯੋਰ੍ਭਵੇਤ੍ ਪਾਨਂ ਸਵ੍ਯੋਸਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤਕਮ੍||੨੭|| ਤਥਾਮੇ ਕਫਸਂਸਸ੍ਟੇ ਕਸਾਯਵ੍ਯੋਸਤਿਕ੍ਤਕਮ੍| ਆਮੇਨ ਤੁ ਕਫੇ ਵ੍ਯੋਸਕਸਾਯਲਵਣੈਰ੍ਯੁਤਮ੍||੨੮|| ਵਾਤੇਨ ਵਿਸ਼ਿ ਪਿਤ੍ਤੇ ਵਾ ਵਿਟ੍ਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤਥਾਨਿਲੇ| ਮਧੁਰਾਮ੍ਲਕਸਾਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਂਸਸ੍ਟੇ ਬਸ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਃ||੨੯|| ਸ਼ਕਚ੍ਛੋਣਿਤਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ਕਤੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਯੋਃ| ਬਸ੍ਤਿਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਂਸਰ੍ਗੇ ਕਸਾਯਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤਕਃ||੩੦|| ਕਫੇਨ ਵਿਸ਼ਿ ਪਿਤ੍ਤੇ ਵਾ ਕਫੇ ਵਿਟ੍ਪਿਤ੍ਤਸ਼ੋਣਿਤੈਃ| ਵ੍ਯੋਸਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਂਸਸ੍ਟੇ ਬਸ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਃ||੩੧|| ਸ੍ਯਾਦ੍ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵ੍ਯੋਸਤਿਕ੍ਤਾਮ੍ਲਃ ਸਂਸਸ੍ਟੇ ਵਾਯੁਨਾ ਕਫੇ| ਮਧੁਰਵ੍ਯੋਸਤਿਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਕ੍ਤੇ ਕਫਵਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੇ||੩੨|| ਮਾਰੁਤੇ ਕਫਸਂਸਸ੍ਟੇ ਵ੍ਯੋਸਾਮ੍ਲਲਵਣੋ ਭਵੇਤ੍| ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਾਤੇਨ ਪਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਮ੍ਲਤਿਕ੍ਤਕਃ||੩੩||
शकृता वायुना वाऽऽमे तेन वर्चस्यथानिले| संसृष्टेऽन्तरपानं स्याद् व्योषाम्ललवणैर्युतम्||२६|| पित्तेनामेऽसृजा वाऽपि तयोरामेन वा पुनः| संसृष्टयोर्भवेत् पानं सव्योषस्वादुतिक्तकम्||२७|| तथाऽऽमे कफसंसृष्टे कषायव्योषतिक्तकम्| आमेन तु कफे व्योषकषायलवणैर्युतम्||२८|| वातेन विशि पित्ते वा विट्पित्ताभ्यां तथाऽनिले| मधुराम्लकषायः स्यात् संसृष्टे बस्तिरुत्तमः||२९|| शकृच्छोणितयोः पित्तशकृतो रक्तपित्तयोः| बस्तिरन्योन्यसंसर्गे कषायस्वादुतिक्तकः||३०|| कफेन विशि पित्ते वा कफे विट्पित्तशोणितैः| व्योषतिक्तकषायः स्यात् संसृष्टे बस्तिरुत्तमः||३१|| स्याद्बस्तिर्व्योषतिक्ताम्लः संसृष्टे वायुना कफे| मधुरव्योषतिक्तस्तु रक्ते कफविमूर्च्छिते||३२|| मारुते कफसंसृष्टे व्योषाम्ललवणो भवेत्| बस्तिर्वातेन पित्ते तु कार्यः स्वाद्वम्लतिक्तकः||३३||
🔊 Audio coming soon
ਸਂਸਰ੍ਗੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਸ਼ਕਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਕਤਾਮੇ ਪ੍ਰਧਾਨੇ ਸਂਸਸ੍ਟੇ, ਤਥਾ ਵਾਯੁਨਾ ਵਾਮੇ ਸਂਸਸ੍ਟੇ; ਤੇਨੇਤ੍ਯਾਮੇਨਾਪ੍ਰਧਾਨੇਨ ਵਰ੍ਚਸਿ ਅਨਿਲੇ ਚ ਪਥਕ੍ ਸਂਸਸ੍ਟੇ, ਅਤ੍ਰ ਤੇਨੇਤਿ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਸਂਸਸ੍ਟੇਸੁ ਤਤੀਯਾਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਮਲ੍ਪਮਾਨਤਯਾਪ੍ਰਧਾਨਂ, ਸਪ੍ਤਮੀਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਬਹੁਮਾਨਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਤਯੋਰਿਤਿ ਪਿਤ੍ਤਾਸਜੋਃ| ਸਂਸਸ੍ਟਯੋਰਿਤਿ ਏਕਮਾਨੇਨ ਯੁਕ੍ਤਯੋਃ| ਕਫੇ ਵ੍ਯੋਸਕਸਾਯਲਵਣੈਰ੍ਯੁਤਮਿਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਯਾਵਤ੍ ‘ਅਨ੍ਤਰਪਾਨਂ’ ਇਤ੍ਯਨੁਵਰ੍ਤਤੇ| ਵਾਤੇਨ ਵਿਸ਼ੀਤ੍ਯਾਦੌ ਮਧੁਰਾਮ੍ਲਕਸਾਯੋ ਬਸ੍ਤਿਰਿਤਿ ਮਧੁਰਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਵਾਥਾਦਿਕਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਦੇਯ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸ਼ਕਚ੍ਛੋਣਿਤਯੋਰਿਤ੍ਯਾਦੌ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਂਸਰ੍ਗੇ ਸਤਿ ਸ਼ਕਤਾ ਸ਼ੋਣਿਤੇ ਸ਼ੋਣਿਤੇਨ ਵਾ ਸ਼ਕਤਿ ਸਂਸਸ੍ਟੇ; ਏਵਂ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ਕਤੋਃ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਸਂਸਰ੍ਗੋ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯਃ| ਵਿਟ੍ਪਿਤ੍ਤਸ਼ੋਣਿਤੈਰਿਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਵਿਡਾਦਿਭਿਃ ਕਫੇ ਸਂਸਸ੍ਟੇ| ਕਫਵਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੇ ਇਤਿ ਕਫੇਨਾਪ੍ਰਧਾਨੇਨ ਸਂਸਸ੍ਟੇ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੨੬-੩੩||
Adhikarana 21 (34) · Śloka 34
ਤ੍ਰਿਚਤੁਃਪਞ੍ਚਸਂਸਰ੍ਗਾਨੇਵਮੇਵ ਵਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਯੁਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚੈਸਾਤਿਸਾਰੋਕ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਰੋਗੇਸ੍ਵਪਿ ਸ੍ਮਤਾ||੩੪||
त्रिचतुःपञ्चसंसर्गानेवमेव विकल्पयेत्| युक्तिश्चैषातिसारोक्ता सर्वरोगेष्वपि स्मृता||३४||
🔊 Audio coming soon
ਅਨੁਕ੍ਤਸਂਸਰ੍ਗਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਸੂਤ੍ਰਯਨ੍ਨਾਹ- ਤ੍ਰਿਚਤੁਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤ੍ਰਿਚਤੁਃਪਞ੍ਚਸਂਸਰ੍ਗਾਨਿਤਿ ਆਮਾਦੀਨਾਂ ਤ੍ਰਿਕ-ਚਤੁਸ੍ਕ-ਪਞ੍ਚਕਰੂਪਾਨ੍ ਸਂਸਰ੍ਗਾਨ੍| ਏਵਮੇਵ ਵਿਕਲ੍ਪਯੇਦਿਤਿ ਪ੍ਰਧਾਨਾਦਿਮੇਲਕੇਨ ਵਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍, ਤਥਾ ਭੇਸਜਮਪਿ ਤੇਸਾਂ ਯਥੋਕ੍ਤਭੇਸਜਾਨੁਸਾਰੇਣ ਕਲ੍ਪਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਤੇ ਚ ਭੇਦਾ ਲਿਖ੍ਯਮਾਨਾ ਅਤਿਬਹੁਪ੍ਰਭੇਦਤਯਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਗੌਰਵਮਾਪਾਦਯਨ੍ਤਿ, ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾ ਸੁਕਰਵਿਭਾਗਾ ਏਵੇਤਿ ਨ ਲਿਖ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਏਵਮਾਦਿਸਂਸਰ੍ਗਕਤਂ ਰੋਗਭੇਦਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਤਯਾਤਿਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸਰ੍ਵਰੋਗੇਸ੍ਵਪਿ ਸ੍ਮਤੇਤਿ| ਇਯਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਸਰ੍ਵਰੋਗੇਸ੍ਵੇਵਯਥਾਸਮ੍ਭਵਮਾਚਾਰ੍ਯਾਨੁਮਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਤ੍ਰ ਗ੍ਰਹਣੀਗਦੇ ਯਤ੍ਰ ਤੁ ਸਡਪ੍ਯਾਮਾਦਯਃ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਰੈਵਂ ਸਂਸਰ੍ਗਾਃ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਯਤ੍ਰ ਚ ਤ੍ਰਯੋਦੋਸਾਃ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਸ਼ੋਣਿਤੇਨ ਵਾ ਸਮਂ ਚਤ੍ਵਾਰਃ, ਤਤ੍ਰ ਤੇਸਾਮੇਵ ਪਰਸ੍ਪਰਸਂਸਰ੍ਗੋ ਭੇਸਜਵਿਭਾਗਾਰ੍ਥਂ ਕਲ੍ਪਨੀਯਃ||੩੪||
Adhikarana 22 (35) · Śloka 35
ਯੁਗਪਤ੍ ਸਡ੍ਰਸਂ ਸਣ੍ਣਾਂ ਸਂਸਰ੍ਗੇ ਪਾਚਨਂ ਭਵੇਤ੍ | ਨਿਰਾਮਾਣਾਂ ਤੁ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸਾਡ੍ਰਸਿਕੋ ਮਤਃ||੩੫||
युगपत् षड्रसं षण्णां संसर्गे पाचनं भवेत् | निरामाणां तु पञ्चानां बस्तिः षाड्रसिको मतः||३५||
🔊 Audio coming soon
ਆਮਾਦਿਸਟ੍ਕਸਮੁਦਯਰੂਪਸਂਸਰ੍ਗੇ ਕਾਰ੍ਯਮਾਹ- ਯੁਗਪਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯੁਗਪਦਿਤਿ ਏਕਦੈਵ ਮਿਲਿਤਾਨਾਂ ਸਣ੍ਣਾਮਿਤਿ ਯਾਵਤ੍| ਸਡ੍ਰਸਮਿਤਿ ਮਿਲਿਤਸਡ੍ਰਸਕਤਮ੍| ਨਿਰਾਮਾਣਾਮਿਤਿ ਆਮਵਰ੍ਜਿਤਾਨਾਂ ਸ਼ਕਦਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਮ੍| ਸਾਡ੍ਰਸਿਕ ਇਤਿ ਸਡ੍ਰਸਮੇਲਕੇਨ ਕਤਃ||੩੫||
Adhikarana 23 (36-42) · Śloka 42
ਉਦੁਮ੍ਬਰਸ਼ਲਾਟੂਨਿ ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰੋਦੁਮ੍ਬਰਤ੍ਵਚਃ| ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਸਰ੍ਜਰਸਂ ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਕਰ੍ਦਮਂ ਚ ਪਲਾਂਸ਼ਿਕਮ੍||੩੬|| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤੈਃ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਵਿਗੁਣਿਤਂ ਪਚੇਤ੍| ਅਤੀਸਾਰੇਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਪੇਯਮੇਤਦ੍ਯਥਾਬਲਮ੍||੩੭|| ਕਚ੍ਛੁਰਾਧਾਤਕੀਬਿਲ੍ਵਸਮਙ੍ਗਾਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲਿਭਿਃ| ਮਸੂਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸ਼ੁਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਯਵਾਗੂਃ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜਲੇ ਸ਼ਤੈਃ||੩੮|| ਬਾਲੋਦੁਮ੍ਬਰਕਟ੍ਵਙ੍ਗਸਮਙ੍ਗਾਪ੍ਲਕ੍ਸਪਲ੍ਲਵੈਃ | ਮਸੂਰਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਬਲਾਭਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍||੩੯|| ਸ੍ਥਿਰਾਦੀਨਾਂ ਬਲਾਦੀਨਾਮਿਕ੍ਸ੍ਵਾਦੀਨਾਮਥਾਪਿ ਵਾ| ਕ੍ਵਾਥੇਸੁ ਸਮਸੂਰਾਣਾਂ ਯਵਾਗ੍ਵਃ ਸ੍ਯੁਃ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍||੪੦|| ਕਚ੍ਛੁਰਾਮੂਲਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦਿਤਣ੍ਡੁਲੈਰੁਪਸਾਧਿਤਾਃ| ਦਧਿਤਕ੍ਰਾਰਨਾਲਾਮ੍ਲਕ੍ਸੀਰੇਸ੍ਵਿਕ੍ਸੁਰਸੇਪਿ ਵਾ||੪੧|| ਸ਼ੀਤਾਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਃ ਸਰ੍ਵਾਤਿਸਾਰਨਾਸ਼ਨਾਃ| ਸਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਰਿਚਾਜਾਜ੍ਯੋ ਮਧੁਰਾ ਲਵਣਾਃ ਸ਼ਿਵਾਃ||੪੨||
उदुम्बरशलाटूनि जम्ब्वाम्रोदुम्बरत्वचः| शङ्खं सर्जरसं लाक्षां कर्दमं च पलांशिकम्||३६|| पिष्ट्वा तैः सर्पिषः प्रस्थं क्षीरद्विगुणितं पचेत्| अतीसारेषु सर्वेषु पेयमेतद्यथाबलम्||३७|| कच्छुराधातकीबिल्वसमङ्गारक्तशालिभिः| मसूराश्वत्थशुङ्गैश्च यवागूः स्याज्जले शृतैः||३८|| बालोदुम्बरकट्वङ्गसमङ्गाप्लक्षपल्लवैः | मसूरधातकीपुष्पबलाभिश्च तथा भवेत्||३९|| स्थिरादीनां बलादीनामिक्ष्वादीनामथापि वा| क्वाथेषु समसूराणां यवाग्वः स्युः पृथक् पृथक्||४०|| कच्छुरामूलशाल्यादितण्डुलैरुपसाधिताः| दधितक्रारनालाम्लक्षीरेष्विक्षुरसेऽपि वा||४१|| शीताः सशर्कराक्षौद्राः सर्वातिसारनाशनाः| ससर्पिर्मरिचाजाज्यो मधुरा लवणाः शिवाः||४२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਤੀਸਾਰਸਾਧਾਰਣਂ ਭੇਸਜਮਾਹ- ਉਦੁਮ੍ਬਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ‘ਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲਿਭਿਃ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਰਕ੍ਤਮੂਲਿਭਿਃ’ ਇਤਿ ਪਾਠੇ ‘ਰਕ੍ਤਮੂਲੀ ਰਕ੍ਤੈਰਣ੍ਡਮ੍’ ਇਤ੍ਯਪਰੇ| ਜਲੇ ਸ਼ਤੈਰਿਤਿ ਸਡਙ੍ਗਵਿਧਾਨੇਨ ਜਲੇ ਸ਼ਤੈਃ| ਬਾਲੋਦੁਮ੍ਬਰਮ੍ ਉਦੁਮ੍ਬਰਸ਼ਲਾਟੁ| ਭਵੇਦਿਤਿ ਯਵਾਗੂਰ੍ਭਵੇਤ੍| ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਦੀਨਾਮਿਤਿ ਤਣਪਞ੍ਚਮੂਲਪਠਿਤਾਨਾਂ ਸ਼ਰਵਰ੍ਜਿਤਾਨਾਮਿਕ੍ਸੁਕੁਸ਼ਕਾਸ਼ਸ਼ਾਲਿਮੂਲਾਨਾਮ੍| ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦਿਤਣ੍ਡੁਲੈਰਿਤਿ ਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲਿਕਲਮਾਦਿਤਣ੍ਡੁਲੈਃ| ਦਧ੍ਯਾਦਿਭਿਰਤ੍ਰ ਜਲਸ੍ਥਾਨੀਯੈਰ੍ਯਵਾਗੂਃ ਸਾਧਨੀਯਾ||੩੬-੪੨||
Adhikarana 24 (43-45) · Śloka 45
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ- ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਮਧੁਰਂ ਪਾਨਂ ਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਮਾਰੁਤੇ ਕੋਸ੍ਣਃ| ਸ਼ੀਤਂ ਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯਂ ਮਧੁਰਂ ਪਿਤ੍ਤੇ ਚ ਰਕ੍ਤੇ ਚ||੪੩|| ਤਿਕ੍ਤੋਸ੍ਣਕਸਾਯਕਟੁਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹਿ ਵਾਤਨੁਚ੍ਛਕਤਿ| ਪਾਚਨਮਾਮੇ ਪਾਨਂ ਪਿਚ੍ਛਾਸਗ੍ਬਸ੍ਤਯੋ ਰਕ੍ਤੇ||੪੪|| ਅਤਿਸਾਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਦਿਯੋਗਜੇਸ੍ਵਪਿ ਚ| ਤਤ੍ਰੋਦ੍ਰੇਕਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਦੋਸੇਸੂਪਕ੍ਰਮਃ ਕਾਰ੍ਯਃ||੪੫||
भवन्ति चात्र श्लोकाः- स्निग्धाम्ललवणमधुरं पानं बस्तिश्च मारुते कोष्णः| शीतं तिक्तकषायं मधुरं पित्ते च रक्ते च||४३|| तिक्तोष्णकषायकटुश्लेष्मणि सङ्ग्राहि वातनुच्छकृति| पाचनमामे पानं पिच्छासृग्बस्तयो रक्ते||४४|| अतिसारं प्रत्युक्तं मिश्रं द्वन्द्वादियोगजेष्वपि च| तत्रोद्रेकविशेषाद्दोषेषूपक्रमः कार्यः||४५||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਪਞ੍ਚੋਕ੍ਤਂ ਭੇਸਜਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇਣਾਭਿਦਧਾਤਿ- ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਾਨਮਿਤਿ ਪਾਚਨਪਾਨਮ੍| ਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਮਧੁਰ ਏਵ ਬਸ੍ਤਿਃ| ਮਾਰੁਤੇ ਇਤਿ ਮਾਰੁਤਾਤਿਸਾਰੇ; ਏਵਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਪਿਤ੍ਤੇ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਪਿਤ੍ਤਾਦਿਜਾਤਿਸਾਰੇ ਇਤਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹਿ ਵਾਤਨੁਦਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਭੇਸਜਂ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ; ਤਚ੍ਚ ਭੇਸਜਂ ਯਥੋਕ੍ਤਬਸ੍ਤ੍ਯਾਦਿਰੂਪਮੇਵ| ਪਾਚਨਮਾਮੇ ਪਾਨਮਿਤਿ ਪਾਚਨਘਨਾਤਿਵਿਸਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਕਤਂ ਪਾਨਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪਿਚ੍ਛਾਬਸ੍ਤਯੋਸਗ੍ਬਸ੍ਤਯਸ਼੍ਚੇਤਿ ਪਿਚ੍ਛਾਸਗ੍ਬਸ੍ਤਯਃ| ਉਕ੍ਤਮਿਤਿ ਸਾਕ੍ਸਾਦਤਿਦੇਸ਼ੇਨ ਚ ਤ੍ਰਿਕਾਦਿਸਂਸਰ੍ਗੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮ੍| ਮਿਸ਼੍ਰਮਿਤਿ ਏਤਦੇਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਮਿਸ਼੍ਰੀਕਤਮ੍| ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਦਿਯੋਗਜੇਸ੍ਵਿਤਿ ਤ੍ਰਿਚਤੁਸ੍ਕਾਦਿਸਂਸਰ੍ਗਜੇਤਿਸਾਰੇ| ਤਤ੍ਰੋਦ੍ਰੇਕਾਦਿਵਿਸ਼ੇਸਾਦਿਤਿ ਸਂਸਰ੍ਗ ਏਵ ਬਲਾਬਲਵਿਸ਼ੇਸਾਦੁਪਕ੍ਰਮਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਸ਼ੇਸੋ ਭਵਤਿ| ਏਤਦੇਵ ਬਲਾਪੇਕ੍ਸਂ ਬਹੁਦੁਰ੍ਬਲਾਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਂ ਬਸ੍ਤ੍ਯੇਕਭੇਸਜਮਿਤਿ ਸ਼ੇਸਃ(?)||੪੩-੪੫||
Adhikarana 25 (46) · Śloka 46
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਪ੍ਰਾਸਤਿਕਾਃ ਸਵ੍ਯਾਪਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾ ਨਿਰੂਹਾਸ੍ਤਥਾਤਿਸਾਰਹਿਤਾਃ| ਰਸਕਲ੍ਪਘਤਯਵਾਗ੍ਵਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਾ ਗੁਰੁਣਾ ਪ੍ਰਸਤਸਿਦ੍ਧੌ||੪੬||
तत्र श्लोकः- प्रासृतिकाः सव्यापत्क्रिया निरूहास्तथाऽतिसारहिताः| रसकल्पघृतयवाग्वश्चोक्ता गुरुणा प्रसृतसिद्धौ||४६||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਾਸਤਿਕਾ ਇਤ੍ਯਾਦ੍ਯਧ੍ਯਾਯਾਰ੍ਥਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ| ਸਵ੍ਯਾਪਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਪਦਸ਼੍ਚ ਮਦੁਬਸ੍ਤਿਕਤਜਾਡ੍ਯਾਦਿਕਾ ਉਕ੍ਤਾਃ, ਤਥਾ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਤਾਸਾਮੇਵ ਵ੍ਯਾਪਦਾਮੁਕ੍ਤਾਃ| ਨਿਰੂਹਾਸ਼੍ਚਾਤਿਸਾਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ| ਰਸਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤੀਸਾਰੇਸੁ ਰਸੋਦ੍ਦੇਸ਼ਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾ ਕਤਃ| ਘਤਂ ਚੋਦੁਮ੍ਬਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਕ੍ਤਮ੍||੪੬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਾਸਤਯੋਗੀਯਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਮਾਸ੍ਟਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੮||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने प्रासृतयोगीयसिद्धिर्नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਪ੍ਰਣੀਤਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਾਸਤਯੋਗੀਯਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਮਾਸ੍ਟਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੮||