Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாத உத்தரபஸ்திஸித்திஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथात उत्तरबस्तिसिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
பாரிஶேஷ்யாதேவோத்தரபஸ்திஸித்திரபிதீயதே| உத்தராணாஂ ஶ்ரேஷ்டாநாஂ பஸ்தீநாஂ ஸித்திருத்தரபஸ்திஸித்திஃ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
அத ஸ்வல்வாதுரஂ வைத்யஃ ஸஂஶுத்தஂ வமநாதிபிஃ| துர்பலஂ கஶமல்பாக்நிஂ முக்தஸந்தாநபந்தநம்||௩|| நிர்ஹதாநிலவிண்மூத்ரகபபித்தஂ கஶாஶயம்| ஶூந்யதேஹஂ ப்ரதீகாராஸஹிஷ்ணுஂ பரிபாலயேத்||௪|| யதாऽண்டஂ தருணஂ பூர்ணஂ தைலபாத்ரஂ யதைவ ச| கோபால இவ தண்டீ காஃ ஸர்வஸ்மாதபசாரதஃ||௫||
अथ स्वल्वातुरं वैद्यः संशुद्धं वमनादिभिः| दुर्बलं कृशमल्पाग्निं मुक्तसन्धानबन्धनम्||३|| निर्हृतानिलविण्मूत्रकफपित्तं कृशाशयम्| शून्यदेहं प्रतीकारासहिष्णुं परिपालयेत्||४|| यथाऽण्डं तरुणं पूर्णं तैलपात्रं यथैव च| गोपाल इव दण्डी गाः सर्वस्मादपचारतः||५||
🔊 Audio coming soon
வக்ஷ்யமாணபஸ்தீநாஂ விஷயஂ மித்யோபசாரஜநிதவ்யாதிஸமூஹஂ தர்ஶயிதுஂ ஸம்யகுபசாரமேவ தாவதாஹ- அத ஸ்வல்வித்யாதி| வமநாதிபிரிதி வமநவிரேசநநிரூஹஶிரோவிரேசநைஃ; கிந்து நிரூஹஶிரோவிரேசநயோர்ந ஸர்வஂ வக்ஷ்யமாணஂ பேயாதி ஸம்பத்யதே, தேநாயஂ க்ரம ஏதயோர்ந பவதி| முக்தஸந்தாநபந்தநமிதி முக்தஸந்திபந்தநம்| கஶாஶயமிதி தோஷஶூந்யாமாஶயம்| ப்ரதீகாராஸஹிஷ்ணுமிதி உச்சைர்பாஷ்யாதிக்ரியாக்ஷமஂ; கிஂவா வமநாதிப்ரயோகாஸஹிஷ்ணும்| பரிபாலயேத் ஸர்வஸ்மாதபசாரத இதி ஸம்பந்தஃ| தருணாண்டாதிதஷ்டாந்தத்ரயாபிதாநஂ கஸ்யசித் கிஞ்சித் ப்ரஸித்தஂ பவிஷ்யதீத்யபிப்ராயேண||௩-௫||
Adhikarana 3 (6-8) · Śloka 8
அக்நிஸந்துக்ஷணார்தஂ து பூர்வஂ பேயாதிநா பிஷக்| ரஸோத்தரேணோபசரேத் க்ரமேண க்ரமகோவிதஃ||௬|| ஸ்நிக்தாம்லஸ்வாதுஹத்யாநி ததோऽம்லலவணௌ ரஸௌ| ஸ்வாதுதிக்தௌ ததோ பூயஃ கஷாயகடுகௌ ததஃ||௭|| அந்யோऽந்யப்ரத்யநீகாநாஂ ரஸாநாஂ ஸ்நிக்தரூக்ஷயோஃ| வ்யத்யாஸாதுபயோகேந ப்ரகதிஂ கமயேத்பிஷக்||௮||
अग्निसन्धुक्षणार्थं तु पूर्वं पेयादिना भिषक्| रसोत्तरेणोपचरेत् क्रमेण क्रमकोविदः||६|| स्निग्धाम्लस्वादुहृद्यानि ततोऽम्ललवणौ रसौ| स्वादुतिक्तौ ततो भूयः कषायकटुकौ ततः||७|| अन्योऽन्यप्रत्यनीकानां रसानां स्निग्धरूक्षयोः| व्यत्यासादुपयोगेन प्रकृतिं गमयेद्भिषक्||८||
🔊 Audio coming soon
ரஸோத்தரேணோபசரேதித்யத்ர ரஸஃ மாஂஸரஸரூப உத்தரே யஸ்மிந் தேந பேயாதிநா ரஸோத்தரேண க்ரமேண; கிஂவா வமநவிரேசநயோரந்தரே பேயாதிநா க்ரமேணோபசரேத், நிரூஹே து ரஸோத்தரேணேதி வ்யவஸ்தா| தத்ர ச நிரூஹே ஸ்தோகாக்நிமாந்த்யாபேக்ஷ்யா ரஸாதிரேவ க்ரமோ பவதீதி ப்ரதிபாதிதமேவ ப்ராக்; கிஂவா ரஸாப்யாஸக்ரம உத்தரகாலஂ யஸ்மிந் தேந பேயாதிநா ரஸோத்தரேண| ரஸாப்யாஸக்ரமமேவாஹ- ஸ்நிக்தாம்லஸ்வாதுஹத்யாநீத்யாதி| பேயாக்ரமோத்தரகாலஂ யதா விரேசநாதிகர்மாந்தரஂ ந கர்தவ்யஂ ததா ஸஂஶோதநமூலஶரீரஸ்ய ப்ரகதிபோஜநார்தஂ பலாப்யாயநார்தஂ சாயஂ ரஸாப்யாஸக்ரமோ ஜ்ஞேயஃ; அந்யே து பேயாதிக்ரமே ஏவ ரஸஸஂஸ்காரார்தஂ ஸ்நிக்தாம்லஸித்தாதிக்ரமஂ வர்ணயந்தி| அத்ர சாம்லஸ்வாதூ ப்ரதமஂ பக்வாஶயஸ்திதவாதப்ரஶமநாயோபயுஜ்யேதே, ததாऽம்லலவணை ததூர்த்வஸ்திதாக்நிஸந்துக்ஷணார்தஂ, ததஃ பித்தப்ரஶமநார்தஂ ஸ்வாதுதிக்தௌ, ததஃ பித்தோர்த்வஸ்திதகபப்ரஶமநார்தஂ கஷாயகடுகௌ, இத்யேஷ க்ரமஃ| அத்ராபி ச யௌ ரஸௌ ப்ரத்யநீகபூதௌ தாவேவ மிஶ்ரிதாவுபயுஜ்யேதே| ஏஷாஂ சதுர்ணாஂ ரஸயுக்மாநாமுபயோகஃ பேயாதிக்ரமே ஏவ| ஏவஂ த்வாதஶாந்நகாலைஃ ஸர்வரஸபோஜநப்ராப்திருத்தமவிதயா ஜ்ஞேயா| அந்யோந்யேத்யாதி| அந்யோந்யப்ரத்யநீகாநாமிதி பரஸ்பரமபிபாவகாநாம்| வ்யத்யாஸாதுபயோஜயேதிதி ஏகஂ யுக்மமுபயுஜ்யாபரஸ்ய யுக்மஸ்யோபயோகஃ| ப்ரகதிஂ கமயேதிதி ப்ரகதிபோஜநஂ கமயேத்| ப்ரகாராந்தரஂ ரஸாப்யாஸே ப்ராஹ- ஸ்நிக்தரூக்ஷயோரிதி| ஸ்நிக்தரஸமுபயுஜ்ய ரூக்ஷோ யோஜ்யஃ, ரூக்ஷஂ வோபயுஜ்ய ஸ்நிக்த இத்யநேந க்ரமேண ப்ரகதிபோஜநஂ கமயேதித்யர்தஃ| ஸ்நிக்தரூக்ஷௌ சாத்ரோதாஹரணார்தமுபாதௌ, தேந குருலக்வாதியுக்மரஸவ்யத்யாஸாப்யாஸோऽப்யத்ர போத்தவ்யஃ| கிஂவா கஷாயகடுகௌ தத இத்யநேந யுக்மரஸாப்யாஸ உபதர்ஶிதஃ, அந்யோந்யப்ரத்யநீகாநாமித்யாதிநா து ப்ரத்யேகஂ ப்ரத்யநீகாநாமந்யோந்யவ்யத்யாஸேநாப்யாஸ உச்யதே||௬-௮||
Adhikarana 4 (9) · Śloka 9
ஸர்வக்ஷமோ ஹ்யஸஂஸர்கோ ரதியுக்தஃ ஸ்திரேந்த்ரியஃ| பலவாந் ஸத்த்வஸம்பந்நோ விஜ்ஞேயஃ ப்ரகதிஂ கதஃ||௯||
सर्वक्षमो ह्यसंसर्गो रतियुक्तः स्थिरेन्द्रियः| बलवान् सत्त्वसम्पन्नो विज्ञेयः प्रकृतिं गतः||९||
🔊 Audio coming soon
பேயாதிக்ரமரஸாப்யாஸாப்யாமுபபாதிதஸ்வாஸ்த்யஸ்ய புஂஸோ லக்ஷணமாஹ- ஸர்வக்ஷம இத்யாதி| ஸர்வக்ஷம இதி ஸர்வரஸாப்யாஸக்ஷமஃ| அஸஂஸர்க இதி அஸக்தவேகஃ; கிஂவா ‘நிராஸங்க’ இதி பாடஃ, நிராஸங்கஃ ப்ரதிநியதவிஷயாபராஹதஃ ஸர்வசேஷ்டாக்ஷமஃ||௯||
Adhikarana 5 (10-12) · Śloka 12
ஏதாஂ ப்ரகதிமப்ராப்தஃ ஸர்வவர்ஜ்யாநி வர்ஜயேத்| மஹாதோஷகராண்யஷ்டாவிமாநி து விஶேஷதஃ||௧௦|| உச்சைர்பாஷ்யஂ ரதக்ஷோபமவிசங்க்ரமணாஸநே| அஜீர்ணாஹிதபோஜ்யே ச திவாஸ்வப்நஂ ஸமைதுநம்||௧௧|| தஜ்ஜா தேஹோர்த்வஸர்வாதோமத்யபீடாமதோஷஜாஃ| ஶ்லேஷ்மஜாஃ க்ஷயஜாஶ்சைவ வ்யாத்யஃ ஸ்யுர்யதாக்ரமம்||௧௨||
एतां प्रकृतिमप्राप्तः सर्ववर्ज्यानि वर्जयेत्| महादोषकराण्यष्टाविमानि तु विशेषतः||१०|| उच्चैर्भाष्यं रथक्षोभमविचङ्क्रमणासने| अजीर्णाहितभोज्ये च दिवास्वप्नं समैथुनम्||११|| तज्जा देहोर्ध्वसर्वाधोमध्यपीडामदोषजाः| श्लेष्मजाः क्षयजाश्चैव व्याध्यः स्युर्यथाक्रमम्||१२||
🔊 Audio coming soon
தஜ்ஜா இத்யாதி யதாக்ரமஂ உச்சைர்பாஷ்யாதிஜா தேஹோர்த்வபீடாதயோ ஜ்ஞேயாஃ| உச்சைர்பாஷ்யாதூர்த்வதேஹே பீடா, ரதக்ஷோபாத் ஸர்வதேஹபீடா, அதிசங்க்ரமணாததஃ பீடா, அத்யாஸநாத்தேஹமத்யபீடா, அஜீர்ணபோஜநேநாமஜாஃ, அஹிதபோஜநேந தோஷஜாஃ, திவாஸ்வப்நேந ஶ்லேஷ்மஜாஃ, மைதுநேந க்ஷயஜா இதி||௧௦-௧௨||
Adhikarana 6 (13-14) · Śloka 14
தேஷாஂ விஸ்தரதோ லிங்கமேகைகஸ்ய ச பேஷஜம்| யதாவத்ஸம்ப்ரவக்ஷ்யாமி ஸித்தாந் பஸ்தீஂஶ்ச யாபநாந்||௧௩|| தத்ரோச்சைர்பாஷ்யாதிபாஷ்யாப்யாஂ ஶிரஸ்தாபஶங்ககர்ணநிஸ்தோதஶ்ரோத்ரோபரோதமுகதாலுகண்டஶோஷதைமிர்யபிபாஸாஜ்வரதமக- ஹநுக்ரஹமந்யாஸ்தம்பநிஷ்டீவநோரஃபார்ஶ்வஶூலஸ்வரபேதஹிக்காஶ்வாஸாதயஃ ஸ்யுஃ (௧)| ரதக்ஷோபாத் ஸந்திபர்வஶைதில்யஹநுநாஸாகர்ணஶிரஃஶூலதோதகுக்ஷிக்ஷோபாடோபாந்த்ரகூஜநாத்மாநஹதயேந்த்ரியோபரோத- ஸ்பிக்பார்ஶ்வவங்க்ஷணவஷணகடீபஷ்டவேதநாஸந்திஸ்கந்தக்ரீவாதௌர்பல்யாங்காபிதாபபாதஶோபப்ரஸ்வாபஹர்ஷணாதயஃ (௨)| அதிசங்கமணாத் பாதஜங்கோருஜாநுவங்க்ஷணஶ்ரோணீபஷ்டஶூலஸக்திஸாதநிஸ்தோத- பிண்டிகோத்வேஷ்டநாங்கமர்தாஂஸாபிதாபஸிராதமநீஹர்ஷஶ்வாஸகாஸாதயஃ (௩)| அத்யாஸநாத்ரதக்ஷோபஜாஃ ஸ்பிக்பார்ஶ்வவங்க்ஷணவஷணகடீபஷ்டவேதநாதயஃ (௪)| அஜீர்ணாத்யஶநாப்யாஂ து முகஶோஷாத்மாநஶூலநிஸ்தோதபிபாஸாகாத்ரஸாதச்சர்த்யதீஸாரமூர்ச்சாஜ்வரப்ரவாஹணாமவிஷாதயஃ(௫)| விஷமாஹிதாஶநாப்யாமநந்நாபிலாஷதௌர்பல்யவைவர்ண்யகண்டூபாமாகாத்ரஸாதவாதாதிப்ரகோபஜாஶ்ச க்ரஹண்யர்ஶோவிகாராதயஃ (௬)| திவாஸ்வப்நாதரோசகாவிபாகாக்நிநாஶஸ்தைமித்யபாண்டுத்வகண்டூபாமாதாஹச்சர்த்யங்கமர்தஹத்ஸ்தம்பஜாட்யதந்த்ராநித்ரா- ப்ரஸங்கக்ரந்திஜந்மதௌர்பல்யரக்தமூத்ராக்ஷிதாதாலுலேபாஃ (௭)| வ்யவாயாதாஶுபலநாஶோருஸாதஶிரோபஸ்திகுதமேட்ரவங்க்ஷணோருஜாநுஜங்காபாதஶூலஹதயஸ்பந்தநநேத்ரபீடாங்கஶைதில்ய- ஶுக்ரமார்கஶோணிதாகமநகாஸஶ்வாஸஶோணிதஷ்டீவநஸ்வராவஸாதகடீதௌர்பல்யைகாங்கஸர்வாங்கரோகமுஷ்கஶ்வயது- வாதவர்சோமூத்ரஸங்கஶுக்ரவிஸர்கஜாட்யவேபதுபாதிர்யவிஷாதாதயஃ ஸ்யுஃ; அவலுப்யத இவ குதஃ, தாட்யத இவ மேட்ரம், அவஸீததீவ மநோ, வேபதே ஹதயஂ, பீட்யந்தே ஸந்தயஃ, தமஃ ப்ரவேஶ்யத இவ ச (௮)| இத்யேவமேபிரஷ்டபிரபசாரைரேதே ப்ராதுர்பவந்த்யுபத்ரவாஃ||௧௪||
तेषां विस्तरतो लिङ्गमेकैकस्य च भेषजम्| यथावत्सम्प्रवक्ष्यामि सिद्धान् बस्तींश्च यापनान्||१३|| तत्रोच्चैर्भाष्यातिभाष्याभ्यां शिरस्तापशङ्खकर्णनिस्तोदश्रोत्रोपरोधमुखतालुकण्ठशोषतैमिर्यपिपासाज्वरतमक- हनुग्रहमन्यास्तम्भनिष्ठीवनोरःपार्श्वशूलस्वरभेदहिक्काश्वासादयः स्युः (१)| रथक्षोभात् सन्धिपर्वशैथिल्यहनुनासाकर्णशिरःशूलतोदकुक्षिक्षोभाटोपान्त्रकूजनाध्मानहृदयेन्द्रियोपरोध- स्फिक्पार्श्ववङ्क्षणवृषणकटीपृष्ठवेदनासन्धिस्कन्धग्रीवादौर्बल्याङ्गाभितापपादशोफप्रस्वापहर्षणादयः (२)| अतिचङ्कमणात् पादजङ्घोरुजानुवङ्क्षणश्रोणीपृष्ठशूलसक्थिसादनिस्तोद- पिण्डिकोद्वेष्टनाङ्गमर्दांसाभितापसिराधमनीहर्षश्वासकासादयः (३)| अत्यासनाद्रथक्षोभजाः स्फिक्पार्श्ववङ्क्षणवृषणकटीपृष्ठवेदनादयः (४)| अजीर्णाध्यशनाभ्यां तु मुखशोषाध्मानशूलनिस्तोदपिपासागात्रसादच्छर्द्यतीसारमूर्च्छाज्वरप्रवाहणामविषादयः(५)| विषमाहिताशनाभ्यामनन्नाभिलाषदौर्बल्यवैवर्ण्यकण्डूपामागात्रसादवातादिप्रकोपजाश्च ग्रहण्यर्शोविकारादयः (६)| दिवास्वप्नादरोचकाविपाकाग्निनाशस्तैमित्यपाण्डुत्वकण्डूपामादाहच्छर्द्यङ्गमर्दहृत्स्तम्भजाड्यतन्द्रानिद्रा- प्रसङ्गग्रन्थिजन्मदौर्बल्यरक्तमूत्राक्षितातालुलेपाः (७)| व्यवायादाशुबलनाशोरुसादशिरोबस्तिगुदमेढ्रवङ्क्षणोरुजानुजङ्घापादशूलहृदयस्पन्दननेत्रपीडाङ्गशैथिल्य- शुक्रमार्गशोणितागमनकासश्वासशोणितष्ठीवनस्वरावसादकटीदौर्बल्यैकाङ्गसर्वाङ्गरोगमुष्कश्वयथु- वातवर्चोमूत्रसङ्गशुक्रविसर्गजाड्यवेपथुबाधिर्यविषादादयः स्युः; अवलुप्यत इव गुदः, ताड्यत इव मेढ्रम्, अवसीदतीव मनो, वेपते हृदयं, पीड्यन्ते सन्धयः, तमः प्रवेश्यत इव च (८)| इत्येवमेभिरष्टभिरपचारैरेते प्रादुर्भवन्त्युपद्रवाः||१४||
🔊 Audio coming soon
அத்ரோச்சைர்பாஷ்யாதிகோ க்ரந்தஃ ப்ராயோ வ்யக்த ஏவ| அதிபாஷிதஸ்யாஸூத்ரிதஸ்யோச்சைர்பாஷ்யேண ஸமாநத்வாதுதாஹரணம்| பிண்டிகோத்வேஷ்டநஂ ஜங்காபிண்டிகயோருத்வேஷ்டநாகாரா வேதநா| ஸிராதமநீஹர்ஷஃ ஸிராதமந்யோருச்சூல(ந)த்வம்| ரதக்ஷோபஜா இத்யுக்தே ஸந்திஶைதில்யாதீநாமபி ப்ரஸக்திஃ ஸ்யாததஸ்தந்நிராஸார்தமாஹ- ஸ்பிக்பார்ஶ்வவங்க்ஷணவஷணகடீபஷ்டவேதநாதயஃ ஸ்யுரிதி| அஜீர்ணாத்யஶநாப்யாமித்யத்ர அஜீர்ணாஶநஸ்யாமஜவிகாரகர்தத்வாதத்யஶநஸ்யாஸூத்ரிதஸ்யோபாதாநம்| ஏவமஹிதாஶநஜவிகாரஸமாநவிகாரகாரித்வாத்விஷமாஶநஸ்யாப்யஸூத்ரிதஸ்யோபாதாநம்| அவலுப்யத இவ சித்யத இவ||௧௩-௧௪||
Adhikarana 7 (15) · Śloka 15
தேஷாஂ ஸித்திஃ- தத்ரோச்சைர்பாஷ்யாதிபாஷ்யஜாநாமப்யங்கஸ்வேதோபநாஹதூமநஸ்யோபரிபக்தஸ்நேஹபாநரஸக்ஷீராதிர்வாதஹரஃ ஸர்வோ விதிர்மௌநஂ ச (௧)| ரதக்ஷோபாதிசங்க்ரமணாத்யாஸநஜாநாஂ ஸ்நேஹஸ்வேதாதிவாதஹரஂ கர்ம ஸர்வஂ நிதாநவர்ஜநஂ ச (௨)| அஜீர்ணாத்யஶநஜாநாஂ நிரவஶேஷதஶ்சர்தநஂ ரூக்ஷஃ ஸ்வேதோ லங்கநீயபாசநீயதீபநீயௌஷதாவசாரணஂ ச (௩)| விஷமாஹிதாஶநஜாநாஂ யதாஸ்வஂ தோஷஹராஃ க்ரியாஃ (௪)| திவாஸ்வப்நஜாநாஂ தூமபாநலங்கநவமநஶிரோவிரேசநவ்யாயாமரூக்ஷாஶநாரிஷ்டதீபநீயௌஷதோபயோகஃ ப்ரகர்ஷணோந்மர்தநபரிஷேசநாதிஶ்ச ஶ்லேஷ்மஹரஃ ஸர்வோ விதிஃ (௫)| மைதுநஜாநாஂ ஜீவநீயஸித்தயோஃ க்ஷீரஸர்பிஷோருபயோகஃ, ததா வாதஹராஃ ஸ்வேதாப்யங்கோபநாஹா வஷ்யாஶ்சாஹாராஃ ஸ்நேஹாஃ ஸ்நேஹவிதயோ யாபநாபஸ்தயோऽநுவாஸநஂ ச; மூத்ரவைகதபஸ்திஶூலேஷு சோத்தரபஸ்திர்விதாரீகந்தாதிகணஜீவநீயக்ஷீரஸஂஸித்தஂ தைலஂ ஸ்யாத்||௧௫||
तेषां सिद्धिः- तत्रोच्चैर्भाष्यातिभाष्यजानामभ्यङ्गस्वेदोपनाहधूमनस्योपरिभक्तस्नेहपानरसक्षीरादिर्वातहरः सर्वो विधिर्मौनं च (१)| रथक्षोभातिचङ्क्रमणात्यासनजानां स्नेहस्वेदादिवातहरं कर्म सर्वं निदानवर्जनं च (२)| अजीर्णाध्यशनजानां निरवशेषतश्छर्दनं रूक्षः स्वेदो लङ्घनीयपाचनीयदीपनीयौषधावचारणं च (३)| विषमाहिताशनजानां यथास्वं दोषहराः क्रियाः (४)| दिवास्वप्नजानां धूमपानलङ्घनवमनशिरोविरेचनव्यायामरूक्षाशनारिष्टदीपनीयौषधोपयोगः प्रघर्षणोन्मर्दनपरिषेचनादिश्च श्लेष्महरः सर्वो विधिः (५)| मैथुनजानां जीवनीयसिद्धयोः क्षीरसर्पिषोरुपयोगः, तथा वातहराः स्वेदाभ्यङ्गोपनाहा वृष्याश्चाहाराः स्नेहाः स्नेहविधयो यापनाबस्तयोऽनुवासनं च; मूत्रवैकृतबस्तिशूलेषु चोत्तरबस्तिर्विदारीगन्धादिगणजीवनीयक्षीरसंसिद्धं तैलं स्यात्||१५||
🔊 Audio coming soon
தேஷாஂ ஸித்திரிதி தேஷாமுக்தவிகாராணாஂ ஸாதநஂ பேஷஜமித்யர்தஃ| நிரவஶேஷதஶ்சர்தநமிதி அஜீர்ணாந்நஸ்ய நிரவஶேஷதஶ்சர்தநம்| மூத்ரவைகதேத்யாதி யதா மைதுநாந்மூத்ரவைகதாதி பவதி ததா விதாரிகந்தாதிஜீவநீயகணாப்யாஂ க்வாதகல்கீகதாப்யாஂ ஸக்ஷீரஂ தைலஂ ஸாதயித்வோத்தரபஸ்திர்தேயஃ||௧௫||
Adhikarana 8 (16-17) · Śloka 17
யாபநாஶ்ச பஸ்தயஃ ஸர்வகாலஂ தேயாஃ; தாநுபதேக்ஷ்யாமஃ- முஸ்தோஶீரபலாரக்வதராஸ்நாமஞ்ஜிஷ்டாகடுரோஹிணீத்ராயமாணாபுநர்நவாபிபீதககுடூசீஸ்திராதிபஞ்சமூலாநி பலிகாநி கண்டஶஃ க்லப்தாந்யஷ்டௌ ச மதநபலாநி ப்ரக்ஷால்ய ஜலாடகே பரிக்வாத்ய பாதஶேஷோ ரஸஃ க்ஷீரத்விப்ரஸ்தஸஂயுக்தஃ புநஃ ஶதஃ க்ஷீராவஶேஷஃ பாதஜாங்கலரஸஸ்துல்யமதுகதஃ ஶதகுஸுமாமதுககுடஜபலரஸாஞ்ஜநப்ரியங்குகல்கீகதஃ ஸஸைந்தவஃ ஸுகோஷ்ணோ பஸ்திஃ ஶுக்ரமாஂஸபலஜநநஃ க்ஷதக்ஷீணகாஸகுல்மஶூலவிஷமஜ்வரப்ரத்ந(வர்த்ம)- குண்டலோதாவர்தகுக்ஷிஶூலமூத்ரகச்ச்ராஸக்ரஜோவிஸர்பப்ரவாஹிகாஶிரோருஜா- ஜாநூருஜங்காபஸ்திக்ரஹாஶ்மர்யுந்மாதார்ஶஃப்ரமேஹாத்மாநவாதரக்தபித்தஶ்லேஷ்மவ்யாதிஹரஃ ஸத்யோ பலஜநநோ ரஸாயநஶ்சேதி (௧)| ஏரண்டமூலபலாஶாத் ஷட்பலஂ ஶாலிபர்ணீபஶ்நிபர்ணீ பஹதீ கண்டகாரிகா கோக்ஷுரகோ ராஸ்நாऽஶ்வகந்தா குடூசீ வர்ஷாபூராரக்வதோ தேவதார்விதி பலிகாநி கண்டஶஃ க்லப்தாநி பலாநி சாஷ்டௌ ப்ரக்ஷால்ய ஜலாடகே க்ஷீரபாதே பசேத்| பாதஶேஷஂ கஷாயஂ பூதஂ ஶதகுஸுமாகுஷ்டமுஸ்தபிப்பலீஹபுஷாபில்வவசாவத்ஸகபலரஸாஞ்ஜநப்ரியங்குயவாநிப்ரக்ஷேபகல்கிதஂ மதுகததைலஸைந்தவயுக்தஂ ஸுகோஷ்ணஂ நிரூஹமேகஂ த்வௌ த்ரீந் வா தத்யாத்| ஸர்வேஷாஂ ப்ரஶஸ்தோ விஶேஷதோ லலிதஸுகுமாரஸ்த்ரீவிஹாரக்ஷீணக்ஷதஸ்தவிரசிரார்ஶஸாமபத்யகாமாநாஂ ச (௨)| தத்வத் ஸஹசரபலாதர்பமூலஸாரிவாஸித்தேந பயஸா (௩)| ததா பஹதீகண்டகாரீஶதாவரீச்சிந்நருஹாஶதேந பயஸா மதுகமதநபிப்பலீகல்கிதேந பூர்வவத்வஸ்திஃ (௪)| ததா பலாதிபலாவிதாரீஶாலிபர்ணீபஶ்நிபர்ணீபஹதீகண்டகாரிகாதர்பமூலபரூஷககாஶ்மர்யபில்வபலயவஸித்தேந பயஸா மதுகமதநகல்கிதேந மதுகதஸௌவர்சலயுக்தேந காஸஜ்வரகுல்மப்லீஹார்திதஸ்த்ரீமத்யக்லிஷ்டாநாஂ ஸத்யோபலஜநநோ ரஸாயநஶ்ச (௫)| பலாதிபலாராஸ்நாரக்வதமதநபில்வகுடூசீபுநர்நவைரண்டாஶ்வகந்தாஸஹசரபலாஶதேவதாருத்விபஞ்சமூலாநி பலிகாநி யவகோலகுலத்தத்விப்ரஸதஂ ஶுஷ்கமூலகாநாஂ ச ஜலத்ரோணஸித்தஂ நிரூஹப்ரமாணாவஶேஷஂ கஷாயஂ பூதஂ மதுகமதநஶதபுஷ்பாகுஷ்டபிப்பலீவசாவத்ஸகபலரஸாஞ்ஜநப்ரியங்குயவாநீகல்கிகதஂ குடகததைலக்ஷௌத்ரக்ஷீரமாஂஸரஸாம்லகாஞ்ஜிகஸைந்தவயுக்தஂ ஸுகோஷ்ணஂ பஸ்திஂ தத்யாச்சுக்ரமூத்ரவர்சஃஸங்கேऽநிலஜே குல்மஹத்ரோகாத்மாநப்ரத்நபார்ஶ்வபஷ்டகடீக்ரஹஸஞ்ஜ்ஞாநாஶபலக்ஷயேஷு ச (௬)| ஹபுஷார்தகுடவோ த்விகுணார்தக்ஷுண்ணயவஃ க்ஷீரோதகஸித்தஃ க்ஷீரஶேஷோ மதுகததைலலவணயுக்தஃ ஸர்வாங்கவிஸதவாதரக்தஸக்தவிண்மூத்ரஸ்த்ரீகேதிதஹிதோ வாதஹரோ புத்திமேதாக்நிபலஜநநஶ்ச (௭)| ஹ்ரஸ்வபஞ்சமூலீகஷாயஃ க்ஷீரோதகஸித்தஃ பிப்பலீமதுகமதநகல்கீகதஃ ஸகுடகததைலலவணஃ க்ஷீணவிஷமஜ்வரகர்ஶிதஸ்ய பஸ்திஃ (௮)| பலாதிபலாபாமார்காத்மகுப்தாஷ்டபலார்தக்ஷுண்ணயவாஞ்ஜலிகஷாயஃ ஸகுடகததைலலவணயுக்தஃ பூர்வவத்பஸ்திஃஸ்தவிரதுர்பலக்ஷீணஶுக்ரருதிராணாஂ பத்யதமஃ (௯)| பலாமதுகவிதாரீதர்பமூலமத்வீகாயவைஃ கஷாயமாஜேந பயஸா பக்த்வா மதுகமதநகல்கிதஂ ஸமதுகதஸைந்தவஂ ஜ்வரார்தேப்யோ பஸ்திஂ தத்யாத் (௧௦)| ஶாலிபர்ணீபஶ்நிபர்ணீகோக்ஷுரகமூலகாஶ்மர்யபரூஷககர்ஜூரபலமதூகபுஷ்பைரஜாக்ஷீரஜலப்ரஸ்தாப்யாஂ ஸித்தஃ கஷாயஃ பிப்பலீமதுகோத்பலகல்கிதஃ ஸகதஸைந்தவஃ க்ஷீணேந்த்ரியவிஷமஜ்வரகர்ஶிதஸ்ய பஸ்திஃ ஶஸ்தஃ (௧௧)| ஸ்திராதிபஞ்சமூலீபஞ்சபலேந ஶாலிஷஷ்டிகயவகோதூமமாஷபஞ்சப்ரஸதேந சாகஂ பயஃ ஶதஂ பாதஶேஷஂ குக்குடாண்டரஸஸமமதுகதஶர்கராஸைந்தவஸௌவர்சலயுக்தோ வஸ்திர்வஷ்யதமோ பலவர்ணஜநநஶ்ச | இதி யாபநா பஸ்தயோ த்வாதஶ||௧௬|| கல்பஶ்சைஷ ஶிகிகோநர்தஹஂஸஸாரஸாண்டரஸேஷு ஸ்யாத்||௧௭||
यापनाश्च बस्तयः सर्वकालं देयाः; तानुपदेक्ष्यामः- मुस्तोशीरबलारग्वधरास्नामञ्जिष्ठाकटुरोहिणीत्रायमाणापुनर्नवाबिभीतकगुडूचीस्थिरादिपञ्चमूलानि पलिकानि खण्डशः क्लृप्तान्यष्टौ च मदनफलानि प्रक्षाल्य जलाढके परिक्वाथ्य पादशेषो रसः क्षीरद्विप्रस्थसंयुक्तः पुनः शृतः क्षीरावशेषः पादजाङ्गलरसस्तुल्यमधुघृतः शतकुसुमामधुककुटजफलरसाञ्जनप्रियङ्गुकल्कीकृतः ससैन्धवः सुखोष्णो बस्तिः शुक्रमांसबलजननः क्षतक्षीणकासगुल्मशूलविषमज्वरब्रध्न(वर्ध्म)- कुण्डलोदावर्तकुक्षिशूलमूत्रकृच्छ्रासृग्रजोविसर्पप्रवाहिकाशिरोरुजा- जानूरुजङ्घाबस्तिग्रहाश्मर्युन्मादार्शःप्रमेहाध्मानवातरक्तपित्तश्लेष्मव्याधिहरः सद्यो बलजननो रसायनश्चेति (१)| एरण्डमूलपलाशात् षट्पलं शालिपर्णीपृश्निपर्णी बृहती कण्टकारिका गोक्षुरको रास्नाऽश्वगन्धा गुडूची वर्षाभूरारग्वधो देवदार्विति पलिकानि खण्डशः क्लृप्तानि फलानि चाष्टौ प्रक्षाल्य जलाढके क्षीरपादे पचेत्| पादशेषं कषायं पूतं शतकुसुमाकुष्ठमुस्तपिप्पलीहपुषाबिल्ववचावत्सकफलरसाञ्जनप्रियङ्गुयवानिप्रक्षेपकल्कितं मधुघृततैलसैन्धवयुक्तं सुखोष्णं निरूहमेकं द्वौ त्रीन् वा दद्यात्| सर्वेषां प्रशस्तो विशेषतो ललितसुकुमारस्त्रीविहारक्षीणक्षतस्थविरचिरार्शसामपत्यकामानां च (२)| तद्वत् सहचरबलादर्भमूलसारिवासिद्धेन पयसा (३)| तथा बृहतीकण्टकारीशतावरीच्छिन्नरुहाशृतेन पयसा मधुकमदनपिप्पलीकल्कितेन पूर्ववद्वस्तिः (४)| तथा बलातिबलाविदारीशालिपर्णीपृश्निपर्णीबृहतीकण्टकारिकादर्भमूलपरूषककाश्मर्यबिल्वफलयवसिद्धेन पयसा मधुकमदनकल्कितेन मधुघृतसौवर्चलयुक्तेन कासज्वरगुल्मप्लीहार्दितस्त्रीमद्यक्लिष्टानां सद्योबलजननो रसायनश्च (५)| बलातिबलारास्नारग्वधमदनबिल्वगुडूचीपुनर्नवैरण्डाश्वगन्धासहचरपलाशदेवदारुद्विपञ्चमूलानि पलिकानि यवकोलकुलत्थद्विप्रसृतं शुष्कमूलकानां च जलद्रोणसिद्धं निरूहप्रमाणावशेषं कषायं पूतं मधुकमदनशतपुष्पाकुष्ठपिप्पलीवचावत्सकफलरसाञ्जनप्रियङ्गुयवानीकल्किकृतं गुडघृततैलक्षौद्रक्षीरमांसरसाम्लकाञ्जिकसैन्धवयुक्तं सुखोष्णं बस्तिं दद्याच्छुक्रमूत्रवर्चःसङ्गेऽनिलजे गुल्महृद्रोगाध्मानब्रध्नपार्श्वपृष्ठकटीग्रहसञ्ज्ञानाशबलक्षयेषु च (६)| हपुषार्धकुडवो द्विगुणार्धक्षुण्णयवः क्षीरोदकसिद्धः क्षीरशेषो मधुघृततैललवणयुक्तः सर्वाङ्गविसृतवातरक्तसक्तविण्मूत्रस्त्रीखेदितहितो वातहरो बुद्धिमेधाग्निबलजननश्च (७)| ह्रस्वपञ्चमूलीकषायः क्षीरोदकसिद्धः पिप्पलीमधुकमदनकल्कीकृतः सगुडघृततैललवणः क्षीणविषमज्वरकर्शितस्य बस्तिः (८)| बलातिबलापामार्गात्मगुप्ताष्टपलार्धक्षुण्णयवाञ्जलिकषायः सगुडघृततैललवणयुक्तः पूर्ववद्बस्तिःस्थविरदुर्बलक्षीणशुक्ररुधिराणां पथ्यतमः (९)| बलामधुकविदारीदर्भमूलमृद्वीकायवैः कषायमाजेन पयसा पक्त्वा मधुकमदनकल्कितं समधुघृतसैन्धवं ज्वरार्तेभ्यो बस्तिं दद्यात् (१०)| शालिपर्णीपृश्निपर्णीगोक्षुरकमूलकाश्मर्यपरूषकखर्जूरफलमधूकपुष्पैरजाक्षीरजलप्रस्थाभ्यां सिद्धः कषायः पिप्पलीमधुकोत्पलकल्कितः सघृतसैन्धवः क्षीणेन्द्रियविषमज्वरकर्शितस्य बस्तिः शस्तः (११)| स्थिरादिपञ्चमूलीपञ्चपलेन शालिषष्टिकयवगोधूममाषपञ्चप्रसृतेन छागं पयः शृतं पादशेषं कुक्कुटाण्डरससममधुघृतशर्करासैन्धवसौवर्चलयुक्तो वस्तिर्वृष्यतमो बलवर्णजननश्च | इति यापना बस्तयो द्वादश||१६|| कल्पश्चैष शिखिगोनर्दहंससारसाण्डरसेषु स्यात्||१७||
🔊 Audio coming soon
ப்ரதிஜ்ஞாதாந் யாபநபஸ்தீநாஹ- யாபநாஶ்சேத்யாதி| ஸர்வகாலஂ தேயா இத்யநேந பூர்வநிரூஹாணாமஸார்வகாலிகத்வஂ தர்ஶயதி; ஏதேஷாஂ ச ஸர்வஸ்மிந் காலே தாநமவிருத்தம்| ஆயுஷோ யாபநஂ தீர்தகாலாநுவர்தநஂ குர்வந்தீதி யாபநா பஸ்தயஃ| முஸ்தேத்யாதௌ கண்டஶஃ க்லப்தாநீதி கண்டஂ கண்டஂ கதாநி| பாதஜாங்கலரஸ இதி யதோக்தக்ஷீரகதக்வாதபாதிகஜாங்கலரஸ இத்யர்தஃ| துல்யஂ மதுநா கதஂ யஸ்மிந் ஸ துல்யமதுகதஃ; ஏதேந பூர்வஂ பஸ்தௌ யதாநியமிதஸ்நேஹமாநேந யாவத் கதஂ தேயஂ பவதி தாவந்மாநஂ மத்வப்யத்ர தேயம்| அஸ்மிஂஶ்ச பஸ்தௌ பூர்வோக்தபஸ்திமாநவிபாகேநைவ பஸ்திஃ கல்பயிதவ்யஃ| அத்ர க்ஷீரஂ கஷாயஸ்தாநே பவதி| ஶதகுஸுமா ஶதபுஷ்பா| ஸஸைந்தவமிதி ஈஷத்ஸைந்தவம்| ஏரண்டமூலேத்யாதிர்த்விதீயஃ| தத்வத் ஸஹசரேத்யாதிகஸ்ததீயஃ| தத்வதிதி பூர்வவத்பஸ்திவிதாநேந| ததா பஹதீத்யாதிகஶ்சதுர்தஃ| அத்ர ச பஸ்தௌ பலஶ்ருதிர்நாஸ்தி, ஸாமாந்யேந ‘இத்யேதே பஸ்தயஃ ஸ்நேஹாஶ்சோக்தா’ இத்யாதிநா வக்ஷ்யமாணா பலஶ்ருதிர்ஜ்ஞேயா| பலாதிபலாவிதாரீத்யாதிகஃ பஞ்சமஃ| பலாதிபலாராஸ்நேத்யாதிகஃ ஷஷ்டஃ| ஶுஷ்கமூலகாணாஂ சேத்யத்ர ‘த்விப்ரஸதஂ’ இத்யநுவர்ததே| நிரூஹப்ரமாண்ஶேஷஂ கஷாயமிதி நிரூஹபுடகத்ரயயோக்யப்ரமாணஂ கஷாயம்; ஏவஂ புடகத்ரயதேயாஃ பஞ்சகஷாயப்ரஸதாஃ ஸ்தாப்யா பவிஷ்யந்தி| க்வாதபரிபாஷயைவ கர்தவ்யோऽத்ர ச க்வாதஃ| நிரூஹப்ரமாணஶேஷஂ கஷாயஂ மதுகமதநாதிநா யுக்தஂ ஸித்தஂ பஸ்திஂ தத்யாதிதி யோஜநீயம்| ஹபுஷேத்யாதிகஃ ஸப்தமஃ| ஸ்திமிதாஃ ஶுஷ்காஃ புநஃ கண்டிதாஃ க்ஷுண்ணா உச்யந்தே| பூர்வபடிதஂ முஸ்தாதிகமத்ர ப்ரதேஶே காஶ்மீராஃ படந்தி| ஹ்ரஸ்வபஞ்சமூலீத்யாதிகோऽஷ்டமஃ| பலாதிபலாபாமார்கேத்யாதிகோ நவமஃ| பலாமதுகேத்யாதிகோ தஶமஃ| அத்ர பலாதிகஷாயஸ்ய புநராஜேந பயஸா பாகாத் க்ஷீரஶேஷஃ பாகஃ கர்தவ்யஃ| ஶாலிபர்ணீத்யாதிக ஏகாதஶஃ| ஸ்திரேத்யாதிகோ த்வாதஶஃ| ஏரகா ஹோக்கலஃ| கல்பஶ்சேத்யாதிநா ஆதிதேஶிகாஸ்த்ரயோऽபிதீயந்தே||௧௬-௧௭||
Adhikarana 9 (18) · Śloka 18
ஸதித்திரிஃ ஸமயூரஃ ஸராஜஹஂஸஃ பஞ்சமூலீபயஃ ஸித்தஃ ஶதபுஷ்பாமதுகராஸ்நாகுடஜமதநபலபிப்பலீ கல்கோ கததைலகுடஸைந்தவயுக்தோ பஸ்திர்பலவர்ணஶுக்ரஜநநோ ரஸாயநஶ்ச (௧)| த்விபஞ்சமூலீகுக்குடரஸஸித்தஂ பயஃ பாதஶேஷஂ பிப்பலீமதுகராஸ்நாமதநகல்கஂ ஶர்கராமதுகதயுக்தஂ ஸ்த்ரீஷ்வதிகாமாநாஂ பலஜநநோ பஸ்திஃ (௨)| மயூரமபித்தபக்ஷபாதாஸ்யாந்த்ரஂ ஸ்திராதிபிஃ பலிகைஃ ஸஜலே பயஸி பக்த்வா க்ஷீரஶேஷஂ மதநபிப்பலீவிதாரீஶதகுஸுமாமதுககல்கீகதஂ மதுகதஸைந்தவயுக்தஂ பஸ்திஂ தத்யாத் ஸ்த்ரீஷ்வதிப்ரஸக்தக்ஷீணேந்த்ரியேப்யோ பலவர்ணகரம் (௩)| கல்பஶ்சைஷ விஷ்கிரப்ரதுதப்ரஸஹாம்புசரேஷு ஸ்யாத், அக்ஷீரோ ரோஹிதாதிஷு ச மத்ஸ்யேஷு (௪)| கோதாநகுலமார்ஜாரமூஷிகஶல்லகமாஂஸாநாஂ தஶபலாந் பாகாந் ஸபஞ்சமூலாந் பயஸி பக்த்வா தத்பயஃபிப்பலீபலகல்கஸைந்தவஸௌவர்சலஶர்கராமதுகததைலயுக்தோ பஸ்திர்பல்யோ ரஸாயநஃ க்ஷீணக்ஷதஸ்ய ஸந்தாநகரோ மதிதோரஸ்கரதகஜஹயபக்நவாதபலாஸகப்ரபத்யுதாவர்தவாதஸக்தமூத்ரவர்சஶ்ஶுகாணாஂ ஹிததமஶ்ச (௫)| கூர்மாதீநாமந்யதமபிஶிதஸித்தஂ பயோ கோவஷநாகஹயநக்ரஹஂஸகுக்குடாண்டரஸமதுகதஶர்கராஸைந்தவேக்ஷுரகாத்மகுப்தாபலகல்கஸஂஸஷ்டோ பஸ்திர்வத்தாநாமபி பலஜநநஃ (௬)| கர்கடகரஸஶ்சடகாண்டரஸயுக்தஃ ஸமதுகதஶர்கரோ பஸ்திஃ; இத்யேதே பஸ்தயஃ பரமவஷ்யாஃ உச்சடகேக்ஷுரகாத்மகுப்தாஶதக்ஷீரப்ரதிபோஜநாநுபாநாத் ஸ்த்ரீஶதகாமிநஂ நரஂ குர்யுஃ (௭)| கோவஷபஸ்தவராஹவஷணகர்கடசடகஸித்தஂ க்ஷீரமுச்சடகேக்ஷுரகாத்மகுப்தாமதுகதஸைந்தவயுக்தஃ கிஞ்சில்லவணிதோ பஸ்திஃ (௮)| தஶமூலமயூரஹஂஸகுக்குடக்வாதாத் பஞ்சப்ரஸதஂ தைலகதவஸாமஜ்ஜசதுஷ்ப்ரஸதயுக்தஂ ஶதபுஷ்பாமுஸ்தஹபுஷாகல்கீகதஃ ஸலவணோ பஸ்திஃ பாதகுல்போருஜாநுஜங்காத்ரிகவங்க்ஷணபஸ்திவஷணாநிலரோகஹரஃ (௯)| மகவிஷ்கிராநூபபிலேஶயாநாமேதேநைவ கல்பேந பஸ்தயோ தேயாஃ (௧௦)| மதுகதத்விப்ரஸதஸ்துல்யோஷ்ணோதகஃ ஶதபுஷ்பார்தபலஃ ஸைந்தவார்தாக்ஷயுக்தோ பஸ்திர்வஷ்யதமோ மூத்ரகச்ச்ரபித்தவாதஹரஃ (௧௧)| ஸத்யோகததைலவஸாமஜ்ஜசதுஷ்ப்ரஸ்தஂ ஹபுஷார்தபலஂ ஸைந்தவார்தாக்ஷயுக்தோ பஸ்திர்வஷ்யதமோ மூத்ரகச்ச்ரபித்தவ்யாதிஹரோ ரஸாயநஃ (௧௨)| மதுதைலஂ சதுஃப்ரஸதஂ ஶதபுஷ்பார்தபலஂ ஸைந்தவார்தாக்ஷயுக்தோ பஸ்திர்தீபநோ பஂஹணோ பலவர்ணகரோ நிருபத்ரவோ வஷ்யதமோ ரஸாயநஃ க்ரிமிகுஷ்டோதாவர்தகுல்மார்ஶோப்ரத்நப்லீஹமேஹஹரஃ (௧௩)| தத்வந்மதுகதாப்யாஂ பயஸ்துல்யோ பஸ்திஃ பூர்வகல்கேந பலவர்ணகரோ வஷ்யதமோ நிருபத்ரவோ பஸ்திமேட்ரபாகபரிகர்திகாமூத்ரகச்ச்ரபித்தவ்யாதிஹரோ ரஸாயநஶ்ச (௧௪)| தத்வந்மதுகதாப்யாஂ மாஂஸரஸதுல்யோ முஸ்தாக்ஷயுக்தஃ பூர்வவத்பஸ்திர்வாதபலாஸபாதஹர்ஷகுல்மத்ரிகோருஜாநூருநிகுஞ்சநபஸ்திவஷணமேட்ரத்ரிகபஷ்டஶூலஹரஃ (௧௫)| ஸுராஸௌவீரககுலத்தமாஂஸரஸமதுகததைலஸப்தப்ரஸதோ முஸ்தஶதாஹ்வாகல்கிதஃ ஸலவணோ பஸ்திஃ ஸர்வவாதரோகஹரஃ (௧௬)| த்விபஞ்சமூலத்ரிபலாபில்வமதநபலகஷாயோ கோமூத்ரஸித்தஃ குடஜமதநபலமுஸ்தபாடாகல்கிதஃ ஸைந்தவயாவஶூகக்ஷௌத்ரதைலயுக்தோ பஸ்திஃ ஶ்லேஷ்மவ்யாதிபஸ்த்யாடோபவாதஶுக்ரஸங்கபாண்டுரோகாஜீர்ணவிஸூசிகாலஸகேஷு தேய இதி||௧௮||
सतित्तिरिः समयूरः सराजहंसः पञ्चमूलीपयः सिद्धः शतपुष्पामधुकरास्नाकुटजमदनफलपिप्पली कल्को घृततैलगुडसैन्धवयुक्तो बस्तिर्बलवर्णशुक्रजननो रसायनश्च (१)| द्विपञ्चमूलीकुक्कुटरससिद्धं पयः पादशेषं पिप्पलीमधुकरास्नामदनकल्कं शर्करामधुघृतयुक्तं स्त्रीष्वतिकामानां बलजननो बस्तिः (२)| मयूरमपित्तपक्षपादास्यान्त्रं स्थिरादिभिः पलिकैः सजले पयसि पक्त्वा क्षीरशेषं मदनपिप्पलीविदारीशतकुसुमामधुककल्कीकृतं मधुघृतसैन्धवयुक्तं बस्तिं दद्यात् स्त्रीष्वतिप्रसक्तक्षीणेन्द्रियेभ्यो बलवर्णकरम् (३)| कल्पश्चैष विष्किरप्रतुदप्रसहाम्बुचरेषु स्यात्, अक्षीरो रोहितादिषु च मत्स्येषु (४)| गोधानकुलमार्जारमूषिकशल्लकमांसानां दशपलान् भागान् सपञ्चमूलान् पयसि पक्त्वा तत्पयःपिप्पलीफलकल्कसैन्धवसौवर्चलशर्करामधुघृततैलयुक्तो बस्तिर्बल्यो रसायनः क्षीणक्षतस्य सन्धानकरो मथितोरस्करथगजहयभग्नवातबलासकप्रभृत्युदावर्तवातसक्तमूत्रवर्चश्शुकाणां हिततमश्च (५)| कूर्मादीनामन्यतमपिशितसिद्धं पयो गोवृषनागहयनक्रहंसकुक्कुटाण्डरसमधुघृतशर्करासैन्धवेक्षुरकात्मगुप्ताफलकल्कसंसृष्टो बस्तिर्वृद्धानामपि बलजननः (६)| कर्कटकरसश्चटकाण्डरसयुक्तः समधुघृतशर्करो बस्तिः; इत्येते बस्तयः परमवृष्याः उच्चटकेक्षुरकात्मगुप्ताशृतक्षीरप्रतिभोजनानुपानात् स्त्रीशतगामिनं नरं कुर्युः (७)| गोवृषबस्तवराहवृषणकर्कटचटकसिद्धं क्षीरमुच्चटकेक्षुरकात्मगुप्तामधुघृतसैन्धवयुक्तः किञ्चिल्लवणितो बस्तिः (८)| दशमूलमयूरहंसकुक्कुटक्वाथात् पञ्चप्रसृतं तैलघृतवसामज्जचतुष्प्रसृतयुक्तं शतपुष्पामुस्तहपुषाकल्कीकृतः सलवणो बस्तिः पादगुल्फोरुजानुजङ्घात्रिकवङ्क्षणबस्तिवृषणानिलरोगहरः (९)| मृगविष्किरानूपबिलेशयानामेतेनैव कल्पेन बस्तयो देयाः (१०)| मधुघृतद्विप्रसृतस्तुल्योष्णोदकः शतपुष्पार्धपलः सैन्धवार्धाक्षयुक्तो बस्तिर्वृष्यतमो मूत्रकृच्छ्रपित्तवातहरः (११)| सद्योघृततैलवसामज्जचतुष्प्रस्थं हपुषार्धपलं सैन्धवार्धाक्षयुक्तो बस्तिर्वृष्यतमो मूत्रकृच्छ्रपित्तव्याधिहरो रसायनः (१२)| मधुतैलं चतुःप्रसृतं शतपुष्पार्धपलं सैन्धवार्धाक्षयुक्तो बस्तिर्दीपनो बृंहणो बलवर्णकरो निरुपद्रवो वृष्यतमो रसायनः क्रिमिकुष्ठोदावर्तगुल्मार्शोब्रध्नप्लीहमेहहरः (१३)| तद्वन्मधुघृताभ्यां पयस्तुल्यो बस्तिः पूर्वकल्केन बलवर्णकरो वृष्यतमो निरुपद्रवो बस्तिमेढ्रपाकपरिकर्तिकामूत्रकृच्छ्रपित्तव्याधिहरो रसायनश्च (१४)| तद्वन्मधुघृताभ्यां मांसरसतुल्यो मुस्ताक्षयुक्तः पूर्ववद्बस्तिर्वातबलासपादहर्षगुल्मत्रिकोरुजानूरुनिकुञ्चनबस्तिवृषणमेढ्रत्रिकपृष्ठशूलहरः (१५)| सुरासौवीरककुलत्थमांसरसमधुघृततैलसप्तप्रसृतो मुस्तशताह्वाकल्कितः सलवणो बस्तिः सर्ववातरोगहरः (१६)| द्विपञ्चमूलत्रिफलाबिल्वमदनफलकषायो गोमूत्रसिद्धः कुटजमदनफलमुस्तपाठाकल्कितः सैन्धवयावशूकक्षौद्रतैलयुक्तो बस्तिः श्लेष्मव्याधिबस्त्याटोपवातशुक्रसङ्गपाण्डुरोगाजीर्णविसूचिकालसकेषु देय इति||१८||
🔊 Audio coming soon
ஸதித்திரிரித்யாதிக ஏகைகயோகேந வக்ஷ்யமாணாநாமேகோநத்ரிஂஶதாஂ பஸ்தீநாஂ மத்யே த்ரயோதஶஃ| த்விபஞ்சமூலீத்யாதிகஶ்சதுர்தஶஃ| மயூரமபித்தபக்ஷேத்யாதிகஃ பஞ்சதஶஃ| கல்பஶ்சைஷ இத்யாதிநாऽऽதிதேஶிகஂ பஞ்சதஶாதிகஂ ஶதமாஹ| தத்ர விஷ்கிரைஃ “லாவோ வர்தீரகஶ்சைவ” இத்யாதிநோக்தைஸ்ததா “வர்தகோ வர்திகா” (ஸூ.அ.௨௭) இத்யாதிநோக்தைர்விஂஶதிர்யோகா பவந்தி; மயுரஶ்சாத்ர விஷ்கிரபடிதோऽபி பூர்வோக்தத்வாந்நேஹ கண்யதே; ப்ரதுதைஶ்ச ‘ஶதபத்ர...’ (ஸூ.அ.௨௭) இத்யாதிநோக்தைஸ்த்ரிஂஶத்பவந்தி; ததா ப்ரஸஹைஶ்ச ‘கோகராஶ்வதர...’ (ஸூ.அ.௨௭) இத்யாதிநோக்தைரேகோநத்ரிஂஶத்; அம்புசராஶ்ச ஹஂஸாதயஃ ஸப்தவிஂஶதிருக்தாஃ, ஏதைஃ ஸப்தவிஂஶதிர்பவந்தி; ரோஹிதாதிபிர்மத்ஸ்யைர்நவ; ஏவஂ பஞ்சதஶோத்தரஂ ஶதஂ பவதி| அக்ஷீர இதி ரோஹிதாதிஷு ஸம்பத்யதே| கோதாநகுலேத்யாதிபிஃ ப்ரத்யேகஂ கணநீயேஷு ஷோடஶஃ| கூர்மாதீநாமந்யதமேத்யாதிகஃ ஸப்ததஶஃ| அத்ர கூர்மகர்கடாதய ஏகாதஶ படிதாஃ| தத்ர யஃ ப்ராயஃ கூர்மேண க்ரியதே ஸ ப்ரத்யேகஂ கணநாயாஂ ப்ரவிஶதி| கர்கடாதிபிஸ்த்வாதிக்ரஹணகஹீதைர்யே தஶ பஸ்தயோ பவந்தி தே அதிதேஶிகா ஜ்ஞேயாஃ| கோவஷபஸ்தாதிரஷ்டாதஶஃ| கோவஷஃ புஂவஷஃ| கர்கடாதிரேகோநவிஂஶதிதமஃ| இத்யேதே பஸ்தய இத்யநேந கூர்மாதீநாமந்யதமமித்யாதிக்ரந்தோக்தா பஸ்தயஃ ப்ரத்யவமஶ்யந்தே| உச்சடகேத்யாதி உச்சடா ஸ்வநாமக்யாதா, இக்ஷுரகஃ கோகிலாக்ஷஃ| தஶமூலீத்யாதிகோ விஂஶதிதமஃ| மகவிஷ்கிரேத்யாதிநா ஆதிதேஶிகா ஊநஷஷ்டிர்யோகாஃ| தத்ர மகைஃ ‘பஷதஃ ஶரபோ ராமஃ’ (ஸூ.அ.௨௭) இத்யாதிநோக்தைஃ ஸப்ததஶ, ஸப்ததஶபிர்விஷ்கிரைஶ்ச ஸப்ததஶ, லாவாதிபிஶ்ச மயூரகுக்குடவர்ஜிதைருநவிஂஶத்யா ஊநவிஂஶதிஃ, ஆநூபைஶ்ச ஸமராதிபிர்நவ, பிலேஶயைஃ ஶ்வேதஶ்யாமசதுர்தஂஷ்ட்ராதிபிஶ்சதுர்தஶ| மதுகதேத்யாதிக ஏகவிஂஶதிதமஃ| ஸத்யோகததைலேத்யாதிகோ த்வாவிஂஶதிதமஃ| மதுதைலமித்யாதிகஸ்த்ரயோவிஂஶதிதமஃ| தத்வந்மதுகதாப்யாமித்யாதிகஶ்சதுர்விஂஶதிதமஃ| ஏததந்தாஃ ஷட் ப்ரயோகா உக்தா மதுதைலப்ரதாநத்வாந்மாதுதைலிகா ஜ்ஞேயாஃ| த்விபஞ்சமூலீத்யாதிகஂ கேசிந்ந படந்தி, ஸ ச ஸங்க்யாதிரேகாத்பஸ்திஸூத்ரீயஸித்திபடிதத்வாச்சேஹ ந படநீய இதி ச வதந்தி||௧௮||
Adhikarana 10 (19(1)) · Śloka 19
அத ஊர்த்வஂ வஷ்யதமாந் ஸ்நேஹாந் வக்ஷ்யாமஃ| ஶதாவரீகுடூசீக்ஷுவிதார்யாமலகத்ராக்ஷாகர்ஜூராணாஂ யந்த்ரபீடிதாநாஂ ரஸப்ரஸ்தஂ பதகேகைகஂ தத்வத்கததைலகோமஹிஷ்யஜாக்ஷீராணாஂ த்வௌ த்வௌ தத்யாத், ஜீவகர்ஷபகமேதாமஹாமேதாத்வக்க்ஷீரீஶங்காடகமதூலிகாமதுகோச்சடாபிப்பலீபுஷ்கரபீஜநீலோத்பலகதம்பபுஷ்ப- புண்டரீககேஶரகல்காந் பஷததரக்ஷுமாஂஸகுக்குடசடகசகோரமத்தாக்ஷபர்ஹிஜீவஞ்ஜீவகுலிங்கஹஂஸாண்டரஸவஸாமஜ்ஜாதேஶ்ச ப்ரஸ்தஂ தத்த்வா ஸாதயேத்| ப்ரஹ்மகோஷஶங்கபடஹபேரீநிநாதைஃ ஸித்தஂ ஸிதச்சத்ரகதச்சாயஂ கஜஸ்கந்தமாரோபயேத்பகவந்தஂ வஷத்வஜமபிபூஜ்ய, தஂ ஸ்நேஹஂ த்ரிபாகமாக்ஷிகஂ மங்கலாஶீஃ ஸ்துதிதேவதார்சநைர்பஸ்திஂ கமயேத்| நணாஂ ஸ்த்ரீவிஹாரிணாஂ நஷ்டரேதஸாஂ க்ஷதக்ஷீணவிஷமஜ்வரார்தாநாஂ வ்யாபந்நயோநீநாஂ வந்த்யாநாஂ ரக்தகுல்மிநீநாஂ மதாபத்யாநாமநார்தவாநாஂ ச ஸ்த்ரீணாஂ க்ஷீணமாஂஸருதிராணாஂ பத்யதமஂ ரஸாயநமுத்தமஂ வலீபலிதநாஶநஂ வித்யாத் (௧)|௧௯|
अत ऊर्ध्वं वृष्यतमान् स्नेहान् वक्ष्यामः| शतावरीगुडूचीक्षुविदार्यामलकद्राक्षाखर्जूराणां यन्त्रपीडितानां रसप्रस्थं पृथगेकैकं तद्वद्घृततैलगोमहिष्यजाक्षीराणां द्वौ द्वौ दद्यात्, जीवकर्षभकमेदामहामेदात्वक्क्षीरीशृङ्गाटकमधूलिकामधुकोच्चटापिप्पलीपुष्करबीजनीलोत्पलकदम्बपुष्प- पुण्डरीककेशरकल्कान् पृषततरक्षुमांसकुक्कुटचटकचकोरमत्ताक्षबर्हिजीवञ्जीवकुलिङ्गहंसाण्डरसवसामज्जादेश्च प्रस्थं दत्त्वा साधयेत्| ब्रह्मघोषशङ्खपटहभेरीनिनादैः सिद्धं सितच्छत्रकृतच्छायं गजस्कन्धमारोपयेद्भगवन्तं वृषध्वजमभिपूज्य, तं स्नेहं त्रिभागमाक्षिकं मङ्गलाशीः स्तुतिदेवतार्चनैर्बस्तिं गमयेत्| नृणां स्त्रीविहारिणां नष्टरेतसां क्षतक्षीणविषमज्वरार्तानां व्यापन्नयोनीनां वन्ध्यानां रक्तगुल्मिनीनां मृतापत्यानामनार्तवानां च स्त्रीणां क्षीणमांसरुधिराणां पथ्यतमं रसायनमुत्तमं वलीपलितनाशनं विद्यात् (१)|१९|
🔊 Audio coming soon
ஸ்நேஹபஸ்தித்ரயார்தஂ ஸ்நேஹத்ரயஂ தர்ஶயந்நாஹ- அத ஊர்த்வமித்யாதி| மத்தாக்ஷஃ கோகிலஃ| ஜீவஞ்ஜீவஃ விஷதர்ஶநமத்யுஃ| புஷ்கராக்ஷஃ ஹஂஸவிஶேஷஃ| ப்ரஹ்மகோஷஃ வேதத்வநிஃ| ஏதே ச ப்ரஹ்மகோஷாதயோऽதஷ்டத்வாரா உபகாரகா ரக்ஷஃப்ரபதிவீர்யாபஹரணார்தஂ க்ரியந்தே||௧௯(௧)||
Adhikarana 11 (19(2)) · Śloka 19
பலாகோக்ஷுரகராஸ்நாஶ்வகந்தாஶதாவரீஸஹசராணாஂ ஶதஂ ஶதமாபோத்ய ஜலத்ரோணஶதே ப்ரஸாத்யஂ, தஸ்மிந் ஜலத்ரோணாவஶேஷே ரஸே வஸ்த்ரபூதே விதார்யாமலகஸ்வரஸயோர்பஸ்தமஹிஷவராஹவஷகுக்குடபர்ஹிஹஂஸகாரண்டவஸாரஸாண்டரஸாநாஂ கததைலயோஶ்சைகைகஂ ப்ரஸ்தமஷ்டௌ ப்ரஸ்தாந் க்ஷீரஸ்ய தத்த்வா சந்தநமதுகமதூலிகாத்வக்க்ஷீரீபிஸமணாலநீலோத்பலபடோலாத்மகுப்தாந்நபாகிதாலமஸ்தககர்ஜூரமத்வீகாதாமலகீ- கண்டகாரீஜீவகர்ஷபகக்ஷுத்ரஸஹாமஹாஸஹாஶதாவரீமேதாபிப்பலீஹ்ரீபேரத்வக்பத்ரகல்காஂஶ்ச தத்த்வா ஸாதயேத்| ப்ரஹ்மகோஷாதிநா விதிநா ஸித்தஂ பஸ்திஂ தத்யாத்| தேந ஸ்த்ரீஶதஂ கச்சேத்; ந சாத்ராஸ்தே விஹாராஹாரயந்த்ரணா காசித்| ஏஷ வஷ்யோ பல்யோ பஂஹண ஆயுஷ்யோ வலீபலிதநுத் க்ஷதக்ஷீணநஷ்டஶுக்ரவிஷமஜ்வரார்தாநாஂ வ்யாபந்நயோநீநாஂ ச பத்யதமஃ (௨)|௧௯|
बलागोक्षुरकरास्नाश्वगन्धाशतावरीसहचराणां शतं शतमापोथ्य जलद्रोणशते प्रसाध्यं, तस्मिन् जलद्रोणावशेषे रसे वस्त्रपूते विदार्यामलकस्वरसयोर्बस्तमहिषवराहवृषकुक्कुटबर्हिहंसकारण्डवसारसाण्डरसानां घृततैलयोश्चैकैकं प्रस्थमष्टौ प्रस्थान् क्षीरस्य दत्त्वा चन्दनमधुकमधूलिकात्वक्क्षीरीबिसमृणालनीलोत्पलपटोलात्मगुप्तान्नपाकितालमस्तकखर्जूरमृद्वीकातामलकी- कण्टकारीजीवकर्षभकक्षुद्रसहामहासहाशतावरीमेदापिप्पलीह्रीबेरत्वक्पत्रकल्कांश्च दत्त्वा साधयेत्| ब्रह्मघोषादिना विधिना सिद्धं बस्तिं दद्यात्| तेन स्त्रीशतं गच्छेत्; न चात्रास्ते विहाराहारयन्त्रणा काचित्| एष वृष्यो बल्यो बृंहण आयुष्यो वलीपलितनुत् क्षतक्षीणनष्टशुक्रविषमज्वरार्तानां व्यापन्नयोनीनां च पथ्यतमः (२)|१९|
🔊 Audio coming soon
பலேத்யாதிகஂ த்விதீயஂ தைலம்||௧௯(௨)||
Adhikarana 12 (19) · Śloka 19
ஸஹசரபலஶதமுதகத்ரோணசதுஷ்ட்யே பக்த்வா த்ரோணஶேஷே ரஸே ஸுபூதே விதாரீக்ஷுரஸப்ரஸ்தாப்யாமஷ்டகுணக்ஷீரஂ கததைலப்ரஸ்தஂ பலாமதுகமதூகசந்தநமதூலிகாஸாரிவாமேதாமஹாமேதாகாகோலிக்ஷீரகாகோலீபயஸ்யாகுருமஞ்ஜிஷ்டாவ்யாக்ரநக- ஶடீஸஹசரஸஹஸ்ரவீர்யாவராங்கலோத்ராணாமக்ஷமாத்ரைர்த்விகுணஶர்கரைஃ கல்கைஃ ஸாதயேத்| பஹ்மகோஷாதிநா விதிநா ஸித்தஂ பஸ்திஂ தத்யாத்| ஏஷ ஸர்வரோகஹரோ ரஸாயநோ லலிதாநாஂ ஶ்ரேஷ்டோऽந்தஃபுரசாரிணீநாஂ க்ஷதக்ஷயவாதபித்தவேதநாஶ்வாஸகாஸஹரஸ்த்ரிபாகமாக்ஷிகோ வலீபலிதநுத்வர்ணரூபபலமாஂஸஶுக்ரவர்தநஃ (௩)| இத்யேதே ரஸாயநாஃ ஸ்நேஹபஸ்தயஃ ஸதி விபவே ஶதபாகாஃ ஸஹஸ்ரபாகா வா கார்யா வீர்யபலாதாநார்தமிதி||௧௯||
सहचरपलशतमुदकद्रोणचतुष्ट्ये पक्त्वा द्रोणशेषे रसे सुपूते विदारीक्षुरसप्रस्थाभ्यामष्टगुणक्षीरं घृततैलप्रस्थं बलामधुकमधूकचन्दनमधूलिकासारिवामेदामहामेदाकाकोलिक्षीरकाकोलीपयस्यागुरुमञ्जिष्ठाव्याघ्रनख- शटीसहचरसहस्रवीर्यावराङ्गलोध्राणामक्षमात्रैर्द्विगुणशर्करैः कल्कैः साधयेत्| बह्मघोषादिना विधिना सिद्धं बस्तिं दद्यात्| एष सर्वरोगहरो रसायनो ललितानां श्रेष्ठोऽन्तःपुरचारिणीनां क्षतक्षयवातपित्तवेदनाश्वासकासहरस्त्रिभागमाक्षिको वलीपलितनुद्वर्णरूपबलमांसशुक्रवर्धनः (३)| इत्येते रसायनाः स्नेहबस्तयः सति विभवे शतपाकाः सहस्रपाका वा कार्या वीर्यबलाधानार्थमिति||१९||
🔊 Audio coming soon
ஸஹசரபலஶதமித்யாதிகஃ ஸ்நேஹஸ்ததீயஃ| ஸஹஸ்ரவீர்யா தூர்வா| வராங்கஂ குடத்வக்| ஶதபாகாஃ ஸஹஸ்ரபாகாஶ்சேத்யத்ர ஸ்நேஹாபேக்ஷயா ஶதகுணேந ஸஹஸ்ரகுணேந வா த்ரவேண ஏகதைவ பாகஂ மந்யந்தே கேசித்||௧௯||
Adhikarana 13 (20-22) · Śloka 22
பவந்தி சாத்ர- இத்யேதே பஸ்தயஃ ஸ்நேஹாஶ்சோக்தா யாபநஸஞ்ஜ்ஞிதாஃ| ஸ்வஸ்தாநாமாதுராணாஂ ச வத்தாநாஂ சாவிரோதிநாஃ||௨௦|| அதிவ்யவாயஶீலாநாஂ ஶுக்ரமாஂஸபலப்ரதாஃ| ஸர்வரோகப்ரஶமநாஃ ஸர்வேஷ்வதுஷு யௌகிகாஃ||௨௧|| நாரீணாமப்ரஜாதாநாஂ நராணாஂ சாப்யபத்யதாஃ| உபயார்தகரா தஷ்டாஃ ஸ்நேஹபஸ்திநிரூஹயோஃ||௨௨||
भवन्ति चात्र- इत्येते बस्तयः स्नेहाश्चोक्ता यापनसञ्ज्ञिताः| स्वस्थानामातुराणां च वृद्धानां चाविरोधिनाः||२०|| अतिव्यवायशीलानां शुक्रमांसबलप्रदाः| सर्वरोगप्रशमनाः सर्वेष्वृतुषु यौगिकाः||२१|| नारीणामप्रजातानां नराणां चाप्यपत्यदाः| उभयार्थकरा दृष्टाः स्नेहबस्तिनिरूहयोः||२२||
🔊 Audio coming soon
உபயார்தகரா தஷ்டா இதி ஸ்நேஹபஸ்திநிரூஹயோரிபி ஸாத்யமர்தஂ ஸ்நேஹநஂ ஶோதநஂ ச குர்வத இதி பாவஃ||௨௦-௨௨||
Adhikarana 14 (23) · Śloka 23
வ்யாயாமோ மைதுநஂ மத்யஂ மதூநி ஶிஶிராம்பு ச| ஸம்போஜநஂ ரதக்ஷோபோ பஸ்திஷ்வேதேஷு கர்ஹிதம்||௨௩||
व्यायामो मैथुनं मद्यं मधूनि शिशिराम्बु च| सम्भोजनं रथक्षोभो बस्तिष्वेतेषु गर्हितम्||२३||
🔊 Audio coming soon
யாபநபஸ்திஷு வர்ஜநீயமாஹ- வ்யாயாம இத்யாதி||௨௩||
Adhikarana 15 (24-28) · Śloka 29
தத்ர ஶ்லோகாஃ - ஶிகிகோநர்தஹஂஸாண்டைர்தக்ஷவத்பஸ்தயஸ்த்ரயஃ| விஂஶதிர்விஷ்கிரைஸ்த்ரிஂஶத்ப்ரதுதைஃ ப்ரஸஹைர்நவ||௨௪|| விஂஶதிஶ்ச ததா ஸப்தவிஂஶதிஶ்சாம்புசாரிபிஃ| நவ மத்ஸ்யாதிபிஶ்சைவ ஶிகிகல்பேந பஸ்தயஃ||௨௫|| தஶ கர்கடகாத்யைஶ்ச கூர்மகல்கேந பஸ்தயஃ| மகைஃ ஸப்ததஶைகோநவிஂஶதிர்விஷ்கிரைர்தஶ ||௨௬|| ஆநூபைர்தக்ஷஶிகிவத்பூஶயைஶ்ச சதுர்தஶ| ஏகோநத்ரிஂஶதித்யேதே ஸஹ ஸ்நேஹைஃ ஸமாஸதஃ||௨௭|| ப்ரோக்தா விஸ்தரஶோ பிந்நா த்வே ஶதே ஷோடஶோத்தரே| ஏதே மாக்ஷிகஸஂயுக்தாஃ குர்வந்த்யதிவஷஂ நரம்||௨௮|| நாதியோகஂ ந வாऽயோகஂ ஸ்தம்பிதாஸ்தே ச குர்வதே|௨௯|
तत्र श्लोकाः - शिखिगोनर्दहंसाण्डैर्दक्षवद्बस्तयस्त्रयः| विंशतिर्विष्किरैस्त्रिंशत्प्रतुदैः प्रसहैर्नव||२४|| विंशतिश्च तथा सप्तविंशतिश्चाम्बुचारिभिः| नव मत्स्यादिभिश्चैव शिखिकल्पेन बस्तयः||२५|| दश कर्कटकाद्यैश्च कूर्मकल्केन बस्तयः| मृगैः सप्तदशैकोनविंशतिर्विष्किरैर्दश ||२६|| आनूपैर्दक्षशिखिवद्भूशयैश्च चतुर्दश| एकोनत्रिंशदित्येते सह स्नेहैः समासतः||२७|| प्रोक्ता विस्तरशो भिन्ना द्वे शते षोडशोत्तरे| एते माक्षिकसंयुक्ताः कुर्वन्त्यतिवृषं नरम्||२८|| नातियोगं न वाऽयोगं स्तम्भितास्ते च कुर्वते|२९|
🔊 Audio coming soon
ஶிகிகோநர்தேத்யாதிநா உக்தபஸ்திஸங்க்ரஹஂ கரோதி| ஸங்க்ரஹார்தஶ்ச பூர்வமேவ வ்யாஹதஃ| ஏகோநத்ரிஂஶதித்யேதே இதி ப்ரத்யேகஂ நிர்திஷ்டா பஸ்தயஃ ஸ்நேஹைஃ ஸமமேகோநத்ரிஂஶத்பவந்தீத்யர்தஃ| ஸமாஹாரஸங்க்யாமாஹ- த்வே ஶதே ஷோடஶோத்தரே இதி| தச்ச யதாऽஸ்மாபிர்வ்யாக்யாதஂ ததா வ்யக்தமேவ பூர்யதே| அதிவஷமிதி ஶுக்ரோபசயவந்தம்| ஸ்தம்பிதாஶ்சேதி மதுநா ஸ்தம்பிதாஃ||௨௪-௨௮||-
Adhikarana 16 (29) · Śloka 30
மதுத்வாந்ந நிவர்தந்தே யஸ்ய த்வேதே ப்ரயோஜிதாஃ||௨௯|| ஸமூத்ரைர்பஸ்திபிஸ்தீக்ஷ்ணைராஸ்தாப்யஃ க்ஷிப்ரமேவ ஸஃ|௩௦|
मृदुत्वान्न निवर्तन्ते यस्य त्वेते प्रयोजिताः||२९|| समूत्रैर्बस्तिभिस्तीक्ष्णैरास्थाप्यः क्षिप्रमेव सः|३०|
🔊 Audio coming soon
யாபநாபஸ்த்யப்ரவத்தௌ கர்தவ்யமாஹ- மதுத்வாதித்யாதி||௨௯||-
Adhikarana 17 (30) · Śloka 31
ஶோபாக்நிநாஶபாண்டுத்வஶூலார்ஶஃபரிகர்திகாஃ||௩௦|| ஸ்யுர்ஜ்வரஶ்சாதிஸாரஶ்ச யாபநாத்யர்தஸேவநாத்|௩௧|
शोफाग्निनाशपाण्डुत्वशूलार्शःपरिकर्तिकाः||३०|| स्युर्ज्वरश्चातिसारश्च यापनात्यर्थसेवनात्|३१|
🔊 Audio coming soon
யாபநாபஸ்த்யதிப்ரயோகே தோஷமாஹ- ஶோபேத்யாதி||௩௦||-
Adhikarana 18 (31-32) · Śloka 33
அரிஷ்டக்ஷீரஸீத்வாத்யா தத்ரேஷ்டா தீபநீ க்ரியா||௩௧|| யுக்த்யா தஸ்மாந்நிஷேவேத யாபநாந்ந ப்ரஸங்கதஃ| இத்யுச்சைர்பாஷ்யபூர்வாணாஂ வ்யாபதஃ ஸசிகித்ஸிதாஃ||௩௨|| விஸ்தரேண பதக் ப்ரோக்தாஸ்தேப்யோ ரக்ஷேந்நரஂ ஸதா|௩௩|
अरिष्टक्षीरसीध्वाद्या तत्रेष्टा दीपनी क्रिया||३१|| युक्त्या तस्मान्निषेवेत यापनान्न प्रसङ्गतः| इत्युच्चैर्भाष्यपूर्वाणां व्यापदः सचिकित्सिताः||३२|| विस्तरेण पृथक् प्रोक्तास्तेभ्यो रक्षेन्नरं सदा|३३|
🔊 Audio coming soon
ஏதச்சோபாதிஷு சிகித்ஸாமாஹ- அரிஷ்டேத்யாதி| தஸ்மாதிதி யாபநாத்யர்தப்ரயோகே ஶோதாதிதர்ஶநாத்| ந ப்ரஸங்கத இதி ந அப்யாஸதஃ ஸேவேத| தேப்யோ ரக்ஷேதிதி உச்சைர்பாஷ்யாதிஜந்யவ்யாபப்த்யோ ரக்ஷேத்||௩௧-௩௨||-
Adhikarana 19 (33) · Śloka 34
கர்மணாஂ வமநாதிநாமஸம்யக்கரணாபதாம்||௩௩|| யத்ரோக்தஂ ஸாதநஂ ஸ்தாநே ஸித்திஸ்தாநஂ ததுச்யதே|௩௪|
कर्मणां वमनादिनामसम्यक्करणापदाम्||३३|| यत्रोक्तं साधनं स्थाने सिद्धिस्थानं तदुच्यते|३४|
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி ஸித்திஸ்தாநஶப்தஸ்ய நிருக்திஂ தர்ஶயந் ஸித்திஸ்தாநாபிதேயஂ வாக்யார்தஂ ஸங்கஹ்ணந்நாஹ- கர்மணாமித்யாதி| அஸம்யக்கரணாபதாமிதி வமநாதீநாமஸம்யக்ப்ரயோகே ஜநிதாநாமாபதாஂ; வமநாதிவ்யாபத்ப்ரதிகாரஶ்ச ஸித்திஸ்தாநார்தஃ ப்ரதாநதயோபதர்ஶிதஃ; தேந வமநாதிகல்பநாத்யபிதாநமபி அநாகதவமநாதிவ்யாபந்நிஷேதப்ரயோஜநகஂ ஸித்திஸ்தாநே யுக்தமேவ||௩௩||-
Adhikarana 20 (34) · Śloka 35
இத்யத்யாயஶதஂ விஂஶமாத்ரேயமுநிவாங்மயம்||௩௪|| ஹிதார்தஂ ப்ராணிநாஂ ப்ரோக்தமக்நிவேஶேந தீமதா|௩௫|
इत्यध्यायशतं विंशमात्रेयमुनिवाङ्मयम्||३४|| हितार्थं प्राणिनां प्रोक्तमग्निवेशेन धीमता|३५|
🔊 Audio coming soon
ஸித்திஸ்தாநஂ ஸமாப்ய கத்ஸ்நஂ தந்த்ரமுபஸஂஹரதி- இத்யத்யாயேத்யாதி| ஆத்ரேயமுநிவாங்மயமிதி அநுகதாத்ரேயவசநபயம்||௩௪||-
Adhikarana 21 (35) · Śloka 36
தீர்கமாயுர்யஶஃ ஸ்வாஸ்த்யஂ த்ரிவர்கஂ சாபி புஷ்கலம்||௩௫|| ஸித்திஂ சாநுத்தமாஂ லோகே ப்ராப்நோதி விதிநா படந்|௩௬|
दीर्घमायुर्यशः स्वास्थ्यं त्रिवर्गं चापि पुष्कलम्||३५|| सिद्धिं चानुत्तमां लोके प्राप्नोति विधिना पठन्|३६|
🔊 Audio coming soon
ஏதத்தந்த்ராத்யயநே பலமாஹ- தீர்கமாயுரித்யாதி| த்ரிவர்கமிதி தர்மார்தகாமாந்| புஷ்கலமிதி மோக்ஷஂ; கிஂவா புஷ்கலமிதி த்ரிவர்கவிஶேஷணம்| ஸித்திமிதி சிகித்ஸாப்ரயோகஸாத்யநிஷ்பாதகத்வம்| விதிநா படந்நிதி ரோகபிஷக்ஜிதீயோக்தேந பாடவிதிநா| ஏதத்ஸவிஂஶமத்யாயஶதஂ படதஃ தீர்காயுர்லாபாதயஶ்ச ஏவம்பூதபாடஜநிததர்மவஶாதேவ ததா பாடஜநிதஶாஸ்த்ராவபோதபூர்வகஶாஸ்த்ராநுஷ்டாநாச்ச பவந்தி||௩௫||-
Adhikarana 22 (36-40) · Śloka 41
விஸ்தாரயதி லேஶோக்தஂ ஸங்க்ஷிபத்யதிவிஸ்தரம்||௩௬|| ஸஂஸ்கர்தா குருதே தந்த்ரஂ புராணஂ ச புநர்நவம்| அதஸ்தந்த்ரோத்தமமிதஂ சரகேணாதிபுத்திநா||௩௭|| ஸஂஸ்கதஂ தத்த்வஸம்பூர்ணஂ த்ரிபாகேநோபலக்ஷ்யதே| தச்சங்கரஂ பூதபதிஂ ஸம்ப்ரஸாத்ய ஸமாபயத்||௩௮|| அகண்டார்தஂ தடபலோ ஜாதஃ பஞ்சநதே புரே| கத்வா பஹுப்யஸ்தந்த்ரேப்யோ விஶேஷோஞ்சஶிலோச்சயம்||௩௯|| ஸப்ததஶௌஷதாத்யாயஸித்திகல்பைரபூரயத்| இதமந்யூநஶப்தார்தஂ தந்த்ரதோஷவிவர்ஜிதம்||௪௦|| ஷட்விஂஶதா விசித்ராபிர்பூஷிதஂ தந்த்ரயுக்திபிஃ|௪௧|
विस्तारयति लेशोक्तं सङ्क्षिपत्यतिविस्तरम्||३६|| संस्कर्ता कुरुते तन्त्रं पुराणं च पुनर्नवम्| अतस्तन्त्रोत्तममिदं चरकेणातिबुद्धिना||३७|| संस्कृतं तत्त्वसम्पूर्णं त्रिभागेनोपलक्ष्यते| तच्छङ्करं भूतपतिं सम्प्रसाद्य समापयत्||३८|| अखण्डार्थं दृढबलो जातः पञ्चनदे पुरे| कृत्वा बहुभ्यस्तन्त्रेभ्यो विशेषोञ्छशिलोच्चयम्||३९|| सप्तदशौषधाध्यायसिद्धिकल्पैरपूरयत्| इदमन्यूनशब्दार्थं तन्त्रदोषविवर्जितम्||४०|| षड्विंशता विचित्राभिर्भूषितं तन्त्रयुक्तिभिः|४१|
🔊 Audio coming soon
ஏதச்சாஸ்த்ரஸஂஸ்காரோபபத்யுபதர்ஶநபூர்வகஂ ஶாஸ்த்ரஸ்ய ஸஂஸ்காரகௌ சரகதடபலௌ தர்ஶயந்நாஹ தடபலஃ- விஸ்தாரயதீத்யாதி| யஸ்மாச்சாஸ்த்ரே ப்ரதமமதிவிஸ்தாரதயா க்வசில்லேஶோக்த்யா ச ப்ரதிபாதிதேஷு ந ஸம்யகர்தாவகமஃ, தேந தததிவிஸ்தரலேஶோக்ததோஷநிராஸார்தஂ ஸஂஸ்கர்தா யுஜ்யதே, அதஃ தந்த்ரோத்தமமிதஂ சரகேண ஸஂஸ்கதம்| பூர்வக்ரந்தஸ்ய சாதீவ விஸ்தரத்வாதிநா தந்த்ராபிதாநஂ பூர்வஶ்ரோதஜநாபிப்ராயாதேவ போத்தவ்யம்; இதாநீந்தநஶ்ரோதபுருஷாபிப்ராயேண து ஸஂஸ்கர்துஃ ஸஂஸ்காரோ ஜ்ஞேயஃ| உக்தஂ ச- “ஸங்க்ஷேபோக்தமதிஹந்தி விஸ்தரோக்தஂ ந கஹ்யதே| ஸங்க்ஷேபவிஸ்தரௌ ஹித்வா ஸஂஸ்குர்யாச்சாஸ்த்ரமாதிதஃ” இதி| புராணஂ ச புநர்நவமிதி விஸ்தாரஸங்க்ஷேபாதிநா புநர்நவஂ குருதே| சரகஸஂஸ்காராபூர்ணதாஂ தர்ஶயந் தடபல ஆஹ- தத்வித்யாதி| ததீயோ பாகஸ்த்ரிபாகஃ| த்ரிபாகாஸம்பூர்ணதா சேயமதூராந்தரதயோக்தா, தேந தடபலப்ரதிபாதிதைகசத்வாரிஂஶதத்யாயாநாஂ ந ஸவிஂஶாத்யாயஶதத்ரிபாகதா யுஜ்யதே இதி நோத்பாவநீயம்| ஆத்மநஃ பஞ்சநதபுரபவத்வேந ஶ்ரேஷ்டப்ரதேஶபவத்வஂ தர்ஶயதி| ஆத்மநஃ ஸஂஸ்காரே தந்த்ராந்தராநீதார்தேந ஸஂஸ்காரஂ தர்ஶயந்நாஹ- கத்வா பஹுப்ய இத்யாதி| தந்த்ரேப்யஃ ஸுஶ்ருதவிதேஹாதிதந்த்ரேப்யஃ| விஶேஷஸ்ய சரகோக்தார்தாததிரிக்தரூபஸ்ய உஞ்சஶிலரூப உச்சயோ விஶேஷோஞ்சஶிலோச்சயஃ; தமந்யதந்த்ரேப்யஃ கத்வா ஸப்ததஶௌஷதாத்யாயஸித்திகல்பைரிதமந்யூநஶப்தார்தஂ தந்த்ரதோஷவிவர்ஜிதஂ ஷட்விஂஶத்தந்த்ரயுக்திபிர்பூஷிதமபூரயதடபல இதி யோஜநா| தத்ர பூமிபதிதாநாமணூநாஂ தாந்யாதிபீஜாநாஂ ஶோதந்யா ஸஂஹரணமுஞ்சஃ; ப்ரவிரலஸ்ய து கணிஶாதிரூபதயா பதிதஸ்ய சயநஂ ஶிலஃ| ஏதேந தந்த்ரேஷு யத்ஸாரபூதஂ தச்சரகாசார்யைஃ ஸங்கஹீதஂ; மயா து உர்வரிதஂ பரிஶிஷ்டஂ கத்வா பூரிதமிதி தர்ஶயதி| அந்யூநஶப்தமந்யூநார்தஂ சேதி அந்யூநஶப்தார்தம்| தந்த்ரதோஷாஶ்சதுர்தஶ “புநருக்தஂ துஷ்ப்ரணீதஸூத்ரஸங்க்ரஹமக்ரமஂ” (வி.அ.௮) இத்யாதிநா ரோகபிஷக்ஜிதீயோக்தாஸ்தைர்வர்ஜிதம் | தந்த்ரயுக்திபிரிதி வக்ஷ்யமாணதந்த்ரயுக்திபிஃ| விசித்ராபிரிதி விசித்ரார்தந்யாயயுக்தாபிஸ்தந்த்ரயுக்திபிஃ||௩௬-௪௦||-
Adhikarana 23 (41-44) · Śloka 45
தத்ராதிகரணஂ யோகோ ஹேத்வர்தோऽர்தஃ பதஸ்ய ச||௪௧|| ப்ரதேஶோத்தேஶநிர்தேஶவாக்யஶேஷாஃ ப்ரயோஜநம்| உபதேஶாபதேஶாதிதேஶார்தாபத்திநிர்ணயாஃ||௪௨|| ப்ரஸங்கைகாந்தநைகாந்தாஃ ஸாபவர்கோ விபர்யயஃ| பூர்வபக்ஷவிதாநாநுமதவ்யாக்யாநஸஂஶயாஃ||௪௩|| அதீதாநாகதாவேக்ஷாஸ்வஸஞ்ஜ்ஞோஹ்யஸமுச்சயாஃ| நிதர்ஶநஂ நிர்வசநஂ ஸந்நியோகோ விகல்பநம்||௪௪|| ப்ரத்யுத்ஸாரஸ்ததோத்தாரஃ ஸம்பவஸ்தந்த்ரயுக்தயஃ|௪௫|
तत्राधिकरणं योगो हेत्वर्थोऽर्थः पदस्य च||४१|| प्रदेशोद्देशनिर्देशवाक्यशेषाः प्रयोजनम्| उपदेशापदेशातिदेशार्थापत्तिनिर्णयाः||४२|| प्रसङ्गैकान्तनैकान्ताः सापवर्गो विपर्ययः| पूर्वपक्षविधानानुमतव्याख्यानसंशयाः||४३|| अतीतानागतावेक्षास्वसञ्ज्ञोह्यसमुच्चयाः| निदर्शनं निर्वचनं सन्नियोगो विकल्पनम्||४४|| प्रत्युत्सारस्तथोद्धारः सम्भवस्तन्त्रयुक्तयः|४५|
🔊 Audio coming soon
தந்த்ரயுக்தீரேவாஹ - தத்ரேத்யாதி| அதிகரணஂ நாம யமர்தமதிகத்ய ப்ரவர்ததே கர்தா; யதா “விக்நபூதா யதா ரோகா” (ஸூ.அ.௧) இத்யாதி| அத்ர ரோகாதிகமதிகத்யாயுர்வேதோ மஹர்ஷிபிஃ கத இதி ‘ரோகாஃ’ இத்யதிகரணம்| யோகோ நாம யோஜநா வ்யஸ்தாநாஂ பதாநாமேகீகரணம்| உதாஹரணஂ தாவத்யதா- ப்ரதிஜ்ஞாஹேதூதாஹரணோபநயநிகமநாநி; தத்ர ப்ரதிஜ்ஞா- மாதஜஶ்சாயஂ கர்பஃ, ஹேதுஃ- மாதரமந்தரேண கர்பாநுபபத்தேஃ, தஷ்டாந்தஃ- கூடாகாரஃ, உபநயஃ- யதா நாநாத்ரவ்யஸமுதாயாத் கூடாகாரஸ்ததா கர்பநிர்வர்தநஂ, தஸ்மாந்மாதஜஶ்சாயமித்யேஷாஂ ப்ரதிஜ்ஞாயோகஃ; ஏவமந்யேऽபி யோகார்தா வ்யாக்யேயாஃ| ஹேத்வர்தோ நாமயதந்யத்ராபிஹிதமந்யத்ரோபபத்யதே; யதா- “ஸமாநகுணாப்யாஸோ ஹி தாதூநாஂ வத்திகாரணம்” (ஸூ.அ.௧௨) இதி வாதமதிகத்யோக்தஂ, தத்ர வாதஸ்யேதி வக்தவ்யே யதயஂ ஸமாநஶப்தஂ தாதூநாமிதி கரோதி, தேந யதா வாயோஸ்ததா ரஸாதீநாமபி ஸமாநகுணாப்யாஸோ வத்திகாரணமிதி கம்யதே| பதார்தோ நாம பதஸ்ய பதயோஃ பதாநாஂ வாऽர்தஃ பதார்தஃ| தத்ர த்ரவ்யமிதிபதேந காதயஶ்சேதநாஷஷ்டா உச்யந்தே; பதயோரர்தோ நாம யதா- ‘ஆயுஷோ வேத’ இதி பதயோராயுர்போதகஂ தந்த்ரமித்யர்தஃ; ஏவஂ பதாநாமப்யர்த உதாஹார்யஃ| ப்ரதேஶோ நாம யத்பஹுத்வாதர்தஸ்ய கார்த்ஸ்ந்யேநாபிதாதுமஶக்யமேகதேஶேநாபிதீயதே; யதா- “அநுபாநைகதேஶோऽயமுக்தஃ ப்ராயோபயோகிகஃ’ (ஸூ.அ.௨௭) இத்யாதி| உத்தேஶோ நாம ஸங்க்ஷேபாபிதாநஂ; யதா- “ஹேதுலிங்கௌஷதஜ்ஞாநஂ” (ஸூ.அ.௧), அநேந ஸர்வாயுர்வேதாபிதேயோத்தேஶஃ| நிர்தேஶோ நாம ஸங்க்யேயோக்தஸ்ய விவரணஂ; யதா- ஹேதுலிங்கௌஷதஸ்ய புநஃ ப்ரபஞ்சநஂ “ஸர்வதா ஸர்வபாவாநாஂ” இத்யாதிநா “இத்யுக்தஂ காரணஂ”(ஸூ.அ.௧) இத்யந்தேந காரணப்ரபஞ்சநமித்யாதி| வாக்யஶேஷோ நாம யல்லாகவார்தமாசார்யேண வாக்யேஷு பதமகதஂ கம்யமாநதயா பூர்யதே; யதா “ப்ரவத்திர்ஹேதுபாவாநாஂ” (ஸூ.அ.௧௬) இத்யத்ர ‘அஸ்தி’ இதி பதஂ பூர்யதே, ததா “ஜாங்கலஜை ரஸைஃ” இத்யத்ர மாஂஸஶப்தஃ பூர்யதே| வாக்யேஷு சைத ஏவ பதாஃ ஶேஷாஃ க்ரியந்தே, யேऽநிவேஶிதா அபி ப்ரதீயந்தே| ப்ரயோஜநஂ நாம யதர்தஂ காமயமாநஃ ப்ரவர்ததே; யதா- “தாதுஸாம்யக்ரியா சோக்தா தந்த்ரஸ்யாஸ்ய ப்ரயோஜநம்” (ஸூ.அ.௧)| உபதேஶோ நாமாப்தாநுஶாஸநஂ; யதா- “ஸ்நேஹமக்ரே ப்ரயுஞ்ஜீத ததஃ ஸ்வேதமநந்தரம்” (ஸூ.அ.௧௩) இத்யாதி| அபதேஶோ நாம யத்ப்ரதிஜ்ஞாதார்தஸாதநாய ஹேதுவசநஂ; யதா- “வாதாஜ்ஜலஂ ஜலாத்தேஶஂ தேஶாத் காலஂ ஸ்வபாவதஃ| வித்யாத்துஷ்பரிஹார்யத்வாத்” (வி.அ.௩) இத்யாதி, தத்ர ப்ரதிஜ்ஞாதார்தஸ்ய ஹேதுவசநஂ- துஷ்பரிஹார்யத்வாதிதி| அதிதேஶோ நாம யத்கிஞ்சிதேவ ப்ரகாஶ்யார்தமநுக்தார்தஸாதநாயைவ ஏவமந்யதபி ப்ரத்யேதவ்யமிதி பரிபாஷ்யதே; யதா- “யச்சாந்யதபி கிஞ்சித் ஸ்யாதநுக்தமிஹ பூஜிதம்| வதஂ ததபி சாத்ரேயஃ ஸதைவாப்யநுமந்யதே” (ஸூ.அ.௮) இதி| அர்தாபத்திர்நாம யதகிர்திதமர்தாதாபத்யதே ஸாऽர்தாபத்திஃ; யதா- நக்தஂ ததிபோஜநநிஷேதஃ, அர்தாத்திவா புஞ்ஜீதேத்யாபத்யதே| நிர்ணயோ நாம விசாரிதஸ்யார்தஸ்ய வ்யவஸ்தாபநஂ; யதா- சதுஷ்பதபேஷஜத்வாதி விசாரஂ கத்வாऽபிதீயதே- “யதுக்தஂ ஷோடஶகலஂ பூர்வாத்யாயே பேஷஜஂ தத்யுக்தியுக்தமலமாரோக்யாய” (ஸூ.அ.௧௦) இதி| ப்ரஸங்கோ நாம பூர்வாபிஹிதஸ்யார்தஸ்ய ப்ரகரணாகதத்வாதிநா புநரபிதாநஂ; யதா- “தத்ராதிப்ரபாவதாஂ தஶ்யாநாதிமாத்ரதர்ஶநமதியோகஃ” (ஸூ.அ.௧௧) ஏவமாத்யபிதாய, புநஃ “அத்யுக்ரஶப்தஶ்ரவணாச்ச்ரவணாத் ஸர்வஶோ ந ச” (ஶா.அ.௧) இத்யாதிநா பூர்வோக்த ஏவார்தோऽபிதீயதே| ஏகாந்தோ நாம யதவதாரணேநோச்யதே; யதா- நிஜஃ ஶரீரதோஷோத்தஃ, த்ரிவத்விரேசயதீத்யாதி| அநைகாந்தோ நாம அந்யதரபக்ஷாநவதாரணஂ, யதா- “யே ஹ்யாதுராஃ கேவலாத்பேஷஜாததே ம்ரியந்தே, ந ச தே ஸர்வ ஏவ பேஷஜோபபந்நாஃ ஸமுத்திஷ்டேரந்” (ஸூ.அ.௧௦) இத்யாதி| அபவர்கோ நாம ஸாகல்யேநோத்திஷ்டஸ்யைகதேஶாபகர்ஷணஂ; யதா- “ந பர்யுஷிதாந்நமாததீதாந்யத்ர மாஂஸஹரிதகஶுஷ்கஶாகபலபக்ஷ்யேப்யஃ” (ஸூ.அ.௮) இதி| அத்ர ஹி ஸாமாந்யேந பர்யுஷிதபக்ஷணநிஷேதஂ கத்வா மாஂஸாதேஃ பர்யுஷிதஸ்யாபி பக்ஷணமபகஷ்ய விதீயதே| விபர்யயோ நாம அபகஷ்டாத் ப்ரதீபோதாஹரணஂ; யதா- “நிதாநோக்தாந்யஸ்ய நோபஶேரதே விபரீதாநி சோபஶேரதே” (நி.அ.௩) இதி| பூர்வபக்ஷோ நாம ப்ரதிஜ்ஞாதார்தஸந்தூஷகஂ வாக்யஂ; யதா- “மத்ஸ்யாந்ந பயஸாऽப்யவஹரேத்” இதி ப்ரதிஜ்ஞாதஸ்யார்தஸ்ய “ஸர்வாநேவ மத்ஸ்யாந்ந பயஸாऽப்யவஹரேதந்யத்ர சிலிசிமாத்” (ஸூ.அ.௨௬) இதி| விதாநஂ நாம ஸூத்ரகாரஶ்ச விதாய வர்ணயதி; யதா- “மலாயநாநி பாத்யந்தே துஷ்டைர்மாத்ராதிகைர்மலைஃ” இத்யத்ர துஷ்டிஶப்தேந மலாநாஂ ஹீநத்வமதிகத்வமாசார்யகஹீதமாசார்யோ வர்ணயதி- “மலவத்திஂ குருதயா லாகவாந்மலஸங்க்ஷயம்| மலாயநாநாஂ புத்யேத ஸங்கோத்ஸர்காததீவ ச” (ஸூ.அ.௭) இதி; கேசித்து ப்ரகரணாநுபூர்வ்யாऽர்தாபிதாநஂ விதாநமாஹுஃ, யதா- ரஸருதிரமாஂஸமேதோஸ்திமஜ்ஜஶுக்ராணாமுத்பாதக்ரமாநுரோதேநாபிதாநம்| அநுமதஂ நாம ஏகீயமதஸ்யாநிவாரணேநாநுமநநஂ; யதா- “கர்பஶல்யஸ்ய ஜராயுஃப்ரபாதநஂ கர்ம ஸஂஶமநமித்யேகே” (ஶா.அ.௮) இத்யாத்யேகீயமதஂ ப்ரதிபாத்யாப்ரதிஷேதாதநுமந்யதே| வ்யாக்யாநஂ நாம யத் ஸர்வபுத்த்யவிஷயஂ வ்யாக்ரியதே, யதா- “ப்ரதமே மாஸி ஸம்மூர்சிதஃ ஸர்வதாதுகலுஷீகதஃ கேடபூதோ பவத்யவ்யக்தவிக்ரஹஃ” (ஶா.அ.௪) இத்யாதிநாऽஸ்மதாத்யவிதிதார்தவ்யாகரணம்| ஸஂஶயோ நாம விஶேஷாகாங்க்ஷாநிர்தாரிதோபயவிஷயஜ்ஞாநஂ, யதா- “மாதரஂ பிதரஂ சைகே மந்யந்தே ஜந்மகாரணம்| ஸ்வபாவஂ பரநிர்மாணஂ யதச்சாஂ சாபரே ஜநாஃ||” (ஸூ.அ.௧௧) இத்யாதிநோக்தஃ ஸஂஶயஃ| அதீதாவேக்ஷணஂ நாம யததீதமேவோச்யதே; யதா- “ஸா குடீ தச்ச ஶயநஂ ஜ்வரஂ ஸஂஶமயத்யபி” (சி.அ.௩) இத்யத்ர ஸ்வேதாத்யாயவிஹிதகுட்யாதிகமதீதமவேக்ஷதே அநாகதாவேக்ஷணஂ நாம யதநாகதஂ விதிஂ ப்ரமாணிகத்யார்தஸாதநஂ; யதா- “அதவா திக்தஸர்பிஷஃ” இத்யாத்யநாகதாவேக்ஷணேநோச்யதே| ஸ்வஸஞ்ஜ்ஞா நாம யா தந்த்ரகாரைர்வ்யவஹாரார்தஂ ஸஞ்ஜ்ஞா க்ரியதே; யதா- ஜேந்தாகஹோலாகாதிகா ஸஞ்ஜ்ஞா| ஊஹ்யஂ நாம யதநிபத்தஂ க்ரந்தே ப்ரஜ்ஞயா தர்க்யத்வேநோபதிஶ்யதே; யதா- “பரிஸங்க்யாதமபி யத்யத் த்ரவ்யமயௌகிகஂ மந்யேத தத்ததபகர்ஷயேத்” (வி.அ.௮) இதி| ஸமுச்சயோ நாம யதிதஂ சேதஂ சேதி கத்வா விதீயதே; யதா- ‘வர்ணஶ்ச ஸ்வரஶ்ச’ (இ.அ.௧) இத்யாதி| நிதர்ஶநஂ நாம- மூர்கவிதுஷாஂ புத்திஸாம்யவிஷயோ தஷ்டாந்தஃ; யதா- “விஜ்ஞாதமமதஂ யதா” (ஸூ.அ.௧) இத்யாதி| நிர்வசநஂ நாம பண்டிதபுத்திகம்யோ தஷ்டாந்தஃ; யதா- “ஜ்ஞாயதே நித்யகஸ்யேவ காலஸ்யாத்யயகாரணம்” (ஸூ.அ.௧௬) இதி| நிதர்ஶநநிர்வசநயோரயஂ விஶேஷஃ- யந்நிதர்ஶநஂ மூர்கவிதுஷாஂ புத்திஸாமாந்யவிஷயஂ, நிர்வசநஂ து பண்டிதபுத்திவேத்யமேவ; கிஂவா நிர்வசநஂ நிருக்திஃ- யதா- “விவிதஂ ஸர்பதி யதோ விஸர்பஸ்தேந ஸஞ்ஜ்ஞிதஃ” (சி.அ.௨௧) இத்யாதி| நியோகோ நாம அவஶ்யாநுஷ்டேயதயா விதாநஂ; யதா- “ந த்வயா ஸ்வேதமூர்ச்சாபரீதேநாபி பிண்டிகைஷா விமோக்தவ்யா” (ஸூ.அ.௧௪) இத்யாதி| விகல்பஃ பாக்ஷிகாபிதாநஂ; யதா- “ஸாரோதகஂ வாऽத குஶோதகஂ வா” (சி.அ.௬) இத்யாதி| ப்ரத்யுத்ஸாரோ நாம உபபத்த்யா பரமதநிவாரணஂ; யதா வார்யோவிதஃ ப்ராஹ- “ரஸஜாநி து பூதாநி ரஜஸா வ்யாதயஃ ஸ்மதாஃ” (ஸூ.அ.௨௫) இத்யாதி, ஹிரண்யாக்ஷோ நிஷேதயதி- “ந ஹ்யாத்மா ரஜஸஃ ஸ்மதஃ” இத்யாதி| உத்தாரோ நாம பரபக்ஷதூஷணஂ கத்வா ஸ்வபக்ஷோத்தரணஂ; யதா- “யேஷாமேவ ஹி பாவாநாஂ ஸம்பத் ஸஞ்ஜநயேந்நரம்| தேஷாமேவ ஹி பாவாநாஂ விபத்வ்யாதீநுதீரயேத்” (ஸூ.அ.௨௫) இத்யாதிநா ஸ்வபக்ஷோத்தரணம்| ஸம்பவோ நாம யத்யஸ்மிந்நுபபத்யதே ஸ தஸ்ய ஸம்பவஃ; யதா- முகே பிப்லுவ்யங்கநீலிகாதயஃ ஸம்பவந்தீத்யாதி| இத்யேதாஃ ஷட்த்ரிஂஶத்தந்த்ரயுக்தயோ வ்யாஹதாஃ| பட்டாரஹரிசந்த்ரேண த்வந்யாஶ்சதஸ்ரஸ்தந்த்ரயுக்தயஃ பரிப்ரஶ்ந-வ்யாகரண-வ்யுத்க்ராந்தாபிதாந-ஹேத்வாக்யா வ்யாஹதாஃ; தாஶ்ச தந்த்ரேऽபடிதத்வாதேதா ஸ்வேவாந்தர்பாவநீயாஃ| தத்ர பரிப்ரஶ்ந உத்தேஶேऽந்தர்பவதி, வ்யாகரணஂ து வ்யாக்யாநே, வ்யுத்க்ராந்தாபிதாநஂ நிர்தேஶப்ரபேதஃ, ஹேதுஶப்தேந யாநி ப்ரத்யக்ஷாதீநி ப்ரமாணாந்யுக்தாநி தாநி ஹேதாவந்தர்பவந்தி| வ்யாக்யா பஞ்சதஶப்ரகாரா, ஸப்தவிதா கல்பநா, ஏகவிஂஶதிரர்தாஶ்ரயாஃ, ஸப்ததஶ தாச்சீல்யாநி, சதுர்தஶ ச தந்த்ரதோஷா பவந்தி, ததுத்தரதந்த்ரே ப்ரதிபாதிதத்வாந்நேஹ விலிகிதா ஆசார்யேண (?)||௪௧-௪௪||-
Adhikarana 24 (45) · Śloka 46
தந்த்ரே ஸமாஸவ்யாஸோக்தே பவந்த்யேதா ஹி கத்ஸ்நஶஃ||௪௫|| ஏகதேஶேந தஶ்யந்தே ஸமாஸாபிஹிதே ததா|௪௬|
तन्त्रे समासव्यासोक्ते भवन्त्येता हि कृत्स्नशः||४५|| एकदेशेन दृश्यन्ते समासाभिहिते तथा|४६|
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி தந்த்ரயுக்தீருத்திஶ்ய தாஸாஂ தந்த்ரே ஏவாநுஸரணமாஹ- தந்த்ரே ஸமாஸவ்யாஸோக்தே இத்யாதி| ஸமாஸாபிஹிதே இத்யநேந அதிஸங்க்ஷிப்தே தந்த்ரே நாவஶ்யஂ ஸர்வாஸ்தந்த்ரயுக்தயோ பவந்தீதி தர்ஶயதி, கிஂவா ஸமாஸாபிஹிதே ஏகதேஶேந தஶ்யந்தே இதி ஸம்பந்தஃ||௪௫||-
Adhikarana 25 (46) · Śloka 47
யதாऽம்புஜவநஸ்யார்கஃ ப்ரதீபோ வேஶ்மநோ யதா||௪௬|| ப்ரபோதநப்ரகாஶார்தாஸ்ததா தந்த்ரஸ்ய யுக்தயஃ|௪௭|
यथाऽम्बुजवनस्यार्कः प्रदीपो वेश्मनो यथा||४६|| प्रबोधनप्रकाशार्थास्तथा तन्त्रस्य युक्तयः|४७|
🔊 Audio coming soon
தந்த்ரயுக்தீநாஂ கார்யஂ தஷ்டாந்தேந தர்ஶயந்நாஹ- யதேத்யாதி| யதாऽம்புஜவநஸ்ய ஸங்குசிதஸ்ய விஸ்தாரகோऽர்கஸ்ததா தந்த்ரே ஸங்குசிதஸ்யார்தப்ரதேஶஸ்ய விஸ்தாரகாஸ்தந்த்ரயுக்தயஃ; ப்ரவோதநாத்விஸ்தாரகா பவந்தீத்யர்கதஷ்டாந்தேந தர்ஶயதி; தீபதஷ்டாந்தேந து யதா தீபஃ ஸந்தமேவ தமஸா பிஹிதஂ ப்ரகாஶயதி ததா ஹேத்வாதிகாஸ்தந்த்ரயுக்தயஃ ஸந்தமர்தஂ கூடஂ ப்ரகாஶயந்தீதி தர்ஶயதி| ஏததேவார்தத்வயஂ தந்த்ரயுக்தீநாஂ ஸம்பாத்யமபிப்ரேத்யோக்தஂ ப்ரபோதநப்ரகாஶார்தா இதி||௪௬||-
Adhikarana 26 (47-48) · Śloka 48
ஏகஸ்மிந்நபி யஸ்யேஹ ஶாஸ்த்ரே லப்தாஸ்பதா மதிஃ||௪௭|| ஸ ஶாஸ்த்ரமந்யதப்யாஶு யுக்திஜ்ஞத்வாத் ப்ரபுத்யதே| அதீயாநோऽபி ஶாஸ்த்ராணி தந்த்ரயுக்த்யா விநா பிஷக்| நாதிகச்சதி ஶாஸ்த்ரார்தாநர்தாந் பாக்யக்ஷயே யதா||௪௮||
एकस्मिन्नपि यस्येह शास्त्रे लब्धास्पदा मतिः||४७|| स शास्त्रमन्यदप्याशु युक्तिज्ञत्वात् प्रबुध्यते| अधीयानोऽपि शास्त्राणि तन्त्रयुक्त्या विना भिषक्| नाधिगच्छति शास्त्रार्थानर्थान् भाग्यक्षये यथा||४८||
🔊 Audio coming soon
ஸம்யக்ஶாஸ்த்ராப்யாஸபலமாஹ- ஏகஸ்மிந்நபீத்யாதி||௪௭-௪௮||
Adhikarana 27 (49-50) · Śloka 50
துர்கஹீதஂ க்ஷிணோத்யேவ ஶாஸ்த்ரஂ ஶஸ்த்ரமிவாபுதம்| ஸுகஹீதஂ ததேவ ஜ்ஞஂ ஶாஸ்த்ரஂ ஶஸ்த்ரஂ ச ரக்ஷதி||௪௯|| (தஸ்மாதேதாஃ ப்ரவக்ஷ்யந்தே விஸ்தரேணோத்தரே புநஃ| தத்த்வஜ்ஞாநார்தமஸ்யைவ தந்த்ரஸ்ய குணதோஷதஃ)||௫௦||
दुर्गृहीतं क्षिणोत्येव शास्त्रं शस्त्रमिवाबुधम्| सुगृहीतं तदेव ज्ञं शास्त्रं शस्त्रं च रक्षति||४९|| (तस्मादेताः प्रवक्ष्यन्ते विस्तरेणोत्तरे पुनः| तत्त्वज्ञानार्थमस्यैव तन्त्रस्य गुणदोषतः)||५०||
🔊 Audio coming soon
ஶாஸ்த்ரே துர்ஜ்ஞாநஸம்யக்ஜ்ஞாநயோர்தோஷகுணாநாஹ- துர்கஹீதமித்யாதி| துர்கஹீதஂ ஶஸ்த்ரஂ யதாऽऽத்மந ஏவ கரச்சேதாதிகமாபாதயதி, ததா துர்கஹீதஂ ஶாஸ்த்ரஂ மித்யாபேஷஜப்ரயோகாதாத்மநோऽபி வ்யாபதமாவஹதி, யதா வா ஶஸ்த்ரஂ ஸுகஹீதஂ தஸ்கராதிப்யோ ரக்ஷாஂ கரோதி, ததா ஸுகஹீதஂ ஶாஸ்த்ரமாத்மந ஆதுரஸ்ய ச ரக்ஷாமாபாதயதீதி| தஸ்மாதேதா இத்யாதிகஂ ஶ்லோகமுத்தரே தந்த்ரே தந்த்ரேயுக்திவ்யாகரணே ப்ரதிபாதகஂ படந்தி, தஂ சாநார்ஷஂ வத்தா வதந்தி, அக்நிவேஶதந்த்ரே உத்தரதந்த்ராஸ்யைவாநார்ஷத்வாத்||௪௯-௫௦||
Adhikarana 28 (51) · Śloka 51
இதமகிலமதீத்ய ஸம்யகர்தாந் விமஶதி யோऽவிமநாஃ ப்ரயோகநித்யஃ| ஸ மநுஜஸுகஜீவிதப்ரதாதா பவதி ததிஸ்மதிபுத்திதர்மவத்தஃ||௫௧||
इदमखिलमधीत्य सम्यगर्थान् विमृशति योऽविमनाः प्रयोगनित्यः| स मनुजसुखजीवितप्रदाता भवति धृतिस्मृतिबुद्धिधर्मवृद्धः||५१||
🔊 Audio coming soon
தந்த்ராத்யயநபலமாஹ- இதமகிலமித்யாதி| அவிமநா இதி தந்த்ரார்தாவிசலிதமநாஃ| ப்ரயோகநித்ய இதி நித்யஂ சிகித்ஸா கர்தவ்யதயா யஸ்ய ஸஃ| ஸுகஸ்ய ஜீவிதஸ்ய ச ப்ரதாதா; கிஂவா ஸுகாரூபஸ்ய ஜீவிதஸ்ய ப்ரதாதா ஸுகஜீவிதப்ரதாதா| தத்யாதீதி உபசிதா ததிஸ்மதிபுத்திதர்மா யஸ்ய ஸ ததிஸ்மதிபுத்திதர்மவத்தஃ||௫௧||
Adhikarana 29 (52-55) · Śloka 55
(யஸ்ய த்வாதஶஸாஹஸ்ரீ ஹதி திஷ்டதி ஸஂஹிதா| ஸோऽர்தஜ்ஞஃ ஸ விசாரஜ்ஞஶ்சிகித்ஸாகுஶலஶ்ச ஸஃ||௫௨|| ரோகாஂஸ்தேஷாஂ சிகித்ஸாஂ ச ஸ கிமர்தஂ ந புத்யதே| சிகித்ஸா வஹ்நிவேஶஸ்ய ஸுஸ்தாதுரஹிதஂ ப்ரதி||௫௩|| யதிஹாஸ்தி ததந்யத்ர யந்நேஹாஸ்தி ந தத்க்வசித்| அக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே||௫௪|| ஸித்திஸ்தாநேऽஷ்டமே ப்ராப்தே தஸ்மிந் தடபலேந து| ஸித்திஸ்தாநஂ ஸ்வஸித்த்யர்தஂ ஸமாஸேந ஸமாபிதம்)||௫௫||
(यस्य द्वादशसाहस्री हृदि तिष्ठति संहिता| सोऽर्थज्ञः स विचारज्ञश्चिकित्साकुशलश्च सः||५२|| रोगांस्तेषां चिकित्सां च स किमर्थं न बुध्यते| चिकित्सा वह्निवेशस्य सुस्थातुरहितं प्रति||५३|| यदिहास्ति तदन्यत्र यन्नेहास्ति न तत्क्वचित्| अग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते||५४|| सिद्धिस्थानेऽष्टमे प्राप्ते तस्मिन् दृढबलेन तु| सिद्धिस्थानं स्वसिद्ध्यर्थं समासेन समापितम्)||५५||
🔊 Audio coming soon
யஸ்ய த்வாதஶஸாஹஸ்ரீத்யாதிஶ்லோகத்ரயஂ கேசித் படந்தி; தச்சாப்ரஸ்துதமிதி||௫௨-௫௫||
Adhikarana puShpikA · Śloka 12
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே ஸித்திஸ்தாநே உத்தரபஸ்திஸித்திர்நாம த்வாதஶோऽத்யாயஃ||௧௨|| இதி சரகஸஂஹிதாயாஂ அஷ்டமஂ ஸித்திஸ்தாநஂ ஸம்பூர்ணம்| ஸமாப்தேயஂ சரகஸஂஹிதா|
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने उत्तरबस्तिसिद्धिर्नाम द्वादशोऽध्यायः||१२|| इति चरकसंहितायां अष्टमं सिद्धिस्थानं सम्पूर्णम्| समाप्तेयं चरकसंहिता|
🔊 Audio coming soon
கௌடாதிநாதரஸவத்யதிகாரிபாத்ரநாராயணஸ்ய தநயஃ ஸுநயோऽந்தரங்காத்| பாநோரநு ப்ரதிதலோத்ர்ரவலீகுலீநஃ ஶ்ரீசக்ரபாணிரிஹ கர்தபதாதிகாரீ|| இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாஂ ஸித்திஸ்தாநே உத்தரபஸ்திஸித்திர்நாம த்வாதஶோऽத்யாயஃ||௧௨||