Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதஸ்த்ரிமர்மீயாஂ ஸித்திஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧||
இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
View original
अथातस्त्रिमर्मीयां सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
ப்ராஸதயோகீயாநந்தரஂ த்ரிமர்மீயா ஸித்திருச்யதே, த்ரிமர்மஜரோகாஶ்ரயிவ்யாபதாஂ பஸ்திரூபசிகித்ஸோபதர்ஶநார்தஂ; வ்யாபத்ப்ரதீகாராநந்தரஂ பஸ்திப்ரயோகாதிகாரஶ்ச பூர்வாத்யாயாதநுவர்ததே ; கிஂவா, பஸ்திவ்யாபச்சிகித்ஸா பூர்வாத்யாயாதிகதா, பஸ்திவ்யாபாதாச்ச த்ரிமர்மஜா அபி ரோகா பவந்தி, தேந தேஷாஂ ஜ்ஞாநபூர்வகசிகித்ஸோபதர்ஶநார்தஂ த்ரிமர்மீயஸித்திருச்யதே| ஏததத்யாயவக்தவ்யாஶ்ச கதாஸ்த்ரிமர்மீயசிகித்ஸிதேऽத்யாயவிஸ்தரபயாந்நோக்தாஃ, த இஹ ப்ரதிபாத்யந்தே| அத்ராபி மர்மஶப்தேந மர்மகதா கதா உச்யந்தே, தாநதிகதா ஸித்திஸ்த்ரிமர்மீயஸித்திஃ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ஸப்தோத்தரஂ மர்மஶதமஸ்மிஞ்சரீரே ஸ்கந்தஶாகாஸமாஶ்ரிதமக்நிவேஶ!|
தேஷாமந்யதமபீடாயாஂ ஸமதிகா பீடா பவதி, சேதநாநிபந்தவைஶேஷ்யாத்|
தத்ர ஶாகாஶ்ரிதேப்யோ மர்மப்யஃ ஸ்கந்தாஶ்ரிதாநி கரீயாஂஸி, ஶாகாநாஂ ததாஶ்ரிதத்வாத்; ஸ்கந்தாஶ்ரிதேப்யோऽபி ஹத்வஸ்திஶிராஂஸி, தந்மூலத்வாச்சரீரஸ்ய||௩||
View original
सप्तोत्तरं मर्मशतमस्मिञ्छरीरे स्कन्धशाखासमाश्रितमग्निवेश!|
तेषामन्यतमपीडायां समधिका पीडा भवति, चेतनानिबन्धवैशेष्यात्|
तत्र शाखाश्रितेभ्यो मर्मभ्यः स्कन्धाश्रितानि गरीयांसि, शाखानां तदाश्रितत्वात्; स्कन्धाश्रितेभ्योऽपि हृद्वस्तिशिरांसि, तन्मूलत्वाच्छरीरस्य||३||
ஸப்தோத்தரஂ மர்மஶதமிதி ஶரீரஸங்க்யாபிஹிதஂ; தச்ச மாஂஸஸிராஸ்நாய்வஸ்திஸந்திஷு நிவிஷ்டம்| ஸ்கந்தஶப்தேநாநந்தராதிருச்யதே; ஶாகாஶப்தேந சேஹ ஶாகேவ ஶாகேதி கத்வா பாஹுத்வயஂ ஜங்காத்வயஂ சோச்யதே; நேஹ ஶாகாஶப்தேந ரக்தாதிதாதூநாஂ க்ரஹணஂ, ரக்தாதிதாதூநாஂ ஸ்கந்தேऽபி, வித்யமாநத்வாத்| தத்ர ஶாகாஶ்ரிதாநி சதுஶ்சத்வாரிஂஶந்மர்மாணி, ஶேஷஂ ஸ்கந்தாஶ்ரிதம்| யதுக்தஂ ஸுஶ்ருதே- “தேஷாமேகாதஶைகஸ்மிந் ஸக்தி பவந்தி, ஏதேநேதரஸக்தி பாஹூ ச வ்யாக்யாதௌ; உதரோரஸோர்த்வாதஶ, சதுர்தஶ பஷ்டே, க்ரீவாஂ ப்ரத்யூர்த்வஂ ஸப்தத்ரிஂஶத்” (ஸு.ஶா.அ.௬) இதி; ஏதேஷாஂ ச மர்மணாஂ ப்ரத்யேகஂ விபாக உக்தஃ ஸுஶ்ருதே ஏவ “தலஹதய” (ஸு.ஶா.அ.௬) இத்யாதிநா ப்ரபஞ்சதோऽநுஸரணீயஃ| ஸப்தோத்தரஶதமர்மணாமமர்மஶரீரதேஶவிலக்ஷணஂ தர்மமாஹ- தேஷாமித்யாதி| சேதநாநிபந்தவைஶேஷ்யாதிதி யஸ்மாந்மர்மஸு சேதநாதாதுர்விஶேஷேண நிபத்த இத்யர்தஃ; சேதநாநிபந்தஶ்ச மர்மஸ்வதஷ்டகத ஏவ மர்மபீடயா விஶேஷபீடாதர்ஶநாதுந்நீயதே| ஶாகாநாஂ ததாஶ்ரிதத்வாதிதி யஸ்மாச்சாகா அபி ஸ்கந்தாஶ்ரிதாஃ, தேந ஸ்கந்தாஶ்ரிதஶாகாஶ்ரிதேப்யஃ ஸாக்ஷாத் ஸ்கந்தாஶ்ரிதஂ மர்ம கரீயோ பவதீத்யர்தஃ; ஸ்கந்தாஶ்ரிதத்வஂ ச ஶாகாநாஂ ஸ்கந்தோபகாதேந ததுபகாதாத், ததா ஸ்கந்தநிஷ்பந்நேநைவ ரஸாதிநா தத்போஷணாத்; கிஞ்ச ஸ்கந்தாஶ்ரிதாந்யேவ மர்மாணி ஸத்யஃப்ராணஹராணி, ந ஶாகாஶ்ரயாணி; தேந ச ஸ்கந்தஸ்ய ப்ராதாந்யம்| யதுக்தஂ ஸுஶ்ருதே- “ஶங்காடகாந்யதிபதிஃ ஶங்கௌ கண்டஶிரோகுதம்| ஹதயஂ பஸ்திநாபீ ச க்நந்தி ஸத்யோ ஹதாநி வை” (ஸு.ஶா.அ.௬) இதி| ஹத்பஸ்திஶிராஂஸி கரீயாஂஸீதி ஸம்பந்தஃ| ஏதத்கரீயஸ்த்வே ஹேதுமாஹ- தந்மூலத்வாச்சரீரஸ்யேதி| தந்மூலத்வாதிதி ததாஶ்ரிதத்வாத், ததா ச ஹதயாஶ்ரிதத்வஂ ஶரீரஸ்ய ‘தத்ர ஹதயே தஶ தமந்யஃ’ இத்யாதிநா ‘நாப்யாமரா இவ’ இத்யந்தேந தர்ஶயிஷ்யதி| யத்யபி ச மர்மாந்தராண்யபி விஶேஷேண ப்ராணாஶ்ரயாண்யுக்தாநி; யதா ‘தஶைவாயதநாந்யாஹுஃ ப்ராணா யேஷு ப்ரதிஷ்டிதாஃ| ஶங்கௌ மர்மத்ரயஂ கண்டோ ரக்தஂ ஶுக்ரௌஜஸீ குதம்’ (ஸூ.அ.௨௯) இத்யநேந, ததாऽபி ஶங்காதீநி ந ஶரீராஶ்ரயபூதாநி யதா ஹதயாதீநி; தேந ப்ராணாயதநத்வே ஸமாநேऽப்யுக்தஶரீராஶ்ரயத்வவிஶேஷாதிஹ ஹதயாதீநாமேவ ப்ராதாந்யமுச்யதே; கிஞ்ச, ப்ராணாஶ்ரயத்வமபி யதா ஹதயாதீநாஂ ந ததா ஶங்காதீநாம்; உக்தஂ ஹி “ஸப்தோத்தரஂ மர்மஶதஂ யதுக்தஂ ஶரீரஸங்க்யாமதிகத்ய தேஷு| மர்மாணி பஸ்திஂ ஹதயஂ ஶிரஶ்ச ப்ரதாநபூதாந்யஷயோ வதந்தி|| ப்ராணாஶ்ரயாந் தாநபி பீடயந்தோ வாதாதயோऽஸூநபி பீடயந்தி” (ஸு.ஶா.அ.௬) இதி| அந்யே து ஶங்காதிப்ராணாஶ்ரயாணாஂ ஹதயாதிஷ்வேவ ஸாமீப்யாதந்தர்பாவஂ தர்ஶயந்தி, தச்சாமூலத்வாதுபேக்ஷிதம்||௩||
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
தத்ர ஹதயே தஶ தமந்யஃ ப்ராணாபாநௌ மநோ புத்திஶ்சேதநா மஹாபூதாநி ச நாப்யாமரா இவ ப்ரதிஷ்டிதாநி, ஶிரஸி இந்த்ரியாணி இந்த்ரியப்ராணவஹாநி ச ஸ்ரோதாஂஸி ஸூர்யமிவ கபஸ்தயஃ ஸஂஶ்ரிதாநி, பஸ்திஸ்து ஸ்தூலகுதமுஷ்கஸேவநீஶுக்ரமூத்ரவாஹிநீநாஂ நாடீ(லீ)நாஂ மத்யே மூத்ரதாரோऽம்புவஹாநாஂ ஸர்வஸ்ரோதஸாமுததிரிவாபகாநாஂ ப்ரதிஷ்டா , பஹுபிஶ்ச தந்மூலைர்மர்மஸஞ்ஜ்ஞகைஃ ஸ்ரோதோபிர்ககநமிவ திநகரகரைர்வ்யாப்தமிதஂ ஶரீரம்||௪||
தேஷாஂ த்ரயாணாமந்யதமஸ்யாபி பேதாதாஶ்வேவ ஶரீரபேதஃ ஸ்யாத், ஆஶ்ரயநாஶாதாஶ்ரிதஸ்யாபி விநாஶஃ; ததுபகாதாத்து கோரதரவ்யாதிப்ராதுர்பாவஃ; தஸ்மாதேதாநி விஶேஷேண ரக்ஷ்யாணி பாஹ்யாபிகாத்வாதாதிப்யஶ்ச||௫||
View original
तत्र हृदये दश धमन्यः प्राणापानौ मनो बुद्धिश्चेतना महाभूतानि च नाभ्यामरा इव प्रतिष्ठितानि, शिरसि इन्द्रियाणि इन्द्रियप्राणवहानि च स्रोतांसि सूर्यमिव गभस्तयः संश्रितानि, बस्तिस्तु स्थूलगुदमुष्कसेवनीशुक्रमूत्रवाहिनीनां नाडी(ली)नां मध्ये मूत्रधारोऽम्बुवहानां सर्वस्रोतसामुदधिरिवापगानां प्रतिष्ठा , बहुभिश्च तन्मूलैर्मर्मसञ्ज्ञकैः स्रोतोभिर्गगनमिव दिनकरकरैर्व्याप्तमिदं शरीरम्||४||
तेषां त्रयाणामन्यतमस्यापि भेदादाश्वेव शरीरभेदः स्यात्, आश्रयनाशादाश्रितस्यापि विनाशः; तदुपघातात्तु घोरतरव्याधिप्रादुर्भावः; तस्मादेतानि विशेषेण रक्ष्याणि बाह्याभिघाद्वातादिभ्यश्च||५||
தஶ தமந்ய இதி ஓஜோவஹா தஶ தமந்யஃ, “அர்தே தஶ மஹாமூலாஃ ஸமாஸக்தாஃ” (ஸூ.அ.௩௦) இத்யாதிநா அர்தேதஶமஹாமூலீயே ப்ரதிபாதிதாஃ| ப்ராணாபாநாவிதி உச்ச்வாஸநிஶ்வாஸௌ, கேசித்து ப்ராணாபாநௌ யதோக்தாவேவ வாதௌ ப்ராஹுஃ; தத்ராபாநோ யத்யபி மேட்ரஶ்ரோண்யாத்யாஶ்ரய ஏவேத்யாஹுஃ, ததாऽபி ஹதயாவ்யதிரிக்தாநுவிதாயித்வாத்ததயாஶ்ரித இத்யுச்யதே| மநஃ அந்தஃகரணம்| புத்திஃ மஹச்சப்தாபிலப்யா| சேதநா புத்திவத்திபேதஃ| மஹாபூதாநீதி ஆத்மஸம்பத்தாநி ஸூக்ஷ்மமஹாபூதாநி| ஏதத் ஸர்வஂ ஸாங்க்யதர்ஶநே வ்யவஸ்தாபிதஂ ஶாரீரே ச வ்யுத்பாதிதமநுஸரணீயம்| ப்ரதேஶாந்தரே சோக்தஂ- “ஷடங்கமங்கஂ விஜ்ஞாநமிந்த்ரியாண்யர்தபஞ்சகம்| ஆத்மா ச ஸகுணஶ்சேதஶ்சிந்த்யஂ ச ஹதி ஸஂஸ்திதம்” (ஸூ.அ.௩௦) இதி; தேऽர்தா ஏதச்ச்லோகோக்தாஃ, அதிகார்தாநாஂ ச ப்ரோக்தேஷ்வேவாவரோதோ வ்யாக்யேயஃ; கிஂவா இஹ ஶாஸ்த்ரோத்தாரேணாபிதாநம்| யதா ஹதயே தஶ தமந்யாதீந்யாஶ்ரிதாநி, தத்தஷ்டாந்தேந தர்ஶயதி- நாப்யாமரா இவ ப்ரதிஷ்டிதாநீதி; நாபிஃ சக்ரநாபிஃ, அராஃ சக்ரநேமிமத்யஸ்தகாஷ்டாநி, யதா- சக்ரநாப்யாஂ ஸம்பத்தா, அராஸ்ததுபகாதாதுபஹந்யந்தே, தந்மூலத்வேந தத்ஸம்பந்தா பவந்தி, ஏவஂ தமந்யாதயோऽபீத்யர்தஃ| ‘நாப்யாமபரா’ இதி வா பாடஃ, தேந கர்பநாப்யாமபரா இவேத்யர்தஃ (அரா இவ அபரேதி வ்யாக்யாநயந்தி)| ஏதேந ப்ரதேஶாந்தரவர்திநாமபி தமந்யாதீநாஂ ஹதயாஶ்ரிதத்வஂ ஸித்தமிதி பாவஃ| ஶிரஸ ஆஶ்ரயத்வமாஹ- ஶிரஸீத்யாதி| இந்த்ரியப்ராணவஹாநி ஸ்ரோதாஂஸி யத்யபி ப்ரதேஶாந்தரேऽபி பவந்தி , ததாऽபி ஶிரஸி விஶேஷேணைவைதாநி ப்ரபத்தாநீதி ஸூர்யமிவ கபஸ்தய இதி தஷ்டாந்தேந தர்ஶயதி| ஶிரஆஶ்ரயத்வஂ ச யதோக்தஸ்ரோதஸாஂ ததுபகாதேந விஶிஷ்டோபகாததர்ஶநாதுந்நீயதே| பஸ்தேஃ ஶரீராஶ்ரயத்வமாஹு- பஸ்திஸ்த்வித்யாதி| ஸ்தூலகுதாதிமத்யஸ்திதத்வப்ரதிபாதநேநாஸ்ய ஸ்தூலகுதாதீநாஂ பஸ்த்யாஶ்ரயத்வஂ தர்ஶயதி| அம்புவஹாநாஂ ஸ்ரோதஸாஂ ப்ரதிஷ்டேதி ஸ்தாநமித்யர்தஃ, உததிர்யதாऽऽபகாநாஂ பூரணீயஸ்தாநஂ, ததா பஸ்திரப்யம்புவஹஸ்ரோதஸாஂ விஶ்ராமஸ்தாநம்| தந்மூலைரிதி தத்ஸம்பத்தைர்மர்மஸஞ்ஜ்ஞகைஃ; நஹி ஸ்ரோதஸாஂ மர்மத்வமஸ்தி; கிஂவா ஸ்ரோதோமர்மஶப்தேந ஸிராமர்மணாஂ க்ரஹணஂ; கிஂவா மர்மஸம்பத்தாநி மர்மபோஷகாணி வா ஸ்ரோதாஂஸி மர்மஸஞ்ஜ்ஞகாநி ஸ்ரோதாஂஸி| ஆஶ்ரயநாஶாதாஶ்ரிதஸ்ய நாஶ இதி ஆஶ்ரயநாஶாதாஶ்ரிதஸ்ய நாஶோ யஸ்மாத்பவதி, தஸ்மாத்ததயாதீநாமந்யதமஸ்ய நாஶாச்சரீரநாஶோ பவதீதி யுக்தம்| ஶரீரஸ்ய ஹதயாஶ்ரிதத்வஂ ஶரீராரம்பகப்ரதாநதஶதமந்யாத்யாஶ்ரயத்வேநைவ ஜ்ஞேயம்| உபகாதாதிதி கிஞ்சித்வைகதாத்||௪-௫||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
தத்ர ஹத்யபிஹதே காஸஶ்வாஸபலக்ஷயகண்டஶோஷக்லோமாகர்ஷணஜிஹ்வாநிர்கமமுகதாலுஶோஷாபஸ்மாரோந்மாதப்ரலாபசித்தநாஶாதயஃ ஸ்யுஃ; ஶிரஸ்யபிஹதே மந்யாஸ்தம்பார்திதசக்ஷுர்விப்ரமமோஹோத்வேஷ்டநசேஷ்டாநாஶகாஸஶ்வாஸஹநுக்ரஹமூககத்கதத்வாக்ஷிநிமீலந- கண்டஸ்பந்தநஜம்பணலாலாஸ்ராவஸ்வரஹாநிவதநஜிஹ்மத்வாதீநி, பஸ்தௌ து வாதமூத்ரவர்சோநிக்ரஹவங்க்ஷணமேஹநபஸ்திஶூலகுண்டலோதாவர்தகுல்மாநிலாஷ்டீலோபஸ்தம்பநாபிகுக்ஷிகுதஶ்ரோணிக்ரஹாதயஃ ; வாதாத்யுபஸஷ்டாநாஂ த்வேஷாஂ லிங்காநி சிகித்ஸிதே ஸக்ரியாவிதீந்யுக்தாநி||௬||
View original
तत्र हृद्यभिहते कासश्वासबलक्षयकण्ठशोषक्लोमाकर्षणजिह्वानिर्गममुखतालुशोषापस्मारोन्मादप्रलापचित्तनाशादयः स्युः; शिरस्यभिहते मन्यास्तम्भार्दितचक्षुर्विभ्रममोहोद्वेष्टनचेष्टानाशकासश्वासहनुग्रहमूकगद्गदत्वाक्षिनिमीलन- गण्डस्पन्दनजृम्भणलालास्रावस्वरहानिवदनजिह्मत्वादीनि, बस्तौ तु वातमूत्रवर्चोनिग्रहवङ्क्षणमेहनबस्तिशूलकुण्डलोदावर्तगुल्मानिलाष्ठीलोपस्तम्भनाभिकुक्षिगुदश्रोणिग्रहादयः ; वाताद्युपसृष्टानां त्वेषां लिङ्गानि चिकित्सिते सक्रियाविधीन्युक्तानि||६||
ஹதயாத்யபிகாதபவாந் வ்யாதீந் க்ரமேணாஹ- தத்ரேத்யாதி| க்லோமாபகர்ஷணஂ க்லோமாபகர்ஷணாகாரா வேதநா| வேஷ்டநஂ ஶிரஸி வேஷ்டநாகாரா வேதநா| குண்டலஂ பஸ்தௌ குண்டலரூபா வேதநா| உபஸ்தம்பஃ பஸ்தேரேவ| சிகித்ஸிதே இதி த்ரிமர்மீயசிகித்ஸிதே| ஸக்ரியாவிதிநீதி ஸசிகித்ஸிதவிதாநாநி||௬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
கிந்த்வேதாநி விஶேஷதோऽநிலாத்ரக்ஷ்யாணி, அநிலோ ஹி பித்தகபஸமுதீரணே ஹேதுஃ ப்ராணமூலஂ ச, ஸ பஸ்திகர்மஸாத்யதமஃ, தஸ்மாந்ந பஸ்திஸமஂ கிஞ்சித் கர்ம மர்மபரிபாலநமஸ்தி|
தத்ர ஷடாஸ்தாபநஸ்கந்தாந் விமாநே த்வௌ சாநுவாஸநஸ்கந்தாவிஹ ச விஹிதாந் பஸ்தீந் புத்த்யா விசார்ய மஹாமர்மபரிபாலநார்தஂ ப்ரயோஜயேத்வாதவ்யாதிசிகித்ஸாஂ ச||௭||
View original
किन्त्वेतानि विशेषतोऽनिलाद्रक्ष्याणि, अनिलो हि पित्तकफसमुदीरणे हेतुः प्राणमूलं च, स बस्तिकर्मसाध्यतमः, तस्मान्न बस्तिसमं किञ्चित् कर्म मर्मपरिपालनमस्ति|
तत्र षडास्थापनस्कन्धान् विमाने द्वौ चानुवासनस्कन्धाविह च विहितान् बस्तीन् बुद्ध्या विचार्य महामर्मपरिपालनार्थं प्रयोजयेद्वातव्याधिचिकित्सां च||७||
மர்மபரிபாலநே பஸ்தேஃ ப்ராதாந்யஂ ஸோபபத்திகமாஹ- கிந்த்வேதாநீத்யாதி| யஸ்மாத் பித்தகபயோர்த்வயோரக்ரியயோரீரணேऽநில ஏவ ஹேதுஃ, தேந கபபித்தஜேऽபி விகாரே வாயுர்நிமித்தஂ, வாதஜவிகாரேऽபி வாயுஃ ஸ்வதந்த்ர ஏவ காரணம், அதஃ ஸர்வவிகாரேஷு மர்மாணி ரக்ஷயதா தத்காரணாதநிலாதேவ மர்மாணி ரக்ஷணீயாநி| ததா ப்ராணமூலஂ சேதி ஜீவிதஹேதுஶ்சாவிகதோ வாயுஃ, விகதஶ்ச ப்ராணோபகாதகஃ; தேந மர்மாண்யபி ப்ராணரக்ஷார்தஂ வாதாத்ரக்ஷ்யாணி| பஸ்திஸாத்யதம இதி இதரசிகித்ஸாபேக்ஷயா பஸ்திநா ஸாத்யதமஃ; உக்தஂ ஹி- “பஸ்திர்வாதஹராணாம்” (ஸூ.அ.௨௫) இதி| த்வௌ சாநுவாஸநஸ்கந்தாவிதி ரோகபிஷக்ஜிதீயே “அநுவாஸநஂ து ஸ்நேஹ ஏவ, ஸ த்விவிதஃ- ஸ்தாவரோ ஜங்கமஶ்ச” (வி.அ.௮) இத்யநேநோக்தௌ த்வாவநுவாஸநஸ்கந்தௌ ஜ்ஞேயௌ| இஹேதி ஸித்திஸ்தாநே| புத்த்யா விசார்யேதி தோஷௌஷதாதீநி தஶ புத்த்யா விசார்ய, வாதவ்யாதிசிகித்ஸாஂ ச புத்த்யா விசார்ய ப்ரயோஜயேதித்யர்தஃ||௭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
பூயஶ்ச ஹத்யுபஸஷ்டே ஹிங்குசூர்ணஂ லவணாநாமந்யதமசூர்ணஸஂயுக்தஂ மாதுலுங்கஸ்ய ரஸேநாந்யேந வாऽம்லேந ஹத்யேந வா பாயயேத், ஸ்திராதிபஞ்சமூலீரஸஃ ஸஶர்கரஃ பாநார்தஂ, பில்வாதிபஞ்சமூலரஸஸித்தா ச யவாகூஃ, ஹத்ரோகவிஹிதஂ ச கர்ம; மூர்த்நி து வாதோபஸஷ்டேऽப்யங்கஸ்வேதநோபநாஹஸ்நேஹபாநநஸ்தஃகர்மாவபீடநதூமாதீநி; பஸ்தௌ து கும்பீஸ்வேதஃ, வர்தயஃ, ஶ்யாமாதிபிர்கோமூத்ரஸித்தோ நிரூஹஃ, பில்வாதிபிஶ்ச ஸுராஸித்தஃ, ஶரகாஶேக்ஷுதர்பகோக்ஷுரகமூலஶதக்ஷீரைஶ்ச த்ரபுஸைர்வாருகராஶ்வாபீஜயவர்ஷபகவத்திகல்கிதோ நிரூஹஃ, பீததாருஸித்ததைலேநாநுவாஸநஂ, தைல்வகஂ ச ஸர்பிர்விரேகார்தஂ, ஶதாவரீகோக்ஷுரகபஹதீகண்டகாரிகாகுடூசீபுநர்நவோஶீரமதுகத்விஸாரிவாலோத்ரஶ்ரேயஸீகுஶகாஶமூலகஷாயக்ஷீரசதுர்குணஂ பலாவஷர்ஷபககராஶ்வோபகுஞ்சிகாவத்ஸகத்ரபுஸைர்வாருபீஜஶிதிவாரகமதுகவசாஶதபுஷ்பாஶ்மபேதகவர்ஷாபூமதநபலகல்கஸித்தஂ தைலமுத்தரபஸ்திர்நிரூஹோ வா ஶுத்தஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்ய பஸ்திஶூலமூத்ரவிகாரஹர இதி||௮||
View original
भूयश्च हृद्युपसृष्टे हिङ्गुचूर्णं लवणानामन्यतमचूर्णसंयुक्तं मातुलुङ्गस्य रसेनान्येन वाऽम्लेन हृद्येन वा पाययेत्, स्थिरादिपञ्चमूलीरसः सशर्करः पानार्थं, बिल्वादिपञ्चमूलरससिद्धा च यवागूः, हृद्रोगविहितं च कर्म; मूर्ध्नि तु वातोपसृष्टेऽभ्यङ्गस्वेदनोपनाहस्नेहपाननस्तःकर्मावपीडनधूमादीनि; बस्तौ तु कुम्भीस्वेदः, वर्तयः, श्यामादिभिर्गोमूत्रसिद्धो निरूहः, बिल्वादिभिश्च सुरासिद्धः, शरकाशेक्षुदर्भगोक्षुरकमूलशृतक्षीरैश्च त्रपुसैर्वारुखराश्वाबीजयवर्षभकवृद्धिकल्कितो निरूहः, पीतदारुसिद्धतैलेनानुवासनं, तैल्वकं च सर्पिर्विरेकार्थं, शतावरीगोक्षुरकबृहतीकण्टकारिकागुडूचीपुनर्नवोशीरमधुकद्विसारिवालोध्रश्रेयसीकुशकाशमूलकषायक्षीरचतुर्गुणं बलावृषर्षभकखराश्वोपकुञ्चिकावत्सकत्रपुसैर्वारुबीजशितिवारकमधुकवचाशतपुष्पाश्मभेदकवर्षाभूमदनफलकल्कसिद्धं तैलमुत्तरबस्तिर्निरूहो वा शुद्धस्निग्धस्विन्नस्य बस्तिशूलमूत्रविकारहर इति||८||
விஶேஷேண மர்மபேதசிகித்ஸிதமாஹ - பூயஶ்சேத்யாதி| ஹத்யுபஸஷ்டே ‘வாதேந” இதி ஶேஷஃ| லவணாநாமிதி நிர்தாரணே ஷஷ்டீ| அந்ய ஏவ அந்யதமஃ, யதா- ஶ்ரேஷ்டதம இதி| ஹத்யேநேதி மநோऽநுகூலேந; யத் த்வேஷ்யரஸஸ்ய ஹதஹிததயாऽஹத்யத்வஂ, தந்மநோऽநநுகூலத்வமேவ| ஹத்ரோகவிஹிதஂ ச கர்மேதி த்ரிமர்மீயசிகித்ஸிதே| தூமாதீநீதி ஆதிஶப்தேந பரிஷேகோபநாஹாதிக்ரஹணம்| பஸ்தௌ த்விதி ‘ப்ரதுஷ்டே வாதேந’ இதி ப்ரகரணாஜ்ஜ்ஞேயஂ; பித்தகபதுஷ்டௌ ச வாயுரேவ ப்ரதாநமிதி ப்ராகேவ ப்ரதிபாதிதஂ; தேந கபபித்ததுஷ்டிரபி லப்யதே| வர்தய இதி பலவர்தயஃ| ஶ்யாமாதிபிரிதி “ஶ்யாமாத்ரிவச்சதுரங்குலதில்வகமஹாவக்ஷஸப்தலாஶங்கிநீதந்தீத்ரவந்தீநாம்” (வி.அ.௮) இத்யாதிநா ப்ராகுக்தஃ ஶ்யாமாதிஃ| பில்வாதிரிதி பஹத்பஞ்சமூலஂ; கிஂவா “பில்வமூலத்ரிவத்தாருயவகோலகுலத்தவாந்” (ஸி.அ.௭) இத்யநேநோக்தோ பில்வாதிர்ஜ்ஞேயஃ| ஶராதிமூலஶதக்ஷீரஹபுஷாதிகல்கோऽபரஃ| கராஶ்வா அஜமோதா| பீததாருஸித்ததைலேந ஸாதிதமநுவாஸநஂ யஸ்மிந்நிரூஹே ஸ ததா| கேசித்து ஸரலஸாராகஷ்டதைலஂ பீததாருஸித்ததைலமாஹுஃ| தைல்வகஸர்பிஃ தில்வககல்போக்தம்| ஶதாவரீத்யாதௌ த்விஸாரிவேதி அநந்தமூலஶ்யாமே| ஶ்ரேயஸீ ராஸ்நா| உபகுஞ்சிகா கஷ்ணஜீரகம்| ஶிதிவாரகஃ ஶாலிஞ்சஃ| அஶ்மபேதகஃ பாஷாணபேதகஃ| உத்தரபஸ்திரிதி வக்ஷ்யமாணோத்தரபஸ்திவிதாநாத்தேய இத்யர்தஃ| நிரூஹஃ நிரூஹஸ்தாநே தேய இத்யர்தஃ||௮||
Adhikarana 7 (9-10) · Śloka 10
பவந்தி சாத்ர ஶ்லோகாஃ- ஹதயே மூர்த்நி பஸ்தௌ ச நணாஂ ப்ராணாஃ ப்ரதிஷ்டிதாஃ|
தஸ்மாத்தேஷாஂ ஸதா யத்நஂ குர்வீத பரிபாலநே||௯||
ஆபாதவர்ஜநஂ நித்யஂ ஸ்வஸ்தவத்தாநுவர்தநம்|
உத்பந்நார்திவிகாதஶ்ச மர்மணாஂ பரிபாலநம்||௧௦||
View original
भवन्ति चात्र श्लोकाः- हृदये मूर्ध्नि बस्तौ च नृणां प्राणाः प्रतिष्ठिताः|
तस्मात्तेषां सदा यत्नं कुर्वीत परिपालने||९||
आबाधवर्जनं नित्यं स्वस्थवृत्तानुवर्तनम्|
उत्पन्नार्तिविघातश्च मर्मणां परिपालनम्||१०||
கத்யோக்தமர்தஂ ஶ்லோகேந தர்ஶயந்நதிகமப்யாஹ- கிஞ்சித் ஹதயே இத்யாதிநா| ஆபாதவர்ஜநமிதி மர்மோபகாதகஹேதுவர்ஜநம்| ஸ்வஸ்தவத்தாநுவர்தநஂ ச ஹதயாதிபோஷகதயைவ பாலகஂ பவதி| உத்பந்நார்திவிகாத இதி உத்பந்நமர்மரோகப்ரதீகாரஃ||௯-௧௦||
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
அத உர்த்வஂ விகாரா யே த்ரிமர்மீயே சிகித்ஸிதே|
ந ப்ரோக்தா மர்மஜாஸ்தேஷாஂ காஂஶ்சித்வக்ஷ்யாமி ஸௌஷதாந்||௧௧||
View original
अत उर्ध्वं विकारा ये त्रिमर्मीये चिकित्सिते|
न प्रोक्ता मर्मजास्तेषां कांश्चिद्वक्ष्यामि सौषधान्||११||
மர்மபரிபாலகபஸ்திகதநப்ரஸங்காதநுக்தமர்மகதரோகாந் ஸசிகித்ஸிதாந் தர்ஶயந்நாஹ- அத ஊர்த்வமித்யாதி||௧௧||
Adhikarana 9 (12-15) · Śloka 15
க்ருத்தஃ ஸ்வைஃ கோபநைர்வாயுஃ ஸ்தாநாதூர்த்வஂ ப்ரபத்யதே|
பீடயந் ஹதயஂ கத்வா ஶிரஃ ஶங்கௌ ச பீடயந்||௧௨||
தநுர்வந்நமயேத்காத்ராண்யாக்ஷிபேந்மோஹயேத்ததா|
(நமயேச்சாக்ஷிபேச்சாங்காந்யுச்ச்வாஸஂ நிருணத்தி ச)|
கச்ச்ரேண சாப்யுச்ச்வஸிதி ஸ்தப்தாக்ஷோऽத நிமீலகஃ ||௧௩||
கபோத இவ கூஜேச்ச நிஃஸஞ்ஜ்ஞஃ ஸோऽபதந்த்ரகஃ|
தஷ்டிஂ ஸஂஸ்தம்ப்ய ஸஞ்ஜ்ஞாஂ ச ஹத்வா கண்டேந கூஜதி||௧௪||
ஹதி முக்தே நரஃ ஸ்வாஸ்த்யஂ யாதி மோஹஂ வதே புநஃ|
வாயுநா தாருணஂ ப்ராஹுரேகே தமபதாநகம்||௧௫||
View original
क्रुद्धः स्वैः कोपनैर्वायुः स्थानादूर्ध्वं प्रपद्यते|
पीडयन् हृदयं गत्वा शिरः शङ्खौ च पीडयन्||१२||
धनुर्वन्नमयेद्गात्राण्याक्षिपेन्मोहयेत्तथा|
(नमयेच्चाक्षिपेच्चाङ्गान्युच्छ्वासं निरुणद्धि च)|
कृच्छ्रेण चाप्युच्छ्वसिति स्तब्धाक्षोऽथ निमीलकः ||१३||
कपोत इव कूजेच्च निःसञ्ज्ञः सोऽपतन्त्रकः|
दृष्टिं संस्तम्भ्य सञ्ज्ञां च हत्वा कण्ठेन कूजति||१४||
हृदि मुक्ते नरः स्वास्थ्यं याति मोहं वृते पुनः|
वायुना दारुणं प्राहुरेके तमपतानकम्||१५||
ஹத்ரோகமபதந்த்ரகமாஹ- க்ருத்த இத்யாதி| ஸ்தாநாதூர்த்வமிதி வாதஸ்தாநாபேக்ஷயா யதூர்த்வம்| ஸ்தப்தாக்ஷோऽத நிமீலந இதி ஸ்தப்தாக்ஷோ வா பவதி நிமீலிதாக்ஷோ வா பவதி| நிஃஸஞ்ஜ்ஞ இதி வ்யாதிவேககாலே தஷ்டிஂ ஸஂஸ்தப்ய ஸஞ்ஜ்ஞாஂ ச ஹத்வா கண்டேந கூஜதி, நிஃஸஞ்ஜ்ஞஶ்ச பவதி| மோஹஂ வதே புநரிதி ஹதயே வதே புநர்வாயுநா மோஹஂ யாதி; வாயுநேதி கபயுக்தேந; ஏகே தமபதாநகமேவாபதந்த்ரகமாஹுஃ| அத்ர ஜதூகர்ணஃ- “வாதகபாப்யாஂ ஹச்சிரஃஶங்கபீடநாநமநாங்காக்ஷேபப்ரமோஹாக்ஷிஸ்தம்பாநிமீலநகச்ச்ரோச்ச்வாஸகூஜநாந்யபதந்த்ரகே”இதி| கிஂவா அபதந்த்ரகஂ த்விவிதஂ வர்ணயந்தி- வாதாத், கபாச்ச ; தத்ர ‘நிஃஸஞ்ஜ்ஞஃ ஸோऽபதந்த்ரகஃ’ இத்யநேந கபஜ உச்யதே; ‘வாயுநா தாருணஂ ப்ராஹுஃ’ இத்யநேந வாயுநா ஜநிதமபதந்த்ரகமேவாபதாநகமாஹுஃ| தஸ்ய தாருணத்வஂ தாருணவாதாரப்தத்வாதிதி வ்யாக்யேயம்| ததைவ ஸுஶ்ருதே வாதவ்யாதாவதந்த்ரகஃ படிதஃ||௧௨-௧௫||
Adhikarana 10 (16-20) · Śloka 20
ஶ்வஸநஂ கபவாதாப்யாஂ ருத்தஂ தஸ்ய விமோக்ஷயேத்|
தீக்ஷ்ணைஃ ப்ரதமநைஃ ஸஞ்ஜ்ஞாஂ தாஸு முக்தாஸு விந்ததி||௧௬||
மரிசஂ ஶிக்ருபீஜாநி விடங்கஂ ச பணிஜ்ஜகம்|
ஏதாநி ஸூக்ஷ்மசூர்ணாநி தத்யாச்சீர்ஷவிரேசநம்||௧௭||
தும்புரூண்யபயா ஹிங்கு பௌஷ்கரஂ லவணத்ரயம்|
யவக்வாதாம்புநா பேயஂ ஹத்க்ரஹே சாபதந்த்ரகே ||௧௮||
ஹிங்க்வம்லவேதஸஂ ஶுண்டீஂ ஸஸௌவர்சலதாடிமம்|
பிபேத்வாதகபக்நஂ ச கர்ம ஹத்ரோகநுத்திதம்||௧௯||
ஶோதநா பஸ்தயஸ்தீக்ஷ்ணா ந ஹிதாஸ்தஸ்ய கத்ஸ்நஶஃ|
ஸௌவர்சலாபயாவ்யோஷைஃ ஸித்தஂ தஸ்மை கதஂ ஹிதம்||௨௦||
View original
श्वसनं कफवाताभ्यां रुद्धं तस्य विमोक्षयेत्|
तीक्ष्णैः प्रधमनैः सञ्ज्ञां तासु मुक्तासु विन्दति||१६||
मरिचं शिग्रुबीजानि विडङ्गं च फणिज्झकम्|
एतानि सूक्ष्मचूर्णानि दद्याच्छीर्षविरेचनम्||१७||
तुम्बुरूण्यभया हिङ्गु पौष्करं लवणत्रयम्|
यवक्वाथाम्बुना पेयं हृद्ग्रहे चापतन्त्रके ||१८||
हिङ्ग्वम्लवेतसं शुण्ठीं ससौवर्चलदाडिमम्|
पिबेद्वातकफघ्नं च कर्म हृद्रोगनुद्धितम्||१९||
शोधना बस्तयस्तीक्ष्णा न हितास्तस्य कृत्स्नशः|
सौवर्चलाभयाव्योषैः सिद्धं तस्मै घृतं हितम्||२०||
தாஸ்விதி சேதநாவஹாஸு தமநீஷு| யவக்வாதாம்புநேதி யவைஃ ஷடங்கவிதிநா ஶதபாநீயேந| ஹத்ரோகநுத் வாதகபக்நஂ யத் கர்ம தத்திதமபதந்த்ரகே| ஶோதநா இத்யாதௌ “கத்ஸ்நஶஃ ஶோதநா ந ஹிதாஃ’ இதி வசநேந ஶோதநார்தஸ்தோகநிரூஹதாநஂ, பூரிஶோதநநிரூஹதாநே து வாதக்ஷோபஃ ஸ்யாதிதி பாவஃ||௧௬-௨௦||
Adhikarana 11 (21-24) · Śloka 24
மதுரஸ்நிக்தகுர்வந்நஸேவநாச்சிந்தநாச்ச்ரமாத் |
ஶோகாத்வ்யாத்யநுஷங்காச்ச வாயுநோதீரிதஃ கபஃ||௨௧||
யதாऽஸௌ ஸமவஸ்கந்த்ய ஹதயஂ ஹதயாஶ்ரயாந்|
ஸமாவணோதி ஜ்ஞாநாதீஂஸ்ததா தந்த்ரோபஜாயதே||௨௨||
ஹதயே வ்யாகுலீபாவோ வாக்சேஷ்டேந்த்ரியகௌரவம்|
மநோபுத்த்யப்ரஸாதஶ்ச தந்த்ராயா லக்ஷணஂ மதம்||௨௩||
கபக்நஂ தத்ர கர்தவ்யஂ ஶோதநஂ ஶமநாநி ச|
வ்யாயாமோ ரக்தமோக்ஷஶ்ச போஜ்யஂ ச கடுதிக்தகம்||௨௪||
View original
मधुरस्निग्धगुर्वन्नसेवनाच्चिन्तनाच्छ्रमात् |
शोकाद्व्याध्यनुषङ्गाच्च वायुनोदीरितः कफः||२१||
यदाऽसौ समवस्कन्द्य हृदयं हृदयाश्रयान्|
समावृणोति ज्ञानादींस्तदा तन्द्रोपजायते||२२||
हृदये व्याकुलीभावो वाक्चेष्टेन्द्रियगौरवम्|
मनोबुद्ध्यप्रसादश्च तन्द्राया लक्षणं मतम्||२३||
कफघ्नं तत्र कर्तव्यं शोधनं शमनानि च|
व्यायामो रक्तमोक्षश्च भोज्यं च कटुतिक्तकम्||२४||
மதுரஸ்நிக்தேத்யாதிநா தந்த்ராலக்ஷணஂ சிகித்ஸிதஂ ச கேசித் படந்தி||௨௧-௨௪||
Adhikarana 12 (25-26) · Śloka 26
மூத்ரௌகஸாதோ ஜடரஂ கச்ச்ரமுத்ஸங்கஸங்க்ஷயௌ|
மூத்ராதீதோऽநிலாஷ்டீலா வாதபஸ்த்யுஷ்ணமாருதௌ||௨௫||
வாதகுண்டலிகா க்ரந்திர்விட்காதோ பஸ்திகுண்டலம்|
த்ரயோதஶைதே மூத்ரஸ்ய தோஷாஸ்தால்லிங்கதஃ ஶணு||௨௬||
View original
मूत्रौकसादो जठरं कृच्छ्रमुत्सङ्गसङ्क्षयौ|
मूत्रातीतोऽनिलाष्ठीला वातबस्त्युष्णमारुतौ||२५||
वातकुण्डलिका ग्रन्थिर्विड्घातो बस्तिकुण्डलम्|
त्रयोदशैते मूत्रस्य दोषास्ताँल्लिङ्गतः शृणु||२६||
ஹத்ரோகமபிதாய பஸ்திரோகாநாஹ- மூத்ரௌகஸாத இத்யாதி| ஏதே ச மூத்ரதோஷா மூத்ரகச்ச்ராத்பிந்நா ஏவேதி த்ரிமர்மீய ஏவ ப்ரதிபாதிதம்||௨௫-௨௬||
Adhikarana 13 (27-28) · Śloka 28
பித்தஂ கபோ த்வாவபி வா பஸ்தௌ ஸஂஹந்யதே யதா|
மாருதேந ததா மூத்ரஂ ரக்தஂ பீதஂ கநஂ ஸஜேத்||௨௭||
ஸதாஹஂ ஶ்வேதஸாந்த்ரஂ வா ஸர்வைர்வா லக்ஷணைர்யுதம்|
மூத்ரௌகஸாதஂ தஂ வித்யாத் பித்தஶ்லேஷ்மஹரைர்ஜயேத்||௨௮||
View original
पित्तं कफो द्वावपि वा बस्तौ संहन्यते यदा|
मारुतेन तदा मूत्रं रक्तं पीतं घनं सृजेत्||२७||
सदाहं श्वेतसान्द्रं वा सर्वैर्वा लक्षणैर्युतम्|
मूत्रौकसादं तं विद्यात् पित्तश्लेष्महरैर्जयेत्||२८||
பித்தஂ கப இத்யாதிநா மூத்ரௌகஸாதமாஹ| அயஂ ச வாதகப-பித்தவாத-த்ரிதோஷைர்ஜந்யத இத்யுக்தஂ பவதி| ஸஂஹந்யதே இதி ஸஂஹதே ரக்தபீதவர்ணதா பித்தேந, ஶ்வேதவர்ணதா கபேந, கபபித்தலக்ஷணதா கபபித்தாப்யாஂ, வாயுஸ்து ஸர்வாநுகத ஏவ| அத்ர வாயோராவரணகத ஏவ கோபஃ; தேந பித்தகபயோரேவ சிகித்ஸோக்தா ‘பித்தஶ்லேஷ்மஹரைர்ஜயேத்’ இத்யநேந, வாயோஸ்த்வாவரணஜயாதேவ ஜயோ பவதீதி பாவஃ||௨௭-௨௮||
Adhikarana 14 (29-31) · Śloka 31
விதாரணாத் ப்ரதிஹதஂ வாதோதாவர்திதஂ யதா|
பூரயத்யுதரஂ மூத்ரஂ ததா ததநிமித்தருக்||௨௯||
அபக்திமூத்ரவிட்ஸங்கைஸ்தந்மூத்ரஜடரஂ வதேத்|
மூத்ரவைரேசநீஂ தத்ர சிகித்ஸாஂ ஸம்ப்ரயோஜயேத்||௩௦||
ஹிங்குத்விருத்தரஂ சூர்ணஂ த்ரிமர்மீயே ப்ரகீர்திதம்|
ஹந்யாந்மூத்ரோதராநாஹமாத்மாநஂ குதமேட்ரயோஃ||௩௧||
View original
विधारणात् प्रतिहतं वातोदावर्तितं यदा|
पूरयत्युदरं मूत्रं तदा तदनिमित्तरुक्||२९||
अपक्तिमूत्रविट्सङ्गैस्तन्मूत्रजठरं वदेत्|
मूत्रवैरेचनीं तत्र चिकित्सां सम्प्रयोजयेत्||३०||
हिङ्गुद्विरुत्तरं चूर्णं त्रिमर्मीये प्रकीर्तितम्|
हन्यान्मूत्रोदरानाहमाध्मानं गुदमेढ्रयोः||३१||
அநிமித்தருகிதி அலக்ஷ்யமாணநிமித்தருக்| மூத்ரவைரேசநீமிதி மூத்ரவிரேசநீயதஶகப்ரயோகரூபாம்| ஹிங்குத்விருத்தரஂ து ‘த்விருத்தரஂ ஹிங்குவசா’ (சி.அ.௨௬) இத்யாதிநோக்தஂ, ஹிங்கு த்விருத்தரஂ யஸ்மிந் தத்திங்குத்விருத்தரம்||௨௯-௩௧||
Adhikarana 15 (32-48) · Śloka 49
மூத்ரிதஸ்ய வ்யவாயாத்து ரேதோ வாதோத்ததஂ ச்யுதம்|
பூர்வஂ மூத்ரஸ்ய பஶ்சாத்வா ஸ்ரவேத் கச்ச்ரஂ ததுச்யதே||௩௨||
கவைகுண்யாநிலாக்ஷேபைஃ கிஞ்சிந்மூத்ரஂ ச திஷ்டதி|
மணிஸந்தௌ ஸ்ரவேத் பஶ்சாத்ததருக்வாऽத சாதிருக்||௩௩||
மூத்ரோத்ஸங்கஃ ஸ விச்சிந்நமுச்சேஷகுருஶேபஸஃ |
வாதாகதிர்பவேத்வாதாந்மூத்ரே ஶுஷ்யதி ஸங்க்ஷயஃ||௩௪||
சிரஂ தாரயதோ மூத்ரஂ த்வரயா ந ப்ரவர்ததே|
மேஹமாநஸ்ய மந்தஂ வா மூத்ராதீதஃ ஸ உச்யதே||௩௫||
ஆத்மாபயந் பஸ்திகுதஂ ருத்த்வா வாயுஶ்சலோந்நதாம்|
குர்யாத்தீவ்ரார்திமஷ்டீலாஂ மூத்ரவிண்மார்கரோதிநீம்||௩௬||
மூத்ரஂ தாரயதோ பஸ்தௌ வாயுஃ க்ருத்தோ விதாரணாத்|
மூத்ரரோதார்திகண்டூபிர்வாதபஸ்திஃ ஸ உச்யதே||௩௭||
உஷ்மணா ஸோஷ்மகஂ மூத்ரஂ ஶோஷயந் ரக்தபீதகம்|
உஷ்ணவாதஃ ஸஜேத் கச்ச்ராத்பஸ்த்யுபஸ்தார்திதாஹவாந்||௩௮||
கதிஸங்காதுதாவத்தஃ ஸ மூத்ரஸ்தாநமார்கயோஃ|
மூத்ரஸ்ய விகுணோ வாயுர்பக்நவ்யாவித்தகுண்டலீ||௩௯||
மூத்ரஂ விஹந்தி ஸஂஸ்தம்பபங்ககௌரவவேஷ்டநைஃ|
தீவ்ரருங்மூத்ரவிட்ஸங்கைர்வாதகுண்டலிகேதி ஸா||௪௦||
ரக்தஂ வாதகபாத்துஷ்டஂ பஸ்தித்வாரே ஸுதாருணம்|
க்ரந்திஂ குர்யாத் ஸ கச்ச்ரேண ஸஜேந்மூத்ரஂ ததாவதம்||௪௧||
அஶ்மரீஸமஶூலஂ தஂ ரக்தக்ரந்திஂ ப்ரசக்ஷதே|
ரூக்ஷதுர்பலயோர்வாதேநோதாவத்தஂ ஶகத்யதா||௪௨||
மூத்ரஸ்ரோதஃ ப்ரபத்யேத விட்ஸஂஸஷ்டஂ ததா நரஃ|
விட்கந்தஂ மூத்ரயேத் கச்ச்ராத்விட்விகாதஂ விநிர்திஶேத்||௪௩||
த்ருதாத்வலங்கநாயாஸாதபிகாதாத் ப்ரபீடநாத்|
ஸ்வஸ்தாநாத்வஸ்திருத்வத்தஃ ஸ்தூலஸ்திஷ்டதி கர்பவத்||௪௪||
ஶூலஸ்பந்தநதாஹார்தோ பிந்துஂ பிந்துஂ ஸ்ரவத்யபி|
பீடிதஸ்து ஸஜேத்தாராஂ ஸஂஸ்தம்போத்வேஷ்டநார்திமாந்||௪௫||
பஸ்திகுண்டலமாஹுஸ்தஂ கோரஂ ஶஸ்த்ரவிஷோபமம்|
பவநப்ரபலஂ ப்ராயோ துர்நிவாரமபுத்திபிஃ||௪௬||
தஸ்மிந் பித்தாந்விதே தாஹஃ ஶூலஂ மூத்ரவிவர்ணதா|
ஶ்லேஷ்மணா கௌரவஂ ஶோபஃ ஸ்நிக்தஂ மூத்ரஂ கநஂ ஸிதம்||௪௭||
ஶ்லேஷ்மருத்தபிலோ பஸ்திஃ பித்தோதீர்ணோ ந ஸித்யதி|
அவிப்ராந்தபிலஃ ஸாத்யோ ந து யஃ குண்டலீகதஃ||௪௮||
ஸ்யாத்வஸ்தௌ குண்டலீபூதே ஹந்மோஹஃ ஶ்வாஸ ஏவ ச|௪௯|
View original
मूत्रितस्य व्यवायात्तु रेतो वातोद्धतं च्युतम्|
पूर्वं मूत्रस्य पश्चाद्वा स्रवेत् कृच्छ्रं तदुच्यते||३२||
खवैगुण्यानिलाक्षेपैः किञ्चिन्मूत्रं च तिष्ठति|
मणिसन्धौ स्रवेत् पश्चात्तदरुग्वाऽथ चातिरुक्||३३||
मूत्रोत्सङ्गः स विच्छिन्नमुच्छेषगुरुशेफसः |
वाताकृतिर्भवेद्वातान्मूत्रे शुष्यति सङ्क्षयः||३४||
चिरं धारयतो मूत्रं त्वरया न प्रवर्तते|
मेहमानस्य मन्दं वा मूत्रातीतः स उच्यते||३५||
आध्मापयन् बस्तिगुदं रुद्ध्वा वायुश्चलोन्नताम्|
कुर्यात्तीव्रार्तिमष्ठीलां मूत्रविण्मार्गरोधिनीम्||३६||
मूत्रं धारयतो बस्तौ वायुः क्रुद्धो विधारणात्|
मूत्ररोधार्तिकण्डूभिर्वातबस्तिः स उच्यते||३७||
उष्मणा सोष्मकं मूत्रं शोषयन् रक्तपीतकम्|
उष्णवातः सृजेत् कृच्छ्राद्बस्त्युपस्थार्तिदाहवान्||३८||
गतिसङ्गादुदावृत्तः स मूत्रस्थानमार्गयोः|
मूत्रस्य विगुणो वायुर्भग्नव्याविद्धकुण्डली||३९||
मूत्रं विहन्ति संस्तम्भभङ्गगौरववेष्टनैः|
तीव्ररुङ्मूत्रविट्सङ्गैर्वातकुण्डलिकेति सा||४०||
रक्तं वातकफाद्दुष्टं बस्तिद्वारे सुदारुणम्|
ग्रन्थिं कुर्यात् स कृच्छ्रेण सृजेन्मूत्रं तदावृतम्||४१||
अश्मरीसमशूलं तं रक्तग्रन्थिं प्रचक्षते|
रूक्षदुर्बलयोर्वातेनोदावृत्तं शकृद्यदा||४२||
मूत्रस्रोतः प्रपद्येत विट्संसृष्टं तदा नरः|
विड्गन्धं मूत्रयेत् कृच्छ्राद्विड्विघातं विनिर्दिशेत्||४३||
द्रुताध्वलङ्घनायासादभिघातात् प्रपीडनात्|
स्वस्थानाद्वस्तिरुद्वृत्तः स्थूलस्तिष्ठति गर्भवत्||४४||
शूलस्पन्दनदाहार्तो बिन्दुं बिन्दुं स्रवत्यपि|
पीडितस्तु सृजेद्धारां संस्तम्भोद्वेष्टनार्तिमान्||४५||
बस्तिकुण्डलमाहुस्तं घोरं शस्त्रविषोपमम्|
पवनप्रबलं प्रायो दुर्निवारमबुद्धिभिः||४६||
तस्मिन् पित्तान्विते दाहः शूलं मूत्रविवर्णता|
श्लेष्मणा गौरवं शोफः स्निग्धं मूत्रं घनं सितम्||४७||
श्लेष्मरुद्धबिलो बस्तिः पित्तोदीर्णो न सिध्यति|
अविभ्रान्तबिलः साध्यो न तु यः कुण्डलीकृतः||४८||
स्याद्वस्तौ कुण्डलीभूते हृन्मोहः श्वास एव च|४९|
மூத்ரிதஸ்யேதி மூத்ரவேககதஸ்ய, மூத்ரவேகயுக்தஸ்யேதி யாவத்| ச்யுதமிதி ஸ்வஸ்தாநாச்ச்யுதம்| வாதோத்ததமிதி வாதவிக்ஷிப்தம்| ஏதல்லக்ஷணாந்தரயுக்தமேவ கச்ச்ரஂ; மூத்ரகச்ச்ரமிதோऽந்யதேவ, பிந்நக்ஷணத்வாத்| கிஞ்சிதிதி ஸ்தோகம்| உச்சேஷகுருஶேபஸ இதி ப்ரவத்தமூத்ராவஶேஷேண ஸ்திதேந குருஶேபஸ இதி| வாதாகதிரித்யாதி ஸங்க்ஷயலக்ஷணம் | வாதாகதிரிதி வாதலக்ஷணயுக்தஃ| விதாரணாதிதி மூத்ரவேகரோதாத்| ஊஷ்மணேதி பித்தோஷ்மணா| ஶோஷயந்நிதி ஊஷ்மணா ஸஹிதோ வாத ஏவ மூத்ரஂ ஶோஷயந்| கதிஸங்காதித்யாதிநா வாதகுண்டலிகாமாஹ| மூத்ரஸ்ய கதிஸங்காதுதாவத்தோ வாயுர்மூத்ரஸ்தாநமார்கயோர்பக்நவ்யாவித்தகுண்டலீ மூத்ரயதி; பக்நஃ ப்ரதிஹதஃ, வ்யாவித்தஃ வக்ரீ, குண்டலீதி ஆவர்தமாநதயா ஸ்திதஃ; ஈதஶஂ வாயோருபஸ்தாநஂ மூத்ரமார்க ஏவ பவதி| வாதகுண்டலிகாலக்ஷணமாஹ- ஸஂஸ்தம்பேத்யாதி| பங்கஃ பங்காகாரவேதநா| ரக்தஂ க்ரந்திஂ குர்யாத் வாதகபாப்யாஂ துஷ்டமிதி யோஜ்யம்| விட்யுக்தோ விகாதோ விட்விகாதஃ| த்ருதாத்வேத்யாதிநா பஸ்திகுண்டலமாஹ| உத்வத்த இதி பராவத்தமுகஃ| பீடித இதி ஹஸ்தாதிபிஃ| ஶ்லேஷ்மருத்தபிலோ பஸ்திர்ந ஸித்யதி, ததா பித்தோதீர்ணஶ்ச ந ஸித்யதி| அவிப்ராந்தபில இதி அருத்தத்வாரஃ| குண்டலீகத இதி வர்துலீகதஃ| வர்துலீகதஸ்யைவ லக்ஷணாந்யாஹ- ஸ்யாத்பஸ்தாவித்யாதி||௩௨-௪௮||-
Adhikarana 16 (49) · Śloka 50
தோஷாதிக்யமவேக்ஷ்யைதாந் மூத்ரகச்ச்ரஹரைர்ஜயேத்||௪௯||
பஸ்திமுத்தரபஸ்திஂ ச ஸர்வேஷாமேவ தாபயேத்|௫௦|
View original
दोषाधिक्यमवेक्ष्यैतान् मूत्रकृच्छ्रहरैर्जयेत्||४९||
बस्तिमुत्तरबस्तिं च सर्वेषामेव दापयेत्|५०|
சிகித்ஸாமாஹ- தோஷாதிக்யமித்யாதி| மூத்ரகச்ச்ரஹரைஃ ப்ரயோகைர்தோஷாதிக்யமவேக்ஷ்ய ப்ரயுக்தைர்ஜயேதித்யர்தஃ||௪௯||-
Adhikarana 17 (50-57) · Śloka 57
புஷ்பநேத்ரஂ து ஹைமஂ ஸ்யாச்ச்லக்ஷ்ணமௌத்தரபஸ்திகம்||௫௦||
ஜாத்யஶ்வஹநவந்தேந ஸமஂ கோபுச்சஸஂஸ்திதம்|
ரௌப்யஂ வா ஸர்ஷபச்சித்ரஂ த்விகர்ணஂ த்வாதஶாங்குலம்||௫௧||
தேநாஜபஸ்தியுக்தேந ஸ்நேஹஸ்யார்தபலஂ நயேத்|
யதாவயோவிஶேஷேண ஸ்நேஹமாத்ராஂ விகல்ப்ய வா||௫௨||
ஸ்நாதஸ்ய புக்தபக்தஸ்ய ரஸேந பயஸாऽபி வா|
ஸஷ்டவிண்மூத்ரவேகஸ்ய பீடே ஜாநுஸமே மதௌ||௫௩||
ஜோஃ ஸுகோபவிஷ்டஸ்ய ஹஷ்டே மேட்ரே கதாக்தயா|
ஶலாகயாऽந்விஷ்ய கதிஂ யத்யப்ரதிஹதா வ்ரஜேத்||௫௪||
ததஃ ஶேபஃப்ரமாணேந புஷ்பநேத்ரஂ ப்ரவேஶயேத்|
குதவந்மூத்ரமார்கேண ப்ரணயேதநு ஸேவநீம்||௫௫||
ஹிஂஸ்யாததிகதஂ பஸ்திமூநே ஸ்நேஹோ ந கச்சதி|
ஸுகஂ ப்ரபீட்ய நிஷ்கம்பஂ நிஷ்கர்ஷேந்நேத்ரமேவ ச||௫௬||
ப்ரத்யாகதே த்விதீயஂ ச ததீயஂ ச ப்ரதாபயேத்|
அநாகச்சந்நுபேக்ஷ்யஸ்து ரஜநீவ்யுஷிதஸ்ய ச||௫௭||
View original
पुष्पनेत्रं तु हैमं स्याच्छ्लक्ष्णमौत्तरबस्तिकम्||५०||
जात्यश्वहनवृन्तेन समं गोपुच्छसंस्थितम्|
रौप्यं वा सर्षपच्छिद्रं द्विकर्णं द्वादशाङ्गुलम्||५१||
तेनाजबस्तियुक्तेन स्नेहस्यार्धपलं नयेत्|
यथावयोविशेषेण स्नेहमात्रां विकल्प्य वा||५२||
स्नातस्य भुक्तभक्तस्य रसेन पयसाऽपि वा|
सृष्टविण्मूत्रवेगस्य पीठे जानुसमे मृदौ||५३||
ऋजोः सुखोपविष्टस्य हृष्टे मेढ्रे घृताक्तया|
शलाकयाऽन्विष्य गतिं यद्यप्रतिहता व्रजेत्||५४||
ततः शेफःप्रमाणेन पुष्पनेत्रं प्रवेशयेत्|
गुदवन्मूत्रमार्गेण प्रणयेदनु सेवनीम्||५५||
हिंस्यादतिगतं बस्तिमूने स्नेहो न गच्छति|
सुखं प्रपीड्य निष्कम्पं निष्कर्षेन्नेत्रमेव च||५६||
प्रत्यागते द्वितीयं च तृतीयं च प्रदापयेत्|
अनागच्छन्नुपेक्ष्यस्तु रजनीव्युषितस्य च||५७||
உத்தரபஸ்திஂ தாபயேதித்யுக்தஂ, தத உத்தரபஸ்திவிதிமாஹ- புஷ்பநேத்ரமித்யாதி| புஷ்பநேத்ரமித்யுத்தரபஸ்திநேத்ரஸ்ய ஸஞ்ஜ்ஞா; உத்தரபஸ்திஸஞ்ஜ்ஞா உத்தரமார்கதீயமாநதயா, கிஂவா ஶ்ரேஷ்டகுணதயா உத்தரபஸ்திஃ| ஜாத்யஶ்வஹநவந்தேந ஸமமிதி ஜாதேரஶ்வஹநஸ்ய ச புஷ்பயோர்வந்தேநாக்ரஸமம்; உக்தஂ ஹி ஹாரீதே “குந்தஸ்ய வந்தப்ரதிமஂ ததாऽக்ரே” இதி; அஶ்வஹநஃ கரவீரஃ| ஸர்ஷபச்சித்ரமிதி ஸர்ஷபவாஹிச்சித்ரம்| த்விகர்ணிகமிதி நேத்ரே பஸ்திபந்தநார்தமேகதஃ கர்ணிகா, அபராऽக்ரே ஶேபஃப்ரமாணஷடங்குலாதௌ கர்ணிகா கர்தவ்யா| த்ரிகர்ணிகம்’ இதி வா பாடஃ| யதாவயோவிஶேஷேண ஸ்நேஹமாத்ராஂ விகல்ப்ய சேதி யதோக்தஸ்நேஹஃ பஞ்சவிஂஶதிவர்ஷஸ்ய, ததஸ்த்வர்வாக்வயோபேதவிகல்பேநாபகர்ஷஃ கர்தவ்யஃ; உக்தஂ ஹி ஸுஶ்ருதே “ஸ்நேஹப்ரமாணஂ பரமஂ ப்ரகுஞ்சஶ்சாத்ர கீர்திதஃ| பஞ்சவிஂஶதிவர்ஷாணாமர்வாக்புத்திவிகல்பிதம்” (ஸு.சி.அ.௩௭) இதி| ஹஷ்டே இதி ஸ்தப்தே, யத்யப்ரதிஹதா வ்ரஜேச்சலாகா, தத்ர புஷ்பநேத்ரஂ ஶேபஃப்ரமாணஸமஂ ப்ரவேஶநீயம்| ஶலாகயா ப்ரதமமந்வேஷணஂ மார்கவிஜ்ஞாநார்தம்| குதவதிதி குதே யதா நேத்ராகம்பநாதிகுணயுக்தஂ ப்ரவேஶ்யதே ததா மேட்ரேऽபி| அதிகதஂ லிங்கப்ரமாணாதிரேகப்ரவிஷ்டஂ நேத்ரஂ பஸ்திஂ ஹிஂஸ்யாத்| ஊநே இதி லிங்கமாநஸ்தோகப்ரவிஷ்டே||௫௦-௫௭||
Adhikarana 18 (58-61) · Śloka 61
பிப்பலீலவணாகாரதூமாபாமார்கஸர்ஷபைஃ|
வார்தாகுரஸநிர்குண்டீஶம்பாகைஃ ஸஸஹாசரைஃ||௫௮||
மூத்ராம்லபிஷ்டைஃ ஸகுடைர்வர்திஂ கத்வா ப்ரவேஶயேத்|
அக்ரே து ஸர்ஷபாகாராஂ பஶ்சார்தே மாஷஸம்மிதாம்||௫௯||
நேத்ரதீர்காஂ கதாப்யக்தாஂ ஸுகுமாராமபங்குராம்|
நேத்ரவந்மூத்ரநாட்யாஂ து பாயௌ சாங்குஷ்டஸம்மிதாம்||௬௦||
ஸ்நேஹே ப்ரத்யாகதே தாப்யாமாநுவாஸநிகோ விதிஃ|
பரிஹாரஶ்ச ஸவ்யாபத் ஸஸம்யக்தத்தலக்ஷணஃ||௬௧||
View original
पिप्पलीलवणागारधूमापामार्गसर्षपैः|
वार्ताकुरसनिर्गुण्डीशम्पाकैः ससहाचरैः||५८||
मूत्राम्लपिष्टैः सगुडैर्वर्तिं कृत्वा प्रवेशयेत्|
अग्रे तु सर्षपाकारां पश्चार्धे माषसम्मिताम्||५९||
नेत्रदीर्घां घृताभ्यक्तां सुकुमारामभङ्गुराम्|
नेत्रवन्मूत्रनाड्यां तु पायौ चाङ्गुष्ठसम्मिताम्||६०||
स्नेहे प्रत्यागते ताभ्यामानुवासनिको विधिः|
परिहारश्च सव्यापत् ससम्यग्दत्तलक्षणः||६१||
பிப்பலீத்யாதிநா வ்யுஷிதேऽப்யநாகச்சதஃ ஸ்நேஹஸ்ய ப்ரவர்திகாஂ வர்திமாஹ| இயஂ ச வர்திர்குடபாகேந கடிநா கர்தவ்யா யதா ஶ்லக்ஷ்ணா பவதி| பஶ்சார்தே இதி மூலே; அங்குஷ்டஸந்நிபாமிதி பாயௌ ஸ்நேஹப்ரவத்த்யர்தஂ தீயமாநாऽங்குஷ்டஸமாநா கர்தவ்யா| தாப்யாமிதி மேட்ரகுதாப்யாஂ தத்தவர்திப்யாம்| உத்தரபஸ்தேரநுவாஸநவத் ஸேவ்யபரிஹாரவ்யாபத்ஸம்யக்தத்தலக்ஷணாந்யதிதிஶந்நாஹ- ஆநுவாஸநிகோ விதிரித்யாதி||௫௮-௬௧||
Adhikarana 19 (62-64) · Śloka 65
ஸ்த்ரீணாமார்தவகாலே து ப்ரதிகர்ம ததாசரேத்|
கர்பாஸநா ஸுகஂ ஸ்நேஹஂ ததாऽऽதத்தே ஹ்யபாவதா||௬௨||
கர்பஂ யோநிஸ்ததா ஶீக்ரஂ ஜிதே கஹ்ணாதி மாருதே|
பஸ்திஜேஷு விகாரேஷு யோநிவிப்ரஂஶஜேஷு ச||௬௩||
யோநிஶூலேஷு தீவ்ரேஷு யோநிவ்யாபத்ஸ்வஸக்தரே|
அப்ரஸ்ரவதி மூத்ரே ச பிந்துஂ பிந்துஂ ஸ்ரவத்யபி||௬௪||
விதத்யாதுத்தரஂ பஸ்திஂ யதாஸ்வௌஷதஸஂஸ்கதம் |௬௫|
View original
स्त्रीणामार्तवकाले तु प्रतिकर्म तदाचरेत्|
गर्भासना सुखं स्नेहं तदाऽऽदत्ते ह्यपावृता||६२||
गर्भं योनिस्तदा शीघ्रं जिते गृह्णाति मारुते|
बस्तिजेषु विकारेषु योनिविभ्रंशजेषु च||६३||
योनिशूलेषु तीव्रेषु योनिव्यापत्स्वसृग्दरे|
अप्रस्रवति मूत्रे च बिन्दुं बिन्दुं स्रवत्यपि||६४||
विदध्यादुत्तरं बस्तिं यथास्वौषधसंस्कृतम् |६५|
ஆர்தவகாலே த்வௌத்ஸர்கிகதயோக்தஂ ஸ்த்ரீணாமுத்தரபஸ்திதாநமார்தவகாலே விதத்தே| ஆர்தவகாலதாநே ஹேதுமாஹ- கர்பாஸநேத்யாதி| கர்பாஸநா கர்பஶய்யா, கர்பாஶய இத்யர்தஃ; அந்யே து யோநிமாஹுஃ| ஆதத்த இதி ஸம்யக் கஹ்ணாதி| அபாவதேதி அபகதஸஞ்சிதரஜோரூபாவரணா||௬௨-௬௪||-
Adhikarana 20 (65-69) · Śloka 70
புஷ்பநேத்ரப்ரமாணஂ து ப்ரமதாநாஂ தஶாங்குலம்||௬௫||
மூத்ரஸ்ரோதஃபரீணாஹஂ முத்கஸ்ரோதோऽநுவாஹி ச|
அபத்யமார்கே நாரீணாஂ விதேயஂ சதுரங்குலம்||௬௬||
த்வ்யங்குலஂ மூத்ரமார்கே து பாலாயாஸ்த்வேகமங்குலம்|
உத்தாநாயாஃ ஶயாநாயாஃ ஸம்யக் ஸங்கோச்ய ஸக்திநீ||௬௭||
அதாஸ்யாஃ ப்ரணயேந்நேத்ரமநுவஂஶகதஂ ஸுகம்|
த்விஸ்த்ரிஶ்சதுரிதி ஸ்நேஹாநஹோராத்ரேண யோஜயேத்||௬௮||
பஸ்தௌ , பஸ்தௌ ப்ரணீதே ச வர்திஃ பீநதரா பவேத்|
த்ரிராத்ரஂ கர்ம குர்வீத ஸ்நேஹமாத்ராஂ விவர்தயேத்||௬௯||
அநேநைவ விதாநேந கர்ம குர்யாத் புநஸ்த்ர்யஹாத்|௭௦|
View original
पुष्पनेत्रप्रमाणं तु प्रमदानां दशाङ्गुलम्||६५||
मूत्रस्रोतःपरीणाहं मुद्गस्रोतोऽनुवाहि च|
अपत्यमार्गे नारीणां विधेयं चतुरङ्गुलम्||६६||
द्व्यङ्गुलं मूत्रमार्गे तु बालायास्त्वेकमङ्गुलम्|
उत्तानायाः शयानायाः सम्यक् सङ्कोच्य सक्थिनी||६७||
अथास्याः प्रणयेन्नेत्रमनुवंशगतं सुखम्|
द्विस्त्रिश्चतुरिति स्नेहानहोरात्रेण योजयेत्||६८||
बस्तौ , बस्तौ प्रणीते च वर्तिः पीनतरा भवेत्|
त्रिरात्रं कर्म कुर्वीत स्नेहमात्रां विवर्धयेत्||६९||
अनेनैव विधानेन कर्म कुर्यात् पुनस्त्र्यहात्|७०|
புஷ்பநேத்ரப்ரமாணஂ த்வித்யாதி| முத்கஸ்ரோதோऽநுவாஹீதி மூத்கவாஹிச்சித்ரம்| அபத்யமார்கே விதேயஂ சதுரங்குலமிதி அபத்யமார்கே ஸ்நேஹயிதவ்யே சதுரங்குலப்ரவேஶநஂ ப்ராப்தயௌவநாநாமேவ நாரீணாஂ கர்தவ்யஂ, மூத்ரமார்கே து ஸ்நேஹயிதவ்யே த்வ்யங்குலப்ரவேஶநஂ ப்ராப்தயௌவநாநாமேவ நாரீணாஂ கர்தவ்யம்| பாலாயாஃ ஸ்வல்பப்ரமாணதயா ஏகாங்குலப்ரவேஶநமேவ மூத்ரமார்கப்ரயோகார்தஂ கர்தவ்யஂ; பாலாநாஂ த்வபத்யமார்கே ந தீயத ஏவ, தாஸாமபத்யமார்கஸ்யாவதத்வாத்| வர்திஃ பீநதரா பவேதிதி ஸ்நேஹப்ரத்யாகமநார்தா வர்திஃ பீநதரா கர்தவ்யா| ஸ்நேஹமாத்ரா சாத்ர “ஸ்நேஹஸ்ய ப்ரஸதஂ சாத்ர ஸ்வாங்குலீமூலஸம்மிதம்” (ஸு.சி.அ.௩௭) இத்யநேந ஸுஶ்ருதோக்தா ஜ்ஞேயா||௬௫-௬௯||-
Adhikarana 21 (70-73) · Śloka 73
அதஃ ஶிரோவிகாராணாஂ கஶ்சித்பேதஃ ப்ரவக்ஷ்யதே||௭௦||
ரக்தபித்தாநிலா துஷ்டாஃ ஶங்கதேஶே விமூர்ச்சிதாஃ|
தீவ்ரருக்தாஹராகஂ ஹி ஶோபஂ குர்வந்தி தாருணம்||௭௧||
ஸ ஶிரோ விஷவத்வேகீ நிருத்யாஶு கலஂ ததா|
த்ரிராத்ராஜ்ஜீவிதஂ ஹந்தி ஶங்ககோ நாம நாமதஃ||௭௨||
பரஂ த்ர்யஹாஜ்ஜீவதி சேத் ப்ரத்யாக்யாயாசரேத் க்ரியாம்|
ஶிரோவிரேகஸேகாதி ஸர்வஂ வீஸர்பநுச்ச யத்||௭௩||
View original
अतः शिरोविकाराणां कश्चिद्भेदः प्रवक्ष्यते||७०||
रक्तपित्तानिला दुष्टाः शङ्खदेशे विमूर्च्छिताः|
तीव्ररुग्दाहरागं हि शोफं कुर्वन्ति दारुणम्||७१||
स शिरो विषवद्वेगी निरुध्याशु गलं तथा|
त्रिरात्राज्जीवितं हन्ति शङ्खको नाम नामतः||७२||
परं त्र्यहाज्जीवति चेत् प्रत्याख्यायाचरेत् क्रियाम्|
शिरोविरेकसेकादि सर्वं वीसर्पनुच्च यत्||७३||
க்ரமாகதஶிரோவிகாரஜ்ஞாநார்தஂ த்ரிமர்மீயாவிஸ்ததாந் வக்துமாஹ- அத இத்யாதி| தாருண இதி ஆஶுகாரீ| பரஂ த்ர்யஹாஜ்ஜீவதீத்யாதிகஃ ப்ரபாவோऽயஂ ஶங்ககஸ்ய| ப்ரத்யாக்யாயாசரேத் க்ரியாமித்யநேந உத்பந்நமாத்ர ஏவ ப்ரத்யாக்யாநபூர்விகா சிகித்ஸா கர்தவ்யாऽஸ்ய||௭௦-௭௩||
Adhikarana 22 (74-78) · Śloka 78
ரூக்ஷாத்யத்யஶநாத் பூர்வவாதாவஶ்யாயமைதுநைஃ|
வேகஸந்தாரணாயாஸவ்யாயாமைஃ குபிதோऽநிலஃ||௭௪||
கேவலஃ ஸகபோ வாऽர்தஂ கஹீத்வா ஶிரஸஸ்ததஃ|
மந்யாப்ரூஶங்ககர்ணாக்ஷிலலாடார்தேऽதிவேதநாம்||௭௫||
ஶஸ்த்ராரணிநிபாஂ குர்யாத்தீவ்ராஂ ஸோऽர்தாவபேதகஃ|
நயநஂ வாऽதவா ஶ்ரோத்ரமதிவத்தோ விநாஶயேத்||௭௬||
சதுஃஸ்நேஹோத்தமா மாத்ரா ஶிரஃகாயவிரேசநம்|
நாடீஸ்வேதோ கதஂ ஜீர்ணஂ பஸ்திகர்மாநுவாஸநம்||௭௭||
உபநாஹஃ ஶிரோபஸ்திர்தஹநஂ சாத்ர ஶஸ்யதே|
ப்ரதிஶ்யாயே ஶிரோரோகே யச்சோத்திஷ்டஂ சிகித்ஸிதம்||௭௮||
View original
रूक्षात्यध्यशनात् पूर्ववातावश्यायमैथुनैः|
वेगसन्धारणायासव्यायामैः कुपितोऽनिलः||७४||
केवलः सकफो वाऽर्धं गृहीत्वा शिरसस्ततः|
मन्याभ्रूशङ्खकर्णाक्षिललाटार्धेऽतिवेदनाम्||७५||
शस्त्रारणिनिभां कुर्यात्तीव्रां सोऽर्धावभेदकः|
नयनं वाऽथवा श्रोत्रमतिवृद्धो विनाशयेत्||७६||
चतुःस्नेहोत्तमा मात्रा शिरःकायविरेचनम्|
नाडीस्वेदो घृतं जीर्णं बस्तिकर्मानुवासनम्||७७||
उपनाहः शिरोबस्तिर्दहनं चात्र शस्यते|
प्रतिश्याये शिरोरोगे यच्चोद्दिष्टं चिकित्सितम्||७८||
ரூக்ஷேத்யாதிநாऽர்தாவபேதகமாஹ| அவஶ்யாயஃ ஹிமஃ| ஶஸ்த்ராரணிநிபாமிதி ஶஸ்த்ரச்சேதாரணிமந்தநநிபாம்; அரணிஃ அக்ந்யுத்தாபநகாஷ்டஂ; கிஂவா அரணிநா காரணேநாக்நிரேவாத்ர லக்ஷ்யதே| சதுஃஸ்நேஹஸ்யோத்தமா மாத்ரா; உத்தமா ச மாத்ரா அஹோராத்ரபரிணமநீயா| ஜீர்ணஂ தஶவர்ஷஸ்திதஂ கதம்| உபநாஹஂ கேசிச்சிரோபஸ்திபேதமாஹுஃ, யோ மாஸ்திஷ்க உச்யதே; தந்த்ராந்தரே ஹி மாஸ்திஷ்க உபநாஹஃ ஶிரோபஸ்திப்ரகார உக்தஃ- “மாஸ்திஷ்கேऽஷ்டாங்குலஂ பட்டஂ பஸ்தௌ து த்வாதஶாங்குலம்” இத்யாதிநா; ஶிரோபஸ்திவிதாநஂ ஶாலாக்யே ஜ்ஞேயஂ; யதா- “த்வாதஶாங்குலவிஸ்தீர்ணஂ சர்மபட்டஂ ஶிரஃஸமம்| ஆகர்ணபந்தநஸ்தாநே லலாடே வஸ்த்ரவேஷ்டிதே|| சேலவேணிகயா பத்த்வா மாஷகல்கேந லேபயேத்| ததோ யதாவ்யாதிஶதஂ ஸ்நேஹஂ கோஷ்ணஂ நிவேஶயேத்|| ஊர்த்வஂ கேஶபுவோ யாவதங்குலஂ தாரயேச்ச தம்| ஆவக்ரநாஸிகாக்லேதாத்தஶாஷ்டௌ ஷட்வாதாதிஷு|| மாத்ரா ஸஹஸ்ராண்யருஜே ஹ்யேகஂ ஸ்கந்தாதி மர்தயேத்| யுக்தஸ்நேஹஸ்ய பரமஂ ஸப்தாஹஂ தஸ்ய ஸேவநம்” இதி; ததா “ஆஶிரோவ்யாயதஂ சர்ம கத்வாऽஷ்டாங்குலமுச்ச்ரிதம்| தேநாவேஷ்ட்ய ஶிரோऽதஸ்தாந்மாஷகல்கேந லேபயேத்|| நிஶ்சலஸ்யோபவிஷ்டஸ்ய தைலைஃ கோஷ்ணைஃ ப்ரபூரயேத்| தாரயேதாருஜஃ ஶாந்த்யை யாமஂ யாமார்தமேவ வா|| ஶிரோபஸ்திர்ஜயத்யேஷ ஶிரோரோகஂ மருத்பவம்” இத்யாதி| தஹநஂ வாऽஸ்யேதி தந்த்ராந்தரப்ரத்யயாத் த்வ்யங்குலலலாடஶங்கப்ரதேஶேஷு ஶரகாண்டாதிநா தஹநஂ ஜ்ஞேயம்| யச்சோத்திஷ்டஂ சிகித்ஸிதமிதி தச்சாத்ர ஶஸ்யதே இதி யோஜ்யம்||௭௪-௭௮||
Adhikarana 23 (79-83) · Śloka 83
ஸந்தாரணாதஜீர்ணாத்யைர்மஸ்திஷ்கஂ ரக்தமாருதௌ|
துஷ்டௌ தூஷயதஸ்தச்ச துஷ்டஂ தாப்யாஂ விமூர்ச்சிதம்||௭௯||
ஸூர்யோதயேஂऽஶுஸந்தாபாத்த்ரவஂ விஷ்யந்ததே ஶநைஃ|
ததோ திநே ஶிரஃஶூலஂ திநவத்த்யா விவர்ததே||௮௦||
திநக்ஷயே ததஃ ஸ்த்யாநே மஸ்திஷ்கே ஸம்ப்ரஶாம்யதி|
ஸூர்யாவர்தஃ ஸ தத்ர ஸ்யாத் ஸர்பிரௌத்தரபக்திகம்||௮௧||
ஶிரஃகாயவிரேகௌ ச மூர்த்நா த்ரிஸ்நேஹதாரணம் |
ஜாங்கலைருபநாஹஶ்ச கதக்ஷீரைஶ்ச ஸேசநம் ||௮௨||
பர்ஹிதித்திரிலாவாதிஶதக்ஷீரோத்திதஂ கதம்|
ஸ்யாந்நாவநஂ ஜீவநீயக்ஷீராஷ்டகுணஸாதிதம்||௮௩||
View original
सन्धारणादजीर्णाद्यैर्मस्तिष्कं रक्तमारुतौ|
दुष्टौ दूषयतस्तच्च दुष्टं ताभ्यां विमूर्च्छितम्||७९||
सूर्योदयेंऽशुसन्तापाद्द्रवं विष्यन्दते शनैः|
ततो दिने शिरःशूलं दिनवृद्ध्या विवर्धते||८०||
दिनक्षये ततः स्त्याने मस्तिष्के सम्प्रशाम्यति|
सूर्यावर्तः स तत्र स्यात् सर्पिरौत्तरभक्तिकम्||८१||
शिरःकायविरेकौ च मूर्ध्ना त्रिस्नेहधारणम् |
जाङ्गलैरुपनाहश्च घृतक्षीरैश्च सेचनम् ||८२||
बर्हितित्तिरिलावादिशृतक्षीरोत्थितं घृतम्|
स्यान्नावनं जीवनीयक्षीराष्टगुणसाधितम्||८३||
மஸ்திஷ்கஂ ஶிரஃஸ்தோ மஜ்ஜா| த்ரவமிதி த்ரவஂ ஸத்| விஷ்யந்ததே இதி ச்யவதே| ஏதச்ச ஸூர்யாவர்தஸ்ய ரூபஂ தோஷதூஷ்யயோர்விகதிவிஷமஸமவாயாத்பவதி; தேந நாந்யவிகார ஏவம்பூதோ பவதி| ததா வேதநா ஸூர்யதாபே ஏவாஸ்ய வர்ததே நாக்நிதாபே, இத்யேததபி ப்ரபாவகதமேவ ஜ்ஞேயம்| த்ரிஸ்நேஹதாரணமிதி பாடாத் தைலகதவஸாதாரணஂ வதந்தி| லாவாதயோ விஷ்கிரா அந்நபாநோக்தாஃ||௭௯-௮௩||
Adhikarana 24 (84-87) · Śloka 87
(உபவாஸாதிஶோகாதிரூக்ஷஶீதால்பபோஜநைஃ )|
துஷ்டா தோஷாஸ்த்ரயோ மந்யாபஶ்சாத்காடாஸு வேதநாம்||௮௪||
தீவ்ராஂ குர்வந்தி ஸா சாக்ஷிப்ரூஶங்கேஷ்வவதிஷ்டதே|
ஸ்பந்தநஂ கண்டபார்ஶ்வஸ்ய நேத்ரரோகஂ ஹநுக்ரஹம்||௮௫||
ஸோऽநந்தவாதஸ்தஂ ஹந்யாத் ஸிரார்காவர்தநாஶநைஃ|
வாதோ ரூக்ஷாதிபிஃ க்ருத்தஃ ஶிரஃகம்பமுதீரயேத்||௮௬||
தத்ராமதாபலாராஸ்நாமஹாஶ்வேதாஶ்வகந்தகைஃ|
ஸ்நேஹஸ்வேதாதி வாதக்நஂ ஶஸ்தஂ நஸ்யஂ ச தர்பணம்||௮௭||
View original
(उपवासातिशोकातिरूक्षशीताल्पभोजनैः )|
दुष्टा दोषास्त्रयो मन्यापश्चाद्घाटासु वेदनाम्||८४||
तीव्रां कुर्वन्ति सा चाक्षिभ्रूशङ्खेष्ववतिष्ठते|
स्पन्दनं गण्डपार्श्वस्य नेत्ररोगं हनुग्रहम्||८५||
सोऽनन्तवातस्तं हन्यात् सिरार्कावर्तनाशनैः|
वातो रूक्षादिभिः क्रुद्धः शिरःकम्पमुदीरयेत्||८६||
तत्रामृताबलारास्नामहाश्वेताश्वगन्धकैः|
स्नेहस्वेदादि वातघ्नं शस्तं नस्यं च तर्पणम्||८७||
மந்யா க்ரீவாஸிராத்வயஂ, காடா க்ரீவாயாஃ பஶ்சாத்பாகஃ, பஶ்சாத் பஷ்டம்| ஸா சாக்ஷிப்ரூஶங்கேஷ்வவதிஷ்டத இதி ஶங்காதீந் வ்யாப்ய ஸ்திரா பவதி| அநந்தவாதமேநஂ தந்த்ராந்தரே அந்யதோவாதமாஹுஃ| ஸிரார்காவர்தநாஶநைரிதி ஸிராவ்யதைஃ, ஸூர்யாவர்தநாஶநைஶ்ச பேஷஜைஃ||௮௪-௮௭||
Adhikarana 25 (88) · Śloka 88
நஸ்தஃகர்ம ச குர்வீத ஶிரோரோகேஷு ஶாஸ்த்ரவித்|
த்வாரஂ ஹி ஶிரஸோ நாஸா தேந தத் வ்யாப்ய ஹந்தி தாந்||௮௮||
View original
नस्तःकर्म च कुर्वीत शिरोरोगेषु शास्त्रविद्|
द्वारं हि शिरसो नासा तेन तद् व्याप्य हन्ति तान्||८८||
நஸ்தஃகர்ம சேதி ஸர்வஶிரோரோகஸாதாரணஂ சிகித்ஸிதம்| ஶிரோரோகேஷு நஸ்தஃகர்மகரணே ஹேதுமாஹ- த்வாரஂ ஹீத்யாதி| தேந நாஸாரூபேண மார்கேண| ததிதி நஸ்தோ தத்தமௌஷதம்| வ்யாப்யேதி ஶிரோ வ்யாப்ய| தாநிதி ஶிரோகதாந்||௮௮||
Adhikarana 26 (89-92) · Śloka 92
நாவநஂ சாவபீடஶ்ச த்மாபநஂ தூம ஏவ ச|
ப்ரதிமர்ஶஶ்ச விஜ்ஞேயஂ நஸ்தஃகர்ம து பஞ்சதா||௮௯||
ஸ்நேஹநஂ ஶோதநஂ சைவ த்விவிதஂ நாவநஂ ஸ்மதம்|
ஶோதநஃ ஸ்தம்பநஶ்ச ஸ்யாதவபீடோ த்விதா மதஃ ||௯௦||
சூர்ணஸ்யாத்மாபநஂ தத்தி தேஹஸ்ரோதோவிஶோதநம் |
விஜ்ஞேயஸ்த்ரிவிதோ தூமஃ ப்ராகுக்தஃ ஶமநாதிகஃ||௯௧||
ப்ரதிமர்ஶோ பவேத் ஸ்நேஹோ நிர்தோஷ உபயார்தகத்|
ஏவஂ தத்ரேசநஂ கர்ம தர்பணஂ ஶமநஂ த்ரிதா||௯௨||
View original
नावनं चावपीडश्च ध्मापनं धूम एव च|
प्रतिमर्शश्च विज्ञेयं नस्तःकर्म तु पञ्चधा||८९||
स्नेहनं शोधनं चैव द्विविधं नावनं स्मृतम्|
शोधनः स्तम्भनश्च स्यादवपीडो द्विधा मतः ||९०||
चूर्णस्याध्मापनं तद्धि देहस्रोतोविशोधनम् |
विज्ञेयस्त्रिविधो धूमः प्रागुक्तः शमनादिकः||९१||
प्रतिमर्शो भवेत् स्नेहो निर्दोष उभयार्थकृत्|
एवं तद्रेचनं कर्म तर्पणं शमनं त्रिधा||९२||
ஶிரோரோகப்ரஸ்தாவாகதாநவஶ்யவக்தவ்யநஸ்தஃகர்மபேதாநாஹ- நாவநமித்யாதி| நாவநாதயஶ்சிகித்ஸாஸ்தாநோக்தாஃ| அத்ர ஸுஶ்ருதே தூமஂ வர்ஜயித்வா பஞ்சவிதஂ நஸ்தஃகர்மோக்தஂ- “தத்த்விவிதமபி பஞ்சவிதவிகல்பஂ; தத்யதா- நஸ்யஂ, ஶிரோவிரேசநஂ, ப்ரதிமர்ஶஃ, அவபீடஃ, ப்ரதமநஂ ச” (சி.அ.௪௦)| இதி; இஹ து நாவநஶப்தேநைவ ஶிரோவிரேசநமபி கஹீதஂ; யதுக்தஂ- “ஸ்நேஹநஂ ஶோதநஂ சைவ நாவநஂ த்விவிதஂ ஸ்மதம்” இதி; தேந ஸுஶ்ருதோக்தோऽப்யர்தோ கஹீத ஏவ| ஶோதநஃ ஸ்தம்பநஶ்ச ஸ்யாதவபீட இத்யத்ர ஸஂஶமநமப்யவபீடஸ்ய கர்மேச்சந்தி, தச்ச ஸ்தம்பநே ஏவாந்தர்பாவநீயம்| அவபீட்ய யத்ர கல்காதீநி தீயந்தே இத்யவபீடஃ; அநேந ஶிரோவிரேசநார்தஂ தீயமாநஸைந்தவபிப்பல்யாதிகல்கஸ்யாப்யவரோதஃ| த்மாபநஂ தத்தி தேஹஸ்ரோதோவிஶோதநமிதி வசநாத் த்மாபநஂ ஶிரோவிரேசநப்ரயோஜநகமேவேதி தர்ஶயதி| ஶமநாதிக இத்யத்ர ஶமநஶப்தேந ப்ராயோகிகஂ கஹ்ணாதி, தேந ப்ராயோகிகஸ்நைஹிகவைரேசநிகதூமாநாஂ நாஸாதீயமாநாநாமிஹ க்ரஹணஂ, முகபேயஸ்து துமோ ந நஸ்யம்| உபயார்தகதிதி ஸ்நேஹநவிரேசநார்தகத்| ப்ரதிமர்ஶலக்ஷணமக்ரே “நஸ்தஃஸ்நேஹாங்குலிஂ தத்யாத்” இத்யாதிநா வக்ஷ்யமாணம்| உக்தபஞ்சவிதநஸ்தஃகர்மணஸ்த்ரைவித்யமாஹ- ஏவமித்யாதி| கர்மேதி நஸ்தஃகர்ம| ஶமநேந ஸ்தம்பநஸ்யாபி க்ரஹணஂ; தர்பணே ஸ்நேஹநஸ்யாவரோதஃ; அந்யே யே கேசித் ப்ரபேதாஸ்தந்த்ராந்தரே ப்ரதிபாதிதாஸ்தேऽப்யத்ரைவாந்தர்பவந்தி||௮௯-௯௨||
Adhikarana 27 (93-95) · Śloka 96
ஸ்தம்பஸுப்திகுருத்வாத்யாஃ ஶ்லைஷ்மிகா யே ஶிரோகதாஃ|
ஶிரோவிரேசநஂ தேஷு நஸ்தஃகர்ம ப்ரஶஸ்யதே||௯௩||
யே ச வாதாத்மகா ரோகாஃ ஶிரஃகம்பார்திதாதயஃ|
ஶிரஸஸ்தர்பணஂ தேஷு நஸ்தஃகர்ம ப்ரஶஸ்யதே ||௯௪||
ரக்தபித்தாதிரோகேஷு ஶமநஂ நஸ்யமிஷ்யதே|
த்மாபநஂ தூமபாநஂ ச ததா யோக்யேஷு ஶஸ்யதே ||௯௫||
(தோஷாதிகஂ ஸமீக்ஷ்யைவ பிஷக் ஸம்யக் ச காரயேத்)|௯௬|
View original
स्तम्भसुप्तिगुरुत्वाद्याः श्लैष्मिका ये शिरोगदाः|
शिरोविरेचनं तेषु नस्तःकर्म प्रशस्यते||९३||
ये च वातात्मका रोगाः शिरःकम्पार्दितादयः|
शिरसस्तर्पणं तेषु नस्तःकर्म प्रशस्यते ||९४||
रक्तपित्तादिरोगेषु शमनं नस्यमिष्यते|
ध्मापनं धूमपानं च तथा योग्येषु शस्यते ||९५||
(दोषादिकं समीक्ष्यैव भिषक् सम्यक् च कारयेत्)|९६|
விரேசநாதிகர்மத்ரயஸ்ய விஷயமாஹ- ஸ்தம்பேத்யாதி| தர்பணமிதி ஸ்நேஹேந தர்பணம்| ததா யோக்யேஷு ஶஸ்யத இதி த்மாபநதூமயோக்யேஷு ஶஸ்யதே; தத்ர தூமயோக்யாஃ ஸூத்ரஸ்தாநே ப்ரதிபாதிதாஃ, த்மாபநயோக்யாஸ்து த்மாபநகுணகதநே ‘தேஹஸ்ரோதோவிஶோதநம்’ இதிபதேந யேऽபிந்யாஸாபஸ்மாராதயஃ ஶோதநீயஸ்ரோதஸ உக்தாஸ்தே ஜ்ஞேயாஃ||௯௩-௯௫||-
Adhikarana 28 (96-97) · Śloka 98
பலாதிபேஷஜஂ ப்ரோக்தஂ ஶிரஸோ யத்விரேசநம்||௯௬||
தச்சூர்ணஂ கல்பயேத்தேந பசேத் ஸ்நேஹஂ விரேசநம்|
யதுக்தஂ மதுரஸ்கந்தே பேஷஜஂ தேந தர்பணம்||௯௭||
ஸாதயித்வா பிஷக் ஸ்நேஹஂ நஸ்தஃ குர்யாத்விதாநவித்|௯௮|
View original
फलादिभेषजं प्रोक्तं शिरसो यद्विरेचनम्||९६||
तच्चूर्णं कल्पयेत्तेन पचेत् स्नेहं विरेचनम्|
यदुक्तं मधुरस्कन्धे भेषजं तेन तर्पणम्||९७||
साधयित्वा भिषक् स्नेहं नस्तः कुर्याद्विधानवित्|९८|
ஶிரோவிரேசநசூர்ணஂ விதிஂ சாஹ- பலாதீத்யாதி| பலாதிபேஷஜமிதி ரோகபிஷக்ஜிதீயோக்தஂ பலபத்ரமூலகந்தபுஷ்பநிர்யாஸத்வக்பேதாத் ஸப்தவிதமுக்தஂ ஶிரோவிரேசநத்ரவ்யம்| சூர்ணஂ கல்பயேதிதி ப்ரதமநார்தமவபீடநார்தஂ ச சூர்ணஂ கல்பயேத்| மதுரஸ்கந்தோऽபி ரோகபிஷக்ஜிதீய ஏவோக்தஃ||௯௬-௯௭||-
Adhikarana 29 (98-110) · Śloka 110
ப்ராக்ஸூர்யே மத்யஸூர்யே வா ப்ராக்கதாவஶ்யகஸ்ய ச||௯௮||
உத்தாநஸ்ய ஶயாநஸ்ய ஶயநே ஸ்வாஸ்ததே ஸுகம்|
ப்ரலம்பஶிரஸஃ கிஞ்சித் கிஞ்சித் பாதோந்நதஸ்ய ச||௯௯||
தத்யாந்நாஸாபுடே ஸ்நேஹஂ தர்பணஂ புத்திமாந் பிஷக்|
அநவாக்ஶிரஸோ நஸ்யஂ ந ஶிரஃ ப்ரதிபத்யதே||௧௦௦||
அத்யவாக்ஶிரஸோ நஸ்யஂ மஸ்துலுங்கேऽவதிஷ்டதி|
அத ஏவஂஶயாநஸ்ய ஶுத்த்யர்தஂ ஸ்வேதயேச்சிரஃ||௧௦௧||
ஸஂஸ்வேத்ய நாஸாமுந்நம்ய வாமேநாங்குஷ்டபர்வணா|
ஹஸ்தேந தக்ஷிணேநாத குர்யாதுபயதஃ ஸமம்||௧௦௨||
ப்ரணாட்யா பிசுநா வாऽபி நஸ்தஃஸ்நேஹஂ யதாவிதி|
கதே ச ஸ்வேதயேத்பூய ஆகர்ஷேச்ச புநஃ புநஃ||௧௦௩||
தஂ ஸ்நேஹஂ ஶ்லேஷ்மணா ஸாகஂ ததா ஸ்நேஹோ ந திஷ்டதி|
ஸ்வேதேநோத்க்லேஶிதஃ ஶ்லேஷ்மா நஸ்தஃகர்மண்யுபஸ்திதஃ ||௧௦௪||
பூயஃ ஸ்நேஹஸ்ய ஶைத்யேந ஶிரஸி ஸ்த்யாயதே ததஃ|
ஶ்ரோத்ரமந்யாகலாத்யேஷு விகாராய ஸ கல்பதே||௧௦௫||
ததோ நஸ்தஃகதே தூமஂ பிபேத் கபவிநாஶநம் |
ஹிதாந்நபுங்நிவாதோஷ்ணஸேவீ ஸ்யாந்நியதேந்த்ரியஃ||௧௦௬||
விதிரேஷோऽவபீடஸ்ய கார்யஃ ப்ரத்மாபநஸ்ய து|
தத் ஷடங்குலயா நாட்யா தமேச்சூர்ணஂ முகேந து||௧௦௭||
விரிக்தஶிரஸஂ தூஷ்ணஂ பாயயித்வாऽம்பு போஜயேத்|
லகு த்ரிஷ்வவிருத்தஂ ச நிவாதஸ்தமதந்த்ரிதஃ||௧௦௮||
விரேகஶுத்தோ தோஷஸ்ய கோபநஂ யஸ்ய ஸேவதே|
ஸ தோஷோ விசரஂஸ்தத்ர கரோதி ஸ்வாந் கதாந் பஹூந்||௧௦௯||
யதாஸ்வஂ விஹிதாஂ தேஷு க்ரியாஂ குர்யாத்விசக்ஷணஃ|
அகாலகதஜாதாநாஂ ரோகாணாமநுரூபதஃ||௧௧௦||
View original
प्राक्सूर्ये मध्यसूर्ये वा प्राक्कृतावश्यकस्य च||९८||
उत्तानस्य शयानस्य शयने स्वास्तृते सुखम्|
प्रलम्बशिरसः किञ्चित् किञ्चित् पादोन्नतस्य च||९९||
दद्यान्नासापुटे स्नेहं तर्पणं बुद्धिमान् भिषक्|
अनवाक्शिरसो नस्यं न शिरः प्रतिपद्यते||१००||
अत्यवाक्शिरसो नस्यं मस्तुलुङ्गेऽवतिष्ठति|
अत एवंशयानस्य शुद्ध्यर्थं स्वेदयेच्छिरः||१०१||
संस्वेद्य नासामुन्नम्य वामेनाङ्गुष्ठपर्वणा|
हस्तेन दक्षिणेनाथ कुर्यादुभयतः समम्||१०२||
प्रणाड्या पिचुना वाऽपि नस्तःस्नेहं यथाविधि|
कृते च स्वेदयेद्भूय आकर्षेच्च पुनः पुनः||१०३||
तं स्नेहं श्लेष्मणा साकं तथा स्नेहो न तिष्ठति|
स्वेदेनोत्क्लेशितः श्लेष्मा नस्तःकर्मण्युपस्थितः ||१०४||
भूयः स्नेहस्य शैत्येन शिरसि स्त्यायते ततः|
श्रोत्रमन्यागलाद्येषु विकाराय स कल्पते||१०५||
ततो नस्तःकृते धूमं पिबेत् कफविनाशनम् |
हितान्नभुङ्निवातोष्णसेवी स्यान्नियतेन्द्रियः||१०६||
विधिरेषोऽवपीडस्य कार्यः प्रध्मापनस्य तु|
तत् षडङ्गुलया नाड्या धमेच्चूर्णं मुखेन तु||१०७||
विरिक्तशिरसं तूष्णं पाययित्वाऽम्बु भोजयेत्|
लघु त्रिष्वविरुद्धं च निवातस्थमतन्द्रितः||१०८||
विरेकशुद्धो दोषस्य कोपनं यस्य सेवते|
स दोषो विचरंस्तत्र करोति स्वान् गदान् बहून्||१०९||
यथास्वं विहितां तेषु क्रियां कुर्याद्विचक्षणः|
अकालकृतजातानां रोगाणामनुरूपतः||११०||
நஸ்தஃகர்மவிதிமாஹ- ப்ராக்ஸூர்யே இத்யாதி| க்ரீஷ்மே ப்ராக்ஸூர்யே, ஶீதே து மத்யஸூர்யே இதி வ்யவஸ்தா| ப்ராக்கதாவஶ்யகஸ்ய சேதி ப்ராக்கதாவஶ்யகரணீயமலவிஸர்காதிகஸ்ய| ஏவஂ ஶயாநஸ்யேதி கிஞ்சிதவநதஶிரஸ்கதயா ஶயாநஸ்ய| குர்யாதுபயதஃ ஸமமிதி உபயநாஸாபுடேநாபி துல்யஂ தத்யாத்| ப்ரணாடீ நஸ்யதாநநலிகா| யதாவிதீதி ப்ரமாணாதிதோஷரஹிதம்| கதநஸ்யஸ்ய துமபாநோபபத்திவர்ணநபூர்வகஂ தூமபாநமாஹ- ஸ்வேதநேத்யாதி| ப்ரத்மாபநஸ்ய சோக்தோ விதிஸ்ததா வக்ஷ்யமாணஶ்ச ‘ஷடங்குலயா’ இத்யாதிநா| விரிக்தஶிரஸமித்யாதி ஸர்வவிரேசநஸாதாரணம்| த்ரிஷ்விதி வாதாதிஷு| விரேகஶுத்த இதி ஶிரோவிரேகஶுத்தஃ| யஸ்ய தோஷஸ்ய கோபநஂ ஸேவதே இதி யோஜ்யம்| அகாலகதஜாதாநாஂ ரோகாணாமநுரூபத இதி அகாலகதஶிரோவிரேசநஜாதாநாஂ ரோகாணாமநுரூபதஶ்சிகித்ஸாஂ குர்யாதித்யர்தஃ||௯௮-௧௧௦||
Adhikarana 30 (111-115) · Śloka 115
அஜீர்ணே போஜநே புக்தே தோயே பீதேऽத துர்திநே|
ப்ரதிஶ்யாயே நவே ஸ்நாதே ஸ்நேஹபாநேऽநுவாஸநே||௧௧௧||
நாவநஂ ஸ்நேஹநஂ ரோகாந் கரோதி ஶ்லைஷ்மிகாந் பஹூந்|
தத்ர ஶ்லேஷ்மஹரஃ ஸர்வஸ்தீக்ஷ்ணோஷ்ணாதிர்விதிர்ஹிதஃ||௧௧௨||
க்ஷாமே விரேசிதே கர்பே வ்யாயாமாபிஹதே தஷி|
வாதோ ரூக்ஷேண நஸ்யேந க்ருத்தஃ ஸ்வாஞ்ஜநயேத்கதாந்||௧௧௩||
தத்ர வாதஹரஃ ஸர்வோ விதிஃ ஸ்நேஹநபஂஹணஃ|
ஸ்வேதாதிஃ, ஸ்யாத்கதஂ க்ஷீரஂ கர்பிண்யாஸ்து விஶேஷதஃ||௧௧௪||
ஜ்வரஶோகாதிதப்தாநாஂ திமிரஂ மத்யபஸ்ய து|
ரூக்ஷைஃ ஶீதாஞ்ஜநைர்லேபைஃ புடபாகைஶ்ச ஸாதயேத் ||௧௧௫||
View original
अजीर्णे भोजने भुक्ते तोये पीतेऽथ दुर्दिने|
प्रतिश्याये नवे स्नाते स्नेहपानेऽनुवासने||१११||
नावनं स्नेहनं रोगान् करोति श्लैष्मिकान् बहून्|
तत्र श्लेष्महरः सर्वस्तीक्ष्णोष्णादिर्विधिर्हितः||११२||
क्षामे विरेचिते गर्भे व्यायामाभिहते तृषि|
वातो रूक्षेण नस्येन क्रुद्धः स्वाञ्जनयेद्गदान्||११३||
तत्र वातहरः सर्वो विधिः स्नेहनबृंहणः|
स्वेदादिः, स्याद्घृतं क्षीरं गर्भिण्यास्तु विशेषतः||११४||
ज्वरशोकातितप्तानां तिमिरं मद्यपस्य तु|
रूक्षैः शीताञ्जनैर्लेपैः पुटपाकैश्च साधयेत् ||११५||
நாவநஂ ஸ்நேஹநமிதி ஸ்நேஹநார்தஂ நஸ்யம்| ஸ்வேதாதிரிதி ச்சேதஃ| கதஂ க்ஷீரமிதி கர்பிண்யா வாதஜயார்தஂ கர்பபுஷ்டயே ச| ஜ்வரேத்யாதி| ஜ்வராதிதப்தாநாஂ ஸ்நேஹநஂ நாவநஂ திமிரஂ குர்யாத், ததா மத்யபஸ்ய திமிரஂ குர்யாத்| அத்ர சிகித்ஸாமாஹ- ரூக்ஷைரித்யாதி| ஶீதாஞ்ஜநஂ ஸ்ரோதோஞ்ஜநஂ வதந்தி; கிஂவா திக்தத்ரவ்யகதமஞ்ஜநஂ ஶீதாஞ்ஜநஂ; யதுக்தஂ ஶாலாக்யே- “லேகநஂ ரோபணஂ சைவ ப்ரஸாதநமதாபி ச| திக்தேந ரோபணஂ கார்யஂ, மதுரேண ப்ரஸாதநம்|| கட்வம்லலவணாத்யைஶ்ச லேகநஂ காரயேத்புதஃ| ஶைத்யாந்நிர்வாபயேத்திக்தோ ரௌக்ஷ்யாத்ரோபயதி த்ருதம்” இதி| ரூக்ஷைரித்யஞ்ஜநாதிபிஃ ஸம்பத்யதே| லேபஃ நயநாலேபஃ ; புடபாகஃ அக்ஷிதர்பணஜவிகாரஹரலேகநஃ ஶமநோ வா ஜ்ஞேயஃ; புடபாகோ ஹி ஶாலாக்யே ஸ்நேஹந-லேகந-ப்ரஸாதநபேதாத் த்ரிவித உக்தஃ; தத்விதிஶ்சேஹாந்யாதிகாராந்ந ப்ரபஞ்சிதஃ||௧௧௧-௧௧௫||
Adhikarana 31 (116-117) · Śloka 117
ஸ்நேஹநஂ ஶோதநஂ சைவ த்விவிதஂ நாவநஂ மதம்|
ப்ரதிமர்ஶஸ்து நஸ்யார்தஂ கரோதி ந ச தோஷாவாந்||௧௧௬||
நஸ்தஃ ஸ்நேஹாங்குலிஂ தத்யாத் ப்ராதர்நிஶி ச ஸர்வதா|
ந சோச்சிங்கேதரோகாணாஂ ப்ரதிமர்ஶஃ ஸ தார்ட்யகத்||௧௧௭||
View original
स्नेहनं शोधनं चैव द्विविधं नावनं मतम्|
प्रतिमर्शस्तु नस्यार्थं करोति न च दोषावान्||११६||
नस्तः स्नेहाङ्गुलिं दद्यात् प्रातर्निशि च सर्वदा|
न चोच्छिङ्घेदरोगाणां प्रतिमर्शः स दार्ढ्यकृत्||११७||
ப்ரதிமர்ஶஸ்ய நாவநஸம்பாத்யோபயகர்மதர்ஶநார்தஂ நாவநகர்ம ப்ராகுக்தமநூத்யதே- ஸ்நேஹநமித்யாதி| அந்யே, ஸர்வநஸ்தஃகர்மணாமேவைதத் கர்மத்வயமநூத்யதே, தத்ர ச ஸ்நேஹநஶமநஸ்ய ப்ராகுக்தஸ்யாவரோத இதி வதந்தி| தஸ்யார்தமிதி ஸ்நேஹநஂ ஶோதநஂ ச| ந ச தோஷவாநிதி ந வ்யாபத்திமாந்| ப்ரதிமர்ஶவிதிமாஹ- நஸ்த இத்யாதி| ஸ்நேஹாங்குலிமிதி ஸ்நேஹபூரிதாமங்குலிம்| ஸர்வதேதி ஸர்வர்துஷு| தார்ட்யகதிதி ஶிரஃகபாலாதிதார்ட்யகத்| அயஂ ப்ரதிமர்ஶஃ ஸ்வல்பஸ்நேஹப்ரமாணோऽநுச்சிங்கநஶ்ச ஸார்வகாலிகோ ஜ்ஞேயஃ; யஸ்து பூரிஸ்நேஹமாத்ரோ நாஸௌ ஸார்வகாலிகஃ| யதுக்தம் “ஈஷதுச்சிங்கநாத் ஸ்நேஹோ யாவாந் வக்ரஂ ப்ரபத்யதே| நஸ்தோ நிஷிக்தஂ தஂ வித்யாத் ப்ரதிமர்ஶஂ ப்ரமாணதஃ” இதி; ததா “ப்ரதிமர்ஶஂ து ந பிபேத் கண்டாஸ்ராவபயாந்நரஃ| யாவத் ஸ்நேஹோ வ்ரஜேதாஸ்யஂ தத்ப்ரமாணஂ ச தஸ்ய து” இதி||௧௧௬-௧௧௭||
Adhikarana 32 (118-119) · Śloka 119
தத்ர ஶ்லோகௌ- த்ரீணி யஸ்மாத் ப்ரதாநாநி மர்மாண்யபிஹதேஷு ச|
தேஷு லிங்கஂ சிகித்ஸாஂ ச ரோகபேதாஶ்ச ஸௌஷதாஃ||௧௧௮||
விதிருத்தரபஸ்தேஶ்ச நஸ்தஃகர்மவிதிஸ்ததா|
ஸவ்யாபத்பேஷஜஂ ஸித்தௌ மர்மாக்யாயாஂ ப்ரகீர்திதம்||௧௧௯||
View original
तत्र श्लोकौ- त्रीणि यस्मात् प्रधानानि मर्माण्यभिहतेषु च|
तेषु लिङ्गं चिकित्सां च रोगभेदाश्च सौषधाः||११८||
विधिरुत्तरबस्तेश्च नस्तःकर्मविधिस्तथा|
सव्यापद्भेषजं सिद्धौ मर्माख्यायां प्रकीर्तितम्||११९||
த்ரீணீத்யாதிஸங்க்ரஹோ வ்யக்தார்தஃ||௧௧௮-௧௧௯||
Adhikarana puShpikA · Śloka 9
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே ஸித்திஸ்தாநே த்ரிமர்மீயஸித்திர்நாம நவமோऽத்யாயஃ||௯||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने त्रिमर्मीयसिद्धिर्नाम नवमोऽध्यायः||९||
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாஂ ஸித்திஸ்தாநே த்ரிமர்மீயஸித்திர்நாம நவமோऽத்யாயஃ||௯||