Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதஸ்த்ரிஶோதீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथातस्त्रिशोथीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
பூர்வாத்யாயே பிடகா உக்தாஃ, தாஶ்ச ஶோதரூபாஃ, அதஃ ஶோதாதிகாராத் த்ரிஶோதீயோऽபிதீயதே||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
த்ரயஃ ஶோதா பவந்தி வாதபித்தஶ்லேஷ்மநிமித்தாஃ, தே புநர்த்விவிதா நிஜாகந்துபேதேந||௩||
त्रयः शोथा भवन्ति वातपित्तश्लेष्मनिमित्ताः, ते पुनर्द्विविधा निजागन्तुभेदेन||३||
🔊 Audio coming soon
வக்ஷ்யமாணத்விவிதாதிபேதே வித்யமாநேऽபி வாதாதிகதத்ரித்வாபிதாநமக்ரே வாதாதிகதஸ்யைவ ப்ராதாந்யக்யாபநார்தம்||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
தத்ராகந்தவஶ்சேதநபேதநக்ஷணநபஞ்ஜநபிச்சநோத்பேஷணப்ரஹாரவதபந்தநவேஷ்டநவ்யதநபீடநாதிபிர்வா பல்லாதகபுஷ்பபலரஸாத்மகுப்தாஶூகக்ரிமிஶூகாஹிதபத்ரலதாகுல்மஸஂஸ்பர்ஶநைர்வா ஸ்வேதநபரிஸர்பணாவமூத்ரணைர்வா விஷிணாஂ ஸவிஷப்ராணிதஂஷ்ட்ராதந்தவிஷாணநகநிபாதைர்வா ஸாகரவிஷவாதஹிமதஹநஸஂஸ்பர்ஶநைர்வா ஶோதாஃ ஸமுபஜாயந்தே||௪||
तत्रागन्तवश्छेदनभेदनक्षणनभञ्जनपिच्छनोत्पेषणप्रहारवधबन्धनवेष्टनव्यधनपीडनादिभिर्वा भल्लातकपुष्पफलरसात्मगुप्ताशूकक्रिमिशूकाहितपत्रलतागुल्मसंस्पर्शनैर्वा स्वेदनपरिसर्पणावमूत्रणैर्वा विषिणां सविषप्राणिदंष्ट्रादन्तविषाणनखनिपातैर्वा सागरविषवातहिमदहनसंस्पर्शनैर्वा शोथाः समुपजायन्ते||४||
🔊 Audio coming soon
பேதநம் ஆஶயவிதாரணஂ, க்ஷணநம் அஸ்திசூர்ணநஂ, பஞ்ஜநஂ ஜர்ஜரீகரணஂ, பிச்ச்நம் அத்யர்தபீடநம், உத்பேஷணஂ ஶிலோத்பேஷணமிவ, வேஷ்டநம் அக்ரந்திபந்தநஂ ஸர்பாதிபிஃ| ஶூகவதாஂ க்ரிமீணாஂ ஶூகஃ ஶூகக்ரிமிஶூகஃ| ஸ்வேதநாதிபிர்விஷிணாமிதி யோஜ்யம்||௪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
தே புநர்யதாஸ்வஂ ஹேதுவ்யஞ்ஜநைராதாவுபலப்யந்தே நிஜவ்யஞ்ஜநைகதேஶவிபரீதைஃ; பந்தமந்த்ராகதப்ரலேபப்ரதாபநிர்வாபணாதிபிஶ்சோபக்ரமைருபக்ரம்யமாணாஃ ப்ரஶாந்திமாபத்யந்தே||௫||
ते पुनर्यथास्वं हेतुव्यञ्जनैरादावुपलभ्यन्ते निजव्यञ्जनैकदेशविपरीतैः; बन्धमन्त्रागदप्रलेपप्रतापनिर्वापणादिभिश्चोपक्रमैरुपक्रम्यमाणाः प्रशान्तिमापद्यन्ते||५||
🔊 Audio coming soon
ஆதாவுபலப்யந்த இதி வசநாதுத்தரகாலமாகந்தோரபி நிஜதுல்யதாஂ ப்ரூதே| யதுக்தம்- “ஆகந்துரந்வேதி நிஜஂ விகாரஂ” (ஸூ.அ.௧௯) இதி| நிஜவ்யஞ்ஜநைகதேஶவிபரீதைரிதி நிஜலக்ஷணேப்ய ஆகந்தூநாமேகதேஶோ விபரீதோ பவதி, ஸ ச வாதாதிஜந்யஶ்யாவாதிவர்ணவிகாரத்வாஜ்ஜ்ஞேயஃ; கிஂவா ஆகந்துர்வ்யதாபூர்வோ பவதி பஶ்சாத்வாதாதிபிரநுபத்யதே, நிஜஸ்து பூர்வஂ வாதாதிலக்ஷணைர்யுஜ்யதே பஶ்சாத்வேதநாவாந் பவதீத்யேகதேஶவைபரீத்யம்| பந்தஃ அரிஷ்டாபந்தோ வ்ரணபந்தஶ்ச| பந்தாதயஶ்ச யதாயோக்யதயா போத்தவ்யாஃ||௫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
நிஜாஃ புநஃ ஸ்நேஹஸ்வேதவமநவிரேசநாஸ்தாபநாநுவாஸநஶிரோவிரேசநாநாமயதாவத்ப்ரயோகாந்மித்யாஸஂஸர்ஜநாத்வா சர்த்யலஸகவிஸூசிகாஶ்வாஸகாஸாதிஸாரஶோஷபாண்டுரோகோதரஜ்வரப்ரதரபகந்தரார்ஶோவிகாராதிகர்ஶநைர்வா குஷ்டகண்டூபிடகாதிபிர்வா சர்திக்ஷவதூத்காரஶுக்ரவாதமூத்ரபுரீஷவேகதாரணைர்வா கர்மரோகோபவாஸாத்வகர்ஶிதஸ்ய வா ஸஹஸாऽதிகுர்வம்லலவணபிஷ்டாந்நபலஶாகராகததிஹரிதகமத்யமந்தகவிரூடநவஶூகஶமீதாந்யாநூபௌதக- பிஶிதோபயோகாந்மத்பங்கலோஷ்டபக்ஷணால்லவணாதிபக்ஷணாத்கர்பஸம்பீடநாதாமகர்பப்ரபதநாத் ப்ரஜாதாநாஂ ச மித்யோபசாராதுதீர்ணதோஷத்வாச்ச ஶோபாஃ ப்ராதுர்பவந்தி; இத்யுக்தஃ ஸாமாந்யோ ஹேதுஃ||௬||
निजाः पुनः स्नेहस्वेदवमनविरेचनास्थापनानुवासनशिरोविरेचनानामयथावत्प्रयोगान्मिथ्यासंसर्जनाद्वा छर्द्यलसकविसूचिकाश्वासकासातिसारशोषपाण्डुरोगोदरज्वरप्रदरभगन्दरार्शोविकारातिकर्शनैर्वा कुष्ठकण्डूपिडकादिभिर्वा छर्दिक्षवथूद्गारशुक्रवातमूत्रपुरीषवेगधारणैर्वा कर्मरोगोपवासाध्वकर्शितस्य वा सहसाऽतिगुर्वम्ललवणपिष्टान्नफलशाकरागदधिहरितकमद्यमन्दकविरूढनवशूकशमीधान्यानूपौदक- पिशितोपयोगान्मृत्पङ्कलोष्टभक्षणाल्लवणातिभक्षणाद्गर्भसम्पीडनादामगर्भप्रपतनात् प्रजातानां च मिथ्योपचारादुदीर्णदोषत्वाच्च शोफाः प्रादुर्भवन्ति; इत्युक्तः सामान्यो हेतुः||६||
🔊 Audio coming soon
சர்த்யாதயஃ ஸ்வரூபத ஏவ ஶோதஹேதவஃ| கர்மாத்யதிகர்ஶிதஸ்ய து ஸஹஸாऽதிகுர்வாதிஸேவநஂ ஶோதஹேதுஃ; கர்மேதி பஞ்சகர்ம| விரூடநவஶப்தௌ ஶூகஶமீதாந்யவிஶேஷணௌ| ப்ரஜாதாநாமிதி அசிரப்ரஸூதாநாம்||௬||
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
அயஂ த்வத்ர விஶேஷஃ- ஶீதரூக்ஷலகுவிஶதஶ்ரமோபவாஸாதிகர்ஶநக்ஷபணாதிபிர்வாயுஃ ப்ரகுபிதஸ்த்வங்மாஂஸஶோணிதாதீந்யபிபூய ஶோபஂ ஜநயதி; ஸ க்ஷிப்ரோத்தாநப்ரஶமோ பவதி, ததா ஶ்யாமாருணவர்ணஃ ப்ரகதிவர்ணோ வா, சலஃ ஸ்பந்தநஃ கரபருஷபிந்நத்வக்ரோமா சித்யத இவ பித்யத இவ பீட்யத இவ ஸூசீபிரிவ துத்யதே பிபீலிகாபிரிவ ஸஂஸப்யதே ஸர்ஷபகல்காவலிப்த இவ சிமிசிமாயதே ஸங்குச்யத ஆயம்யத இவேதி வாதஶோதஃ (௧); உஷ்ணதீக்ஷ்ணகடுகக்ஷாரலவணாம்லாஜீர்ணபோஜநைரக்ந்யாதபப்ரதாபைஶ்ச பித்தஂ ப்ரகுபிதஂ த்வங்மாஂஸஶோணிதாந்யபிபூய ஶோதஂ ஜநயதி; ஸ க்ஷிப்ரோத்தாநப்ரஶமோ பவதி, கஷ்ணபீதநீலதாம்ராவபாஸ உஷ்ணோ மதுஃ கபிலதாம்ரரோமா உஷ்யதே தூயதே தூப்யதே ஊஷ்மாயதே ஸ்வித்யதே க்லித்யதே ந ச ஸ்பர்ஶமுஷ்ணஂ ச ஸுஷூயத இதி பித்தஶோதஃ (௨); குருமதுரஶீதஸ்நிக்தைரதிஸ்வப்நாவ்யாயாமாதிபிஶ்ச ஶ்லேஷ்மா ப்ரகுபிதஸ்த்வங்மாஂஸஶோணிதாதீந்யபிபூய ஶோதஂ ஜநயதி; ஸ கச்ச்ரோத்தாநப்ரஶமோ பவதி, பாண்டுஶ்வேதாவபாஸோ குருஃ ஸ்நிக்தஃ ஶ்லக்ஷ்ணஃ ஸ்திரஃ ஸ்த்யாநஃ ஶுக்லாக்ரரோமா ஸ்பர்ஶோஷ்ணஸஹஶ்சேதி ஶ்லேஷ்மஶோதஃ (௩); யதாஸ்வகாரணாகதிஸஂஸர்காத்த்விதோஷஜாஸ்த்ரயஃ ஶோதா பவந்தி; யதாஸ்வகாரணாகதிஸந்நிபாதாத் ஸாந்நிபாதிக ஏகஃ; ஏவஂ ஸப்தவிதோ பேதஃ||௭|| ப்ரகதிபிஸ்தாபிஸ்தாபிர்பித்யமாநோ த்விவிதஸ்த்ரிவிதஶ்சதுர்விதஃ ஸப்தவிதோऽஷ்டவிதஶ்ச ஶோத உபலப்யதே, புநஶ்சைக ஏவோத்ஸேதஸாமாந்யாத்||௮||
अयं त्वत्र विशेषः- शीतरूक्षलघुविशदश्रमोपवासातिकर्शनक्षपणादिभिर्वायुः प्रकुपितस्त्वङ्मांसशोणितादीन्यभिभूय शोफं जनयति; स क्षिप्रोत्थानप्रशमो भवति, तथा श्यामारुणवर्णः प्रकृतिवर्णो वा, चलः स्पन्दनः खरपरुषभिन्नत्वग्रोमा छिद्यत इव भिद्यत इव पीड्यत इव सूचीभिरिव तुद्यते पिपीलिकाभिरिव संसृप्यते सर्षपकल्कावलिप्त इव चिमिचिमायते सङ्कुच्यत आयम्यत इवेति वातशोथः (१); उष्णतीक्ष्णकटुकक्षारलवणाम्लाजीर्णभोजनैरग्न्यातपप्रतापैश्च पित्तं प्रकुपितं त्वङ्मांसशोणितान्यभिभूय शोथं जनयति; स क्षिप्रोत्थानप्रशमो भवति, कृष्णपीतनीलताम्रावभास उष्णो मृदुः कपिलताम्ररोमा उष्यते दूयते धूप्यते ऊष्मायते स्विद्यते क्लिद्यते न च स्पर्शमुष्णं च सुषूयत इति पित्तशोथः (२); गुरुमधुरशीतस्निग्धैरतिस्वप्नाव्यायामादिभिश्च श्लेष्मा प्रकुपितस्त्वङ्मांसशोणितादीन्यभिभूय शोथं जनयति; स कृच्छ्रोत्थानप्रशमो भवति, पाण्डुश्वेतावभासो गुरुः स्निग्धः श्लक्ष्णः स्थिरः स्त्यानः शुक्लाग्ररोमा स्पर्शोष्णसहश्चेति श्लेष्मशोथः (३); यथास्वकारणाकृतिसंसर्गाद्द्विदोषजास्त्रयः शोथा भवन्ति; यथास्वकारणाकृतिसन्निपातात् सान्निपातिक एकः; एवं सप्तविधो भेदः||७|| प्रकृतिभिस्ताभिस्ताभिर्भिद्यमानो द्विविधस्त्रिविधश्चतुर्विधः सप्तविधोऽष्टविधश्च शोथ उपलभ्यते, पुनश्चैक एवोत्सेधसामान्यात्||८||
🔊 Audio coming soon
க்ஷபணஂ வமநாதிபிஃ| ப்ரகதிவர்ணஃ தேஹஸமாநவர்ணஃ| சலஃ ஸங்க்ரமணவாந்| ஸ்பந்தநஃ கம்பநஃ| உஷ்யதே பார்ஶ்வஸ்தேநேவ வஹ்நிநா தஹ்யதே| தூப்யதே தூமமிவோத்வமதி| ஊஷ்மாயதே பஹிஃ பரைரப்யுஷ்ணத்வேநோபலப்யதே| ஸ்வித்யதே ஸ்வேதவாந் பவதி| ந ஸுஷூயதே ந ஸஹதே; ஸ்பர்ஶநஂ ச ந ஸஹதே, உஷ்ணஂ ச ந ஸஹதே| ஸ கச்ச்ரோத்தாநப்ரஶம இதி சிரோத்தாநப்ரஶமஃ| ப்ரகதிபிரிதி காரணைஃ| உத்ஸேத உந்நதத்வம்||௭-௮||
Adhikarana 7 (9-15) · Śloka 15
பவந்தி சாத்ர- ஶூயந்தே யஸ்ய காத்ராணி ஸ்வபந்தீவ ருஜந்தி ச| பீடிதாந்யுந்நமந்த்யாஶு வாதஶோதஂ தமாதிஶேத்||௯|| யஶ்சாப்யருணவர்ணாபஃ ஶோதோ நக்தஂ ப்ரணஶ்யதி| ஸ்நேஹோஷ்ணமர்தநாப்யாஂ ச ப்ரணஶ்யேத் ஸ ச வாதிகஃ||௧௦|| யஃ பிபாஸாஜ்வரார்தஸ்ய தூயதேऽத விதஹ்யதே| ஸ்வித்யதி க்லித்யதே கந்தீ ஸ பைத்தஃ ஸ்வயதுஃ ஸ்மதஃ||௧௧|| யஃ பீதநேத்ரவக்த்ரத்வக் பூர்வஂ மத்யாத் ப்ரஶூயதே| தநுத்வக் சாதிஸாரீ ச பித்தஶோதஃ ஸ உச்யதே||௧௨|| ஶீதஃ ஸக்தகதிர்யஸ்து கண்டூமாந் பாண்டுரேவ ச| நிபீடிதோ நோந்நமதி ஶ்வயதுஃ ஸ கபாத்மகஃ||௧௩|| யஸ்ய ஶஸ்த்ரகுஶச்சிந்நாச்சோணிதஂ ந ப்ரவர்ததே| கச்ச்ரேண பிச்சா ஸ்ரவதி ஸ சாபி கபஸம்பவஃ||௧௪|| நிதாநாகதிஸஂஸர்காச்ச்வயதுஃ ஸ்யாத்த்விதோஷஜஃ| ஸர்வாகதிஃ ஸந்நிபாதாச்சோதோ வ்யாமிஶ்ரஹேதுஜஃ||௧௫||
भवन्ति चात्र- शूयन्ते यस्य गात्राणि स्वपन्तीव रुजन्ति च| पीडितान्युन्नमन्त्याशु वातशोथं तमादिशेत्||९|| यश्चाप्यरुणवर्णाभः शोथो नक्तं प्रणश्यति| स्नेहोष्णमर्दनाभ्यां च प्रणश्येत् स च वातिकः||१०|| यः पिपासाज्वरार्तस्य दूयतेऽथ विदह्यते| स्विद्यति क्लिद्यते गन्धी स पैत्तः स्वयथुः स्मृतः||११|| यः पीतनेत्रवक्त्रत्वक् पूर्वं मध्यात् प्रशूयते| तनुत्वक् चातिसारी च पित्तशोथः स उच्यते||१२|| शीतः सक्तगतिर्यस्तु कण्डूमान् पाण्डुरेव च| निपीडितो नोन्नमति श्वयथुः स कफात्मकः||१३|| यस्य शस्त्रकुशच्छिन्नाच्छोणितं न प्रवर्तते| कृच्छ्रेण पिच्छा स्रवति स चापि कफसम्भवः||१४|| निदानाकृतिसंसर्गाच्छ्वयथुः स्याद्द्विदोषजः| सर्वाकृतिः सन्निपाताच्छोथो व्यामिश्रहेतुजः||१५||
🔊 Audio coming soon
ஶூயந்த இத்யாதி| புநஃ ஶ்லோகேந லக்ஷணாபிதாநஂ ப்ராயோபாவிலக்ஷணதர்ஶநார்தம்| ஸ்வபந்தீவேதி நிர்வேதநஃ| ஏதேந வாயோஶ்சலத்வேந க்ஷணாச்ச ருக், க்ஷணாச்ச ததபாவ இதி ஜ்ஞேயம்| மத்யாதிதி ஶரீரமத்யாத்| ஸக்தகதிஃ அவிஸாரீ| ஶஸ்த்ரகுஶச்சிந்நாதிதி ஶஸ்த்ரகுஶகதாச்சேதாத்||௯-௧௫||
Adhikarana 8 (16-17) · Śloka 17
யஸ்து பாதாபிநிர்வத்தஃ ஶோதஃ ஸர்வாங்ககோ பவேத்| ஜந்தோஃ ஸ ச ஸுகஷ்டஃ ஸ்யாத் ப்ரஸதஃ ஸ்த்ரீமுகாச்ச யஃ||௧௬|| யஶ்சாபி குஹ்யப்ரபவஃ ஸ்த்ரியா வா புருஷஸ்ய வா| ஸ ச கஷ்டதமோ ஜ்ஞேயோ யஸ்ய ச ஸ்யுருபத்ரவாஃ||௧௭||
यस्तु पादाभिनिर्वृत्तः शोथः सर्वाङ्गगो भवेत्| जन्तोः स च सुकष्टः स्यात् प्रसृतः स्त्रीमुखाच्च यः||१६|| यश्चापि गुह्यप्रभवः स्त्रिया वा पुरुषस्य वा| स च कष्टतमो ज्ञेयो यस्य च स्युरुपद्रवाः||१७||
🔊 Audio coming soon
பாதாபிநிர்வத்தஃ ஶோதஃ புருஷாணாஂ லகாவதோதேஶே ஜாதஃ ஸந் யதா ந ஜீயதே ததா குருமூர்த்வதேஶஂ கதஃ ஸ ந பார்யதே ஜேதுஂ, யோ ஹி லகௌ ப்ரதேஶே ஜேதுஂ ந பார்யதே ஸ குருப்ரதேஶகதோ நிதராமேவ ந பார்யதே; ஏவஂ ப்ரஸதஃ ஸ்த்ரீமுகாச்ச ய இத்யபி ஜ்ஞேயம்| வசநஂ ஹி- “அதோபாகோ குருஃ ஸ்த்ரீணாமூர்த்வஃ புஂஸாஂ குருஸ்ததா” (ஸு.ஸூ.அ.௪௬) இதி||௧௬-௧௭||
Adhikarana 9 (18) · Śloka 18
சர்திஃ ஶ்வாஸோऽருசிஸ்தஷ்ணா ஜ்வரோऽதீஸார ஏவ ச| ஸப்தகோऽயஂ ஸதௌர்பல்யஃ ஶோபோபத்ரவஸங்க்ரஹஃ||௧௮||
छर्दिः श्वासोऽरुचिस्तृष्णा ज्वरोऽतीसार एव च| सप्तकोऽयं सदौर्बल्यः शोफोपद्रवसङ्ग्रहः||१८||
🔊 Audio coming soon
உக்தாநுபத்ரவாநாஹ- சர்திரித்யாதி||௧௮||
Adhikarana 10 (19-36) · Śloka 36
யஸ்ய ஶ்லேஷ்மா ப்ரகுபிதோ ஜிஹ்வாமூலேऽவதிஷ்டதே| ஆஶு ஸஞ்ஜநயேச்சோதஂ ஜாயதேऽஸ்யோபஜிஹ்விகா||௧௯|| யஸ்ய ஶ்லேஷ்மா ப்ரகுபிதஃ காகலே வ்யவதிஷ்டதே| ஆஶு ஸஞ்ஜநயேச்சோபஂ கரோதி கலஶுண்டிகாம்||௨௦|| யஸ்ய ஶ்லேஷ்மா ப்ரகுபிதோ கலபாஹ்யேऽவதிஷ்டதே| ஶநைஃ ஸஞ்ஜநயேச்சோபஂ கலகண்டோऽஸ்ய ஜாயதே||௨௧|| யஸ்ய ஶ்லேஷ்மா ப்ரகுபிதஸ்திஷ்டத்யந்தர்கலே ஸ்திரஃ| ஆஶு ஸஞ்ஜநயேச்சோபஂ ஜாயதேऽஸ்ய கலக்ரஹஃ||௨௨|| யஸ்ய பித்தஂ ப்ரகுபிதஂ ஸரக்தஂ த்வசி ஸர்பதி| ஶோபஂ ஸராகஂ ஜநயேத்விஸர்பஸ்தஸ்ய ஜாயதே||௨௩|| யஸ்ய பித்தஂ ப்ரகுபிதஂ த்வசி ரக்தேऽவதிஷ்டதே| ஶோதஂ ஸராகஂ ஜநயேத் பிடகா தஸ்ய ஜாயதே||௨௪|| யஸ்ய ப்ரகுபிதஂ பித்தஂ ஶோணிதஂ ப்ராப்ய ஶுஷ்யதி| திலகா பிப்லவோ வ்யங்கா நீலிகா தஸ்ய ஜாயதே||௨௫|| யஸ்ய பித்தஂ ப்ரகுபிதஂ ஶங்கயோரவதிஷ்டதே| ஶ்வயதுஃ ஶங்ககோ நாம தாருணஸ்தஸ்ய ஜாயதே||௨௬|| யஸ்ய பித்தஂ ப்ரகுபிதஂ கர்ணமூலேऽவதிஷ்டதே| ஜ்வராந்தே துர்ஜயோऽந்தாய ஶோதஸ்தஸ்யோபஜாயதே||௨௭|| வாதஃ ப்லீஹாநமுத்தூய குபிதோ யஸ்ய திஷ்டதி| ஶநைஃ பரிதுதந் பார்ஶ்வஂ ப்லீஹா தஸ்யாபிவர்ததே||௨௮|| யஸ்ய வாயுஃ ப்ரகுபிதோ குல்மஸ்தாநேऽவதிஷ்டதே| ஶோபஂ ஸஶூலஂ ஜநயந் குல்மஸ்தஸ்யோபஜாயதே||௨௯|| யஸ்ய வாயுஃ ப்ரகுபிதஃ ஶோபஶூலகரஶ்சரந்| வங்க்ஷணாத்வஷணௌ யாதி வத்திஸ்தஸ்யோபஜாயதே||௩௦|| யஸ்ய வாதஃ ப்ரகுபிதஸ்த்வங்மாஂஸாந்தரமாஶ்ரிதஃ| ஶோதஂ ஸஞ்ஜநயேத் குக்ஷாவுதரஂ தஸ்ய ஜாயதே||௩௧|| யஸ்ய வாதஃ ப்ரகுபிதஃ குக்ஷிமாஶ்ரித்ய திஷ்டதி| நாதோ வ்ரஜதி நாப்யூர்த்வமாநாஹஸ்தஸ்ய ஜாயதே||௩௨|| ரோகாஶ்சோத்ஸேதஸாமாந்யததிமாஂஸார்புதாதயஃ| விஶிஷ்டா நாமரூபாப்யாஂ நிர்தேஶ்யாஃ ஶோதஸங்க்ரஹே||௩௩|| வாதபித்தகபா யஸ்ய யுகபத் குபிதாஸ்த்ரயஃ| ஜிஹ்வாமூலேऽவதிஷ்டந்தே விதஹந்தஃ ஸமுச்ச்ரிதாஃ||௩௪|| ஜநயந்தி பஶஂ ஶோதஂ வேதநாஶ்ச பதக்விதாஃ| தஂ ஶீக்ரகாரிணஂ ரோகஂ ரோஹிணீதி விநிர்திஶேத்||௩௫|| த்ரிராத்ரஂ பரமஂ தஸ்ய ஜந்தோர்பவதி ஜீவிதம்| குஶலேந த்வநுக்ராந்தஃ க்ஷிப்ரஂ ஸம்பத்யதே ஸுகீ||௩௬||
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितो जिह्वामूलेऽवतिष्ठते| आशु सञ्जनयेच्छोथं जायतेऽस्योपजिह्विका||१९|| यस्य श्लेष्मा प्रकुपितः काकले व्यवतिष्ठते| आशु सञ्जनयेच्छोफं करोति गलशुण्डिकाम्||२०|| यस्य श्लेष्मा प्रकुपितो गलबाह्येऽवतिष्ठते| शनैः सञ्जनयेच्छोफं गलगण्डोऽस्य जायते||२१|| यस्य श्लेष्मा प्रकुपितस्तिष्ठत्यन्तर्गले स्थिरः| आशु सञ्जनयेच्छोफं जायतेऽस्य गलग्रहः||२२|| यस्य पित्तं प्रकुपितं सरक्तं त्वचि सर्पति| शोफं सरागं जनयेद्विसर्पस्तस्य जायते||२३|| यस्य पित्तं प्रकुपितं त्वचि रक्तेऽवतिष्ठते| शोथं सरागं जनयेत् पिडका तस्य जायते||२४|| यस्य प्रकुपितं पित्तं शोणितं प्राप्य शुष्यति| तिलका पिप्लवो व्यङ्गा नीलिका तस्य जायते||२५|| यस्य पित्तं प्रकुपितं शङ्खयोरवतिष्ठते| श्वयथुः शङ्खको नाम दारुणस्तस्य जायते||२६|| यस्य पित्तं प्रकुपितं कर्णमूलेऽवतिष्ठते| ज्वरान्ते दुर्जयोऽन्ताय शोथस्तस्योपजायते||२७|| वातः प्लीहानमुद्धूय कुपितो यस्य तिष्ठति| शनैः परितुदन् पार्श्वं प्लीहा तस्याभिवर्धते||२८|| यस्य वायुः प्रकुपितो गुल्मस्थानेऽवतिष्ठते| शोफं सशूलं जनयन् गुल्मस्तस्योपजायते||२९|| यस्य वायुः प्रकुपितः शोफशूलकरश्चरन्| वङ्क्षणाद्वृषणौ याति वृद्धिस्तस्योपजायते||३०|| यस्य वातः प्रकुपितस्त्वङ्मांसान्तरमाश्रितः| शोथं सञ्जनयेत् कुक्षावुदरं तस्य जायते||३१|| यस्य वातः प्रकुपितः कुक्षिमाश्रित्य तिष्ठति| नाधो व्रजति नाप्यूर्ध्वमानाहस्तस्य जायते||३२|| रोगाश्चोत्सेधसामान्यदधिमांसार्बुदादयः| विशिष्टा नामरूपाभ्यां निर्देश्याः शोथसङ्ग्रहे||३३|| वातपित्तकफा यस्य युगपत् कुपितास्त्रयः| जिह्वामूलेऽवतिष्ठन्ते विदहन्तः समुच्छ्रिताः||३४|| जनयन्ति भृशं शोथं वेदनाश्च पृथग्विधाः| तं शीघ्रकारिणं रोगं रोहिणीति विनिर्दिशेत्||३५|| त्रिरात्रं परमं तस्य जन्तोर्भवति जीवितम्| कुशलेन त्वनुक्रान्तः क्षिप्रं सम्पद्यते सुखी||३६||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரத்யுத்ஸேதஸாமாந்யாத் ப்ராதேஶிகாஞ்சோதாநாஹ- யஸ்யேத்யாதி| காகலஂ தாலுமூலம்| ஶநைரிதிவசநேந கலகண்டகாரிணோ தோஷாஶ்சிரக்ரியா பவந்தீதி தர்ஶயதி; கலக்ரஹாதௌ சாஶுகாரிணோ தோஷா பவந்தி| விஸர்பஸ்ய பிடகாயாஶ்ச துல்யகாரணத்வேऽபி விஸர்பே ஸர்பணஶீலோ தோஷஃ, பிடகாயாஂ ச ஸ்திரோ ஜ்ஞேயஃ; அத ஏவ பிடகாஸம்ப்ராப்தௌ ‘அவதிஷ்டதே’ இத்யுக்தம்| யஸ்ய பித்தமித்யாதௌ பித்தஂ ப்ராப்ய ஶோணிதஂ கர்த ஶுஷ்யதீதி யோஜநீயம்| பிப்லவஃ ‘ஜடுலா’ இதி ப்ரஸித்தஃ| தாருணஃ அநுபக்ரமாதாஶுமாரகஃ| துர்ஜயோऽந்தாயேதி துர்ஜயோ வா யதாக்ரமமுபக்ரம்யமாணஃ , அந்தாய வா மித்யோபக்ரமாத்வேதி மந்தவ்யம்| அயமேவ ஶோதோऽந்யத்ராப்யுக்தஃ- “ஸந்நிபாதஜ்வரஸ்யாந்தே கர்ணமூலே ஸுதாருணாஃ| ஶோதஃ ஸஞ்ஜாயதே தேந கஶ்சிதேவ ப்ரமுச்யதே” இதி| குல்மாதயோ விஸ்தரவக்தவ்யா அபி இஹோத்ஸேதஸாமாந்யால்லேஶத உச்யந்தே| ஶோதஸங்க்ரஹ இதி ஶோதத்வேநோத்ஸேதரூபேண ஸங்க்ரஹஃ ஶோதஸங்க்ரஹஃ|| ஸமுச்ச்ரிதா அதிரிக்தப்ரமாணாஃ| பஶம் அத்யர்ததுஃககாரிணம்| க்ஷிப்ரமித்யநுக்ராந்த இத்யநேந ஸம்பத்யதே, தேந த்ரிராத்ரகாதித்வஂ யஸ்ய தஸ்ய கதஂ ஶீக்ரப்ரஶம இதி சோத்யஂ நோத்திஷ்டதே; கிஂவா க்ஷிப்ரஂ ஸம்பத்யதே ஸுகீதி வ்யாதிமஹிம்நா பவதி| வ்யாதேரேவைதத் ஸ்வரூபஂ யச்சீக்ரஂ ஹந்தி, ஶீக்ரஂ ப்ரஶாம்யதீதி| யதுக்தஂ- “ஸ ஶீக்ரஂ ஶீக்ரகாரித்வாத் ப்ரஶமஂ யாதி ஹந்தி வா” (சி. ௩) இதி||௧௯-௩௬||
Adhikarana 11 (37-41) · Śloka 41
ஸந்தி ஹ்யேவஂவிதா ரோகாஃ ஸாத்யா தாருணஸம்மதாஃ| யே ஹந்யுரநுபக்ராந்தா மித்யாசாரேண வா புநஃ||௩௭|| ஸாத்யாஶ்சாப்யபரே ஸந்தி வ்யாதயோ மதுஸம்மதாஃ| யத்நாயத்நகதஂ யேஷு கர்ம ஸித்யத்யஸஂஶயம்||௩௮|| அஸாத்யாஶ்சாபரே ஸந்தி வ்யாதயோ யாப்யஸஞ்ஜ்ஞிதாஃ| ஸுஸாத்வபி கதஂ யேஷு கர்ம யாத்ராகரஂ பவேத்||௩௯|| ஸந்தி சாப்யபரே ரோகா யேஷு கர்ம ந ஸித்யதி| அபி யத்நகதஂ பாலைர்ந தாந் வித்வாநுபாசரேத்||௪௦|| ஸாத்யாஶ்சைவாப்யஸாத்யாஶ்ச வ்யாதயோ த்விவிதாஃ ஸ்மதாஃ| மதுதாருணபேதேந தே பவந்தி சதுர்விதாஃ||௪௧||
सन्ति ह्येवंविधा रोगाः साध्या दारुणसम्मताः| ये हन्युरनुपक्रान्ता मिथ्याचारेण वा पुनः||३७|| साध्याश्चाप्यपरे सन्ति व्याधयो मृदुसम्मताः| यत्नायत्नकृतं येषु कर्म सिध्यत्यसंशयम्||३८|| असाध्याश्चापरे सन्ति व्याधयो याप्यसञ्ज्ञिताः| सुसाध्वपि कृतं येषु कर्म यात्राकरं भवेत्||३९|| सन्ति चाप्यपरे रोगा येषु कर्म न सिध्यति| अपि यत्नकृतं बालैर्न तान् विद्वानुपाचरेत्||४०|| साध्याश्चैवाप्यसाध्याश्च व्याधयो द्विविधाः स्मृताः| मृदुदारुणभेदेन ते भवन्ति चतुर्विधाः||४१||
🔊 Audio coming soon
ஏததேவ ஶீக்ரகாரித்வமந்யேஷ்வபி ஜ்வராந்தகர்ணஶோதவலயாதிஷ்வஸ்தீத்யாஹ- ஸந்தீத்யாதி| தாருணா இதி ஸம்மதா தாருணஸம்மதாஃ| தாருணத்வப்ரஸங்கேந மத்வாதிபேதாநப்யாஹ- ஸாத்யாஶ்சேத்யாதி| யாத்ராகரஂ யாபநாகரம்| பாலைஃ அஜ்ஞைஃ, அஸாத்யே அஜ்ஞா ஏவோத்ஸாஹாத் ப்ரவர்தந்த இத்யர்தஃ| அஸாத்யஸ்ய மதுதாருணத்வஂ யாப்யப்ரத்யாக்யேயபேதேந, ததா ஸத்யஃப்ராணஹரகாலாந்தரப்ராணஹரத்வாதிநா ச||௩௭-௪௧||
Adhikarana 12 (42-43) · Śloka 43
த ஏவாபரிஸங்க்யேயா பித்யமாநா பவந்தி ஹி| ருஜாவர்ணஸமுத்தாநஸ்தாநஸஂஸ்தாநநாமபிஃ ||௪௨|| வ்யவஸ்தாகரணஂ தேஷாஂ யதாஸ்தூலேஷு ஸங்க்ரஹஃ| ததா ப்ரகதிஸாமாந்யஂ விகாரேஷூபதிஶ்யதே||௪௩||
त एवापरिसङ्ख्येया भिद्यमाना भवन्ति हि| रुजावर्णसमुत्थानस्थानसंस्थाननामभिः ||४२|| व्यवस्थाकरणं तेषां यथास्थूलेषु सङ्ग्रहः| तथा प्रकृतिसामान्यं विकारेषूपदिश्यते||४३||
🔊 Audio coming soon
த ஏவேத்யாதி| ஸமுத்தாநபேதா ஹேதுபேதாஃ; ரூக்ஷபோஜநராத்ரிஜாகரணாதிபிந்நஹேதுஜந்யோ ஹி வாதோ பிந்நோபக்ரமஸாத்யஶ்ச பவதீதி பாவஃ| ஸ்தாநபேதா ஆமாஶயாதயோ ரஸாதயஶ்ச| ஸஂஸ்தாநம் ஆகதிஃ, யதா- குல்மார்புதாதிஃ| நாமபேதோ யதா- ஏகஸ்மிந்நேவ ராஜயக்ஷ்மணி ராஜயக்ஷ்மஶோஷாதிஸஞ்ஜ்ஞா| நந்வேவமபரிஸங்க்யேயத்வே கதஂ வ்யவஹார இத்யாஹ- வ்யவஸ்தேத்யாதி| வ்யவஸ்தாகரணஂ சிகித்ஸாவ்யவஹாரார்தஂ ஸங்க்யாகதநம்| யதாஸ்தூலேஷ்விதி யே யே ஸ்தூலா உதரமூத்ரகச்ச்ராதயஸ்தேஷு; ஸங்க்ரஹஃ அஷ்டோதரீயரோகஸங்க்ரஹே (உதிஶ்யதே) இத்யர்தஃ| அஸ்தூலேஷு விகாரேஷு அஷ்டோதரீயே ஸஞ்ஜ்ஞயாऽநுக்தேஷு கதஂ வ்யவஸ்தாகரணமித்யாஹ- ததேத்யாதி| ப்ரகதிஸாமாந்யஂ ஸமாநகாரணதா; தேநாநுக்தேஷு ஸாக்ஷாத்த்யாதிஷு வாதஜோऽயஂ ஶ்லேஷ்மஜோऽயமிதி, ததா ரஸஜோऽயஂ ரக்தஜோऽயமித்யாதிகா சிகித்ஸாவ்யவஹாரார்தஂ வ்யவஸ்தா கர்தவ்யேதி பாவஃ| அத ஏவாஷ்டோதரீயே வக்ஷ்யதி- “ஸர்வே விகாரா வாதபித்தகபாந்நாதிவர்தந்தே” (ஸூ. ௧௯) இதி||௪௨-௪௩||
Adhikarana 13 (44-47) · Śloka 47
விகாரநாமாகுஶலோ ந ஜிஹ்ரீயாத் கதாசந| ந ஹி ஸர்வவிகாராணாஂ நாமதோऽஸ்தி த்ருவா ஸ்திதிஃ||௪௪|| ஸ ஏவ குபிதோ தோஷஃ ஸமுத்தாநவிஶேஷதஃ| ஸ்தாநாந்தரகதஶ்சைவ ஜநயத்யாமயாந் பஹூந் ||௪௫|| தஸ்மாத்விகாரப்ரகதீரதிஷ்டாநாந்தராணி ச| ஸமுத்தாநவிஶேஷாஂஶ்ச புத்த்வா கர்ம ஸமாசரேத்||௪௬|| யோ ஹ்யேதத்த்ரிதயஂ ஜ்ஞாத்வா கர்மாண்யாரபதே பிஷக்| ஜ்ஞாநபூர்வஂ யதாந்யாயஂ ஸ கர்மஸு ந முஹ்யதி||௪௭||
विकारनामाकुशलो न जिह्रीयात् कदाचन| न हि सर्वविकाराणां नामतोऽस्ति ध्रुवा स्थितिः||४४|| स एव कुपितो दोषः समुत्थानविशेषतः| स्थानान्तरगतश्चैव जनयत्यामयान् बहून् ||४५|| तस्माद्विकारप्रकृतीरधिष्ठानान्तराणि च| समुत्थानविशेषांश्च बुद्ध्वा कर्म समाचरेत्||४६|| यो ह्येतत्त्रितयं ज्ञात्वा कर्माण्यारभते भिषक्| ज्ञानपूर्वं यथान्यायं स कर्मसु न मुह्यति||४७||
🔊 Audio coming soon
ஜ்வரரக்தபித்தாதிவந்நாமாஜ்ஞாநேऽபி வாதாதிஜந்யத்வஜ்ஞாநேநைவ ப்ரசரிதவ்யமித்யாஹ- விகாரேத்யாதி| ஸ்தாநாந்தரகதஶ்சேத்யத்ர சகார ஏகஸ்தாநகதோऽபி பஹுவிகாரஂ கரோதீதி ஸமுச்சிநோதி| யதோ வக்ஷ்யதி- “கரோதி கலமாஶ்ரிதஃ| கண்டோத்த்வஂஸஂ ச காஸஂ ச ஸ்வரபேதமரோசகம்” (சி. ௮) இதி| அதிஷ்டாநாந்தராணி ஆஶயாந்தராணி| ஜ்ஞாநபூர்வமிதி சிகித்ஸாஜ்ஞாநபூர்வகம்| யதாந்யாயஂ யதாகமம்| ஏவஂ மந்யதே- யத்வாதாரப்தத்வாதிஜ்ஞாநமேவ காரணஂ ரோகாணாஂ சிகித்ஸாயாமுபகாரி, நாமஜ்ஞாநஂ து வ்யவஹாரமாத்ரப்ரயோஜநார்தஂ ந ஸ்வரூபேண சிகித்ஸாயாமுபகாரீதி||௪௪-௪௭||
Adhikarana 14 (48) · Śloka 48
நித்யாஃ ப்ராணபதாஂ தேஹே வாதபித்தகபாஸ்த்ரயஃ| விகதாஃ ப்ரகதிஸ்தா வா தாந் புபுத்ஸேத பண்டிதஃ||௪௮||
नित्याः प्राणभृतां देहे वातपित्तकफास्त्रयः| विकृताः प्रकृतिस्था वा तान् बुभुत्सेत पण्डितः||४८||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி வாதாதிஜ்ஞாநேந ரோகஜ்ஞாநமுத்திஷ்டஂ தேநோபோத்தாதேந வாதாதீநாஂ ப்ரகதிஸ்தாநாமப்ரகதிஸ்தாநாஂ ச லக்ஷணஂ வக்துமாஹ- நித்யா இத்யாதி| புபுத்ஸேத ஜ்ஞாதுமிச்சேத்||௪௮||
Adhikarana 15 (49-51) · Śloka 51
உத்ஸாஹோச்ச்வாஸநிஃ ஶ்வாஸசேஷ்டா தாதுகதிஃ ஸமா| ஸமோ மோக்ஷோ கதிமதாஂ வாயோஃ கர்மாவிகாரஜம்||௪௯|| தர்ஶநஂ பக்திரூஷ்மா ச க்ஷுத்தஷ்ணா தேஹமார்தவம்| ப்ரபா ப்ரஸாதோ மேதா ச பித்தகர்மாவிகாரஜம்||௫௦|| ஸ்நேஹோ பந்தஃ ஸ்திரத்வஂ ச கௌரவஂ வஷதா பலம்| க்ஷமா ததிரலோபஶ்ச கபகர்மாவிகாரஜம்||௫௧||
उत्साहोच्छ्वासनिः श्वासचेष्टा धातुगतिः समा| समो मोक्षो गतिमतां वायोः कर्माविकारजम्||४९|| दर्शनं पक्तिरूष्मा च क्षुत्तृष्णा देहमार्दवम्| प्रभा प्रसादो मेधा च पित्तकर्माविकारजम्||५०|| स्नेहो बन्धः स्थिरत्वं च गौरवं वृषता बलम्| क्षमा धृतिरलोभश्च कफकर्माविकारजम्||५१||
🔊 Audio coming soon
சேஷ்டேதி அவிகதா சேஷ்டா| தாதுகதிரிதி ரஸாதீநாஂ போஷ்யஂ தாதுஂ ப்ரதி கமநம்| கதிமதாமிதி புரீஷாதீநாஂ பஹிர்நிஃஸரதாம்| ப்ரஸாதஃ மநஃப்ரஸாதஃ| பந்தஃ ஸந்திபந்தஃ| ஸ்திரத்வம் அஶைதில்யம்| கௌரவஂ ப்ராகதஂ ஶரீரகௌரவம்| க்ஷமா ஸஹிஷ்ணுதா| ததிஃ மநஸோऽசாஞ்சல்யம்| க்ஷமாதயஶ்ச ஶ்லேஷ்மணஃ ப்ரபாவாத் க்ரியந்தே; ஏவமந்யத்ராபி ஜ்ஞேயம்||௪௯-௫௧||
Adhikarana 16 (52) · Śloka 52
வாதே பித்தே கபே சைவ க்ஷீணே லக்ஷணமுச்யதே| கர்மணஃ ப்ராகதாத்தாநிர்வத்திர்வாऽபி விரோதிநாம்||௫௨||
वाते पित्ते कफे चैव क्षीणे लक्षणमुच्यते| कर्मणः प्राकृताद्धानिर्वृद्धिर्वाऽपि विरोधिनाम्||५२||
🔊 Audio coming soon
க்ஷயலக்ஷணமாஹ- வாதே இத்யாதி| கர்மணஃ ப்ராகதாதிதி வாதாதிப்ரகதிகர்மத்வேநோக்தாதுத்ஸாஹாதேஃ| ஹாநிஃ அபசயஃ| வத்திர்வாऽபி விரோதிநாமிதி உக்தப்ராகதலக்ஷணவிரோதிநாஂ கர்மணாஂ வத்திஃ; யதா வாதக்ஷயே உத்ஸாஹவிரோதிநோ விஷாதஸ்ய வத்திஃ, பித்தக்ஷயேऽதர்ஶநாபக்த்யாதீநாஂ, ஶ்லேஷ்மக்ஷயே ரௌக்ஷ்யாதீநாஂ வத்திஃ| இஹ ப்ராகதகர்மஹாநௌ ஸத்யாஂ நாவஶ்யஂ விரோதிகர்மவத்திரத உக்தஂ- வத்திர்வேத்யாதி; ந ஹ்யவஶ்யமுத்ஸாஹஹாநாவல்பமாத்ராயாஂ ஸத்யாஂ விஷாதோ வர்ததே, அலோபந்யூநத்வே வா மநாக்லோபோ வர்ததே; கிஂவா, உத்ஸாஹாத்யபாவேநாபாவமுகேந ஜ்ஞாநார்தஂ ‘கர்மணஃ ப்ராகதாத்தாநிஃ’ இத்யுக்தஂ, விஷாதாதிவத்த்யா து விதிமுகேந ஜ்ஞாநார்தஂ ‘வத்திர்வாऽபி விரோதிநாம்’ இத்யுக்தம்| யதுச்யதே- வத்திர்வாऽபி விரோதிநாமிதி விரோதிதோஷாணாஂ, யதா- பித்தவத்தௌ ஶ்லேஷ்மக்ஷயோ ஜாயதே, இத்யேவமாதி; தந்ந, யதோऽந்யதோஷவத்தாவந்யஸ்யாவஶ்யஂ ந ஹ்யபாயோ பவதி, ததாஹி ஸதி பித்தவத்தௌ ஸத்யாஂ ஸர்வதா ஶ்லேஷ்மக்ஷ்யஃ ஸ்யாத்; ந ச தோஷாஃ பரஸ்பரகாதகா இதி ப்ராகேவ ப்ரதிபாதிதஂ; ப்ரதேஶாந்தரேऽபி தோஷாணாஂ ஸ்வலக்ஷணஹாநிரேவ பரஂ க்ஷயலக்ஷணஂ- “க்ஷீணா ஜஹதி லிங்கஂ ஸ்வஂ” (ஸூ.அ.௧௭) இத்யநேநோக்தம்||௫௨||
Adhikarana 17 (53) · Śloka 53
தோஷப்ரகதிவைஶேஷ்யஂ நியதஂ வத்திலக்ஷணம்| தோஷாணாஂ ப்ரகதிர்ஹாநிர்வத்திஶ்சைவஂ பரீக்ஷ்யதே||௫௩||
दोषप्रकृतिवैशेष्यं नियतं वृद्धिलक्षणम्| दोषाणां प्रकृतिर्हानिर्वृद्धिश्चैवं परीक्ष्यते||५३||
🔊 Audio coming soon
வத்திலக்ஷணமாஹ- தோஷேத்யாதி| ப்ரகதிஃ ஸ்வபாவஃ, தஸ்ய வைஶேஷ்யமாதிக்யஂ; ஶ்லேஷ்மணஃ ஸ்நேஹஶைத்யமாதுர்யாதிர்யா ப்ரகதிஸ்தஸ்யா அதிஸ்நிக்தாதிஶைத்யாதிமாதுர்யாதிவைஶேஷ்யஂ வத்திலக்ஷணம்| நியதமிதி ப்ரதிநியதஂ, யத்யஸ்ய ப்ரகதிலக்ஷணஂ தத்வத்தஂ ஸப்தஸ்யைவ வத்திலக்ஷணமித்யர்தஃ; அந்யே து நிஶ்சிதமித்யாஹுஃ||௫௩||
Adhikarana 18 (54-56) · Śloka 56
தத்ர ஶ்லோகாஃ- ஸங்க்யாஂ நிமித்தஂ ரூபாணி ஶோதாநாஂ ஸாத்யதாஂ ந ச| தேஷாஂ தேஷாஂ விகாராணாஂ ஶோதாஂஸ்தாஂஸ்தாஂஶ்ச பூர்வஜாந்||௫௪|| விதிபேதஂ விகாராணாஂ த்ரிவிதஂ போத்யஸங்க்ரஹம்| ப்ராகதஂ கர்ம தோஷாணாஂ லக்ஷணஂ ஹாநிவத்திஷு||௫௫|| வீதமோஹரஜோதோஷலோபமாநமதஸ்பஹஃ| வ்யாக்யாதவாஂஸ்த்ரிஶோதீயே ரோகாத்யாயே புநர்வஸுஃ||௫௬||
तत्र श्लोकाः- सङ्ख्यां निमित्तं रूपाणि शोथानां साध्यतां न च| तेषां तेषां विकाराणां शोथांस्तांस्तांश्च पूर्वजान्||५४|| विधिभेदं विकाराणां त्रिविधं बोध्यसङ्ग्रहम्| प्राकृतं कर्म दोषाणां लक्षणं हानिवृद्धिषु||५५|| वीतमोहरजोदोषलोभमानमदस्पृहः| व्याख्यातवांस्त्रिशोथीये रोगाध्याये पुनर्वसुः||५६||
🔊 Audio coming soon
ஸங்க்ரஹே ஶோதாநாஂ ஸாத்யதாமிதி பேஷஜவிஶேஷஸாத்யத்வம், உபஶய இத்யர்தஃ; தச்ச ‘ஸ்நேஹௌஷ்ண்யமர்தநாப்யாஂ ச ப்ரணஶ்யேத் ஸ ச வாதிக’ இத்யுக்தஂ ஜ்ஞேயம்| ந சேதி ந ச ஸாத்யதாஂ, யதா- ‘யஶ்ச பாதாபிநிர்வத்தஃ’ இத்யாதி| தேஷாஂ தேஷாமிதி உபஜிஹ்வாதீநாம்| ஶோதாந் பூர்வஜாநித்யபிததாந உபஜிஹ்வாதிஷு பூர்வஂ ஶோதோ பவதி, பஶ்சாதுபஜிஹ்வாதிரோகவ்யக்திரிதி தர்ஶயதி| அத ஏவ ‘ஆஶு ஸஞ்ஜநயேச்சோதஂ’ இத்யுக்த்வா ‘ஜாயதேऽஸ்யோபஜிஹ்விகா’ இத்யுக்தம்| போத்யஃ போத்தவ்யோ விகாரப்ரகத்யாதிஃ| தஸ்ய த்ரிவிதஂ ஸங்க்ரஹமிதி ‘தஸ்மாத்விகாரப்ரகதீஃ’ இத்யாத்யுக்தஂ த்ரயம்||௫௪-௫௬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 18
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே ஶ்லோகஸ்தாநே த்ரிஶோதீயோ நாமாஷ்டாதஶோऽத்யாயஃ||௧௮||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने त्रिशोथीयो नामाष्टादशोऽध्यायः||१८||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபிகாக்யாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ரோகசதுஷ்கே த்ரிஶோதீயோ நாமாஷ்டாதஶோऽத்யாயஃ||௧௮||