Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಃ ಸ್ನೇಹವ್ಯಾಪತ್ಸಿದ್ಧಿಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथातः स्नेहव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧೌ ಬಿಲ್ವತೈಲಾದೀನ್ಯಭ್ಯಙ್ಗಸೇವಾನುವಾಸನಾರ್ಥಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾನಿ, ತದಭಿಧಾಯಿಕಾ ಚೇಯಂ ಸಿದ್ಧಿರಿತ್ಯನನ್ತರಂ ಸ್ನೇಹವ್ಯಾಪತ್ಸಿದ್ಧಿರುಚ್ಯತೇ; ಸ್ನೇಹಾನಾಮಾನುವಾಸನಿಕಾನಾಂ ತದ್ವ್ಯಾಪದಾಂ ಚ ಭೇಷಜಾನಾಮಭಿಧಾಯಿಕಾ ಸಿದ್ಧಿಃ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಸ್ನೇಹಬಸ್ತೀನ್ನಿಬೋಧೇಮಾನ್ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಪಹಾನ್| ಮಿಥ್ಯಾಪ್ರಣಿಹಿತಾನಾಂ ಚ ವ್ಯಾಪದಃ ಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಾಃ||೩||
स्नेहबस्तीन्निबोधेमान् वातपित्तकफापहान्| मिथ्याप्रणिहितानां च व्यापदः सचिकित्सिताः||३||
🔊 Audio coming soon
ಅಧ್ಯಾಯವಕ್ತವ್ಯಮಾಹ- ಸ್ನೇಹಬಸ್ತೀನಿತ್ಯಾದಿ| ಬಸ್ತಿಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ ಸ್ನೇಹಾ ಏತಚ್ಛ್ಲೋಕಾಭಿಹಿತಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ; ಪ್ರಪಞ್ಚಾನಭಿಧೇಯಾ ಯೇ ತ್ವಪರೇಽತ್ರಾರ್ಥಾಃ “ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಂ ನಿರೂಹಂ ಚ” ಇತ್ಯಾದಿನಾ ವಕ್ತವ್ಯಾಃ, ತೇ ನ ಪ್ರಪಞ್ಚವಾಚ್ಯಾ ಇತಿ ತೇ ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾತಾಃ||೩||
Adhikarana 3 (4-7) · Śloka 7
ದಶಮೂಲಂ ಬಲಾಂ ರಾಸ್ನಾಮಶ್ವಗನ್ಧಾಂ ಪುನರ್ನವಾಮ್| ಗುಡೂಚ್ಯೇರಣ್ಡಭೂತೀಕಭಾರ್ಗೀವೃಷಕರೋಹಿಷಮ್||೪|| ಶತಾವರೀಂ ಸಹಚರಂ ಕಾಕನಾಸಾಂ ಪಲಾಂಶಿಕಮ್ | ಯವಮಾಷಾತಸೀಕೋಲಕುಲತ್ಥಾನ್ ಪ್ರಸೃತೋನ್ಮಿತಾನ್||೫|| ಚತುರ್ದ್ರೋಣೇಽಮ್ಭಸಃ ಪಕ್ತ್ವಾ ದ್ರೋಣಶೇಷೇಣ ತೇನ ಚ| ತೈಲಾಢಕಂ ಸಮಕ್ಷೀರಂ ಜೀವನೀಯೈಃ ಪಲೋನ್ಮಿತೈಃ||೬|| ಅನುವಾಸನಮೇತದ್ಧಿ ಸರ್ವವಾತವಿಕಾರನುತ್| ಆನೂಪಾನಾಂ ವಸಾ ತದ್ವಜ್ಜೀವನೀಯೋಪಸಾಧಿತಾ||೭||
दशमूलं बलां रास्नामश्वगन्धां पुनर्नवाम्| गुडूच्येरण्डभूतीकभार्गीवृषकरोहिषम्||४|| शतावरीं सहचरं काकनासां पलांशिकम् | यवमाषातसीकोलकुलत्थान् प्रसृतोन्मितान्||५|| चतुर्द्रोणेऽम्भसः पक्त्वा द्रोणशेषेण तेन च| तैलाढकं समक्षीरं जीवनीयैः पलोन्मितैः||६|| अनुवासनमेतद्धि सर्ववातविकारनुत्| आनूपानां वसा तद्वज्जीवनीयोपसाधिता||७||
🔊 Audio coming soon
ದಶಮೂಲಮಿತ್ಯಾದೌ ಭೂತೀಕಂ ಕತ್ತೃಣಂ ಯವಾನಿಕಾ ವಾ; ಕಾಕನಾಸಾ ವಾಯಸೀಫಲಮ್, ಅನ್ಯೇ ತು ವಾಸಾಫಲಂ ‘ಕಾಯುಯಾಟುಟೀ’ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಂ ದ್ರವ್ಯಾನ್ತರಮೇವಾಹುಃ| ಏತದ್ ದಶಮೂಲಸ್ಥಿತಬಿಲ್ವೇನ ಬಿಲ್ವತೈಲಮಿತಿ ವದನ್ತಿ||೪-೭||
Adhikarana 4 (8) · Śloka 8
ಶತಾಹ್ವಾಯವಬಿಲ್ವಾಮ್ಲೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಸಮೀರಣೇ| ಸೈನ್ಧವೇನಾಗ್ನಿತಪ್ತೇನ ತಪ್ತಂ ಚಾನಿಲನುದ್ಧೃತಮ್||೮||
शताह्वायवबिल्वाम्लैः सिद्धं तैलं समीरणे| सैन्धवेनाग्नितप्तेन तप्तं चानिलनुद्धृतम्||८||
🔊 Audio coming soon
ಆನೂಪಾನಾಮಿತ್ಯಾದೌ ತದ್ವದಿತಿ ಪೂರ್ವಕ್ವಾಥೇನ ಸಾಧಿತಾ| ಶತಾಹ್ವೇತ್ಯಾದಿ ಯೋಗಾನ್ತರಮ್| ಸೈನ್ಧವೇನೇತ್ಯಪಿ ಯೋಗಾನ್ತರಮ್||೮||
Adhikarana 5 (9-12) · Śloka 12
ಜೀವನ್ತೀಂ ಮದನಂ ಮೇದಾಂ ಶ್ರಾವಣೀಂ ಮಧುಕಂ ಬಲಾಮ್| ಶತಾಹ್ವರ್ಷಭಕೌ ಕೃಷ್ಣಾಂ ಕಾಕನಾಸಾಂ ಶತಾವರೀಮ್||೯|| ಸ್ವಗುಪ್ತಾಂ ಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಂ ಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾಂ ಶಟೀಂ ವಚಾಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತೈಲಂ ಘೃತಂ ಕ್ಷೀರೇ ಸಾಧಯೇತ್ತಚ್ಚತುರ್ಗುಣೇ||೧೦|| ಬೃಂಹಣಂ ವಾತಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಬಲಶುಕ್ರಾಗ್ನಿವರ್ಧನಮ್| ಮೂತ್ರರೇತೋರಜೋದೋಷಾನ್ ಹರೇತ್ತದನುವಾಸನಮ್||೧೧|| ಲಾಭತಶ್ಚನ್ದನಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣಮ್| ತೈಲಪಾದಂ ಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಪಿತ್ತಘ್ನಮನುವಾಸನಮ್||೧೨||
जीवन्तीं मदनं मेदां श्रावणीं मधुकं बलाम्| शताह्वर्षभकौ कृष्णां काकनासां शतावरीम्||९|| स्वगुप्तां क्षीरकाकोलीं कर्कटाख्यां शटीं वचाम्| पिष्ट्वा तैलं घृतं क्षीरे साधयेत्तच्चतुर्गुणे||१०|| बृंहणं वातपित्तघ्नं बलशुक्राग्निवर्धनम्| मूत्ररेतोरजोदोषान् हरेत्तदनुवासनम्||११|| लाभतश्चन्दनाद्यैश्च पिष्टैः क्षीरचतुर्गुणम्| तैलपादं घृतं सिद्धं पित्तघ्नमनुवासनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ಜೀವನ್ತೀಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಯಮಕಮನುವಾಸನಮ್| ಏತದ್ಯಮಕಂ ಪೂರ್ವಾಧ್ಯಾಯೇ ಜೀವನೀಯಸಞ್ಜ್ಞಯಾ ವ್ಯಾಪದಿಷ್ಟಮ್| ಲಾಭತ ಇತಿ ಯಥಾಲಾಭಮ್| ಚನ್ದನಾದ್ಯಂ ಜ್ವರಚಿಕಿತ್ಸಿತೋಕ್ತಮ್| ತೈಲಂ ಪಾದಂ ಯಸ್ಮಿನ್ ತತ್ ತೈಲಪಾದಮ್||೯-೧೨||
Adhikarana 6 (13-17) · Śloka 17
ಸೈನ್ಧವಂ ಮದನಂ ಕುಷ್ಠಂ ಶತಾಹ್ವಾಂ ನಿಚುಲಂ ವಚಾಮ್ | ಹ್ರೀವೇರಂ ಮಧುಕಂ ಭಾರ್ಗೀಂ ದೇವದಾರು ಸಕಟ್ಫಲಮ್||೧೩|| ನಾಗರಂ ಪುಷ್ಕರಂ ಮೇದಾಂ ಚವಿಕಾಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಶಟೀಮ್| ವಿಡಙ್ಗಾತಿವಿಷೇ ಶ್ಯಾಮಾಂ ಹರೇಣುಂ ನೀಲಿನೀಂ ಸ್ಥಿರಾಮ್||೧೪|| ಬಿಲ್ವಾಜಮೋದೇ ಕೃಷ್ಣಾಂ ಚ ದನ್ತೀಂ ರಾಸ್ನಾಂ ಚ ಪೇಷಯೇತ್| ಸಾಧ್ಯಮೇರಣ್ಡಜಂ ತೈಲಂ ತೈಲಂ ವಾ ಕಫರೋಗನುತ್||೧೫|| ವ್ರಧ್ನೋದಾವರ್ತಗುಲ್ಮಾರ್ಶಃಪ್ಲೀಹಮೇಹಾಢ್ಯಮಾರುತಾನ್| ಆನಾಹಮಶ್ಮರೀಂ ಚೈವ ಹನ್ಯಾತ್ತದನುವಾಸನಾತ್||೧೬|| ಮದನೈರ್ವಾಽಮ್ಲಸಂಯುಕ್ತೈರ್ಬಿಲ್ವಾದ್ಯೇನ ಗಣೇನ ವಾ| ತೈಲಂ ಕಫಹರೈರ್ವಾಽಪಿ ಕಫಘ್ನಂ ಕಲ್ಪಯೇದ್ಭಿಷಕ್||೧೭||
सैन्धवं मदनं कुष्ठं शताह्वां निचुलं वचाम् | ह्रीवेरं मधुकं भार्गीं देवदारु सकट्फलम्||१३|| नागरं पुष्करं मेदां चविकां चित्रकं शटीम्| विडङ्गातिविषे श्यामां हरेणुं नीलिनीं स्थिराम्||१४|| बिल्वाजमोदे कृष्णां च दन्तीं रास्नां च पेषयेत्| साध्यमेरण्डजं तैलं तैलं वा कफरोगनुत्||१५|| व्रध्नोदावर्तगुल्मार्शःप्लीहमेहाढ्यमारुतान्| आनाहमश्मरीं चैव हन्यात्तदनुवासनात्||१६|| मदनैर्वाऽम्लसंयुक्तैर्बिल्वाद्येन गणेन वा| तैलं कफहरैर्वाऽपि कफघ्नं कल्पयेद्भिषक्||१७||
🔊 Audio coming soon
ಮದನೈರ್ವಾಽಮ್ಲಸಂಯುಕ್ತೈರಿತ್ಯತ್ರ ಮದನಸ್ಯ ಕಲ್ಕತ್ವಮ್, ಕಾಞ್ಜಿಕಾದೀನಾಮಮ್ಲಾನಾಂ ದ್ರವತ್ವಮ್| ಏತಚ್ಚ ಮದನತೈಲಮಿತಿ ಖ್ಯಾತಮ್| ಬಿಲ್ವಾದ್ಯೋ ಗಣಃ ದಶಮೂಲಂ; ದಶಮೂಲಂ ಚಾತ್ರ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಮಪಿ ದೇಯಮ್| ಉಕ್ತಂ ಹಿ- “ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಾವನಿರ್ದೇಶೇ ಗಣಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ ಸಮಾವಪೇತ್” ಇತಿ| ಕಫಹರೈರಿತಿ ಪೂರ್ವೋಧ್ಯಾಯೋಕ್ತಕಫಹರಭೇಷಜೈಃ, ಕಿಂವಾ ತ್ರಿಕಟುಕಪಞ್ಚಕೋಲಾದಿಭಿಃ||೧೩-೧೭||
Adhikarana 7 (18-24) · Śloka 24
ವಿಡಙ್ಗೈರಣ್ಡರಜನೀಪಟೋಲತ್ರಿಫಲಾಮೃತಾಃ| ಜಾತೀಪ್ರವಾಲನಿರ್ಗುಣ್ಡೀದಶಮೂಲಾಖುಪರ್ಣಿಕಾಃ||೧೮|| ನಿಮ್ಬಪಾಠಾಸಹಚರಶಮ್ಪಾಕಕರವೀರಕಾಃ| ಏಷಾಂ ಕ್ವಾಥೇನ ವಿಪಚೇತ್ತೈಲಮೇಭಿಶ್ಚ ಕಲ್ಕಿತೈಃ||೧೯|| ಫಲಬಿಲ್ವತ್ರಿವೃತ್ಕೃಷ್ಣಾರಾಸ್ನಾಭೂನಿಮ್ಬದಾರುಭಿಃ| ಸಪ್ತಪರ್ಣವಚೋಶೀರದಾರ್ವೀಕುಷ್ಠಕಲಿಙ್ಗಕೈಃ||೨೦|| ಲತಾಗೌರೀಶತಾಹ್ವಾಗ್ನಿಶಟೀಚೋರಕಪೌಷ್ಕರೈಃ | ತತ್ ಕುಷ್ಠಾನಿ ಕ್ರಿಮೀನ್ ಮೇಹಾನರ್ಶಾಂಸಿ ಗ್ರಹಣೀಗದಮ್||೨೧|| ಕ್ಲೀಬತಾಂ ವಿಷಮಾಗ್ನಿತ್ವಂ ಮಲಂ ದೋಷತ್ರಯಂ ತಥಾ| ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಣುದತ್ಯಾಶು ಪಾನಾಭ್ಯಙ್ಗಾನುವಾಸನೈಃ||೨೨|| ವ್ಯಾಧಿವ್ಯಾಯಾಮಕರ್ಮಾಧ್ವಕ್ಷೀಣಾಬಲನಿರೋಜಸಾಮ್| ಕ್ಷೀಣಶುಕ್ರಸ್ಯ ಚಾತೀವ ಸ್ನೇಹವಸ್ತಿರ್ಬಲಪ್ರದಃ||೨೩|| ಪಾದಜಙ್ಘೋರುಪೃಷ್ಠಾಂಸಕಟೀನಾಂ ಸ್ಥಿರತಾಂ ಪರಾಮ್| ಜನಯೇದಪ್ರಜಾನಾಂ ಚ ಪ್ರಜಾಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ತಥಾ ನೃಣಾಮ್||೨೪||
विडङ्गैरण्डरजनीपटोलत्रिफलामृताः| जातीप्रवालनिर्गुण्डीदशमूलाखुपर्णिकाः||१८|| निम्बपाठासहचरशम्पाककरवीरकाः| एषां क्वाथेन विपचेत्तैलमेभिश्च कल्कितैः||१९|| फलबिल्वत्रिवृत्कृष्णारास्नाभूनिम्बदारुभिः| सप्तपर्णवचोशीरदार्वीकुष्ठकलिङ्गकैः||२०|| लतागौरीशताह्वाग्निशटीचोरकपौष्करैः | तत् कुष्ठानि क्रिमीन् मेहानर्शांसि ग्रहणीगदम्||२१|| क्लीबतां विषमाग्नित्वं मलं दोषत्रयं तथा| प्रयुक्तं प्रणुदत्याशु पानाभ्यङ्गानुवासनैः||२२|| व्याधिव्यायामकर्माध्वक्षीणाबलनिरोजसाम्| क्षीणशुक्रस्य चातीव स्नेहवस्तिर्बलप्रदः||२३|| पादजङ्घोरुपृष्ठांसकटीनां स्थिरतां पराम्| जनयेदप्रजानां च प्रजां स्त्रीणां तथा नृणाम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ವಿಡಙ್ಗೇತ್ಯಾದೌ ಏಭಿಶ್ಚ ಕಲ್ಕಿತೈರಿತಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೈಃ| ಲತಾ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ, ಗೌರೀ ಹರಿದ್ರಾ| ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿರ್ಬಲಪ್ರದ ಇತಿ ಏತೈಸ್ತೈಲೈಃ ಕೃತಃ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿರಿತ್ಯರ್ಥಃ||೧೮-೨೪||
Adhikarana 8 (25) · Śloka 25
ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾತ್ಯನ್ನಪುರೀಷೈರಾವೃತಸ್ಯ ಚ| ಅಭುಕ್ತೇ ಚ ಪ್ರಣೀತಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತೇಃ ಷಡಾಪದಃ||೨೫||
वातपित्तकफात्यन्नपुरीषैरावृतस्य च| अभुक्ते च प्रणीतस्य स्नेहबस्तेः षडापदः||२५||
🔊 Audio coming soon
ವಾತಪಿತ್ತೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತೇರ್ವ್ಯಾಪದಃ ಪ್ರಾಹ| ಏತಾಶ್ಚ ವ್ಯಾಪದೋ ಮಿಥ್ಯಾಯೋಗೇನ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಕ್ರಿಯಮಾಣಾ ಉಚ್ಯನ್ತೇ; ಪ್ರತಿಜ್ಞಾತಂ ಹಿ ‘ಮಿಥ್ಯಾಪ್ರಣಿಹಿತಾನಾಂ ಚ ವ್ಯಾಪದ’ ಇತಿ, ತೇನ ಸ್ನೇಹಾಯೋಗಾತಿಯೋಗಜನ್ಯವ್ಯಾಪದಾಮಿಹಾನವಸರ ಏವ; ಅನುವಾಸನಾಯೋಗಾತಿಯೋಗಜನ್ಯಾಶ್ಚ ವ್ಯಾಪದಃ ಕಲ್ಪನಾಸಿದ್ಧಾವೇವೋಕ್ತಾಃ; ತದ್ಭೇಷಜಂ ಚಾತಿಸ್ನೇಹಿತೇ ಶೋಧನಬಸ್ತಿಃ, ಅಸ್ನೇಹಿತೇ ಪುನಃ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿದಾನಮೇವ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಏತಚ್ಚ “ತಸ್ಮಾನ್ನಿರೂಢಃ ಸಂಸ್ನೇಹ್ಯೋ ನಿರೂಹ್ಯಶ್ಚಾನುವಾಸಿತಃ” ಇತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತತ್ವಾತ್ ಪ್ರಸಙ್ಗೇನೇಹೋಕ್ತಮ್ ||೨೫||
Adhikarana 9 (26-28) · Śloka 28
ಶೀತೋಽಲ್ಪೋ ವಾಽಧಿಕೇ ವಾತೇ ಪಿತ್ತೇಽತ್ಯುಷ್ಣಃ ಕಫೇ ಮೃದುಃ| ಅತಿಭುಕ್ತೇ ಗುರುರ್ವರ್ಚಃಸಞ್ಚಯೇಽಲ್ಪಬಲಸ್ತಥಾ||೨೬|| ದತ್ತಸ್ತೈರಾವೃತಃ ಸ್ನೇಹೋ ನ ಯಾತ್ಯಭಿಭವಾದಪಿ | ಅಭುಕ್ತೇಽನಾವೃತತ್ವಾಚ್ಚ ಯಾತ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್||೨೭|| ಅಙ್ಗಮರ್ದಜ್ವರಾಧ್ಮಾನಶೀತಸ್ತಮ್ಭೋರುಪೀಡನೈಃ | ಪಾರ್ಶ್ವರುಗ್ವೇಷ್ಟನೈರ್ವಿದ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹಂ ವಾತಾವೃತಂ ಭಿಷಕ್||೨೮||
शीतोऽल्पो वाऽधिके वाते पित्तेऽत्युष्णः कफे मृदुः| अतिभुक्ते गुरुर्वर्चःसञ्चयेऽल्पबलस्तथा||२६|| दत्तस्तैरावृतः स्नेहो न यात्यभिभवादपि | अभुक्तेऽनावृतत्वाच्च यात्यूर्ध्वं तस्य लक्षणम्||२७|| अङ्गमर्दज्वराध्मानशीतस्तम्भोरुपीडनैः | पार्श्वरुग्वेष्टनैर्विद्यात् स्नेहं वातावृतं भिषक्||२८||
🔊 Audio coming soon
ಯಥಾಕ್ರಮಂ ಷಡ್ವ್ಯಾಪದಾಂ ಹೇತುಮಾಹ- ಶೀತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಗುರುರಿತಿ ಗುರುತ್ವಯುಕ್ತಃ | ವರ್ಚಃಸಞ್ಚಯೇಽಲ್ಪಬಲ ಇತಿ ಸಞ್ಚಿತೇ ಮಲೇ ಸತಿ ಅಲ್ಪಬಲೋ ವರ್ಚಃಸಞ್ಚಯಪ್ರವರ್ತನಾಕ್ಷಮ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ತೈರಾವೃತ ಇತಿ ಪದಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ವಾತಾದಿಷು ಪಞ್ಚಸು ಯೋಜನೀಯಮ್| ಅಭಿಭವಾದಪೀತಿ ವಾತಾದಿನಾಽಽವೃತಮಾರ್ಗತ್ವಾನ್ನ ಯಾತಿ; ತಥಾ ತೇನ ವಾತಾದಿನೋಲ್ಬಣೇನಾಭಿಭೂತಗುಣತ್ವಾಚ್ಚ ನ ಆಯಾತಿ| ಅನಾವೃತತ್ವಾದಿತಿ ಅನ್ನೇನೋರ್ಧ್ವಮಾರ್ಗಸ್ಯಾಪಿಹಿತತ್ವಾತ್| ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮಿತಿ ಯಥಾಕ್ರಮಂ ವಾತಾದ್ಯಾವೃತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಮಙ್ಗಮರ್ದಾದಿ| ವೇಷ್ಟನೈರಿತಿ ಪಾರ್ಶ್ವವೇಷ್ಟನೈರೇವ| ಏತೇ ಚ ಸ್ತಮ್ಭಾದಯೋ ವಾತಾವೃತಸ್ನೇಹಮಹಿಮ್ನೈವ ಜಾಯನ್ತೇ, ತೇನ ಸ್ನೇಹಪ್ರಯೋಗಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ನ ಭವನ್ತ್ಯೇವ||೨೬-೨೮||
Adhikarana 10 (29-31) · Śloka 31
ಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಲವಣೋಷ್ಣೈಸ್ತಂ ರಾಸ್ನಾಪೀತದ್ರುತೈಲಿಕೈಃ | ಸೌವೀರಕಸುರಾಕೋಲಕುಲತ್ಥಯವಸಾಧಿತೈಃ||೨೯|| ನಿರೂಹೈರ್ನಿರ್ಹರೇತ್ ಸಮ್ಯಕ್ ಸಮೂತ್ರೈಃ ಪಾಞ್ಚಮೂಲಿಕೈಃ| ತಾಭ್ಯಾಮೇವ ಚ ತೈಲಾಭ್ಯಾಂ ಸಾಯಂ ಭುಕ್ತೇಽನುವಾಸಯೇತ್||೩೦|| ದಾಹರಾಗತೃಷಾಮೋಹತಮಕಜ್ವರದೂಷಣೈಃ| ವಿದ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತಾವೃತಂ ಸ್ವಾದುತಿಕ್ತೈಸ್ತಂ ಬಸ್ತಿಭಿರ್ಹರೇತ್||೩೧||
स्निग्धाम्ललवणोष्णैस्तं रास्नापीतद्रुतैलिकैः | सौवीरकसुराकोलकुलत्थयवसाधितैः||२९|| निरूहैर्निर्हरेत् सम्यक् समूत्रैः पाञ्चमूलिकैः| ताभ्यामेव च तैलाभ्यां सायं भुक्तेऽनुवासयेत्||३०|| दाहरागतृषामोहतमकज्वरदूषणैः| विद्यात् पित्तावृतं स्वादुतिक्तैस्तं बस्तिभिर्हरेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
ರಾಸ್ನಾತೈಲಂ “ರಾಸ್ನಾಸಹಸ್ರನಿರ್ಯೂಹೇ” (ಚಿ.ಅ.೨೮) ಇತ್ಯಾದಿನಾ ವಿಹಿತಂ ವಾತವ್ಯಾಧಾವುಕ್ತಮ್| ಪೀತದ್ರುತೈಲಂ ಚ ಪೀತದ್ರು-ಸೌವೀರಕಾದಿದ್ರವೇಣ ಸಾಧ್ಯಮಿತಿ ಬ್ರುವತೇ| ತಾಭ್ಯಾಮಿತಿ ರಾಸ್ನಾಪೀತದ್ರುತೈಲಾಭ್ಯಾಮ್||೨೯-೩೧||
Adhikarana 11 (32-33) · Śloka 33
ತನ್ದ್ರಾಶೀತಜ್ವರಾಲಸ್ಯಪ್ರಸೇಕಾರುಚಿಗೌರವೈಃ| ಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾಗ್ಲಾನಿಭಿರ್ವಿದ್ಯಾಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಸ್ನೇಹಮಾವೃತಮ್||೩೨|| ಕಷಾಯಕಟುತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣೈಃ ಸುರಾಮೂತ್ರೋಪಸಾಧಿತೈಃ| ಫಲತೈಲಯುತೈಃ ಸಾಮ್ಲೈರ್ಬಸ್ತಿಭಿಸ್ತಂ ವಿನಿರ್ಹರೇತ್||೩೩||
तन्द्राशीतज्वरालस्यप्रसेकारुचिगौरवैः| सम्मूर्च्छाग्लानिभिर्विद्याच्छ्लेष्मणा स्नेहमावृतम्||३२|| कषायकटुतीक्ष्णोष्णैः सुरामूत्रोपसाधितैः| फलतैलयुतैः साम्लैर्बस्तिभिस्तं विनिर्हरेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
ಫಲತೈಲಂ ಪೂರ್ವವ್ಯಾಹೃತಮೇವ ಜ್ಞೇಯಮ್||೩೨-೩೩||
Adhikarana 12 (34-35) · Śloka 35
ಛರ್ದಿಮೂರ್ಚ್ಛಾರುಚಿಗ್ಲಾನಿಶೂಲನಿದ್ರಾಙ್ಗಮರ್ದನೈಃ | ಆಮಲಿಙ್ಗೈಃ ಸದಾಹೈಸ್ತಂ ವಿದ್ಯಾದತ್ಯಶನಾವೃತಮ್||೩೪|| ಕಟೂನಾಂ ಲವಣಾನಾಂ ಚ ಕ್ವಾಥೈಶ್ಚೂರ್ಣೈಶ್ಚ ಪಾಚನಮ್| ವಿರೇಕೋ ಮೃದುರತ್ರಾಮವಿಹಿತಾ ಚ ಕ್ರಿಯಾ ಹಿತಾ||೩೫||
छर्दिमूर्च्छारुचिग्लानिशूलनिद्राङ्गमर्दनैः | आमलिङ्गैः सदाहैस्तं विद्यादत्यशनावृतम्||३४|| कटूनां लवणानां च क्वाथैश्चूर्णैश्च पाचनम्| विरेको मृदुरत्रामविहिता च क्रिया हिता||३५||
🔊 Audio coming soon
ಆಮಲಿಙ್ಗೈರಿತಿ ಆಮಲಕ್ಷಣೈರಾಲಸ್ಯಾದಿಭಿಃ| ಆಮವಿಹಿತಾ ಕ್ರಿಯೇತಿ “ಆಮಂ ಪ್ರದುಷ್ಟಮನ್ನಾಭಿಭೂತಂ ಪುನರುಲ್ಲಿಖೇತ್” (ವಿ.ಅ.೨) ಇತ್ಯಾದಿನಾ ವಿಹಿತಾಽನುಸರ್ತವ್ಯಾ||೩೪-೩೫||
Adhikarana 13 (36-37) · Śloka 37
ವಿಣ್ಮೂತ್ರಾನಿಲಸಙ್ಗಾರ್ತಿಗುರುತ್ವಾಧ್ಮಾನಹೃದ್ಗ್ರಹೈಃ| ಸ್ನೇಹಂ ವಿಡಾವೃತಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೈಃ ಸವರ್ತಿಭಿಃ||೩೬|| ಶ್ಯಾಮಾಬಿಲ್ವಾದಿಸಿದ್ಧೈಶ್ಚ ನಿರೂಹೈಃ ಸಾನುವಾಸನೈಃ| ನಿರ್ಹರೇದ್ವಿಧಿನಾ ಸಮ್ಯಗುದಾವರ್ತಹರೇಣ ಚ||೩೭||
विण्मूत्रानिलसङ्गार्तिगुरुत्वाध्मानहृद्ग्रहैः| स्नेहं विडावृतं ज्ञात्वा स्नेहस्वेदैः सवर्तिभिः||३६|| श्यामाबिल्वादिसिद्धैश्च निरूहैः सानुवासनैः| निर्हरेद्विधिना सम्यगुदावर्तहरेण च||३७||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ನೇಹಂ ವಿಡಾವೃತಮಿತ್ಯಾದೌ ವರ್ತಿಭಿರಿತಿ ಫಲವರ್ತಿಭಿಃ, ಕೇಚಿತ್ತು ‘ಬಸ್ತಿಭಿಃ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ| ಶ್ಯಾಮಾಬಿಲ್ವಾದೀನಿ ಚ ಶ್ಯಾಮಾ ಚ ಬಿಲ್ವಾದೀನಿ ದಶಮೂಲಾನಿ ಚ ಶ್ಯಾಮಾಬಿಲ್ವಾದೀನಿ; ಕಿಂವಾ, ಶ್ಯಾಮಾದೀನ್ಯಪ್ಯತ್ರ ಕಲ್ಪೋಕ್ತಾನಿ ನವ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ; ತೈರ್ನಿರೂಹಸ್ಯ ತಥಾಽನುವಾಸನಸ್ಯ ಚ ಸಾಧನಮಿಹ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಉದಾವರ್ತಹರೇಣೇತಿ ತ್ರಿಮರ್ಮೀಯೋಕ್ತೋದಾವರ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತೇನ||೩೬-೩೭||
Adhikarana 14 (38-40) · Śloka 40
ಅಭುಕ್ತೇ ಶೂನ್ಯಪಾಯೌ ವಾ ವೇಗಾತ್ ಸ್ನೇಹೋಽತಿಪೀಡಿತಃ| ಧಾವತ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ತತಃ ಕಣ್ಠಾದೂರ್ಧ್ವೇಭ್ಯಃ ಖೇಭ್ಯ ಏತ್ಯಪಿ||೩೮|| ಮೂತ್ರಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಸಿದ್ಧೋ ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥವಾನ್| ತತ್ಸಿದ್ಧತೈಲ ಇಷ್ಟೋಽತ್ರ ನಿರೂಹಃ ಸಾನುವಾಸನಃ||೩೯|| ಕಣ್ಠಾದಾಗಚ್ಛತಃ ಸ್ತಮ್ಭಕಣ್ಠಗ್ರಹವಿರೇಚನೈಃ| ಛರ್ದಿಘ್ನೀಭಿಃ ಕ್ರಿಯಾಭಿಶ್ಚ ತಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಂ ನಿವರ್ತನಮ್||೪೦||
अभुक्ते शून्यपायौ वा वेगात् स्नेहोऽतिपीडितः| धावत्यूर्ध्वं ततः कण्ठादूर्ध्वेभ्यः खेभ्य एत्यपि||३८|| मूत्रश्यामात्रिवृत्सिद्धो यवकोलकुलत्थवान्| तत्सिद्धतैल इष्टोऽत्र निरूहः सानुवासनः||३९|| कण्ठादागच्छतः स्तम्भकण्ठग्रहविरेचनैः| छर्दिघ्नीभिः क्रियाभिश्च तस्य कार्यं निवर्तनम्||४०||
🔊 Audio coming soon
ಅಭುಕ್ತೇ ಇತ್ಯಾದಿಹೇತುತ್ರಯಂ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತೇರೂರ್ಧ್ವಗಮನಕಾರಣಂ ಜ್ಞೇಯಂ; ಪೂರ್ವಂ ಚ ಯದ್ಯಪ್ಯಭೋಜನದಾನಮೇವ ಕಾರಣಂ ಪ್ರತಿಶ್ರುತಂ, ತಥಾಽಪ್ಯೇಕಕಾರ್ಯತಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸಾಮಾನ್ಯಾಚ್ಚ ಶೂನ್ಯಪಾಯುತ್ವಾತಿಪೀಡನೇ ಅಪ್ಯತ್ರ ಹೇತುತ್ವೇನೋಕ್ತೇ; ಶೂನ್ಯಪಾಯುತ್ವಂ ಚಾಧೋನಿರೋಧಾಕರ್ತೃತಯಾ ಸ್ನೇಹಮೂರ್ಧ್ವಂ ನಯತಿ| ಊರ್ಧ್ವೇಭ್ಯಃ ಖೇಭ್ಯ ಇತಿ ಮುಖನಾಸಾದಿಭ್ಯಃ| ಏತೀತಿ ನಿರ್ಗಚ್ಛತಿ| ಅಪಿಶಬ್ದಾನ್ಮುಖಾದಿನಿರ್ಗಮನಸ್ಯ ಕಾದಾಚಿತ್ಕತ್ವಂ ದರ್ಶಯತಿ| ತತ್ಸಿದ್ಧತೈಲ ಇತಿ ಮೂತ್ರಶ್ಯಾಮಾದಿಸಾಧಿತತೈಲೇನ ಯುಕ್ತಃ| ಸಾನುವಾಸನ ಇತಿ ತತ್ಸಿದ್ಧತೈಲೇನ ಚಾನುವಾಸನಂ ದೇಯಮ್| ಆಗಚ್ಛತ ಇತಿ ಆಗಮನಸಮಯ ಏವ ಸ್ತಮ್ಭಾದಿ ಕರ್ತವ್ಯಮ್| ಸ್ತಮ್ಭಃ ವ್ಯಜನಶೀತಜಲಸೇಕಾದಿನಾ; ಕಣ್ಠಗ್ರಹಃ ಊರ್ಧ್ವಗಮನಪ್ರತಿಷೇಧಾರ್ಥಂ ಕಣ್ಠಪೀಡನಮ್| ಛರ್ದಿಘ್ನೀಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ಛರ್ದಿಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ “ಮನೋಽಭಿಘಾತೇ ತು ಮನೋಽನುಕೂಲಾಃ” ಇತ್ಯಾದಿನಾ “ಸುಖ ಏವ ಜೇತುಮ್” (ಚಿ.ಅ.೨೦) ಇತ್ಯನ್ತೇನೋಕ್ತಾ ಇಹಾಭಿಪ್ರೇತಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ||೩೮-೪೦||
Adhikarana 15 (41) · Śloka 41
ಯಸ್ಯ ನೋಪದ್ರವಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿರನಿಃಸೃತಃ| ಸರ್ವೇಽಲ್ಪೋ ವಾಽಽವೃತೋ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದುಪೇಕ್ಷ್ಯಃ ಸ ವಿಜಾನತಾ||೪೧||
यस्य नोपद्रवं कुर्यात् स्नेहबस्तिरनिःसृतः| सर्वेऽल्पो वाऽऽवृतो रौक्ष्यादुपेक्ष्यः स विजानता||४१||
🔊 Audio coming soon
ವಾತಾದ್ಯಾವೃತಸ್ನೇಹಪ್ರವರ್ತನಮಭಿಧಾಯ ಅಪ್ರವರ್ತನೀಯಸ್ನೇಹಮಾಹ- ಯಸ್ಯ ನೋಪದ್ರವಮಿತ್ಯಾದಿ| ನೋಪದ್ರವಂ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ಅನಿಃಸೃತೋಽಪಿ ಸ್ತಮ್ಭರುಗಾದೀನೂರ್ಧ್ವೋಕ್ತಾನ್ನ ಕುರ್ಯಾತ್| ಅಲ್ಪೋ ವಾಽಽವೃತ ಇತಿ ಸ್ತೋಕನಿಃಸೃತಃ, ಸ್ತೋಕಶ್ಚ ವೃತಃ| ವೃತಸ್ಯಾಪಿ ಸ್ತಮ್ಭಾದ್ಯುಪದ್ರವಾಕರಣೇ ಹೇತುಮಾಹ- ರೌಕ್ಷ್ಯಾದಿತಿ| ತದಾಽತ್ಯರ್ಥರೂಕ್ಷತಯಾ ಶರೀರಸ್ಯ ತಿಷ್ಠನ್ನಪಿ ಸ್ನೇಹೋ ನ ವ್ಯಾಪದಮಾವಹತೀತ್ಯರ್ಥಃ; ಉಪೇಕ್ಷ್ಯ ಇತಿ ನ ತತ್ರ ಯಥೋಕ್ತವಾತಾವೃತಸ್ನೇಹಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕರ್ತವ್ಯೇತ್ಯರ್ಥಃ; ಅನ್ಯತ್ರಾಪ್ಯುಕ್ತಮ್- “ಅಹೋರಾತ್ರಾದಪಿ ಸ್ನೇಹಃ ಪ್ರತ್ಯಾಗಚ್ಛನ್ನ ದೂಷ್ಯತಿ| ಕುರ್ಯಾದ್ಬಸ್ತಿಗುಣಾಂಶ್ಚಾಪಿ ಜೀರ್ಣಸ್ತ್ವಲ್ಪಗುಣೋ ಭವೇತ್” (ಸು.ಚಿ.ಅ.೩೭) ಇತಿ||೪೧||
Adhikarana 16 (42-45) · Śloka 45
ಯುಕ್ತಸ್ನೇಹಂ ದ್ರವೋಷ್ಣಂ ಚ ಲಘುಪಥ್ಯೋಪಸೇವನಮ್| ಭುಕ್ತವಾನ್ ಮಾತ್ರಯಾ ಭೋಜ್ಯಮನುವಾಸ್ಯಸ್ತ್ರ್ಯಹಾತ್ತ್ರ್ಯಹಾತ್||೪೨|| ಧಾನ್ಯನಾಗರಸಿದ್ಧಂ ಹಿ ತೋಯಂ ದದ್ಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ| ವ್ಯುಷಿತಾಯ ನಿಶಾಂ ಕಲ್ಯಮುಷ್ಣಂ ವಾ ಕೇವಲಂ ಜಲಮ್||೪೩|| ಸ್ನೇಹಾಜೀರ್ಣಂ ಜರಯತಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ತದ್ಭಿನತ್ತಿ ಚ| ಮಾರುತಸ್ಯಾನುಲೋಮ್ಯಂ ಚ ಕುರ್ಯಾದುಷ್ಣೋದಕಂ ನೃಣಾಮ್||೪೪|| ವಮನೇ ಚ ವಿರೇಕೇ ಚ ನಿರೂಹೇ ಸಾನುವಾಸನೇ| ತಸ್ಮಾದುಷ್ಣೋದಕಂ ದೇಯಂ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋಪಶಾನ್ತಯೇ||೪೫||
युक्तस्नेहं द्रवोष्णं च लघुपथ्योपसेवनम्| भुक्तवान् मात्रया भोज्यमनुवास्यस्त्र्यहात्त्र्यहात्||४२|| धान्यनागरसिद्धं हि तोयं दद्याद्विचक्षणः| व्युषिताय निशां कल्यमुष्णं वा केवलं जलम्||४३|| स्नेहाजीर्णं जरयति श्लेष्माणं तद्भिनत्ति च| मारुतस्यानुलोम्यं च कुर्यादुष्णोदकं नृणाम्||४४|| वमने च विरेके च निरूहे सानुवासने| तस्मादुष्णोदकं देयं वातश्लेष्मोपशान्तये||४५||
🔊 Audio coming soon
ಉತ್ಪನ್ನವ್ಯಾಪತ್ಪ್ರತೀಕಾರಮಭಿಧಾಯಾವ್ಯಾಪನ್ನಾನುವಾಸನಾನುಗುಣಂ ಭೋಜನಮಾಹ- ಯುಕ್ತಸ್ನೇಹಮಿತ್ಯಾದಿ| ಯುಕ್ತಸ್ನೇಹಮಿತಿ ಅವ್ಯಾಪನ್ನಸ್ನೇಹಮಿತಿ ಭಾವಃ| ಉಪಸೇವನಂ ಭೋಜನಮ್| ತ್ರ್ಯಹಾದಿತಿ ವಿಧಾನಂ ಪ್ರಾಯಿಕಮ್| ಧಾನ್ಯೇತ್ಯಾದೌ ಷಡಙ್ಗವಿಧಿನಾ ತೋಯಂ ಸಾಧನೀಯಮ್| ಕಲ್ಯಮಿತಿ ಪ್ರಭಾತೇ| ಸ್ನೇಹಾಜೀರ್ಣಮಿತಿ ಸ್ನೇಹಸ್ಯಾಜೀರ್ಣಂ ಕೋಷ್ಠೋಪಲೇಪಕಮಂಶಮ್||೪೨-೪೫||
Adhikarana 17 (46-47) · Śloka 47
ರೂಕ್ಷನಿತ್ಯಸ್ತು ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿರ್ವ್ಯಾಯಾಮೀ ಮಾರುತಾಮಯೀ| ವಙ್ಕ್ಷಣಶ್ರೋಣ್ಯುದಾವೃತ್ತವಾತಾಶ್ಚಾರ್ಹಾ ದಿನೇ ದಿನೇ||೪೬|| ಏಷಾಂ ಚಾಶು ಜರಾಂ ಸ್ನೇಹೋ ಯಾತ್ಯಮ್ಬು ಸಿಕತಾಸ್ವಿವ| ಅತೋಽನ್ಯೇಷಾಂ ತ್ರ್ಯಹಾತ್ಪ್ರಾಯಃ ಸ್ನೇಹಂ ಪಚತಿ ಪಾವಕಃ||೪೭||
रूक्षनित्यस्तु दीप्ताग्निर्व्यायामी मारुतामयी| वङ्क्षणश्रोण्युदावृत्तवाताश्चार्हा दिने दिने||४६|| एषां चाशु जरां स्नेहो यात्यम्बु सिकतास्विव| अतोऽन्येषां त्र्यहात्प्रायः स्नेहं पचति पावकः||४७||
🔊 Audio coming soon
ಪ್ರತ್ಯಹಾನುವಾಸನೀಯಾನಾಹ- ರೂಕ್ಷನಿತ್ಯಸ್ತ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ವಙ್ಕ್ಷಣಶ್ರೋಣಿಗತಶ್ಚ ತಥೋದಾವೃತ್ತಶ್ಚ ವಾತೋ ಯೇಷಾಂ ತೇ ವಙ್ಕ್ಷಣಶ್ರೋಣ್ಯುದಾವೃತ್ತವಾತಾಃ| ಅರ್ಹಾ ಇತಿ ಅನುವಾಸನಾರ್ಹಾಃ| ಉಕ್ತಂ ಚಾನ್ಯತ್ರ- “ರೂಕ್ಷಸ್ಯ ಬಹುವಾತಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಂ ದಿನೇ ದಿನೇ| ದದ್ಯಾದ್ವೈದ್ಯಸ್ತತೋಽನ್ಯೇಷಾಮಗ್ನ್ಯಾಬಾಧಭಯಾತ್ತ್ರ್ಯಹಾತ್” (ಸು.ಚಿ.ಅ.೩೭) ಇತಿ| ಪ್ರತ್ಯಹದಾನತ್ರ್ಯಹದಾನೋಪಪತ್ತಿಮಾಹ- ಏಷಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ತ್ರ್ಯಹಾತ್ ಸ್ನೇಹಂ ಪಚತೀತಿ ಪಕ್ವಾಶಯೋಪಲೇಪಕಂ ಸ್ನೇಹಂ ಬಹಿರ್ನಿಃಸೃತೇನೋಷ್ಮಣಾ ಪಚತಿ; ಯದ್ಯಪ್ಯತ್ರಾಗ್ನಿನೋರ್ಧ್ವಸ್ಥಿತೇನ ತಾದೃಶಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ, ತಥಾಽಪಿ ಜಾಠರಸ್ಯೈವ ವಿಮಿಶ್ರಿತೈರವಯವೈಸ್ತತ್ಪಾಕೋ ವಕ್ತವ್ಯಃ| ಪ್ರಾಯಃಶಬ್ದೇನ ಪಞ್ಚಾಹಪಾಕಮಪಿ ದರ್ಶಯತಿ, ತೇನ ಪಞ್ಚಾಹದಾನಮಪ್ಯನುವಾಸನೇ ಮನ್ದಾಗ್ನಿಂ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಗುಕ್ತಂ ಜ್ಞೇಯಮ್, ಉಕ್ತಂ ಹಿ- “ಪರತಸ್ತ್ರ್ಯಹೇ ವಾ ದ್ವ್ಯಹೇಽನುವಾಸ್ಯೋಽಹನಿ ಪಞ್ಚಮೇ ವಾ” (ಸಿ.ಅ.೧೦) ಇತಿ||೪೬-೪೭||
Adhikarana 18 (48-49) · Śloka 49
ನ ತ್ವಾಮಂ ಪ್ರಣಯೇತ್ ಸ್ನೇಹಂ ಸ ಹ್ಯಭಿಷ್ಯನ್ದಯೇದ್ಗುದಮ್| ಸಾವಶೇಷಂ ಚ ಕುರ್ವೀತ ವಾಯುಃ ಶೇಷೇ ಹಿ ತಿಷ್ಠತಿ||೪೮|| ನ ಚೈವ ಗುದಕಣ್ಠಾಭ್ಯಾಂ ದದ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹಮನನ್ತರಮ್| ಉಭಯಸ್ಮಾತ್ ಸಮಂ ಗಚ್ಛನ್ ವಾತಮಗ್ನಿಂ ಚ ದೂಷಯೇತ್||೪೯||
न त्वामं प्रणयेत् स्नेहं स ह्यभिष्यन्दयेद्गुदम्| सावशेषं च कुर्वीत वायुः शेषे हि तिष्ठति||४८|| न चैव गुदकण्ठाभ्यां दद्यात् स्नेहमनन्तरम्| उभयस्मात् समं गच्छन् वातमग्निं च दूषयेत्||४९||
🔊 Audio coming soon
ಆಮಮಿತಿ ಅಪಕ್ವಮ್| ಪ್ರಣಯೇದಿತಿ ಅನುವಾಸನಂ ದದ್ಯಾತ್| ಸಾವಶೇಷಂ ಕುರ್ವೀತೇತಿ ನ ನಿಃಶೇಷಂ ದದ್ಯಾತ್| ಗುದಕಣ್ಠಾಭ್ಯಾಮಿತಿ ಅನುವಾಸನಪಾನಾಭ್ಯಾಮ್| ಅನನ್ತರಮಿತಿ ಏಕಕಾಲಮ್| ವಾತಮಗ್ನಿಂ ಚ ದೂಷಯೇದಿತಿ ಅತ್ರ ವಾತದೂಷಣಮಜೀರ್ಣಜನಕತಯಾ ವಾತಾವರಣಾಚ್ಚ ಜ್ಞೇಯಮ್||೪೮-೪೯||
Adhikarana 19 (50-51) · Śloka 51
ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಂ ನಿರೂಹಂ ವಾ ನೈಕಮೇವಾತಿಶೀಲಯೇತ್| ಉತ್ಕ್ಲೇಶಾಗ್ನಿವಧೌ ಸ್ನೇಹಾನ್ನಿರೂಹಾತ್ ಪವನಾದ್ಭಯಮ್||೫೦|| ತಸ್ಮಾನ್ನಿರೂಢಃ ಸಂಸ್ನೇಹ್ಯೋ ನಿರೂಹ್ಯಶ್ಚಾನುವಾಸಿತಃ| ಸ್ನೇಹಶೋಧನಯುಕ್ತ್ಯೈವಂ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ತ್ರಿದೋಷನುತ್||೫೧||
स्नेहबस्तिं निरूहं वा नैकमेवातिशीलयेत्| उत्क्लेशाग्निवधौ स्नेहान्निरूहात् पवनाद्भयम्||५०|| तस्मान्निरूढः संस्नेह्यो निरूह्यश्चानुवासितः| स्नेहशोधनयुक्त्यैवं बस्तिकर्म त्रिदोषनुत्||५१||
🔊 Audio coming soon
ನಿರೂಹಾನುವಾಸನಯೋಃ ಪರಸ್ಪರಾವ್ಯವಧಾನದಾನೇ ದೋಷಮಾಹ- ಸ್ನೇಹವಸ್ತಿಂ ನಿರೂಹಂ ವೇತ್ಯಾದಿ| ಏಕಮೇವಿತಿ ಪರಸ್ಪರಾನನ್ತರಿತಮ್| ಉತ್ಕ್ಲೇಶಃ ಕಫಪಿತ್ತೋತ್ಕ್ಲೇಶಃ| ನಿರೂಹಾತ್ ಪವನಾದ್ಭಯಮಿತಿ ನಿರನ್ತರನಿರೂಹೇಣ ಶರೀರಸ್ಯ ಶೋಧನಾತಿಯೋಗಾತ್ ಪವನಾದ್ಭಯಂ ಭವತಿ| ನಿರೂಢಃ ಸಂಸ್ನೇಹ್ಯ ಇತಿ ನಿರೂಹೇಣ ಸ್ರೋತಃಸು ಶೋಧಿತೇಷು ಕಫಪಿತ್ತಜಯೇ ಕೃತೇ ಸ್ನೇಹವಸ್ತಿರಭ್ಯಸ್ಯಃ; ತಥಾಽನುವಾಸಿತಶ್ಚ ಸಮ್ಯಗನುವಾಸನೇನ ಹಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸನ್ನಿರೂಹ್ಯ ಏವ| ಏವಂ ಪ್ರಯುಜ್ಯಮಾನಸ್ನೇಹನಿರೂಹಯೋಸ್ತ್ರಿದೋಷಹನ್ತೃತ್ವಂ ಸ್ನೇಹೇನ ವಾತಜಯಾನ್ನಿರೂಹೇಣ ಕಫಪಿತ್ತಜಯಾದ್ಭವತೀತ್ಯಾಹ- ಸ್ನೇಹಶೋಧನೇತ್ಯಾದಿ| ಶೋಧನಮಿಹ ನಿರೂಹೋಽಭಿಪ್ರೇತಃ||೫೦-೫೧||
Adhikarana 20 (52-54) · Śloka 54
ಕರ್ಮವ್ಯಾಯಾಮಭಾರಾಧ್ವಯಾ(ಪಾ)ನಸ್ತ್ರೀಕರ್ಷಿತೇಷು ಚ| ದುರ್ಬಲೇ ವಾತಭಗ್ನೇ ಚ ಮಾತ್ರಾಬಸ್ತಿಃ ಸದಾ ಮತಃ||೫೨|| ಯಥೇಷ್ಟಾಹಾರಚೇಷ್ಟಸ್ಯ ಸರ್ವಕಾಲಂ ನಿರತ್ಯಯಃ| ಹ್ರಸ್ವಾಯಾಃ ಸ್ನೇಹಮಾತ್ರಾಯಾ ಮಾತ್ರಾಬಸ್ತಿಃ ಸಮೋ ಭವೇತ್||೫೩|| ಬಲ್ಯಂ ಸುಖೋಪಚರ್ಯಂ ಚ ಸುಖಂ ಸೃಷ್ಟಪುರೀಷಕೃತ್| ಸ್ನೇಹಮಾತ್ರಾವಿಧಾನಂ ಹಿ ಬೃಂಹಣಂ ವಾತರೋಗನುತ್||೫೪||
कर्मव्यायामभाराध्वया(पा)नस्त्रीकर्षितेषु च| दुर्बले वातभग्ने च मात्राबस्तिः सदा मतः||५२|| यथेष्टाहारचेष्टस्य सर्वकालं निरत्ययः| ह्रस्वायाः स्नेहमात्राया मात्राबस्तिः समो भवेत्||५३|| बल्यं सुखोपचर्यं च सुखं सृष्टपुरीषकृत्| स्नेहमात्राविधानं हि बृंहणं वातरोगनुत्||५४||
🔊 Audio coming soon
ಅನುವಾಸನವಿಶೇಷಸ್ಯ ಮಾತ್ರಾಬಸ್ತೇರ್ವಿಷಯಂ ಪ್ರಮಾಣಂ ಗುಣಾಂಶ್ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮಾಹ- ಕರ್ಮೇತ್ಯಾದಿ| ಕರ್ಮಾತ್ರ ಕನ್ದುಕಚಾಲನಾದಿ , ವ್ಯಾಯಾಮಃ ಧನುರಾಕರ್ಷಣಾದಿಃ| ವಾತಭಗ್ನೇ ವಾತೇನ ಪೀಡಿತೇ| ಸದೇತಿ ಪ್ರತ್ಯಹಮ್| ಹ್ರಸ್ವಾಯಾ ಇತಿ ಅರ್ಧಾಹಃಪರಿಣಮನೀಯಾಯಾಃ; ಉಕ್ತಂ ಹಿ- “ಅಹೋರಾತ್ರಮಹಃ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ದಿನಾರ್ಧಂ ಚ ಪ್ರತೀಕ್ಷತೇ| ಉತ್ತಮಾ ಮಧ್ಯಮಾ ಹ್ರಸ್ವಾ ಸ್ನೇಹಮಾತ್ರಾ ಜರಾಂ ಪ್ರತಿ” (ಸೂ.ಅ.೧೩) ಇತಿ| ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇ ಸ್ನೇಹಮಾತ್ರಾತ್ರಯಂ ಪ್ರಮಾಣೈರೇವೋಕ್ತಂ; ಯಥಾ- “ಷಟ್ಪಲೀ ತು ಭವೇಜ್ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ, ಮಧ್ಯಮಾ ತ್ರಿಪಲೀ ಭವೇತ್| ಕನೀಯಸೀ ಸಾರ್ಧಪಲಾ ತ್ರಿಧಾ ಮಾತ್ರಾಽನುವಾಸನೇ” ಇತಿ| ಸುಶ್ರುತೇನಾಪಿ ಬಸ್ತಿಪ್ರಮಾಣಮುಕ್ತಂ; ಯಥಾ ಅನುವಾಸನೇ- “ತಸ್ಯಾಪಿ ವಿಕಲ್ಪೋಽರ್ಧಾರ್ಧಮಾತ್ರಾವಕೃಷ್ಟೋಽಪರಿಹಾರ್ಯೋ ಮಾತ್ರಾಬಸ್ತಿಃ” (ಸು.ಚಿ.ಅ.೩೫) ಇತಿ| ಅನೇನ ಚ ಸಾರ್ಧಪಲಮಾನೋ ಮಾತ್ರಾಬಸ್ತಿರುಕ್ತೋ ಭವತಿ; ತತ್ರ ಹಿ ಷಟ್ಪಲಃ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿರುಕ್ತಃ, ಅನುವಾಸನಂ ತು ತ್ರಿಪಲಮ್| ಸುಖೋಪಚರ್ಯಮಿತಿ ಚೇಷ್ಟಾಹಾರನಿಯಮಾಭಾವಾದೇವ||೫೨-೫೪||
Adhikarana 21 (55-56) · Śloka 56
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ವಾತಾದೀನಾಂ ಶಮಾಯೋಕ್ತಾಃ ಪ್ರವರಾಃ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಯಃ| ತೇಷಾಂ ಚಾಜ್ಞಪ್ರಯುಕ್ತಾನಾಂ ವ್ಯಾಪದಃ ಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಾಃ||೫೫|| ಪ್ರಾಗ್ಭೋಜ್ಯಂ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತೇರ್ಯದ್ ಧ್ರುವಂ ಯೇಽರ್ಹಾಸ್ತ್ರ್ಯಹಾಚ್ಚ ಯೇ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿವಿಧಿಶ್ಚೋಕ್ತೋ ಮಾತ್ರಾಬಸ್ತಿವಿಧಿಸ್ತಥಾ||೫೬||
तत्र श्लोकौ- वातादीनां शमायोक्ताः प्रवराः स्नेहबस्तयः| तेषां चाज्ञप्रयुक्तानां व्यापदः सचिकित्सिताः||५५|| प्राग्भोज्यं स्नेहबस्तेर्यद् ध्रुवं येऽर्हास्त्र्यहाच्च ये स्नेहबस्तिविधिश्चोक्तो मात्राबस्तिविधिस्तथा||५६||
🔊 Audio coming soon
ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ಭೋಜ್ಯಗ್ರಹಣೇನ ಧಾನ್ಯನಾಗರಜಲಾದ್ಯಪಿ ಸಙ್ಗ್ರಾಹ್ಯಮ್| ಧ್ರುವಂ ಯೇಽರ್ಹಾ ಇತಿ ಪ್ರತ್ಯಹಮನುವಾಸನೀಯಾಃ| ವಿಧಿಶ್ಚೋಕ್ತ ಇತಿ ‘ನ ತ್ವಾಮಂ ಪ್ರಣಯೇತ್’ ಇತ್ಯಾದಿಗ್ರನ್ಥೋಕ್ತೋಽರ್ಥಃ||೫೫-೫೬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇ ಸ್ನೇಹವ್ಯಾಪತ್ಸಿದ್ಧಿರ್ನಾಮ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने स्नेहव्यापत्सिद्धिर्नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಂ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇ ಸ್ನೇಹವ್ಯಾಪತ್ಸಿದ್ಧಿರ್ನಾಮ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪||