Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಃ ಪ್ರಾಸೃತಯೋಗೀಯಾಂ ಸಿದ್ಧಿಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथातः प्रासृतयोगीयां सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ಬಸ್ತಿವ್ಯಾಪತ್ಪ್ರಶಮಕಬಸ್ತ್ಯಭಿಧಾಯಕತಯೈವ ಪ್ರಾಸೃತಯೋಗೀಯಾ ಸಿದ್ಧಿರುಚ್ಯತೇ| ಪ್ರಸೃತೋಪಲಕ್ಷಿತಾ ಯೇ ಯೋಗಾಃ ತಾನಧಿಕೃತ್ಯ ಕೃತಾ ಸಿದ್ಧಿಃ; ತೇನ ಪ್ರಸೃತಾಲಕ್ಷಿತಾ ಅಪ್ಯತ್ರ ಯೋಗಾ ವಕ್ತವ್ಯಾ ಏವ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಅಥೇಮಾನ್ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಂ ನಿರೂಹಾನ್ ಸ್ನೇಹನಾನ್ ಮೃದೂನ್| ಕರ್ಮಣಾ ವಿಪ್ಲುತಾನಾಂ ಚ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಸೃತೈಃ ಪೃಥಕ್||೩||
अथेमान् सुकुमाराणां निरूहान् स्नेहनान् मृदून्| कर्मणा विप्लुतानां च वक्ष्यामि प्रसृतैः पृथक्||३||
🔊 Audio coming soon
ಇಮಾನಿತಿ ಅಗ್ರೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾನ್| ತೇನಾಧ್ಯಾಯಶೇಷವಕ್ತವ್ಯಾನಾಂ ನಾವಶ್ಯಂ ಪ್ರಸೃತೋಪಲಕ್ಷಿತವಿಧಾನಮ್| ಸುಕುಮಾರಾಣಾಮಿತಿ ತನ್ವಾದಿಗುಣಸಮ್ಬದ್ಧಂ ಭವತಿ||೩||
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
ಕ್ಷೀರಾದ್ದ್ವೌ ಪ್ರಸೃತೌ ಕಾರ್ಯೌ ಮಧುತೈಲಘೃತಾತ್ತ್ರಯಃ| ಖಜೇನ ಮಥಿತೋ ಬಸ್ತಿರ್ವಾತಘ್ನೋ ಬಲವರ್ಣಕೃತ್||೪|| ಏಕೈಕಃ ಪ್ರಸೃತಸ್ತೈಲಪ್ರಸನ್ನಾಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿಷಾಮ್| ಬಿಲ್ವಾದಿಮೂಲಕ್ವಾಥಾದ್ದ್ವೌ ಕೌಲತ್ಥಾದ್ದ್ವೌ ಸ ವಾತನುತ್||೫|| ಪಞ್ಚಮೂಲರಸಾತ್ ಪಞ್ಚ ದ್ವೌ ತೈಲಾತ್ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿಷೋಃ| ಏಕೈಕಃ ಪ್ರಸೃತೋ ಬಸ್ತಿಃ ಸ್ನೇಹನೀಯೋಽನಿಲಾಪಹಃ||೬||
क्षीराद्द्वौ प्रसृतौ कार्यौ मधुतैलघृतात्त्रयः| खजेन मथितो बस्तिर्वातघ्नो बलवर्णकृत्||४|| एकैकः प्रसृतस्तैलप्रसन्नाक्षौद्रसर्पिषाम्| बिल्वादिमूलक्वाथाद्द्वौ कौलत्थाद्द्वौ स वातनुत्||५|| पञ्चमूलरसात् पञ्च द्वौ तैलात् क्षौद्रसर्पिषोः| एकैकः प्रसृतो बस्तिः स्नेहनीयोऽनिलापहः||६||
🔊 Audio coming soon
ಪ್ರಸೃತಂ ಪಲದ್ವಯಮ್| ಮಧುತೈಲಘೃತಾತ್ತ್ರಯ ಇತಿ ಮಿಲಿತಾತ್| ಅತ್ರ ಚ ಯಥೋಕ್ತೈರೇವ ದ್ರವ್ಯೈರ್ಬಸ್ತಿರ್ದೇಯಃ; ತೇನ ನೇತರಬಸ್ತಿನ್ಯಾಯೇನಾನುಕ್ತಕಲ್ಕಾದಿಕಲ್ಪನಾ; ಯತ್ರ ನಿಯತಮಾನದ್ರವ್ಯವಿಭಾಗೇನ ಬಸ್ತ್ಯಭಿಧಾನಂ, ತತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯಬಸ್ತಿದ್ರವ್ಯಮಾನಾನವಕಾಶಃ; ಯತ್ರ ತ್ವೇಕದೇಶಕಥನಂ, ತತ್ರ ನಿರೂಹಯೋಗಿತಯೋಕ್ತದ್ರವ್ಯಮಾನಾಧಿಕಾರಃ; ಸೈನ್ಧವಪ್ರವೇಶಸ್ತ್ವತ್ಯಾಜ್ಯ ಏವ| ಬಿಲ್ವಾದಿಮೂಲಂ ದಶಮೂಲಮ್| ಸ ವಾತನುದಿತಿ ಸ ಬಸ್ತಿರ್ವಾತಂ ಹನ್ತೀತಿ||೪-೬||
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ಸೈನ್ಧವಾರ್ಧಾಕ್ಷ ಏಕೈಕಃ ಕ್ಷೌದ್ರತೈಲಪಯೋಘೃತಾತ್| ಪ್ರಸೃತೋ ಹಪುಷಾಕರ್ಷೋ ನಿರೂಹಃ ಶುಕ್ರಕೃತ್ ಪರಮ್||೭||
सैन्धवार्धाक्ष एकैकः क्षौद्रतैलपयोघृतात्| प्रसृतो हपुषाकर्षो निरूहः शुक्रकृत् परम्||७||
🔊 Audio coming soon
ಹಪುಷಾಕರ್ಷಃ||೭||
Adhikarana 5 (8) · Śloka 9
ಪಟೋಲನಿಮ್ಬಭೂನಿಮ್ಬರಾಸ್ನಾಸಪ್ತಚ್ಛದಾಮ್ಭಸಃ| ಚತ್ವಾರಃ ಪ್ರಸೃತಾ ಏಕೋ ಘೃತಾತ್ ಸರ್ಷಪಕಲ್ಕಿತಃ||೮|| ನಿರೂಹಃ ಪಞ್ಚತಿಕ್ತೋಽಯಂ ಮೇಹಾಭಿಷ್ಯನ್ದಕುಷ್ಠನುತ್ |೯|
पटोलनिम्बभूनिम्बरास्नासप्तच्छदाम्भसः| चत्वारः प्रसृता एको घृतात् सर्षपकल्कितः||८|| निरूहः पञ्चतिक्तोऽयं मेहाभिष्यन्दकुष्ठनुत् |९|
🔊 Audio coming soon
ಪಟೋಲೇತ್ಯಾದೌ ಅಮ್ಭಸಃ ಇತಿ ಕ್ವಾಥಾತ್| ಸರ್ಷಪಕಲ್ಕಿತ ಇತಿ ಅತ್ರ ಯದ್ಯಪಿ ಕಲ್ಕಮಾನಂ ನೋಕ್ತಂ, ತಥಾಽಪಿ ದ್ವಾದಶಪ್ರಸೃತೇ ನಿರೂಹೇ ದ್ವಿಪಲಕಲ್ಕಸ್ಯ ವಿಹಿತತ್ವಾದಿಹ ಪಞ್ಚಪ್ರಸೃತೇ ತದನುಸಾರಾತ್ ಷಡ್ಭಾಗೋನಂ ಪಲಂ ಭವತಿ; ಏವಮನ್ಯತ್ರಾಪ್ಯನುಕ್ತಮಾನಕಲ್ಕವ್ಯವಸ್ಥಾ||೮||-
Adhikarana 6 (10) · Śloka 10
ವಿಡಙ್ಗತ್ರಿಫಲಾಶಿಗ್ರುಫಲಮುಸ್ತಾಖುಪರ್ಣಿಜಾತ್||೯|| ಕಷಾಯಾತ್ ಪ್ರಸೃತಾಃ ಪಞ್ಚ ತೈಲಾದೇಕೋ ವಿಮಥ್ಯ ತಾನ್| ವಿಡಙ್ಗಪಿಪ್ಪಲೀಕಲ್ಕೋ ನಿರೂಹಃ ಕ್ರಿಮಿನಾಶನಃ||೧೦||
विडङ्गत्रिफलाशिग्रुफलमुस्ताखुपर्णिजात्||९|| कषायात् प्रसृताः पञ्च तैलादेको विमथ्य तान्| विडङ्गपिप्पलीकल्को निरूहः क्रिमिनाशनः||१०||
🔊 Audio coming soon
ವಿಡಙ್ಗೇತ್ಯಾದೌ ಫಲಂ ಮದನಫಲಮ್| ಆಖುಪರ್ಣೀ ದನ್ತೀ||೧೦||
Adhikarana 7 (11-12) · Śloka 12
ಪಯಸ್ಯೇಕ್ಷುಸ್ಥಿರಾರಾಸ್ನಾವಿದಾರೀಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿಷಾಮ್| ಏಕೈಕಃ ಪ್ರಸೃತೋ ಬಸ್ತಿಃ ಕೃಷ್ಣಾಕಲ್ಕೋ ವೃಷತ್ವಕೃತ್||೧೧|| ಚತ್ವಾರಸ್ತೈಲಗೋಮೂತ್ರದಧಿಮಣ್ಡಾಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕಾತ್| ಪ್ರಸೃತಾಃ ಸರ್ಷಪೈಃ ಕಲ್ಕೈರ್ವಿಟ್ಸಙ್ಗಾನಾಹಭೇದನಃ ||೧೨||
पयस्येक्षुस्थिरारास्नाविदारीक्षौद्रसर्पिषाम्| एकैकः प्रसृतो बस्तिः कृष्णाकल्को वृषत्वकृत्||११|| चत्वारस्तैलगोमूत्रदधिमण्डाम्लकाञ्जिकात्| प्रसृताः सर्षपैः कल्कैर्विट्सङ्गानाहभेदनः ||१२||
🔊 Audio coming soon
ಪಯಸ್ಯೇತ್ಯಾದೌ ಯದ್ಯಪಿ ಪಯಸ್ಯಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥೋ ನ ಶ್ರೂಯತೇ, ತಥಾಽಪಿ ದ್ರವಾನ್ತರೈಃ ಸಮಮೇಕೈಕಪ್ರಸೃತವಿಧಾನಾತ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪಯಸ್ಯಾದಿಕ್ವಾಥಸ್ಯ ಪ್ರಸೃತಮಾನತ್ವಮ್| ವೃಷತ್ವಕೃದಿತಿ ಶುಕ್ರವೃದ್ಧಿಕೃತ್||೧೧-೧೨||
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 14
ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಶ್ಮಭಿದೇರಣ್ಡರಸಾತ್ತೈಲಾತ್ ಸುರಾಸವಾತ್| ಪ್ರಸೃತಾಃ ಪಞ್ಚ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಕೌನ್ತೀಮಾಗಧಿಕಾಸಿತಾಃ||೧೩|| ಕಲ್ಕಃ ಸ್ಯಾನ್ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೇ ತು ಸಾನಾಹೇ ಬಸ್ತಿರುತ್ತಮಃ| ಏತೇ ಸಲವಣಾಃ ಕೋಷ್ಣಾ ನಿರೂಹಾಃ ಪ್ರಸೃತೈರ್ನವ||೧೪||
श्वदंष्ट्राश्मभिदेरण्डरसात्तैलात् सुरासवात्| प्रसृताः पञ्च यष्ट्याह्वकौन्तीमागधिकासिताः||१३|| कल्कः स्यान्मूत्रकृच्छ्रे तु सानाहे बस्तिरुत्तमः| एते सलवणाः कोष्णा निरूहाः प्रसृतैर्नव||१४||
🔊 Audio coming soon
ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರೇತ್ಯಾದೌ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾದಿದ್ರವ್ಯತ್ರಯಕ್ವಾಥಸ್ಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪ್ರಸೃತಮಾನತ್ವಮ್, ಏವಂ ತೈಲಸುರಾಸವಪ್ರಸೃತಾಭ್ಯಾಂ ಸಹ ಪಞ್ಚಪ್ರಸೃತಾಃ ಪೂರಣೀಯಾಃ; ಸುರಾಕೃತ ಆಸವಃ ಸುರಾಸವಃ||೧೩-೧೪||
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
ಮೃದುಬಸ್ತಿಜಡೀಭೂತೇ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಽನ್ಯೋ ಬಸ್ತಿರಿಷ್ಯತೇ| ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ವಿಕರ್ಷಿತೇ ಸ್ವಾದು ಪ್ರತ್ಯಾಸ್ಥಾಪನಮಿಷ್ಯತೇ ||೧೫||
मृदुबस्तिजडीभूते तीक्ष्णोऽन्यो बस्तिरिष्यते| तीक्ष्णैर्विकर्षिते स्वादु प्रत्यास्थापनमिष्यते ||१५||
🔊 Audio coming soon
ಏತದುಕ್ತಮೃದುಬಸ್ತಿಪ್ರಯೋಗಾನಾಮನ್ತೇ ಕರ್ತವ್ಯಮಾಹ- ಮೃದ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಸ್ವಾದು ಪ್ರತ್ಯಾಸ್ಥಾಪನಮಿಷ್ಯತ ಇತ್ಯತ್ರ ಸ್ವಾದು ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿದ್ರವ್ಯಕೃತಮ್| ಕೇಚಿತ್ತದಹರೇವ ಪ್ರತ್ಯಾಸ್ಥಾಪನಮಿಚ್ಛನ್ತಿ| ಆಸ್ಥಾಪನಂ ಲಕ್ಷ್ಯೀಕೃತ್ಯ ದೀಯತ ಇತಿ ಪ್ರತ್ಯಾಸ್ಥಾಪನಮ್||೧೫||
Adhikarana 10 (16-17) · Śloka 17
ವಾತೋಪಸೃಷ್ಟಸ್ಯೋಷ್ಣೈಃ ಸ್ಯುರ್ಗುದದಾಹಾದಯೋ ಯದಿ| ದ್ರಾಕ್ಷಾಮ್ಬುನಾ ತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಕಂ ದದ್ಯಾದ್ದೋಷಾನುಲೋಮನಮ್||೧೬|| ತದ್ಧಿ ಪಿತ್ತಶಕೃದ್ವಾತಾನ್ ಹೃತ್ವಾ ದಾಹಾದಿಕಾಞ್ಜಯೇತ್| ಶುದ್ಧಶ್ಚಾಪಿ ಪಿಬೇಚ್ಛೀತಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಶರ್ಕರಾಯುತಾಮ್||೧೭||
वातोपसृष्टस्योष्णैः स्युर्गुददाहादयो यदि| द्राक्षाम्बुना त्रिवृत्कल्कं दद्याद्दोषानुलोमनम्||१६|| तद्धि पित्तशकृद्वातान् हृत्वा दाहादिकाञ्जयेत्| शुद्धश्चापि पिबेच्छीतां यवागूं शर्करायुताम्||१७||
🔊 Audio coming soon
ವಾತೋಪಸೃಷ್ಟಸ್ಯೇತ್ಯಾದೌ ಉಷ್ಣೈರಿತಿ ಬಸ್ತಿವಿಶೇಷಣಮ್| ದಾಹಾದಯೋ ದಾಹಮೋಹತೃಡಾದಯೋ ವಾತಪಿತ್ತಜನ್ಯಾಃ| ದ್ರಾಕ್ಷಾಮ್ಬುನಾ ತ್ರಿವೃತ್ಪಾನಸ್ಯ ದಾಹಾದಿಕಾರಕೇ ಪಿತ್ತೇ ವಾತೇ ಚ ಹಿತತ್ವಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ತದ್ಧೀತ್ಯಾದಿ||೧೬-೧೭||
Adhikarana 11 (18) · Śloka 18
ಅಥವಾಽತಿವಿರಿಕ್ತಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕ್ಷೀಣವಿಟ್ಕಃ ಸ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಮಾಷಯೂಷೇಣ ಕುಲ್ಮಾಷಾನ್ ಪಿಬೇನ್ಮಧ್ವಥವಾ ಸುರಾಮ್||೧೮||
अथवाऽतिविरिक्तः स्यात् क्षीणविट्कः स भक्षयेत्| माषयूषेण कुल्माषान् पिबेन्मध्वथवा सुराम्||१८||
🔊 Audio coming soon
ಕುಲ್ಮಾಷಾ ಇತಿ ಅರ್ಧಸ್ವಿನ್ನಯವಾದಿಮಯಾ ಭಕ್ಷ್ಯಾಃ||೧೮||
Adhikarana 12 (19) · Śloka 19
ಸಾಮಂ ಚೇತ್ ಕುಣಪಂ ಶೂಲೈರುಪವಿಶೇದರೋಚಕೀ| ಸ ಘನಾತಿವಿಷಾಕುಷ್ಠನತದಾರುವಚಾಃ ಪಿಬೇತ್||೧೯||
सामं चेत् कुणपं शूलैरुपविशेदरोचकी| स घनातिविषाकुष्ठनतदारुवचाः पिबेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
ಬಸ್ತಿಮಿಥ್ಯಾಪ್ರಯೋಗೋದೀರಿತಾನಾಮತೀಸಾರಭೇದಾನಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಾಹ- ಸಾಮಂ ಚೇದಿತ್ಯಾದಿ| ಸಾಮಂ ಯಥಾ ಸ್ಯಾತ್ ತಥೋಪವಿಶೇದಿತಿ; ತೇನ ಮಲಾದಿವ್ಯತಿರಿಕ್ತಾಮಮಾತ್ರೋಪವೇಶರೂಪೋಽಯಮತೀಸಾರಃ ಕೇವಲಾಮಶಕೃದ್ವಾತರಕ್ತಪಿತ್ತಕಫಜನ್ಯಾನಾಮಿಹ ಷಣ್ಣಾಮತೀಸಾರಾಣಾಂ ವಕ್ತವ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರಥಮ ಉಕ್ತೋ ಭವತಿ| ಕುಣಪಮಿತಿ ಶವಗನ್ಧಮ್| ಶೂಲೈಃ ‘ಯುಕ್ತ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಘನಂ ಮುಸ್ತಕಮ್||೧೯||
Adhikarana 13 (20) · Śloka 20
ಶಕೃದ್ವಾತಮಸೃಕ್ ಪಿತ್ತಂ ಕಫಂ ವಾ ಯೋಽತಿಸಾರ್ಯತೇ| ಪಕ್ವಂ , ತತ್ರ ಸ್ವವರ್ಗೀಯೈರ್ಬಸ್ತಿಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್||೨೦||
शकृद्वातमसृक् पित्तं कफं वा योऽतिसार्यते| पक्वं , तत्र स्ववर्गीयैर्बस्तिः श्रेष्ठं भिषग्जितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
ಕೇವಲಶಕೃದಾದಿಜನ್ಯಾಂಶ್ಚಾತಿಸಾರಾನಾಹ- ಶಕೃದ್ವಾತಮಿತ್ಯಾದಿ| ಪಕ್ವಮಿತಿ ನಿರಾಮಮ್| ಆಮಶಬ್ದೇನೇಹಾಗ್ನಿದೌರ್ಬಲ್ಯಾದವಿಪಕ್ವಾಹಾರರಸ ಏವ ಕೋಷ್ಠೋಪಲೇಪಕ ಆಮೋ ಗೃಹ್ಯತೇ; ಯದುಕ್ತಮನ್ಯತ್ರ- “ಆಮಾಶಯಸ್ಥಃ ಕಾಯಾಗ್ನೇರ್ದೌರ್ಬಲ್ಯಾದವಿಪಾಚಿತಃ| ಆದ್ಯ ಆಹಾರಧಾತುರ್ಯಃ ಸ ಆಮ ಇತಿ ಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ” ಇತಿ| ಸ್ವವರ್ಗೀಯೈರಿತಿ ಪುರೀಷಸಙ್ಗ್ರಹಣವಾತಘ್ನಶೋಣಿತಾಸ್ಥಾಪನಪಿತ್ತಕಫಹರಭೇಷಜವರ್ಗೈಃ; ಕಿಂವಾ ಉತ್ತರತ್ರ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಶಕೃದಾದಿವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಭೇಷಜೈಃ||೨೦||
Adhikarana 14 (21) · Śloka 21
ಷಣ್ಣಾಮೇಷಾಂ ದ್ವಿಸಂಸರ್ಗಾತ್ ತ್ರಿಂಶದ್ಭೇದಾ ಭವನ್ತಿ ತು| ಕೇವಲೈಃ ಸಹ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶದ್ವಿದ್ಯಾತ್ ಸೋಪದ್ರವಾನಪಿ||೨೧||
षण्णामेषां द्विसंसर्गात् त्रिंशद्भेदा भवन्ति तु| केवलैः सह षट्त्रिंशद्विद्यात् सोपद्रवानपि||२१||
🔊 Audio coming soon
ಅತೀಸಾರಭೇದಾನಾಹ- ಷಣ್ಣಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಏಷಾಮಿತಿ ಏತದಭಿಹಿತಾನಾಮ್| ಅನ್ಯೇ ತು ಬಸ್ತಿವಿಭ್ರಂಶಜಾಃ ಷಟ್ಸಙ್ಖ್ಯಾ ಭವನ್ತೀತಿ ವದನ್ತಿ; ಪೂರ್ವವ್ಯಾಖ್ಯಾನಮೇವ ಸಾಧು||೨೧||
Adhikarana 15 (22) · Śloka 22
ಶೂಲಪ್ರವಾಹಿಕಾಧ್ಮಾನಪರಿಕರ್ತ್ಯರುಚಿಜ್ವರಾನ್| ತೃಷ್ಣೋಷ್ಣದಾಹಮೂರ್ಚ್ಛಾದೀಂಶ್ಚೈಷಾಂ ವಿದ್ಯಾದುಪದ್ರವಾನ್||೨೨||
शूलप्रवाहिकाध्मानपरिकर्त्यरुचिज्वरान्| तृष्णोष्णदाहमूर्च्छादींश्चैषां विद्यादुपद्रवान्||२२||
🔊 Audio coming soon
ಉಪದ್ರವಾನೇಷಾಮಾಹ- ಶೂಲೇತ್ಯಾದಿ||೨೨||
Adhikarana 16 (23) · Śloka 23
ತತ್ರಾಮೇಽನ್ತರಪಾನಂ ಸ್ಯಾತ್ ವ್ಯೋಷಾಮ್ಲಲವಣೈರ್ಯುತಮ್| ಪಾಚನಂ ಶಸ್ಯತೇ ಬಸ್ತಿರಾಮೇ ಹಿ ಪ್ರತಿಷಿಧ್ಯತೇ||೨೩||
तत्रामेऽन्तरपानं स्यात् व्योषाम्ललवणैर्युतम्| पाचनं शस्यते बस्तिरामे हि प्रतिषिध्यते||२३||
🔊 Audio coming soon
ಯಥೋಕ್ತಾತೀಸಾರೇಷು ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ತತ್ರಾಮೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅನ್ತರಪಾನಂ ಪಾಚನಮಾಹುಃ| ಪಾಚನಮಿತ್ಯನೇನ ಚೇಹ ಪೂರ್ವಂ ‘ಸ ಘನಾತಿವಿಷಾ’ ಇತ್ಯಾದ್ಯುಕ್ತಂ ಪಾಚನಂ ಗೃಹ್ಯತೇ| ವ್ಯೋಷಾಮ್ಲಲವಣೈರ್ಯುತಮಿತಿ ವ್ಯೋಷಾಮ್ಲಲವಣಯೋಗೇನ ಕೃತಮ್||೨೩||
Adhikarana 17 (24) · Śloka 24
ವಾತಘ್ನೈರ್ಗ್ರಾಹಿವರ್ಗೀಯೈರ್ಬಸ್ತಿಃ ಶಕೃತಿ ಶಸ್ಯತೇ|೨೪|
वातघ्नैर्ग्राहिवर्गीयैर्बस्तिः शकृति शस्यते|२४|
🔊 Audio coming soon
ವಾತಘ್ನೈರಿತ್ಯಾದೌ ವಾತಘ್ನಂ ದಶಮೂಲಂ; ಗ್ರಾಹಿವರ್ಗಶ್ಚ ಷಡ್ವಿರೇಚನಶತಾಶ್ರಿತೀಯೋಕ್ತ ಏವ| ಅತ್ರ ಜತೂಕರ್ಣಃ- “ಶಕೃತಿ ಶೋಫಘ್ನಗ್ರಾಹಿಭಿರ್ಬಸ್ತಿಃ” ಇತ್ಯಾಹ; ಶೋಫಘ್ನಂ ಚ ದಶಮೂಲಮೇವ|೨೪|
Adhikarana 18 (24) · Śloka 24
ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಲವಣೈಃ ಶಸ್ತಃ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಃ ಸಮೀರಣೇ||೨೪||
स्वाद्वम्ललवणैः शस्तः स्नेहबस्तिः समीरणे||२४||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಲವಣೈಃ ಶಸ್ತಃ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿರಿತಿ ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಲವಣದ್ರವ್ಯಸಾಧಿತಸ್ನೇಹಕೃತಮನುವಾಸನಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಸಮೀರಣೇ ಇತಿ ಕೇವಲವಾತಾತೀಸಾರೇ||೨೪||
Adhikarana 19 (25) · Śloka 25
ರಕ್ತೇ ರಕ್ತೇನ, ಪಿತ್ತೇ ತು ಕಷಾಯಸ್ವಾದುತಿಕ್ತಕೈಃ| ಸಾರ್ಯಮಾಣೇ ಕಫೇ ಬಸ್ತಿಃ ಕಷಾಯಕಟುತಿಕ್ತಕೈಃ||೨೫||
रक्ते रक्तेन, पित्ते तु कषायस्वादुतिक्तकैः| सार्यमाणे कफे बस्तिः कषायकटुतिक्तकैः||२५||
🔊 Audio coming soon
ರಕ್ತೇ ರಕ್ತೇನೇತಿ ಸರಕ್ತೇಽತೀಸಾರ್ಯಮಾಣೇ ರಕ್ತೇನ ಬಸ್ತಿರ್ದೇಯಃ| ಪಿತ್ತೇ ತ್ವಿತಿ ಪಿತ್ತೇಽತೀಸಾರ್ಯಮಾಣೇ ಕಷಾಯಾದಿಕೃತೋ ಬಸ್ತಿರೇವ||೨೫||
Adhikarana 20 (26-33) · Śloka 33
ಶಕೃತಾ ವಾಯುನಾ ವಾಽಽಮೇ ತೇನ ವರ್ಚಸ್ಯಥಾನಿಲೇ| ಸಂಸೃಷ್ಟೇಽನ್ತರಪಾನಂ ಸ್ಯಾದ್ ವ್ಯೋಷಾಮ್ಲಲವಣೈರ್ಯುತಮ್||೨೬|| ಪಿತ್ತೇನಾಮೇಽಸೃಜಾ ವಾಽಪಿ ತಯೋರಾಮೇನ ವಾ ಪುನಃ| ಸಂಸೃಷ್ಟಯೋರ್ಭವೇತ್ ಪಾನಂ ಸವ್ಯೋಷಸ್ವಾದುತಿಕ್ತಕಮ್||೨೭|| ತಥಾಽಽಮೇ ಕಫಸಂಸೃಷ್ಟೇ ಕಷಾಯವ್ಯೋಷತಿಕ್ತಕಮ್| ಆಮೇನ ತು ಕಫೇ ವ್ಯೋಷಕಷಾಯಲವಣೈರ್ಯುತಮ್||೨೮|| ವಾತೇನ ವಿಶಿ ಪಿತ್ತೇ ವಾ ವಿಟ್ಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ತಥಾಽನಿಲೇ| ಮಧುರಾಮ್ಲಕಷಾಯಃ ಸ್ಯಾತ್ ಸಂಸೃಷ್ಟೇ ಬಸ್ತಿರುತ್ತಮಃ||೨೯|| ಶಕೃಚ್ಛೋಣಿತಯೋಃ ಪಿತ್ತಶಕೃತೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಯೋಃ| ಬಸ್ತಿರನ್ಯೋನ್ಯಸಂಸರ್ಗೇ ಕಷಾಯಸ್ವಾದುತಿಕ್ತಕಃ||೩೦|| ಕಫೇನ ವಿಶಿ ಪಿತ್ತೇ ವಾ ಕಫೇ ವಿಟ್ಪಿತ್ತಶೋಣಿತೈಃ| ವ್ಯೋಷತಿಕ್ತಕಷಾಯಃ ಸ್ಯಾತ್ ಸಂಸೃಷ್ಟೇ ಬಸ್ತಿರುತ್ತಮಃ||೩೧|| ಸ್ಯಾದ್ಬಸ್ತಿರ್ವ್ಯೋಷತಿಕ್ತಾಮ್ಲಃ ಸಂಸೃಷ್ಟೇ ವಾಯುನಾ ಕಫೇ| ಮಧುರವ್ಯೋಷತಿಕ್ತಸ್ತು ರಕ್ತೇ ಕಫವಿಮೂರ್ಚ್ಛಿತೇ||೩೨|| ಮಾರುತೇ ಕಫಸಂಸೃಷ್ಟೇ ವ್ಯೋಷಾಮ್ಲಲವಣೋ ಭವೇತ್| ಬಸ್ತಿರ್ವಾತೇನ ಪಿತ್ತೇ ತು ಕಾರ್ಯಃ ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲತಿಕ್ತಕಃ||೩೩||
शकृता वायुना वाऽऽमे तेन वर्चस्यथानिले| संसृष्टेऽन्तरपानं स्याद् व्योषाम्ललवणैर्युतम्||२६|| पित्तेनामेऽसृजा वाऽपि तयोरामेन वा पुनः| संसृष्टयोर्भवेत् पानं सव्योषस्वादुतिक्तकम्||२७|| तथाऽऽमे कफसंसृष्टे कषायव्योषतिक्तकम्| आमेन तु कफे व्योषकषायलवणैर्युतम्||२८|| वातेन विशि पित्ते वा विट्पित्ताभ्यां तथाऽनिले| मधुराम्लकषायः स्यात् संसृष्टे बस्तिरुत्तमः||२९|| शकृच्छोणितयोः पित्तशकृतो रक्तपित्तयोः| बस्तिरन्योन्यसंसर्गे कषायस्वादुतिक्तकः||३०|| कफेन विशि पित्ते वा कफे विट्पित्तशोणितैः| व्योषतिक्तकषायः स्यात् संसृष्टे बस्तिरुत्तमः||३१|| स्याद्बस्तिर्व्योषतिक्ताम्लः संसृष्टे वायुना कफे| मधुरव्योषतिक्तस्तु रक्ते कफविमूर्च्छिते||३२|| मारुते कफसंसृष्टे व्योषाम्ललवणो भवेत्| बस्तिर्वातेन पित्ते तु कार्यः स्वाद्वम्लतिक्तकः||३३||
🔊 Audio coming soon
ಸಂಸರ್ಗೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಶಕೃತೇತ್ಯಾದಿ| ಶಕೃತಾಽಽಮೇ ಪ್ರಧಾನೇ ಸಂಸೃಷ್ಟೇ, ತಥಾ ವಾಯುನಾ ವಾಽಽಮೇ ಸಂಸೃಷ್ಟೇ; ತೇನೇತ್ಯಾಮೇನಾಪ್ರಧಾನೇನ ವರ್ಚಸಿ ಅನಿಲೇ ಚ ಪೃಥಕ್ ಸಂಸೃಷ್ಟೇ, ಅತ್ರ ತೇನೇತಿ ಪೂರ್ವವದ್ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಮ್| ಅತ್ರ ಸಂಸೃಷ್ಟೇಷು ತೃತೀಯಾನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಲ್ಪಮಾನತಯಾಽಪ್ರಧಾನಂ, ಸಪ್ತಮೀನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಬಹುಮಾನತ್ವಾತ್ ಪ್ರಧಾನಂ ಜ್ಞೇಯಮ್| ತಯೋರಿತಿ ಪಿತ್ತಾಸೃಜೋಃ| ಸಂಸೃಷ್ಟಯೋರಿತಿ ಏಕಮಾನೇನ ಯುಕ್ತಯೋಃ| ಕಫೇ ವ್ಯೋಷಕಷಾಯಲವಣೈರ್ಯುತಮಿತ್ಯನ್ತಂ ಯಾವತ್ ‘ಅನ್ತರಪಾನಂ’ ಇತ್ಯನುವರ್ತತೇ| ವಾತೇನ ವಿಶೀತ್ಯಾದೌ ಮಧುರಾಮ್ಲಕಷಾಯೋ ಬಸ್ತಿರಿತಿ ಮಧುರಾದಿದ್ರವ್ಯಕ್ವಾಥಾದಿಕೃತೋ ಬಸ್ತಿರ್ದೇಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಶಕೃಚ್ಛೋಣಿತಯೋರಿತ್ಯಾದೌ ಅನ್ಯೋನ್ಯಸಂಸರ್ಗೇ ಸತಿ ಶಕೃತಾ ಶೋಣಿತೇ ಶೋಣಿತೇನ ವಾ ಶಕೃತಿ ಸಂಸೃಷ್ಟೇ; ಏವಂ ಪಿತ್ತಶಕೃತೋಃ ರಕ್ತಪಿತ್ತಯೋಶ್ಚ ದ್ವಿವಿಧಃ ಸಂಸರ್ಗೋ ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಃ| ವಿಟ್ಪಿತ್ತಶೋಣಿತೈರಿತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ವಿಡಾದಿಭಿಃ ಕಫೇ ಸಂಸೃಷ್ಟೇ| ಕಫವಿಮೂರ್ಚ್ಛಿತೇ ಇತಿ ಕಫೇನಾಪ್ರಧಾನೇನ ಸಂಸೃಷ್ಟೇ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೨೬-೩೩||
Adhikarana 21 (34) · Śloka 34
ತ್ರಿಚತುಃಪಞ್ಚಸಂಸರ್ಗಾನೇವಮೇವ ವಿಕಲ್ಪಯೇತ್| ಯುಕ್ತಿಶ್ಚೈಷಾತಿಸಾರೋಕ್ತಾ ಸರ್ವರೋಗೇಷ್ವಪಿ ಸ್ಮೃತಾ||೩೪||
त्रिचतुःपञ्चसंसर्गानेवमेव विकल्पयेत्| युक्तिश्चैषातिसारोक्ता सर्वरोगेष्वपि स्मृता||३४||
🔊 Audio coming soon
ಅನುಕ್ತಸಂಸರ್ಗಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಸೂತ್ರಯನ್ನಾಹ- ತ್ರಿಚತುರಿತ್ಯಾದಿ| ತ್ರಿಚತುಃಪಞ್ಚಸಂಸರ್ಗಾನಿತಿ ಆಮಾದೀನಾಂ ತ್ರಿಕ-ಚತುಷ್ಕ-ಪಞ್ಚಕರೂಪಾನ್ ಸಂಸರ್ಗಾನ್| ಏವಮೇವ ವಿಕಲ್ಪಯೇದಿತಿ ಪ್ರಧಾನಾದಿಮೇಲಕೇನ ವಿಕಲ್ಪಯೇತ್, ತಥಾ ಭೇಷಜಮಪಿ ತೇಷಾಂ ಯಥೋಕ್ತಭೇಷಜಾನುಸಾರೇಣ ಕಲ್ಪಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಏತೇ ಚ ಭೇದಾ ಲಿಖ್ಯಮಾನಾ ಅತಿಬಹುಪ್ರಭೇದತಯಾ ಗ್ರನ್ಥಗೌರವಮಾಪಾದಯನ್ತಿ, ಸ್ವಯಂ ಚ ಬುದ್ಧಿಮತಾ ಸುಕರವಿಭಾಗಾ ಏವೇತಿ ನ ಲಿಖ್ಯನ್ತೇ| ಏವಮಾದಿಸಂಸರ್ಗಕೃತಂ ರೋಗಭೇದಮನ್ಯತ್ರಾಪಿ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಕರ್ತವ್ಯತಯಾಽತಿದಿಶನ್ನಾಹ- ಸರ್ವರೋಗೇಷ್ವಪಿ ಸ್ಮೃತೇತಿ| ಇಯಂ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಸರ್ವರೋಗೇಷ್ವೇವಯಥಾಸಮ್ಭವಮಾಚಾರ್ಯಾನುಮತೇತ್ಯರ್ಥಃ| ತತ್ರ ಗ್ರಹಣೀಗದೇ ಯತ್ರ ತು ಷಡಪ್ಯಾಮಾದಯಃ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ, ತತ್ರೈವಂ ಸಂಸರ್ಗಾಃ ಪ್ರಕಲ್ಪ್ಯನ್ತೇ; ಯತ್ರ ಚ ತ್ರಯೋದೋಷಾಃ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ, ಶೋಣಿತೇನ ವಾ ಸಮಂ ಚತ್ವಾರಃ, ತತ್ರ ತೇಷಾಮೇವ ಪರಸ್ಪರಸಂಸರ್ಗೋ ಭೇಷಜವಿಭಾಗಾರ್ಥಂ ಕಲ್ಪನೀಯಃ||೩೪||
Adhikarana 22 (35) · Śloka 35
ಯುಗಪತ್ ಷಡ್ರಸಂ ಷಣ್ಣಾಂ ಸಂಸರ್ಗೇ ಪಾಚನಂ ಭವೇತ್ | ನಿರಾಮಾಣಾಂ ತು ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಬಸ್ತಿಃ ಷಾಡ್ರಸಿಕೋ ಮತಃ||೩೫||
युगपत् षड्रसं षण्णां संसर्गे पाचनं भवेत् | निरामाणां तु पञ्चानां बस्तिः षाड्रसिको मतः||३५||
🔊 Audio coming soon
ಆಮಾದಿಷಟ್ಕಸಮುದಯರೂಪಸಂಸರ್ಗೇ ಕಾರ್ಯಮಾಹ- ಯುಗಪದಿತ್ಯಾದಿ| ಯುಗಪದಿತಿ ಏಕದೈವ ಮಿಲಿತಾನಾಂ ಷಣ್ಣಾಮಿತಿ ಯಾವತ್| ಷಡ್ರಸಮಿತಿ ಮಿಲಿತಷಡ್ರಸಕೃತಮ್| ನಿರಾಮಾಣಾಮಿತಿ ಆಮವರ್ಜಿತಾನಾಂ ಶಕೃದಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಮ್| ಷಾಡ್ರಸಿಕ ಇತಿ ಷಡ್ರಸಮೇಲಕೇನ ಕೃತಃ||೩೫||
Adhikarana 23 (36-42) · Śloka 42
ಉದುಮ್ಬರಶಲಾಟೂನಿ ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರೋದುಮ್ಬರತ್ವಚಃ| ಶಙ್ಖಂ ಸರ್ಜರಸಂ ಲಾಕ್ಷಾಂ ಕರ್ದಮಂ ಚ ಪಲಾಂಶಿಕಮ್||೩೬|| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತೈಃ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಕ್ಷೀರದ್ವಿಗುಣಿತಂ ಪಚೇತ್| ಅತೀಸಾರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಪೇಯಮೇತದ್ಯಥಾಬಲಮ್||೩೭|| ಕಚ್ಛುರಾಧಾತಕೀಬಿಲ್ವಸಮಙ್ಗಾರಕ್ತಶಾಲಿಭಿಃ| ಮಸೂರಾಶ್ವತ್ಥಶುಙ್ಗೈಶ್ಚ ಯವಾಗೂಃ ಸ್ಯಾಜ್ಜಲೇ ಶೃತೈಃ||೩೮|| ಬಾಲೋದುಮ್ಬರಕಟ್ವಙ್ಗಸಮಙ್ಗಾಪ್ಲಕ್ಷಪಲ್ಲವೈಃ | ಮಸೂರಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಬಲಾಭಿಶ್ಚ ತಥಾ ಭವೇತ್||೩೯|| ಸ್ಥಿರಾದೀನಾಂ ಬಲಾದೀನಾಮಿಕ್ಷ್ವಾದೀನಾಮಥಾಪಿ ವಾ| ಕ್ವಾಥೇಷು ಸಮಸೂರಾಣಾಂ ಯವಾಗ್ವಃ ಸ್ಯುಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್||೪೦|| ಕಚ್ಛುರಾಮೂಲಶಾಲ್ಯಾದಿತಣ್ಡುಲೈರುಪಸಾಧಿತಾಃ| ದಧಿತಕ್ರಾರನಾಲಾಮ್ಲಕ್ಷೀರೇಷ್ವಿಕ್ಷುರಸೇಽಪಿ ವಾ||೪೧|| ಶೀತಾಃ ಸಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಾಃ ಸರ್ವಾತಿಸಾರನಾಶನಾಃ| ಸಸರ್ಪಿರ್ಮರಿಚಾಜಾಜ್ಯೋ ಮಧುರಾ ಲವಣಾಃ ಶಿವಾಃ||೪೨||
उदुम्बरशलाटूनि जम्ब्वाम्रोदुम्बरत्वचः| शङ्खं सर्जरसं लाक्षां कर्दमं च पलांशिकम्||३६|| पिष्ट्वा तैः सर्पिषः प्रस्थं क्षीरद्विगुणितं पचेत्| अतीसारेषु सर्वेषु पेयमेतद्यथाबलम्||३७|| कच्छुराधातकीबिल्वसमङ्गारक्तशालिभिः| मसूराश्वत्थशुङ्गैश्च यवागूः स्याज्जले शृतैः||३८|| बालोदुम्बरकट्वङ्गसमङ्गाप्लक्षपल्लवैः | मसूरधातकीपुष्पबलाभिश्च तथा भवेत्||३९|| स्थिरादीनां बलादीनामिक्ष्वादीनामथापि वा| क्वाथेषु समसूराणां यवाग्वः स्युः पृथक् पृथक्||४०|| कच्छुरामूलशाल्यादितण्डुलैरुपसाधिताः| दधितक्रारनालाम्लक्षीरेष्विक्षुरसेऽपि वा||४१|| शीताः सशर्कराक्षौद्राः सर्वातिसारनाशनाः| ससर्पिर्मरिचाजाज्यो मधुरा लवणाः शिवाः||४२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾತೀಸಾರಸಾಧಾರಣಂ ಭೇಷಜಮಾಹ- ಉದುಮ್ಬರೇತ್ಯಾದಿ| ‘ರಕ್ತಶಾಲಿಭಿಃ’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ರಕ್ತಮೂಲಿಭಿಃ’ ಇತಿ ಪಾಠೇ ‘ರಕ್ತಮೂಲೀ ರಕ್ತೈರಣ್ಡಮ್’ ಇತ್ಯಪರೇ| ಜಲೇ ಶೃತೈರಿತಿ ಷಡಙ್ಗವಿಧಾನೇನ ಜಲೇ ಶೃತೈಃ| ಬಾಲೋದುಮ್ಬರಮ್ ಉದುಮ್ಬರಶಲಾಟು| ಭವೇದಿತಿ ಯವಾಗೂರ್ಭವೇತ್| ಇಕ್ಷ್ವಾದೀನಾಮಿತಿ ತೃಣಪಞ್ಚಮೂಲಪಠಿತಾನಾಂ ಶರವರ್ಜಿತಾನಾಮಿಕ್ಷುಕುಶಕಾಶಶಾಲಿಮೂಲಾನಾಮ್| ಶಾಲ್ಯಾದಿತಣ್ಡುಲೈರಿತಿ ರಕ್ತಶಾಲಿಕಲಮಾದಿತಣ್ಡುಲೈಃ| ದಧ್ಯಾದಿಭಿರತ್ರ ಜಲಸ್ಥಾನೀಯೈರ್ಯವಾಗೂಃ ಸಾಧನೀಯಾ||೩೬-೪೨||
Adhikarana 24 (43-45) · Śloka 45
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಲವಣಮಧುರಂ ಪಾನಂ ಬಸ್ತಿಶ್ಚ ಮಾರುತೇ ಕೋಷ್ಣಃ| ಶೀತಂ ತಿಕ್ತಕಷಾಯಂ ಮಧುರಂ ಪಿತ್ತೇ ಚ ರಕ್ತೇ ಚ||೪೩|| ತಿಕ್ತೋಷ್ಣಕಷಾಯಕಟುಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಸಙ್ಗ್ರಾಹಿ ವಾತನುಚ್ಛಕೃತಿ| ಪಾಚನಮಾಮೇ ಪಾನಂ ಪಿಚ್ಛಾಸೃಗ್ಬಸ್ತಯೋ ರಕ್ತೇ||೪೪|| ಅತಿಸಾರಂ ಪ್ರತ್ಯುಕ್ತಂ ಮಿಶ್ರಂ ದ್ವನ್ದ್ವಾದಿಯೋಗಜೇಷ್ವಪಿ ಚ| ತತ್ರೋದ್ರೇಕವಿಶೇಷಾದ್ದೋಷೇಷೂಪಕ್ರಮಃ ಕಾರ್ಯಃ||೪೫||
भवन्ति चात्र श्लोकाः- स्निग्धाम्ललवणमधुरं पानं बस्तिश्च मारुते कोष्णः| शीतं तिक्तकषायं मधुरं पित्ते च रक्ते च||४३|| तिक्तोष्णकषायकटुश्लेष्मणि सङ्ग्राहि वातनुच्छकृति| पाचनमामे पानं पिच्छासृग्बस्तयो रक्ते||४४|| अतिसारं प्रत्युक्तं मिश्रं द्वन्द्वादियोगजेष्वपि च| तत्रोद्रेकविशेषाद्दोषेषूपक्रमः कार्यः||४५||
🔊 Audio coming soon
ಪ್ರಪಞ್ಚೋಕ್ತಂ ಭೇಷಜಂ ಸಙ್ಗ್ರಹೇಣಾಭಿದಧಾತಿ- ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಪಾನಮಿತಿ ಪಾಚನಪಾನಮ್| ಬಸ್ತಿಶ್ಚೇತಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಲವಣಮಧುರ ಏವ ಬಸ್ತಿಃ| ಮಾರುತೇ ಇತಿ ಮಾರುತಾತಿಸಾರೇ; ಏವಮನ್ಯತ್ರಾಪಿ ಪಿತ್ತೇ ಇತ್ಯಾದೌ ಪಿತ್ತಾದಿಜಾತಿಸಾರೇ ಇತಿ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಸಙ್ಗ್ರಾಹಿ ವಾತನುದಿತ್ಯತ್ರ ‘ಭೇಷಜಂ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ; ತಚ್ಚ ಭೇಷಜಂ ಯಥೋಕ್ತಬಸ್ತ್ಯಾದಿರೂಪಮೇವ| ಪಾಚನಮಾಮೇ ಪಾನಮಿತಿ ಪಾಚನಘನಾತಿವಿಷಾದಿದ್ರವ್ಯಕೃತಂ ಪಾನಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಯೋಽಸೃಗ್ಬಸ್ತಯಶ್ಚೇತಿ ಪಿಚ್ಛಾಸೃಗ್ಬಸ್ತಯಃ| ಉಕ್ತಮಿತಿ ಸಾಕ್ಷಾದತಿದೇಶೇನ ಚ ತ್ರಿಕಾದಿಸಂಸರ್ಗೇ ಪ್ರೋಕ್ತಮ್| ಮಿಶ್ರಮಿತಿ ಏತದೇವ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಮಿಶ್ರೀಕೃತಮ್| ದ್ವನ್ದ್ವಾದಿಯೋಗಜೇಷ್ವಿತಿ ತ್ರಿಚತುಷ್ಕಾದಿಸಂಸರ್ಗಜೇಽತಿಸಾರೇ| ತತ್ರೋದ್ರೇಕಾದಿವಿಶೇಷಾದಿತಿ ಸಂಸರ್ಗ ಏವ ಬಲಾಬಲವಿಶೇಷಾದುಪಕ್ರಮಸ್ಯಾಪಿ ವಿಶೇಷೋ ಭವತಿ| ಏತದೇವ ಬಲಾಪೇಕ್ಷಂ ಬಹುದುರ್ಬಲಾಽಪ್ರತ್ಯನೀಕಂ ಬಸ್ತ್ಯೇಕಭೇಷಜಮಿತಿ ಶೇಷಃ(?)||೪೩-೪೫||
Adhikarana 25 (46) · Śloka 46
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ- ಪ್ರಾಸೃತಿಕಾಃ ಸವ್ಯಾಪತ್ಕ್ರಿಯಾ ನಿರೂಹಾಸ್ತಥಾಽತಿಸಾರಹಿತಾಃ| ರಸಕಲ್ಪಘೃತಯವಾಗ್ವಶ್ಚೋಕ್ತಾ ಗುರುಣಾ ಪ್ರಸೃತಸಿದ್ಧೌ||೪೬||
तत्र श्लोकः- प्रासृतिकाः सव्यापत्क्रिया निरूहास्तथाऽतिसारहिताः| रसकल्पघृतयवाग्वश्चोक्ता गुरुणा प्रसृतसिद्धौ||४६||
🔊 Audio coming soon
ಪ್ರಾಸೃತಿಕಾ ಇತ್ಯಾದ್ಯಧ್ಯಾಯಾರ್ಥಸಙ್ಗ್ರಹಃ| ಸವ್ಯಾಪತ್ಕ್ರಿಯಾ ಇತಿ ವ್ಯಾಪದಶ್ಚ ಮೃದುಬಸ್ತಿಕೃತಜಾಡ್ಯಾದಿಕಾ ಉಕ್ತಾಃ, ತಥಾ ಕ್ರಿಯಾಶ್ಚ ತಾಸಾಮೇವ ವ್ಯಾಪದಾಮುಕ್ತಾಃ| ನಿರೂಹಾಶ್ಚಾತಿಸಾರಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ| ರಸಕಲ್ಪಶ್ಚಾತೀಸಾರೇಷು ರಸೋದ್ದೇಶಚಿಕಿತ್ಸಯಾ ಕೃತಃ| ಘೃತಂ ಚೋದುಮ್ಬರೇತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತಮ್||೪೬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇ ಪ್ರಾಸೃತಯೋಗೀಯಸಿದ್ಧಿರ್ನಾಮಾಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೮||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने प्रासृतयोगीयसिद्धिर्नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತಪ್ರಣೀತಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಂ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇ ಪ್ರಾಸೃತಯೋಗೀಯಸಿದ್ಧಿರ್ನಾಮಾಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೮||