Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਸ੍ਨੇਹਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
अथातः स्नेहव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧੌ ਬਿਲ੍ਵਤੈਲਾਦੀਨ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗਸੇਵਾਨੁਵਾਸਨਾਰ੍ਥਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨਿ, ਤਦਭਿਧਾਯਿਕਾ ਚੇਯਂ ਸਿਦ੍ਧਿਰਿਤ੍ਯਨਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਨੇਹਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਰੁਚ੍ਯਤੇ; ਸ੍ਨੇਹਾਨਾਮਾਨੁਵਾਸਨਿਕਾਨਾਂ ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਪਦਾਂ ਚ ਭੇਸਜਾਨਾਮਭਿਧਾਯਿਕਾ ਸਿਦ੍ਧਿਃ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤੀਨ੍ਨਿਬੋਧੇਮਾਨ੍ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾਪਹਾਨ੍| ਮਿਥ੍ਯਾਪ੍ਰਣਿਹਿਤਾਨਾਂ ਚ ਵ੍ਯਾਪਦਃ ਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਃ||੩||
स्नेहबस्तीन्निबोधेमान् वातपित्तकफापहान्| मिथ्याप्रणिहितानां च व्यापदः सचिकित्सिताः||३||
🔊 Audio coming soon
ਅਧ੍ਯਾਯਵਕ੍ਤਵ੍ਯਮਾਹ- ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤੀਨਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਬਸ੍ਤਿਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਨੇਹਾ ਏਤਚ੍ਛ੍ਲੋਕਾਭਿਹਿਤਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਾਨਭਿਧੇਯਾ ਯੇ ਤ੍ਵਪਰੇਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਃ “ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਂ ਨਿਰੂਹਂ ਚ” ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾਃ, ਤੇ ਨ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਵਾਚ੍ਯਾ ਇਤਿ ਤੇ ਨ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਾਃ||੩||
Adhikarana 3 (4-7) · Śloka 7
ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਬਲਾਂ ਰਾਸ੍ਨਾਮਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍| ਗੁਡੂਚ੍ਯੇਰਣ੍ਡਭੂਤੀਕਭਾਰ੍ਗੀਵਸਕਰੋਹਿਸਮ੍||੪|| ਸ਼ਤਾਵਰੀਂ ਸਹਚਰਂ ਕਾਕਨਾਸਾਂ ਪਲਾਂਸ਼ਿਕਮ੍ | ਯਵਮਾਸਾਤਸੀਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ ਪ੍ਰਸਤੋਨ੍ਮਿਤਾਨ੍||੫|| ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਰੋਣੇਮ੍ਭਸਃ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਰੋਣਸ਼ੇਸੇਣ ਤੇਨ ਚ| ਤੈਲਾਢਕਂ ਸਮਕ੍ਸੀਰਂ ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤੈਃ||੬|| ਅਨੁਵਾਸਨਮੇਤਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਵਾਤਵਿਕਾਰਨੁਤ੍| ਆਨੂਪਾਨਾਂ ਵਸਾ ਤਦ੍ਵਜ੍ਜੀਵਨੀਯੋਪਸਾਧਿਤਾ||੭||
दशमूलं बलां रास्नामश्वगन्धां पुनर्नवाम्| गुडूच्येरण्डभूतीकभार्गीवृषकरोहिषम्||४|| शतावरीं सहचरं काकनासां पलांशिकम् | यवमाषातसीकोलकुलत्थान् प्रसृतोन्मितान्||५|| चतुर्द्रोणेऽम्भसः पक्त्वा द्रोणशेषेण तेन च| तैलाढकं समक्षीरं जीवनीयैः पलोन्मितैः||६|| अनुवासनमेतद्धि सर्ववातविकारनुत्| आनूपानां वसा तद्वज्जीवनीयोपसाधिता||७||
🔊 Audio coming soon
ਦਸ਼ਮੂਲਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਭੂਤੀਕਂ ਕਤ੍ਤਣਂ ਯਵਾਨਿਕਾ ਵਾ; ਕਾਕਨਾਸਾ ਵਾਯਸੀਫਲਮ੍, ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵਾਸਾਫਲਂ ‘ਕਾਯੁਯਾਟੁਟੀ’ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਤਰਮੇਵਾਹੁਃ| ਏਤਦ੍ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਥਿਤਬਿਲ੍ਵੇਨ ਬਿਲ੍ਵਤੈਲਮਿਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ||੪-੭||
Adhikarana 4 (8) · Śloka 8
ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਯਵਬਿਲ੍ਵਾਮ੍ਲੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਸਮੀਰਣੇ| ਸੈਨ੍ਧਵੇਨਾਗ੍ਨਿਤਪ੍ਤੇਨ ਤਪ੍ਤਂ ਚਾਨਿਲਨੁਦ੍ਧਤਮ੍||੮||
शताह्वायवबिल्वाम्लैः सिद्धं तैलं समीरणे| सैन्धवेनाग्नितप्तेन तप्तं चानिलनुद्धृतम्||८||
🔊 Audio coming soon
ਆਨੂਪਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ ਪੂਰ੍ਵਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸਾਧਿਤਾ| ਸ਼ਤਾਹ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ ਯੋਗਾਨ੍ਤਰਮ੍| ਸੈਨ੍ਧਵੇਨੇਤ੍ਯਪਿ ਯੋਗਾਨ੍ਤਰਮ੍||੮||
Adhikarana 5 (9-12) · Śloka 12
ਜੀਵਨ੍ਤੀਂ ਮਦਨਂ ਮੇਦਾਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣੀਂ ਮਧੁਕਂ ਬਲਾਮ੍| ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਰ੍ਸਭਕੌ ਕਸ੍ਣਾਂ ਕਾਕਨਾਸਾਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍||੯|| ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਂ ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਂ ਕਰ੍ਕਟਾਖ੍ਯਾਂ ਸ਼ਟੀਂ ਵਚਾਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤੈਲਂ ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਸਾਧਯੇਤ੍ਤਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ||੧੦|| ਬਂਹਣਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਂ ਬਲਸ਼ੁਕ੍ਰਾਗ੍ਨਿਵਰ੍ਧਨਮ੍| ਮੂਤ੍ਰਰੇਤੋਰਜੋਦੋਸਾਨ੍ ਹਰੇਤ੍ਤਦਨੁਵਾਸਨਮ੍||੧੧|| ਲਾਭਤਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍| ਤੈਲਪਾਦਂ ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਮਨੁਵਾਸਨਮ੍||੧੨||
जीवन्तीं मदनं मेदां श्रावणीं मधुकं बलाम्| शताह्वर्षभकौ कृष्णां काकनासां शतावरीम्||९|| स्वगुप्तां क्षीरकाकोलीं कर्कटाख्यां शटीं वचाम्| पिष्ट्वा तैलं घृतं क्षीरे साधयेत्तच्चतुर्गुणे||१०|| बृंहणं वातपित्तघ्नं बलशुक्राग्निवर्धनम्| मूत्ररेतोरजोदोषान् हरेत्तदनुवासनम्||११|| लाभतश्चन्दनाद्यैश्च पिष्टैः क्षीरचतुर्गुणम्| तैलपादं घृतं सिद्धं पित्तघ्नमनुवासनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ਜੀਵਨ੍ਤੀਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਯਮਕਮਨੁਵਾਸਨਮ੍| ਏਤਦ੍ਯਮਕਂ ਪੂਰ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੇ ਜੀਵਨੀਯਸਞ੍ਜ੍ਞਯਾ ਵ੍ਯਾਪਦਿਸ੍ਟਮ੍| ਲਾਭਤ ਇਤਿ ਯਥਾਲਾਭਮ੍| ਚਨ੍ਦਨਾਦ੍ਯਂ ਜ੍ਵਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਮ੍| ਤੈਲਂ ਪਾਦਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਤਤ੍ ਤੈਲਪਾਦਮ੍||੯-੧੨||
Adhikarana 6 (13-17) · Śloka 17
ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਮਦਨਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਂ ਨਿਚੁਲਂ ਵਚਾਮ੍ | ਹ੍ਰੀਵੇਰਂ ਮਧੁਕਂ ਭਾਰ੍ਗੀਂ ਦੇਵਦਾਰੁ ਸਕਟ੍ਫਲਮ੍||੧੩|| ਨਾਗਰਂ ਪੁਸ੍ਕਰਂ ਮੇਦਾਂ ਚਵਿਕਾਂ ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਸ਼ਟੀਮ੍| ਵਿਡਙ੍ਗਾਤਿਵਿਸੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾਂ ਹਰੇਣੁਂ ਨੀਲਿਨੀਂ ਸ੍ਥਿਰਾਮ੍||੧੪|| ਬਿਲ੍ਵਾਜਮੋਦੇ ਕਸ੍ਣਾਂ ਚ ਦਨ੍ਤੀਂ ਰਾਸ੍ਨਾਂ ਚ ਪੇਸਯੇਤ੍| ਸਾਧ੍ਯਮੇਰਣ੍ਡਜਂ ਤੈਲਂ ਤੈਲਂ ਵਾ ਕਫਰੋਗਨੁਤ੍||੧੫|| ਵ੍ਰਧ੍ਨੋਦਾਵਰ੍ਤਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ਃਪ੍ਲੀਹਮੇਹਾਢ੍ਯਮਾਰੁਤਾਨ੍| ਆਨਾਹਮਸ਼੍ਮਰੀਂ ਚੈਵ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਤਦਨੁਵਾਸਨਾਤ੍||੧੬|| ਮਦਨੈਰ੍ਵਾਮ੍ਲਸਂਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਬਿਲ੍ਵਾਦ੍ਯੇਨ ਗਣੇਨ ਵਾ| ਤੈਲਂ ਕਫਹਰੈਰ੍ਵਾਪਿ ਕਫਘ੍ਨਂ ਕਲ੍ਪਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍||੧੭||
सैन्धवं मदनं कुष्ठं शताह्वां निचुलं वचाम् | ह्रीवेरं मधुकं भार्गीं देवदारु सकट्फलम्||१३|| नागरं पुष्करं मेदां चविकां चित्रकं शटीम्| विडङ्गातिविषे श्यामां हरेणुं नीलिनीं स्थिराम्||१४|| बिल्वाजमोदे कृष्णां च दन्तीं रास्नां च पेषयेत्| साध्यमेरण्डजं तैलं तैलं वा कफरोगनुत्||१५|| व्रध्नोदावर्तगुल्मार्शःप्लीहमेहाढ्यमारुतान्| आनाहमश्मरीं चैव हन्यात्तदनुवासनात्||१६|| मदनैर्वाऽम्लसंयुक्तैर्बिल्वाद्येन गणेन वा| तैलं कफहरैर्वाऽपि कफघ्नं कल्पयेद्भिषक्||१७||
🔊 Audio coming soon
ਮਦਨੈਰ੍ਵਾਮ੍ਲਸਂਯੁਕ੍ਤੈਰਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਮਦਨਸ੍ਯ ਕਲ੍ਕਤ੍ਵਮ੍, ਕਾਞ੍ਜਿਕਾਦੀਨਾਮਮ੍ਲਾਨਾਂ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਮ੍| ਏਤਚ੍ਚ ਮਦਨਤੈਲਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਮ੍| ਬਿਲ੍ਵਾਦ੍ਯੋ ਗਣਃ ਦਸ਼ਮੂਲਂ; ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਚਾਤ੍ਰ ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਾਭ੍ਯਾਮਪਿ ਦੇਯਮ੍| ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ- “ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਾਵਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ੇ ਗਣਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਮਾਵਪੇਤ੍” ਇਤਿ| ਕਫਹਰੈਰਿਤਿ ਪੂਰ੍ਵੋਧ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤਕਫਹਰਭੇਸਜੈਃ, ਕਿਂਵਾ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਪਞ੍ਚਕੋਲਾਦਿਭਿਃ||੧੩-੧੭||
Adhikarana 7 (18-24) · Śloka 24
ਵਿਡਙ੍ਗੈਰਣ੍ਡਰਜਨੀਪਟੋਲਤ੍ਰਿਫਲਾਮਤਾਃ| ਜਾਤੀਪ੍ਰਵਾਲਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਦਸ਼ਮੂਲਾਖੁਪਰ੍ਣਿਕਾਃ||੧੮|| ਨਿਮ੍ਬਪਾਠਾਸਹਚਰਸ਼ਮ੍ਪਾਕਕਰਵੀਰਕਾਃ| ਏਸਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਿਪਚੇਤ੍ਤੈਲਮੇਭਿਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ||੧੯|| ਫਲਬਿਲ੍ਵਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਸ੍ਣਾਰਾਸ੍ਨਾਭੂਨਿਮ੍ਬਦਾਰੁਭਿਃ| ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਵਚੋਸ਼ੀਰਦਾਰ੍ਵੀਕੁਸ੍ਠਕਲਿਙ੍ਗਕੈਃ||੨੦|| ਲਤਾਗੌਰੀਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਗ੍ਨਿਸ਼ਟੀਚੋਰਕਪੌਸ੍ਕਰੈਃ | ਤਤ੍ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਕ੍ਰਿਮੀਨ੍ ਮੇਹਾਨਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਗ੍ਰਹਣੀਗਦਮ੍||੨੧|| ਕ੍ਲੀਬਤਾਂ ਵਿਸਮਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਮਲਂ ਦੋਸਤ੍ਰਯਂ ਤਥਾ| ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਣੁਦਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨੁਵਾਸਨੈਃ||੨੨|| ਵ੍ਯਾਧਿਵ੍ਯਾਯਾਮਕਰ੍ਮਾਧ੍ਵਕ੍ਸੀਣਾਬਲਨਿਰੋਜਸਾਮ੍| ਕ੍ਸੀਣਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਤੀਵ ਸ੍ਨੇਹਵਸ੍ਤਿਰ੍ਬਲਪ੍ਰਦਃ||੨੩|| ਪਾਦਜਙ੍ਘੋਰੁਪਸ੍ਠਾਂਸਕਟੀਨਾਂ ਸ੍ਥਿਰਤਾਂ ਪਰਾਮ੍| ਜਨਯੇਦਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਜਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਤਥਾ ਨਣਾਮ੍||੨੪||
विडङ्गैरण्डरजनीपटोलत्रिफलामृताः| जातीप्रवालनिर्गुण्डीदशमूलाखुपर्णिकाः||१८|| निम्बपाठासहचरशम्पाककरवीरकाः| एषां क्वाथेन विपचेत्तैलमेभिश्च कल्कितैः||१९|| फलबिल्वत्रिवृत्कृष्णारास्नाभूनिम्बदारुभिः| सप्तपर्णवचोशीरदार्वीकुष्ठकलिङ्गकैः||२०|| लतागौरीशताह्वाग्निशटीचोरकपौष्करैः | तत् कुष्ठानि क्रिमीन् मेहानर्शांसि ग्रहणीगदम्||२१|| क्लीबतां विषमाग्नित्वं मलं दोषत्रयं तथा| प्रयुक्तं प्रणुदत्याशु पानाभ्यङ्गानुवासनैः||२२|| व्याधिव्यायामकर्माध्वक्षीणाबलनिरोजसाम्| क्षीणशुक्रस्य चातीव स्नेहवस्तिर्बलप्रदः||२३|| पादजङ्घोरुपृष्ठांसकटीनां स्थिरतां पराम्| जनयेदप्रजानां च प्रजां स्त्रीणां तथा नृणाम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਡਙ੍ਗੇਤ੍ਯਾਦੌ ਏਭਿਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਕਿਤੈਰਿਤਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੈਃ| ਲਤਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ, ਗੌਰੀ ਹਰਿਦ੍ਰਾ| ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਰ੍ਬਲਪ੍ਰਦ ਇਤਿ ਏਤੈਸ੍ਤੈਲੈਃ ਕਤਃ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੮-੨੪||
Adhikarana 8 (25) · Śloka 25
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾਤ੍ਯਨ੍ਨਪੁਰੀਸੈਰਾਵਤਸ੍ਯ ਚ| ਅਭੁਕ੍ਤੇ ਚ ਪ੍ਰਣੀਤਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤੇਃ ਸਡਾਪਦਃ||੨੫||
वातपित्तकफात्यन्नपुरीषैरावृतस्य च| अभुक्ते च प्रणीतस्य स्नेहबस्तेः षडापदः||२५||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤੇਰ੍ਵ੍ਯਾਪਦਃ ਪ੍ਰਾਹ| ਏਤਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਪਦੋ ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗੇਨ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਂ ਹਿ ‘ਮਿਥ੍ਯਾਪ੍ਰਣਿਹਿਤਾਨਾਂ ਚ ਵ੍ਯਾਪਦ’ ਇਤਿ, ਤੇਨ ਸ੍ਨੇਹਾਯੋਗਾਤਿਯੋਗਜਨ੍ਯਵ੍ਯਾਪਦਾਮਿਹਾਨਵਸਰ ਏਵ; ਅਨੁਵਾਸਨਾਯੋਗਾਤਿਯੋਗਜਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਪਦਃ ਕਲ੍ਪਨਾਸਿਦ੍ਧਾਵੇਵੋਕ੍ਤਾਃ; ਤਦ੍ਭੇਸਜਂ ਚਾਤਿਸ੍ਨੇਹਿਤੇ ਸ਼ੋਧਨਬਸ੍ਤਿਃ, ਅਸ੍ਨੇਹਿਤੇ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਦਾਨਮੇਵ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਏਤਚ੍ਚ “ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਰੂਢਃ ਸਂਸ੍ਨੇਹ੍ਯੋ ਨਿਰੂਹ੍ਯਸ਼੍ਚਾਨੁਵਾਸਿਤਃ” ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨੇਹੋਕ੍ਤਮ੍ ||੨੫||
Adhikarana 9 (26-28) · Śloka 28
ਸ਼ੀਤੋਲ੍ਪੋ ਵਾਧਿਕੇ ਵਾਤੇ ਪਿਤ੍ਤੇਤ੍ਯੁਸ੍ਣਃ ਕਫੇ ਮਦੁਃ| ਅਤਿਭੁਕ੍ਤੇ ਗੁਰੁਰ੍ਵਰ੍ਚਃਸਞ੍ਚਯੇਲ੍ਪਬਲਸ੍ਤਥਾ||੨੬|| ਦਤ੍ਤਸ੍ਤੈਰਾਵਤਃ ਸ੍ਨੇਹੋ ਨ ਯਾਤ੍ਯਭਿਭਵਾਦਪਿ | ਅਭੁਕ੍ਤੇਨਾਵਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਯਾਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍||੨੭|| ਅਙ੍ਗਮਰ੍ਦਜ੍ਵਰਾਧ੍ਮਾਨਸ਼ੀਤਸ੍ਤਮ੍ਭੋਰੁਪੀਡਨੈਃ | ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਗ੍ਵੇਸ੍ਟਨੈਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਂ ਵਾਤਾਵਤਂ ਭਿਸਕ੍||੨੮||
शीतोऽल्पो वाऽधिके वाते पित्तेऽत्युष्णः कफे मृदुः| अतिभुक्ते गुरुर्वर्चःसञ्चयेऽल्पबलस्तथा||२६|| दत्तस्तैरावृतः स्नेहो न यात्यभिभवादपि | अभुक्तेऽनावृतत्वाच्च यात्यूर्ध्वं तस्य लक्षणम्||२७|| अङ्गमर्दज्वराध्मानशीतस्तम्भोरुपीडनैः | पार्श्वरुग्वेष्टनैर्विद्यात् स्नेहं वातावृतं भिषक्||२८||
🔊 Audio coming soon
ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਸਡ੍ਵ੍ਯਾਪਦਾਂ ਹੇਤੁਮਾਹ- ਸ਼ੀਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਗੁਰੁਰਿਤਿ ਗੁਰੁਤ੍ਵਯੁਕ੍ਤਃ | ਵਰ੍ਚਃਸਞ੍ਚਯੇਲ੍ਪਬਲ ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਤੇ ਮਲੇ ਸਤਿ ਅਲ੍ਪਬਲੋ ਵਰ੍ਚਃਸਞ੍ਚਯਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਾਕ੍ਸਮ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤੈਰਾਵਤ ਇਤਿ ਪਦਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਵਾਤਾਦਿਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਯੋਜਨੀਯਮ੍| ਅਭਿਭਵਾਦਪੀਤਿ ਵਾਤਾਦਿਨਾਵਤਮਾਰ੍ਗਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਯਾਤਿ; ਤਥਾ ਤੇਨ ਵਾਤਾਦਿਨੋਲ੍ਬਣੇਨਾਭਿਭੂਤਗੁਣਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਨ ਆਯਾਤਿ| ਅਨਾਵਤਤ੍ਵਾਦਿਤਿ ਅਨ੍ਨੇਨੋਰ੍ਧ੍ਵਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯਾਪਿਹਿਤਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਿਤਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਵਾਤਾਦ੍ਯਾਵਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਮਙ੍ਗਮਰ੍ਦਾਦਿ| ਵੇਸ੍ਟਨੈਰਿਤਿ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਵੇਸ੍ਟਨੈਰੇਵ| ਏਤੇ ਚ ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਦਯੋ ਵਾਤਾਵਤਸ੍ਨੇਹਮਹਿਮ੍ਨੈਵ ਜਾਯਨ੍ਤੇ, ਤੇਨ ਸ੍ਨੇਹਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵ||੨੬-੨੮||
Adhikarana 10 (29-31) · Śloka 31
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣੋਸ੍ਣੈਸ੍ਤਂ ਰਾਸ੍ਨਾਪੀਤਦ੍ਰੁਤੈਲਿਕੈਃ | ਸੌਵੀਰਕਸੁਰਾਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਯਵਸਾਧਿਤੈਃ||੨੯|| ਨਿਰੂਹੈਰ੍ਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਮੂਤ੍ਰੈਃ ਪਾਞ੍ਚਮੂਲਿਕੈਃ| ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਚ ਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਸਾਯਂ ਭੁਕ੍ਤੇਨੁਵਾਸਯੇਤ੍||੩੦|| ਦਾਹਰਾਗਤਸਾਮੋਹਤਮਕਜ੍ਵਰਦੂਸਣੈਃ| ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਾਵਤਂ ਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤੈਸ੍ਤਂ ਬਸ੍ਤਿਭਿਰ੍ਹਰੇਤ੍||੩੧||
स्निग्धाम्ललवणोष्णैस्तं रास्नापीतद्रुतैलिकैः | सौवीरकसुराकोलकुलत्थयवसाधितैः||२९|| निरूहैर्निर्हरेत् सम्यक् समूत्रैः पाञ्चमूलिकैः| ताभ्यामेव च तैलाभ्यां सायं भुक्तेऽनुवासयेत्||३०|| दाहरागतृषामोहतमकज्वरदूषणैः| विद्यात् पित्तावृतं स्वादुतिक्तैस्तं बस्तिभिर्हरेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
ਰਾਸ੍ਨਾਤੈਲਂ “ਰਾਸ੍ਨਾਸਹਸ੍ਰਨਿਰ੍ਯੂਹੇ” (ਚਿ.ਅ.੨੮) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਿਹਿਤਂ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਾਵੁਕ੍ਤਮ੍| ਪੀਤਦ੍ਰੁਤੈਲਂ ਚ ਪੀਤਦ੍ਰੁ-ਸੌਵੀਰਕਾਦਿਦ੍ਰਵੇਣ ਸਾਧ੍ਯਮਿਤਿ ਬ੍ਰੁਵਤੇ| ਤਾਭ੍ਯਾਮਿਤਿ ਰਾਸ੍ਨਾਪੀਤਦ੍ਰੁਤੈਲਾਭ੍ਯਾਮ੍||੨੯-੩੧||
Adhikarana 11 (32-33) · Śloka 33
ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰਾਲਸ੍ਯਪ੍ਰਸੇਕਾਰੁਚਿਗੌਰਵੈਃ| ਸਮ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਗ੍ਲਾਨਿਭਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਸ੍ਨੇਹਮਾਵਤਮ੍||੩੨|| ਕਸਾਯਕਟੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣੈਃ ਸੁਰਾਮੂਤ੍ਰੋਪਸਾਧਿਤੈਃ| ਫਲਤੈਲਯੁਤੈਃ ਸਾਮ੍ਲੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਭਿਸ੍ਤਂ ਵਿਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍||੩੩||
तन्द्राशीतज्वरालस्यप्रसेकारुचिगौरवैः| सम्मूर्च्छाग्लानिभिर्विद्याच्छ्लेष्मणा स्नेहमावृतम्||३२|| कषायकटुतीक्ष्णोष्णैः सुरामूत्रोपसाधितैः| फलतैलयुतैः साम्लैर्बस्तिभिस्तं विनिर्हरेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
ਫਲਤੈਲਂ ਪੂਰ੍ਵਵ੍ਯਾਹਤਮੇਵ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੩੨-੩੩||
Adhikarana 12 (34-35) · Śloka 35
ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਰੁਚਿਗ੍ਲਾਨਿਸ਼ੂਲਨਿਦ੍ਰਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦਨੈਃ | ਆਮਲਿਙ੍ਗੈਃ ਸਦਾਹੈਸ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਤ੍ਯਸ਼ਨਾਵਤਮ੍||੩੪|| ਕਟੂਨਾਂ ਲਵਣਾਨਾਂ ਚ ਕ੍ਵਾਥੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਪਾਚਨਮ੍| ਵਿਰੇਕੋ ਮਦੁਰਤ੍ਰਾਮਵਿਹਿਤਾ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹਿਤਾ||੩੫||
छर्दिमूर्च्छारुचिग्लानिशूलनिद्राङ्गमर्दनैः | आमलिङ्गैः सदाहैस्तं विद्यादत्यशनावृतम्||३४|| कटूनां लवणानां च क्वाथैश्चूर्णैश्च पाचनम्| विरेको मृदुरत्रामविहिता च क्रिया हिता||३५||
🔊 Audio coming soon
ਆਮਲਿਙ੍ਗੈਰਿਤਿ ਆਮਲਕ੍ਸਣੈਰਾਲਸ੍ਯਾਦਿਭਿਃ| ਆਮਵਿਹਿਤਾ ਕ੍ਰਿਯੇਤਿ “ਆਮਂ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਮਨ੍ਨਾਭਿਭੂਤਂ ਪੁਨਰੁਲ੍ਲਿਖੇਤ੍” (ਵਿ.ਅ.੨) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਿਹਿਤਾਨੁਸਰ੍ਤਵ੍ਯਾ||੩੪-੩੫||
Adhikarana 13 (36-37) · Śloka 37
ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਾਨਿਲਸਙ੍ਗਾਰ੍ਤਿਗੁਰੁਤ੍ਵਾਧ੍ਮਾਨਹਦ੍ਗ੍ਰਹੈਃ| ਸ੍ਨੇਹਂ ਵਿਡਾਵਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੈਃ ਸਵਰ੍ਤਿਭਿਃ||੩੬|| ਸ਼੍ਯਾਮਾਬਿਲ੍ਵਾਦਿਸਿਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰੂਹੈਃ ਸਾਨੁਵਾਸਨੈਃ| ਨਿਰ੍ਹਰੇਦ੍ਵਿਧਿਨਾ ਸਮ੍ਯਗੁਦਾਵਰ੍ਤਹਰੇਣ ਚ||੩੭||
विण्मूत्रानिलसङ्गार्तिगुरुत्वाध्मानहृद्ग्रहैः| स्नेहं विडावृतं ज्ञात्वा स्नेहस्वेदैः सवर्तिभिः||३६|| श्यामाबिल्वादिसिद्धैश्च निरूहैः सानुवासनैः| निर्हरेद्विधिना सम्यगुदावर्तहरेण च||३७||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਨੇਹਂ ਵਿਡਾਵਤਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਵਰ੍ਤਿਭਿਰਿਤਿ ਫਲਵਰ੍ਤਿਭਿਃ, ਕੇਚਿਤ੍ਤੁ ‘ਬਸ੍ਤਿਭਿਃ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਸ਼੍ਯਾਮਾਬਿਲ੍ਵਾਦੀਨਿ ਚ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਚ ਬਿਲ੍ਵਾਦੀਨਿ ਦਸ਼ਮੂਲਾਨਿ ਚ ਸ਼੍ਯਾਮਾਬਿਲ੍ਵਾਦੀਨਿ; ਕਿਂਵਾ, ਸ਼੍ਯਾਮਾਦੀਨ੍ਯਪ੍ਯਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਾਨਿ ਨਵ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਤੈਰ੍ਨਿਰੂਹਸ੍ਯ ਤਥਾਨੁਵਾਸਨਸ੍ਯ ਚ ਸਾਧਨਮਿਹ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਉਦਾਵਰ੍ਤਹਰੇਣੇਤਿ ਤ੍ਰਿਮਰ੍ਮੀਯੋਕ੍ਤੋਦਾਵਰ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇਨ||੩੬-੩੭||
Adhikarana 14 (38-40) · Śloka 40
ਅਭੁਕ੍ਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਪਾਯੌ ਵਾ ਵੇਗਾਤ੍ ਸ੍ਨੇਹੋਤਿਪੀਡਿਤਃ| ਧਾਵਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਤਃ ਕਣ੍ਠਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਖੇਭ੍ਯ ਏਤ੍ਯਪਿ||੩੮|| ਮੂਤ੍ਰਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਸਿਦ੍ਧੋ ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਵਾਨ੍| ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਤੈਲ ਇਸ੍ਟੋਤ੍ਰ ਨਿਰੂਹਃ ਸਾਨੁਵਾਸਨਃ||੩੯|| ਕਣ੍ਠਾਦਾਗਚ੍ਛਤਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਕਣ੍ਠਗ੍ਰਹਵਿਰੇਚਨੈਃ| ਛਰ੍ਦਿਘ੍ਨੀਭਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਭਿਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨਿਵਰ੍ਤਨਮ੍||੪੦||
अभुक्ते शून्यपायौ वा वेगात् स्नेहोऽतिपीडितः| धावत्यूर्ध्वं ततः कण्ठादूर्ध्वेभ्यः खेभ्य एत्यपि||३८|| मूत्रश्यामात्रिवृत्सिद्धो यवकोलकुलत्थवान्| तत्सिद्धतैल इष्टोऽत्र निरूहः सानुवासनः||३९|| कण्ठादागच्छतः स्तम्भकण्ठग्रहविरेचनैः| छर्दिघ्नीभिः क्रियाभिश्च तस्य कार्यं निवर्तनम्||४०||
🔊 Audio coming soon
ਅਭੁਕ੍ਤੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿਹੇਤੁਤ੍ਰਯਂ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤੇਰੂਰ੍ਧ੍ਵਗਮਨਕਾਰਣਂ ਜ੍ਞੇਯਂ; ਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਭੋਜਨਦਾਨਮੇਵ ਕਾਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤਂ, ਤਥਾਪ੍ਯੇਕਕਾਰ੍ਯਤਯਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸਾਮਾਨ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸ਼ੂਨ੍ਯਪਾਯੁਤ੍ਵਾਤਿਪੀਡਨੇ ਅਪ੍ਯਤ੍ਰ ਹੇਤੁਤ੍ਵੇਨੋਕ੍ਤੇ; ਸ਼ੂਨ੍ਯਪਾਯੁਤ੍ਵਂ ਚਾਧੋਨਿਰੋਧਾਕਰ੍ਤਤਯਾ ਸ੍ਨੇਹਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਯਤਿ| ਊਰ੍ਧ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਖੇਭ੍ਯ ਇਤਿ ਮੁਖਨਾਸਾਦਿਭ੍ਯਃ| ਏਤੀਤਿ ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤਿ| ਅਪਿਸ਼ਬ੍ਦਾਨ੍ਮੁਖਾਦਿਨਿਰ੍ਗਮਨਸ੍ਯ ਕਾਦਾਚਿਤ੍ਕਤ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਤੈਲ ਇਤਿ ਮੂਤ੍ਰਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਸਾਧਿਤਤੈਲੇਨ ਯੁਕ੍ਤਃ| ਸਾਨੁਵਾਸਨ ਇਤਿ ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਤੈਲੇਨ ਚਾਨੁਵਾਸਨਂ ਦੇਯਮ੍| ਆਗਚ੍ਛਤ ਇਤਿ ਆਗਮਨਸਮਯ ਏਵ ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਦਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਸ੍ਤਮ੍ਭਃ ਵ੍ਯਜਨਸ਼ੀਤਜਲਸੇਕਾਦਿਨਾ; ਕਣ੍ਠਗ੍ਰਹਃ ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਮਨਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਰ੍ਥਂ ਕਣ੍ਠਪੀਡਨਮ੍| ਛਰ੍ਦਿਘ੍ਨੀਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਛਰ੍ਦਿਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ “ਮਨੋਭਿਘਾਤੇ ਤੁ ਮਨੋਨੁਕੂਲਾਃ” ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ “ਸੁਖ ਏਵ ਜੇਤੁਮ੍” (ਚਿ.ਅ.੨੦) ਇਤ੍ਯਨ੍ਤੇਨੋਕ੍ਤਾ ਇਹਾਭਿਪ੍ਰੇਤਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ||੩੮-੪੦||
Adhikarana 15 (41) · Śloka 41
ਯਸ੍ਯ ਨੋਪਦ੍ਰਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਰਨਿਃਸਤਃ| ਸਰ੍ਵੇਲ੍ਪੋ ਵਾਵਤੋ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾਦੁਪੇਕ੍ਸ੍ਯਃ ਸ ਵਿਜਾਨਤਾ||੪੧||
यस्य नोपद्रवं कुर्यात् स्नेहबस्तिरनिःसृतः| सर्वेऽल्पो वाऽऽवृतो रौक्ष्यादुपेक्ष्यः स विजानता||४१||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਾਦ੍ਯਾਵਤਸ੍ਨੇਹਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮਭਿਧਾਯ ਅਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨੀਯਸ੍ਨੇਹਮਾਹ- ਯਸ੍ਯ ਨੋਪਦ੍ਰਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨੋਪਦ੍ਰਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤਿ ਅਨਿਃਸਤੋਪਿ ਸ੍ਤਮ੍ਭਰੁਗਾਦੀਨੂਰ੍ਧ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨ੍ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਅਲ੍ਪੋ ਵਾਵਤ ਇਤਿ ਸ੍ਤੋਕਨਿਃਸਤਃ, ਸ੍ਤੋਕਸ਼੍ਚ ਵਤਃ| ਵਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਦ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾਕਰਣੇ ਹੇਤੁਮਾਹ- ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ| ਤਦਾਤ੍ਯਰ੍ਥਰੂਕ੍ਸਤਯਾ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਤਿਸ੍ਠਨ੍ਨਪਿ ਸ੍ਨੇਹੋ ਨ ਵ੍ਯਾਪਦਮਾਵਹਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਉਪੇਕ੍ਸ੍ਯ ਇਤਿ ਨ ਤਤ੍ਰ ਯਥੋਕ੍ਤਵਾਤਾਵਤਸ੍ਨੇਹਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਅਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍- “ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਾਦਪਿ ਸ੍ਨੇਹਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਚ੍ਛਨ੍ਨ ਦੂਸ੍ਯਤਿ| ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਬਸ੍ਤਿਗੁਣਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਜੀਰ੍ਣਸ੍ਤ੍ਵਲ੍ਪਗੁਣੋ ਭਵੇਤ੍” (ਸੁ.ਚਿ.ਅ.੩੭) ਇਤਿ||੪੧||
Adhikarana 16 (42-45) · Śloka 45
ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਨੇਹਂ ਦ੍ਰਵੋਸ੍ਣਂ ਚ ਲਘੁਪਥ੍ਯੋਪਸੇਵਨਮ੍| ਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਭੋਜ੍ਯਮਨੁਵਾਸ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍||੪੨|| ਧਾਨ੍ਯਨਾਗਰਸਿਦ੍ਧਂ ਹਿ ਤੋਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ| ਵ੍ਯੁਸਿਤਾਯ ਨਿਸ਼ਾਂ ਕਲ੍ਯਮੁਸ੍ਣਂ ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਜਲਮ੍||੪੩|| ਸ੍ਨੇਹਾਜੀਰ੍ਣਂ ਜਰਯਤਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਂ ਤਦ੍ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਚ| ਮਾਰੁਤਸ੍ਯਾਨੁਲੋਮ੍ਯਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਸ੍ਣੋਦਕਂ ਨਣਾਮ੍||੪੪|| ਵਮਨੇ ਚ ਵਿਰੇਕੇ ਚ ਨਿਰੂਹੇ ਸਾਨੁਵਾਸਨੇ| ਤਸ੍ਮਾਦੁਸ੍ਣੋਦਕਂ ਦੇਯਂ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ||੪੫||
युक्तस्नेहं द्रवोष्णं च लघुपथ्योपसेवनम्| भुक्तवान् मात्रया भोज्यमनुवास्यस्त्र्यहात्त्र्यहात्||४२|| धान्यनागरसिद्धं हि तोयं दद्याद्विचक्षणः| व्युषिताय निशां कल्यमुष्णं वा केवलं जलम्||४३|| स्नेहाजीर्णं जरयति श्लेष्माणं तद्भिनत्ति च| मारुतस्यानुलोम्यं च कुर्यादुष्णोदकं नृणाम्||४४|| वमने च विरेके च निरूहे सानुवासने| तस्मादुष्णोदकं देयं वातश्लेष्मोपशान्तये||४५||
🔊 Audio coming soon
ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਵ੍ਯਾਪਤ੍ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਮਭਿਧਾਯਾਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਾਨੁਵਾਸਨਾਨੁਗੁਣਂ ਭੋਜਨਮਾਹ- ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਨੇਹਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਨੇਹਮਿਤਿ ਅਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਨੇਹਮਿਤਿ ਭਾਵਃ| ਉਪਸੇਵਨਂ ਭੋਜਨਮ੍| ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਦਿਤਿ ਵਿਧਾਨਂ ਪ੍ਰਾਯਿਕਮ੍| ਧਾਨ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦੌ ਸਡਙ੍ਗਵਿਧਿਨਾ ਤੋਯਂ ਸਾਧਨੀਯਮ੍| ਕਲ੍ਯਮਿਤਿ ਪ੍ਰਭਾਤੇ| ਸ੍ਨੇਹਾਜੀਰ੍ਣਮਿਤਿ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯਾਜੀਰ੍ਣਂ ਕੋਸ੍ਠੋਪਲੇਪਕਮਂਸ਼ਮ੍||੪੨-੪੫||
Adhikarana 17 (46-47) · Śloka 47
ਰੂਕ੍ਸਨਿਤ੍ਯਸ੍ਤੁ ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਯਾਮੀ ਮਾਰੁਤਾਮਯੀ| ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਸ਼੍ਰੋਣ੍ਯੁਦਾਵਤ੍ਤਵਾਤਾਸ਼੍ਚਾਰ੍ਹਾ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ||੪੬|| ਏਸਾਂ ਚਾਸ਼ੁ ਜਰਾਂ ਸ੍ਨੇਹੋ ਯਾਤ੍ਯਮ੍ਬੁ ਸਿਕਤਾਸ੍ਵਿਵ| ਅਤੋਨ੍ਯੇਸਾਂ ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ੍ਨੇਹਂ ਪਚਤਿ ਪਾਵਕਃ||੪੭||
रूक्षनित्यस्तु दीप्ताग्निर्व्यायामी मारुतामयी| वङ्क्षणश्रोण्युदावृत्तवाताश्चार्हा दिने दिने||४६|| एषां चाशु जरां स्नेहो यात्यम्बु सिकतास्विव| अतोऽन्येषां त्र्यहात्प्रायः स्नेहं पचति पावकः||४७||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਾਨੁਵਾਸਨੀਯਾਨਾਹ- ਰੂਕ੍ਸਨਿਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਸ਼੍ਰੋਣਿਗਤਸ਼੍ਚ ਤਥੋਦਾਵਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਾਤੋ ਯੇਸਾਂ ਤੇ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਸ਼੍ਰੋਣ੍ਯੁਦਾਵਤ੍ਤਵਾਤਾਃ| ਅਰ੍ਹਾ ਇਤਿ ਅਨੁਵਾਸਨਾਰ੍ਹਾਃ| ਉਕ੍ਤਂ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਰ- “ਰੂਕ੍ਸਸ੍ਯ ਬਹੁਵਾਤਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਂ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ| ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਤਤੋਨ੍ਯੇਸਾਮਗ੍ਨ੍ਯਾਬਾਧਭਯਾਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍” (ਸੁ.ਚਿ.ਅ.੩੭) ਇਤਿ| ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਦਾਨਤ੍ਰ੍ਯਹਦਾਨੋਪਪਤ੍ਤਿਮਾਹ- ਏਸਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਂ ਪਚਤੀਤਿ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯੋਪਲੇਪਕਂ ਸ੍ਨੇਹਂ ਬਹਿਰ੍ਨਿਃਸਤੇਨੋਸ੍ਮਣਾ ਪਚਤਿ; ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਨੋਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਥਿਤੇਨ ਤਾਦਸ਼ਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਜਾਠਰਸ੍ਯੈਵ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤੈਰਵਯਵੈਸ੍ਤਤ੍ਪਾਕੋ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਃ| ਪ੍ਰਾਯਃਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪਞ੍ਚਾਹਪਾਕਮਪਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ, ਤੇਨ ਪਞ੍ਚਾਹਦਾਨਮਪ੍ਯਨੁਵਾਸਨੇ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍, ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ- “ਪਰਤਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹੇ ਵਾ ਦ੍ਵ੍ਯਹੇਨੁਵਾਸ੍ਯੋਹਨਿ ਪਞ੍ਚਮੇ ਵਾ” (ਸਿ.ਅ.੧੦) ਇਤਿ||੪੬-੪੭||
Adhikarana 18 (48-49) · Śloka 49
ਨ ਤ੍ਵਾਮਂ ਪ੍ਰਣਯੇਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਂ ਸ ਹ੍ਯਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਯੇਦ੍ਗੁਦਮ੍| ਸਾਵਸ਼ੇਸਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵਾਯੁਃ ਸ਼ੇਸੇ ਹਿ ਤਿਸ੍ਠਤਿ||੪੮|| ਨ ਚੈਵ ਗੁਦਕਣ੍ਠਾਭ੍ਯਾਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਮਨਨ੍ਤਰਮ੍| ਉਭਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਮਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ ਵਾਤਮਗ੍ਨਿਂ ਚ ਦੂਸਯੇਤ੍||੪੯||
न त्वामं प्रणयेत् स्नेहं स ह्यभिष्यन्दयेद्गुदम्| सावशेषं च कुर्वीत वायुः शेषे हि तिष्ठति||४८|| न चैव गुदकण्ठाभ्यां दद्यात् स्नेहमनन्तरम्| उभयस्मात् समं गच्छन् वातमग्निं च दूषयेत्||४९||
🔊 Audio coming soon
ਆਮਮਿਤਿ ਅਪਕ੍ਵਮ੍| ਪ੍ਰਣਯੇਦਿਤਿ ਅਨੁਵਾਸਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਸਾਵਸ਼ੇਸਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤੇਤਿ ਨ ਨਿਃਸ਼ੇਸਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਗੁਦਕਣ੍ਠਾਭ੍ਯਾਮਿਤਿ ਅਨੁਵਾਸਨਪਾਨਾਭ੍ਯਾਮ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਮਿਤਿ ਏਕਕਾਲਮ੍| ਵਾਤਮਗ੍ਨਿਂ ਚ ਦੂਸਯੇਦਿਤਿ ਅਤ੍ਰ ਵਾਤਦੂਸਣਮਜੀਰ੍ਣਜਨਕਤਯਾ ਵਾਤਾਵਰਣਾਚ੍ਚ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੪੮-੪੯||
Adhikarana 19 (50-51) · Śloka 51
ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਂ ਨਿਰੂਹਂ ਵਾ ਨੈਕਮੇਵਾਤਿਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਉਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਗ੍ਨਿਵਧੌ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਨਿਰੂਹਾਤ੍ ਪਵਨਾਦ੍ਭਯਮ੍||੫੦|| ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਰੂਢਃ ਸਂਸ੍ਨੇਹ੍ਯੋ ਨਿਰੂਹ੍ਯਸ਼੍ਚਾਨੁਵਾਸਿਤਃ| ਸ੍ਨੇਹਸ਼ੋਧਨਯੁਕ੍ਤ੍ਯੈਵਂ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਤ੍ਰਿਦੋਸਨੁਤ੍||੫੧||
स्नेहबस्तिं निरूहं वा नैकमेवातिशीलयेत्| उत्क्लेशाग्निवधौ स्नेहान्निरूहात् पवनाद्भयम्||५०|| तस्मान्निरूढः संस्नेह्यो निरूह्यश्चानुवासितः| स्नेहशोधनयुक्त्यैवं बस्तिकर्म त्रिदोषनुत्||५१||
🔊 Audio coming soon
ਨਿਰੂਹਾਨੁਵਾਸਨਯੋਃ ਪਰਸ੍ਪਰਾਵ੍ਯਵਧਾਨਦਾਨੇ ਦੋਸਮਾਹ- ਸ੍ਨੇਹਵਸ੍ਤਿਂ ਨਿਰੂਹਂ ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਕਮੇਵਿਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਾਨਨ੍ਤਰਿਤਮ੍| ਉਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਕਫਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਃ| ਨਿਰੂਹਾਤ੍ ਪਵਨਾਦ੍ਭਯਮਿਤਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰਨਿਰੂਹੇਣ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਸ਼ੋਧਨਾਤਿਯੋਗਾਤ੍ ਪਵਨਾਦ੍ਭਯਂ ਭਵਤਿ| ਨਿਰੂਢਃ ਸਂਸ੍ਨੇਹ੍ਯ ਇਤਿ ਨਿਰੂਹੇਣ ਸ੍ਰੋਤਃਸੁ ਸ਼ੋਧਿਤੇਸੁ ਕਫਪਿਤ੍ਤਜਯੇ ਕਤੇ ਸ੍ਨੇਹਵਸ੍ਤਿਰਭ੍ਯਸ੍ਯਃ; ਤਥਾਨੁਵਾਸਿਤਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਗਨੁਵਾਸਨੇਨ ਹਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਸਨ੍ਨਿਰੂਹ੍ਯ ਏਵ| ਏਵਂ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਮਾਨਸ੍ਨੇਹਨਿਰੂਹਯੋਸ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸਹਨ੍ਤਤ੍ਵਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਵਾਤਜਯਾਨ੍ਨਿਰੂਹੇਣ ਕਫਪਿਤ੍ਤਜਯਾਦ੍ਭਵਤੀਤ੍ਯਾਹ- ਸ੍ਨੇਹਸ਼ੋਧਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੋਧਨਮਿਹ ਨਿਰੂਹੋਭਿਪ੍ਰੇਤਃ||੫੦-੫੧||
Adhikarana 20 (52-54) · Śloka 54
ਕਰ੍ਮਵ੍ਯਾਯਾਮਭਾਰਾਧ੍ਵਯਾ(ਪਾ)ਨਸ੍ਤ੍ਰੀਕਰ੍ਸਿਤੇਸੁ ਚ| ਦੁਰ੍ਬਲੇ ਵਾਤਭਗ੍ਨੇ ਚ ਮਾਤ੍ਰਾਬਸ੍ਤਿਃ ਸਦਾ ਮਤਃ||੫੨|| ਯਥੇਸ੍ਟਾਹਾਰਚੇਸ੍ਟਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਨਿਰਤ੍ਯਯਃ| ਹ੍ਰਸ੍ਵਾਯਾਃ ਸ੍ਨੇਹਮਾਤ੍ਰਾਯਾ ਮਾਤ੍ਰਾਬਸ੍ਤਿਃ ਸਮੋ ਭਵੇਤ੍||੫੩|| ਬਲ੍ਯਂ ਸੁਖੋਪਚਰ੍ਯਂ ਚ ਸੁਖਂ ਸਸ੍ਟਪੁਰੀਸਕਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਮਾਤ੍ਰਾਵਿਧਾਨਂ ਹਿ ਬਂਹਣਂ ਵਾਤਰੋਗਨੁਤ੍||੫੪||
कर्मव्यायामभाराध्वया(पा)नस्त्रीकर्षितेषु च| दुर्बले वातभग्ने च मात्राबस्तिः सदा मतः||५२|| यथेष्टाहारचेष्टस्य सर्वकालं निरत्ययः| ह्रस्वायाः स्नेहमात्राया मात्राबस्तिः समो भवेत्||५३|| बल्यं सुखोपचर्यं च सुखं सृष्टपुरीषकृत्| स्नेहमात्राविधानं हि बृंहणं वातरोगनुत्||५४||
🔊 Audio coming soon
ਅਨੁਵਾਸਨਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਾਬਸ੍ਤੇਰ੍ਵਿਸਯਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਗੁਣਾਂਸ਼੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮਾਹ- ਕਰ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਰ੍ਮਾਤ੍ਰ ਕਨ੍ਦੁਕਚਾਲਨਾਦਿ , ਵ੍ਯਾਯਾਮਃ ਧਨੁਰਾਕਰ੍ਸਣਾਦਿਃ| ਵਾਤਭਗ੍ਨੇ ਵਾਤੇਨ ਪੀਡਿਤੇ| ਸਦੇਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਮ੍| ਹ੍ਰਸ੍ਵਾਯਾ ਇਤਿ ਅਰ੍ਧਾਹਃਪਰਿਣਮਨੀਯਾਯਾਃ; ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ- “ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਮਹਃ ਕਤ੍ਸ੍ਨਂ ਦਿਨਾਰ੍ਧਂ ਚ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸਤੇ| ਉਤ੍ਤਮਾ ਮਧ੍ਯਮਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਾ ਸ੍ਨੇਹਮਾਤ੍ਰਾ ਜਰਾਂ ਪ੍ਰਤਿ” (ਸੂ.ਅ.੧੩) ਇਤਿ| ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਨੇਹਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਰਯਂ ਪ੍ਰਮਾਣੈਰੇਵੋਕ੍ਤਂ; ਯਥਾ- “ਸਟ੍ਪਲੀ ਤੁ ਭਵੇਜ੍ਜ੍ਯੇਸ੍ਠਾ, ਮਧ੍ਯਮਾ ਤ੍ਰਿਪਲੀ ਭਵੇਤ੍| ਕਨੀਯਸੀ ਸਾਰ੍ਧਪਲਾ ਤ੍ਰਿਧਾ ਮਾਤ੍ਰਾਨੁਵਾਸਨੇ” ਇਤਿ| ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇਨਾਪਿ ਬਸ੍ਤਿਪ੍ਰਮਾਣਮੁਕ੍ਤਂ; ਯਥਾ ਅਨੁਵਾਸਨੇ- “ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਕਲ੍ਪੋਰ੍ਧਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾਵਕਸ੍ਟੋਪਰਿਹਾਰ੍ਯੋ ਮਾਤ੍ਰਾਬਸ੍ਤਿਃ” (ਸੁ.ਚਿ.ਅ.੩੫) ਇਤਿ| ਅਨੇਨ ਚ ਸਾਰ੍ਧਪਲਮਾਨੋ ਮਾਤ੍ਰਾਬਸ੍ਤਿਰੁਕ੍ਤੋ ਭਵਤਿ; ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਸਟ੍ਪਲਃ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਰੁਕ੍ਤਃ, ਅਨੁਵਾਸਨਂ ਤੁ ਤ੍ਰਿਪਲਮ੍| ਸੁਖੋਪਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਚੇਸ੍ਟਾਹਾਰਨਿਯਮਾਭਾਵਾਦੇਵ||੫੨-੫੪||
Adhikarana 21 (55-56) · Śloka 56
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਵਾਤਾਦੀਨਾਂ ਸ਼ਮਾਯੋਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਵਰਾਃ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਯਃ| ਤੇਸਾਂ ਚਾਜ੍ਞਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਪਦਃ ਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਃ||੫੫|| ਪ੍ਰਾਗ੍ਭੋਜ੍ਯਂ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤੇਰ੍ਯਦ੍ ਧ੍ਰੁਵਂ ਯੇਰ੍ਹਾਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਚ੍ਚ ਯੇ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਵਿਧਿਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾਬਸ੍ਤਿਵਿਧਿਸ੍ਤਥਾ||੫੬||
तत्र श्लोकौ- वातादीनां शमायोक्ताः प्रवराः स्नेहबस्तयः| तेषां चाज्ञप्रयुक्तानां व्यापदः सचिकित्सिताः||५५|| प्राग्भोज्यं स्नेहबस्तेर्यद् ध्रुवं येऽर्हास्त्र्यहाच्च ये स्नेहबस्तिविधिश्चोक्तो मात्राबस्तिविधिस्तथा||५६||
🔊 Audio coming soon
ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਭੋਜ੍ਯਗ੍ਰਹਣੇਨ ਧਾਨ੍ਯਨਾਗਰਜਲਾਦ੍ਯਪਿ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮ੍| ਧ੍ਰੁਵਂ ਯੇਰ੍ਹਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਮਨੁਵਾਸਨੀਯਾਃ| ਵਿਧਿਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤ ਇਤਿ ‘ਨ ਤ੍ਵਾਮਂ ਪ੍ਰਣਯੇਤ੍’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਗ੍ਰਨ੍ਥੋਕ੍ਤੋਰ੍ਥਃ||੫੫-੫੬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਨੇਹਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने स्नेहव्यापत्सिद्धिर्नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਨੇਹਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪||