Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதஃ ஸந்தர்பணீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथातः सन्तर्पणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
வ்யாக்யாதஷடுபக்ரமாணாமேவ ஸந்தர்பணாபதர்பணபேதேந த்விவிதாநாஂ த்விவிதவிஷயே ப்ரவத்திஂ தர்ஶயிதுஂ ஸந்தர்பணீயோऽபிதீயதே ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3-7) · Śloka 7
ஸந்தர்பயதி யஃ ஸ்நிக்தைர்மதுரைர்குருபிச்சிலைஃ| நவாந்நைர்நவமத்யைஶ்ச மாஂஸைஶ்சாநூபவாரிஜைஃ||௩|| கோரஸைர்கௌடிகைஶ்சாந்நைஃ பைஷ்டிகைஶ்சாதிமாத்ரஶஃ| சேஷ்டாத்வேஷீ திவாஸ்வப்நஶய்யாஸநஸுகே ரதஃ||௪|| ரோகாஸ்தஸ்யோபஜாயந்தே ஸந்தர்பணநிமித்தஜாஃ| ப்ரமேஹபிடகாகோடகண்டூபாண்ட்வாமயஜ்வராஃ||௫|| குஷ்டாந்யாமப்ரதோஷாஶ்ச மூத்ரகச்ச்ரமரோசகஃ| தந்த்ரா க்லைப்யமதிஸ்தௌல்யமாலஸ்யஂ குருகாத்ரதா||௬|| இந்த்ரியஸ்ரோதஸாஂ லேபோ புத்தேர்மோஹஃ ப்ரமீலகஃ| ஶோபாஶ்சைவஂவிதாஶ்சாந்யே ஶீக்ரமப்ரதிகுர்வதஃ||௭||
सन्तर्पयति यः स्निग्धैर्मधुरैर्गुरुपिच्छिलैः| नवान्नैर्नवमद्यैश्च मांसैश्चानूपवारिजैः||३|| गोरसैर्गौडिकैश्चान्नैः पैष्टिकैश्चातिमात्रशः| चेष्टाद्वेषी दिवास्वप्नशय्यासनसुखे रतः||४|| रोगास्तस्योपजायन्ते सन्तर्पणनिमित्तजाः| प्रमेहपिडकाकोठकण्डूपाण्ड्वामयज्वराः||५|| कुष्ठान्यामप्रदोषाश्च मूत्रकृच्छ्रमरोचकः| तन्द्रा क्लैब्यमतिस्थौल्यमालस्यं गुरुगात्रता||६|| इन्द्रियस्रोतसां लेपो बुद्धेर्मोहः प्रमीलकः| शोफाश्चैवंविधाश्चान्ये शीघ्रमप्रतिकुर्वतः||७||
🔊 Audio coming soon
ஸந்தர்பயதி ஸந்தர்பணமாசரதி| ஸ்நிக்தைரித்யாதிவசநமஸ்நிக்தாதிபிரபி ஶக்துப்ரபதிபிஸ்தப்திமாத்ரகாரகத்வேந ஸந்தர்பணநிஷேதார்தஂ; பவதி ஹி தப்திகாரகே ஸந்தர்பணஶப்தப்ரயோகஃ, யதாऽத்ரைவ ஸந்தர்பணப்ரயோகே- “ஶக்தூநாஂ ஷோடஶகுணோ பாகஃ ஸந்தர்பணஂ பிபேத்” இதி| ஶய்யாஸநஸுகே ரதத்வேநைவ சேஷ்டாத்வேஷித்வே லப்தே புநஸ்தத்வசநஂ ஶய்யாஸநஸ்திதஸ்யாபி கீதாங்கசாலநாதிசேஷ்டாநிஷேதார்தம்| ஆமப்ரதோஷா விஸூசிகாதயஃ| ப்ரமீலகஃ ஸததஂ ப்ரத்யாநம்||௩-௭||
Adhikarana 3 (8-25) · Śloka 26
ஶஸ்தமுல்லேகநஂ தத்ர விரேகோ ரக்தமோக்ஷணம்| வ்யாயாமஶ்சோபவாஸஶ்ச தூமாஶ்ச ஸ்வேதநாநி ச||௮|| ஸக்ஷௌத்ரஶ்சாபயாப்ராஶஃ ப்ராயோ ரூக்ஷாந்நஸேவநம்| சூர்ணப்ரதேஹா யே சோக்தாஃ கண்டூகோடவிநாஶநாஃ||௯|| த்ரிபலாரக்வதஂ பாடாஂ ஸப்தபர்ணஂ ஸவத்ஸகம்| முஸ்தஂ ஸமதநஂ நிம்பஂ ஜலேநோத்க்வதிதஂ பிபேத்||௧௦|| தேந மேஹாதயோ யாந்தி நாஶமப்யஸ்யதோ த்ருவம்| மாத்ராகாலப்ரயுக்தேந ஸந்தர்பணஸமுத்திதாஃ||௧௧|| முஸ்தமாரக்வதஃ பாடா த்ரிபலா தேவதாரு ச| ஶ்வதஂஷ்ட்ரா கதிரோ நிம்போ ஹரித்ரே த்வக்ச வத்ஸகாத்||௧௨|| ரஸமேஷாஂ யதாதோஷஂ ப்ராதஃ ப்ராதஃ பிபந்நரஃ| ஸந்தர்பணகதைஃ ஸர்வைர்வ்யாதிபிஃ ஸம்ப்ரமுச்யதே||௧௩|| ஏபிஶ்சோத்வர்தநோத்தர்ஷஸ்நாநயோகோபயோஜிதைஃ| த்வக்தோஷாஃ ப்ரஶமஂ யாந்தி ததா ஸ்நேஹோபஸஂஹிதைஃ||௧௪|| குஷ்டஂ கோமேதகோ ஹிங்கு க்ரௌஞ்சாஸ்தி த்ர்யூஷணஂ வசா| வஷகைலே ஶ்வதஂஷ்ட்ரா ச கராஹ்வா சாஶ்மபேதகஃ||௧௫|| தக்ரேண ததிமண்டேந பதராம்லரஸேந வா| மூத்ரகச்ச்ரஂ ப்ரமேஹஂ ச பீதமேதத்வ்யபோஹதி||௧௬|| தக்ராபயாப்ரயோகைஶ்ச த்ரிபலாயாஸ்ததைவ ச| அரிஷ்டாநாஂ ப்ரயோகைஶ்ச யாந்தி மேஹாதயஃ ஶமம்||௧௭|| த்ர்யூஷணஂ த்ரிபலா க்ஷௌத்ரஂ க்ரிமிக்நமஜமோதகஃ| மந்தோऽயஂ ஸக்தவஸ்தைலஂ ஹிதோ லோஹோதகாப்லுதஃ||௧௮|| வ்யோஷஂ விடங்கஂ ஶிக்ரூணி த்ரிபலாஂ கடுரோஹிணீம்| பஹத்யௌ த்வே ஹரித்ரே த்வே பாடாமதிவிஷாஂ ஸ்திராம்||௧௯|| ஹிங்கு கேபுகமூலாநி யவாநீதாந்யசித்ரகாந்| ஸௌவர்சலமஜாஜீஂ ச ஹபுஷாஂ சேதி சூர்ணயேத்||௨௦|| சூர்ணதைலகதக்ஷௌத்ரபாகாஃ ஸ்யுர்மாநதஃ ஸமாஃ| ஸக்தூநாஂ ஷோடஶகுணோ பாகஃ ஸந்தர்பணஂ பிபேத்||௨௧|| ப்ரயோகாதஸ்ய ஶாம்யந்தி ரோகாஃ ஸந்தர்பணோத்திதாஃ| ப்ரமேஹா மூடவாதாஶ்ச குஷ்டாந்யர்ஶாஂஸி காமலாஃ||௨௨|| ப்லீஹா பாண்ட்வாமயஃ ஶோபோ மூத்ரகச்ச்ரமரோசகஃ| ஹத்ரோகோ ராஜயக்ஷ்மா ச காஸஃ ஶ்வாஸோ கலக்ரஹஃ||௨௩|| க்ரிமயோ க்ரஹணீதோஷாஃ ஶ்வைத்ர்யஂ ஸ்தௌல்யமதீவ ச| நராணாஂ தீப்யதே சாக்நிஃ ஸ்மதிர்புத்திஶ்ச வர்ததே||௨௪|| வ்யாயாமநித்யோ ஜீர்ணாஶீ யவகோதூமபோஜநஃ| ஸந்தர்பணகதைர்தோஷைஃ ஸ்தௌல்யஂ முக்த்வா விமுச்யதே||௨௫|| உக்தஂ ஸந்தர்பணோத்தாநாமபதர்பணமௌஷதம்|௨௬|
शस्तमुल्लेखनं तत्र विरेको रक्तमोक्षणम्| व्यायामश्चोपवासश्च धूमाश्च स्वेदनानि च||८|| सक्षौद्रश्चाभयाप्राशः प्रायो रूक्षान्नसेवनम्| चूर्णप्रदेहा ये चोक्ताः कण्डूकोठविनाशनाः||९|| त्रिफलारग्वधं पाठां सप्तपर्णं सवत्सकम्| मुस्तं समदनं निम्बं जलेनोत्क्वथितं पिबेत्||१०|| तेन मेहादयो यान्ति नाशमभ्यस्यतो ध्रुवम्| मात्राकालप्रयुक्तेन सन्तर्पणसमुत्थिताः||११|| मुस्तमारग्वधः पाठा त्रिफला देवदारु च| श्वदंष्ट्रा खदिरो निम्बो हरिद्रे त्वक्च वत्सकात्||१२|| रसमेषां यथादोषं प्रातः प्रातः पिबन्नरः| सन्तर्पणकृतैः सर्वैर्व्याधिभिः सम्प्रमुच्यते||१३|| एभिश्चोद्वर्तनोद्धर्षस्नानयोगोपयोजितैः| त्वग्दोषाः प्रशमं यान्ति तथा स्नेहोपसंहितैः||१४|| कुष्ठं गोमेदको हिङ्गु क्रौञ्चास्थि त्र्यूषणं वचा| वृषकैले श्वदंष्ट्रा च खराह्वा चाश्मभेदकः||१५|| तक्रेण दधिमण्डेन बदराम्लरसेन वा| मूत्रकृच्छ्रं प्रमेहं च पीतमेतद्व्यपोहति||१६|| तक्राभयाप्रयोगैश्च त्रिफलायास्तथैव च| अरिष्टानां प्रयोगैश्च यान्ति मेहादयः शमम्||१७|| त्र्यूषणं त्रिफला क्षौद्रं क्रिमिघ्नमजमोदकः| मन्थोऽयं सक्तवस्तैलं हितो लोहोदकाप्लुतः||१८|| व्योषं विडङ्गं शिग्रूणि त्रिफलां कटुरोहिणीम्| बृहत्यौ द्वे हरिद्रे द्वे पाठामतिविषां स्थिराम्||१९|| हिङ्गु केबुकमूलानि यवानीधान्यचित्रकान्| सौवर्चलमजाजीं च हपुषां चेति चूर्णयेत्||२०|| चूर्णतैलघृतक्षौद्रभागाः स्युर्मानतः समाः| सक्तूनां षोडशगुणो भागः सन्तर्पणं पिबेत्||२१|| प्रयोगादस्य शाम्यन्ति रोगाः सन्तर्पणोत्थिताः| प्रमेहा मूढवाताश्च कुष्ठान्यर्शांसि कामलाः||२२|| प्लीहा पाण्ड्वामयः शोफो मूत्रकृच्छ्रमरोचकः| हृद्रोगो राजयक्ष्मा च कासः श्वासो गलग्रहः||२३|| क्रिमयो ग्रहणीदोषाः श्वैत्र्यं स्थौल्यमतीव च| नराणां दीप्यते चाग्निः स्मृतिर्बुद्धिश्च वर्धते||२४|| व्यायामनित्यो जीर्णाशी यवगोधूमभोजनः| सन्तर्पणकृतैर्दोषैः स्थौल्यं मुक्त्वा विमुच्यते||२५|| उक्तं सन्तर्पणोत्थानामपतर्पणमौषधम्|२६|
🔊 Audio coming soon
ஸக்ஷௌத்ரஶ்சாபயாப்ராஶ இதி க்ஷௌத்ரேண ஸஹ ஹரீதகீப்ராஶஃ; கிஂவா அகஸ்த்யஹரீதக்யாதிப்ராஶஃ| யே சோக்தா இதி ஆரக்வதீயே (ஸூ. ௩)| தேநேதி க்வாதேந கரணபூதேந, அப்யஸ்யதோऽப்யாஸஂ குர்வாணஸ்ய; கிஂவா தேந க்வாதேந த்ரிபலாதீந்யப்யஸ்யத இதி யோஜநா| யதாதோஷமிதி தோஷப்ரமாணாபேக்ஷயா கஹீதமாத்ரம்| உத்வர்தநமப்யங்கபூர்வகம், உத்தர்ஷஸ்த்வநப்யங்கபூர்வகஃ| ஸ்நேஹோபஸஂஹிதைரிதி ஸ்நேஹஸாதநோபயுக்தைஃ| கோமேதகஃ மணிவிஶேஷஃ| க்ரௌஞ்சஃ பக்ஷீ, ‘கோஞ்ச’ இதி க்யாதஃ| கராஹ்வா அஜமோதா| லோஹோதகாப்லுத இதி அகுரூதகாப்லுதஃ| உதககரணஂ ச ஷடங்கஜலவிதாநேந| இஹ ப்ரயோகே வக்ஷ்யமாணவ்யோஷாத்யுக்தப்ரமாணேந ஸாஹசர்யாச்சூர்ணாதிமாநஂ ஜ்ஞேயம்| ஸந்தர்பணமிதி ஜலாலோடிதஶக்துரூபதயா, தேந ஸந்தர்பணஸஞ்ஜ்ஞஸ்யாப்யபதர்பணதா ஜ்ஞேயா| ஶ்வைத்ர்யஂ ஶ்வித்ரித்வஂ; ‘ஶ்வைத்யஂ’ இதி பாடே ஶ்வேதாவபாஸதா||௮-௨௫||-
Adhikarana 4 (26-30) · Śloka 30
வக்ஷ்யந்தே ஸௌஷதாஶ்சோர்த்வமபதர்பணஜா கதாஃ||௨௬|| தேஹாக்நிபலவர்ணௌஜஃஶுக்ரமாஂஸபரிக்ஷயஃ| ஜ்வரஃ காஸாநுபந்தஶ்ச பார்ஶ்வஶூலமரோசகஃ||௨௭|| ஶ்ரோத்ரதௌர்பல்யமுந்மாதஃ ப்ரலாபோ ஹதயவ்யதா| விண்மூத்ரஸங்க்ரஹஃ ஶூலஂ ஜங்கோருத்ரிகஸஂஶ்ரயம்||௨௮|| பர்வாஸ்திஸந்திபேதஶ்ச யே சாந்யே வாதஜா கதாஃ| ஊர்த்வவாதாதயஃ ஸர்வே ஜாயந்தே தேऽபதர்பணாத்||௨௯|| தேஷாஂ ஸந்தர்பணஂ தஜ்ஜ்ஞைஃ புநராக்யாதமௌஷதம்| யத்ததாத்வே ஸமர்தஂ ஸ்யாதப்யாஸே வா ததிஷ்யதே ||௩௦||
वक्ष्यन्ते सौषधाश्चोर्ध्वमपतर्पणजा गदाः||२६|| देहाग्निबलवर्णौजःशुक्रमांसपरिक्षयः| ज्वरः कासानुबन्धश्च पार्श्वशूलमरोचकः||२७|| श्रोत्रदौर्बल्यमुन्मादः प्रलापो हृदयव्यथा| विण्मूत्रसङ्ग्रहः शूलं जङ्घोरुत्रिकसंश्रयम्||२८|| पर्वास्थिसन्धिभेदश्च ये चान्ये वातजा गदाः| ऊर्ध्ववातादयः सर्वे जायन्ते तेऽपतर्पणात्||२९|| तेषां सन्तर्पणं तज्ज्ञैः पुनराख्यातमौषधम्| यत्तदात्वे समर्थं स्यादभ्यासे वा तदिष्यते ||३०||
🔊 Audio coming soon
ஊர்த்வவாதாதய இதி பூர்வாத்யாயோக்தாஃ “ஊர்த்வவாதஸ்தமோ ஹதி” (ஸூ. ௨௨) இத்யாதயஃ| ஊர்த்வவாதஃ ஶ்வாஸாதிர்யத்ரோர்த்வஂ வாயுர்யாதி; கிஂவா தந்த்ராந்தரோக்தோ ரோகவிஶேஷ ஏவ, யதா- “அதஃ ப்ரதிஹதோ வாயுஃ ஶ்லேஷ்மணா குபிதேந ச| கரோத்யநிஶமுத்காரமூர்த்வவாதஃ ஸ உச்யதே” இதி||௨௬-௩௦||
Adhikarana 5 (31-38) · Śloka 38
ஸத்யஃக்ஷீணோ ஹி ஸத்யோ வை தர்பணேநோபசீயதே| நர்தே ஸந்தர்பணாப்யாஸாச்சிரக்ஷீணஸ்து புஷ்யதி||௩௧|| தேஹாக்நிதோஷபைஷஜ்யமாத்ராகாலாநுவர்திநா| கார்யமத்வரமாணேந பேஷஜஂ சிரதுர்பலே||௩௨|| ஹிதா மாஂஸரஸாஸ்தஸ்மை பயாஂஸி ச கதாநி ச| ஸ்நாநாநி பஸ்தயோऽப்யங்காஸ்தர்பணாஸ்தர்பணாஶ்ச யே||௩௩|| ஜ்வரகாஸப்ரஸக்தாநாஂ கஶாநாஂ மூத்ரகச்ச்ரிணாம்| தஷ்யதாமூர்த்வவாதாநாஂ வக்ஷ்யந்தே தர்பணா ஹிதாஃ||௩௪|| ஶர்கராபிப்பலீதைலகதக்ஷௌத்ரைஃ ஸமாஂஶகைஃ| ஸக்துத்விகுணிதோ வஷ்யஸ்தேஷாஂ மந்தஃ ப்ரஶஸ்யதே||௩௫|| ஸக்தவோ மதிரா க்ஷௌத்ரஂ ஶர்கரா சேதி தர்பணம்| பிபேந்மாருதவிண்மூத்ரகபபித்தாநுலோமநம்||௩௬|| பாணிதஂ ஸக்தவஃ ஸர்பிர்ததிமண்டோऽம்லகாஞ்ஜிகம்| தர்பணஂ மூத்ரகச்ச்ரக்நமுதாவர்தஹரஂ பிபேத்||௩௭|| மந்தஃ கர்ஜூரமத்வீகாவக்ஷாம்லாம்லீகதாடிமைஃ| பரூஷகைஃ ஸாமலகைர்யுக்தோ மத்யவிகாரநுத்||௩௮||
सद्यःक्षीणो हि सद्यो वै तर्पणेनोपचीयते| नर्ते सन्तर्पणाभ्यासाच्चिरक्षीणस्तु पुष्यति||३१|| देहाग्निदोषभैषज्यमात्राकालानुवर्तिना| कार्यमत्वरमाणेन भेषजं चिरदुर्बले||३२|| हिता मांसरसास्तस्मै पयांसि च घृतानि च| स्नानानि बस्तयोऽभ्यङ्गास्तर्पणास्तर्पणाश्च ये||३३|| ज्वरकासप्रसक्तानां कृशानां मूत्रकृच्छ्रिणाम्| तृष्यतामूर्ध्ववातानां वक्ष्यन्ते तर्पणा हिताः||३४|| शर्करापिप्पलीतैलघृतक्षौद्रैः समांशकैः| सक्तुद्विगुणितो वृष्यस्तेषां मन्थः प्रशस्यते||३५|| सक्तवो मदिरा क्षौद्रं शर्करा चेति तर्पणम्| पिबेन्मारुतविण्मूत्रकफपित्तानुलोमनम्||३६|| फाणितं सक्तवः सर्पिर्दधिमण्डोऽम्लकाञ्जिकम्| तर्पणं मूत्रकृच्छ्रघ्नमुदावर्तहरं पिबेत्||३७|| मन्थः खर्जूरमृद्वीकावृक्षाम्लाम्लीकदाडिमैः| परूषकैः सामलकैर्युक्तो मद्यविकारनुत्||३८||
🔊 Audio coming soon
ஸத்யஸ்தர்பணதர்பணாப்யாஸயோருக்தயோர்விஷயபேதமாஹ- ஸத்ய இத்யாதி| அத்வரமாணேநேதி வசநேந சிரதுர்பலே த்வரயா க்ரியமாணஂ தர்பணமக்நிவதாதிதோஷஂ கரோதீதி ஸூசயதி| தர்பணாஸ்தர்பணாஶ்சேதி ஸந்தர்பணகாரகா மந்தாதயஃ; தேந, இஹ ஸஞ்ஜ்ஞாமாத்ரேண யே தர்பணா அபதர்பணகாரகா வ்யோஷாதயஸ்தே ந க்ராஹ்யாஃ; கிந்து ‘ஶர்கராபிப்பலீ’ இத்யாதிக்ரந்தவாச்யாஃ| ஶர்கராதிமந்தோக்தமாநேநாபரேऽபீஹ மந்தா க்ராஹ்யாஃ||௩௧-௩௮||
Adhikarana 6 (39) · Śloka 39
ஸ்வாதுரம்லோ ஜலகதஃ ஸஸ்நேஹோ ரூக்ஷ ஏவ வா| ஸத்யஃ ஸந்தர்பணோ மந்தஃ ஸ்தைர்யவர்ணபலப்ரதஃ||௩௯||
स्वादुरम्लो जलकृतः सस्नेहो रूक्ष एव वा| सद्यः सन्तर्पणो मन्थः स्थैर्यवर्णबलप्रदः||३९||
🔊 Audio coming soon
ஸ்வாதுரம்ல இத்யாதிநா ஸத்யஸ்தர்பணமாஹ| அம்ல இதி அம்லதாடிமாதியோகாத்| அத்ர ரூக்ஷஸக்துகதஸ்யாபி மந்தஸ்ய த்ரவத்வஶைத்யதேஹாநுஸாரித்வைஃ ஸத்யஃஸந்தர்பகத்வஂ பவத்யேவ, அத ஏவ ‘ஸத்ய’ இத்யுக்தஂ, ஸ்நேஹாதிபஂஹணத்ரவ்யயோகாத்து காலாந்தரதர்பகத்வமபி பவதி||௩௯||
Adhikarana 7 (40) · Śloka 40
தத்ர ஶ்லோகஃ- ஸந்தர்பணோத்தா யே ரோகா ரோகா யே சாபதர்பணாத்| ஸந்தர்பணீயே தேऽத்யாயே ஸௌஷதாஃ பரிகீர்திதாஃ||௪௦||
तत्र श्लोकः- सन्तर्पणोत्था ये रोगा रोगा ये चापतर्पणात्| सन्तर्पणीये तेऽध्याये सौषधाः परिकीर्तिताः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 23
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே ஶ்லோகஸ்தாநே ஸந்தர்பணீயோ நாம த்ரயோவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௩||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने सन्तर्पणीयो नाम त्रयोविंशोऽध्यायः||२३||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபிகாக்யாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே யோஜநாசதுஷ்கே ஸந்தர்பணீயோ நாம த்ரயோவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௩||