Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ವಿಧಿಶೋಣಿತೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथातो विधिशोणितीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ವಾತಾದಿವದ್ಬಹುವಿಕಾರಕರ್ತೃತ್ವೇನ ಶೋಣಿತಸ್ಯ ಶೋಣಿತವಿಕಾರಾಣಾಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನೇವೋಪಕ್ರಮಾನ್ ಲಙ್ಘನಬೃಂಹಣಾದೀನ್ ವಿಶೇಷೇಣ ದರ್ಶಯಿತುಂ ವಿಧಿಶೋಣಿತೀಯೋಽಭಿಧೀಯತೇ| ಇಯಮಪ್ಯರ್ಥಪರಾ ಸಞ್ಜ್ಞಾ ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ವಿಧಿನಾ ಶೋಣಿತಂ ಜಾತಂ ಶುದ್ಧಂ ಭವತಿ ದೇಹಿನಾಮ್| ದೇಶಕಾಲೌಕಸಾತ್ಮ್ಯಾನಾಂ ವಿಧಿರ್ಯಃ ಸಮ್ಪ್ರಕಾಶಿತಃ||೩||
विधिना शोणितं जातं शुद्धं भवति देहिनाम्| देशकालौकसात्म्यानां विधिर्यः सम्प्रकाशितः||३||
🔊 Audio coming soon
ವಿಧಿನೇತಿ ಸಮ್ಯಗಾಹಾರಾಚಾರವಿಧಿನಾ| ಶುದ್ಧಂ ಭವತೀತ್ಯತ್ರ ಭವತಿ ವಿದ್ಯತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ, ಉತ್ಪಾದಸ್ಯ ಜಾತಶಬ್ದೇನೈವೋಕ್ತತ್ವಾತ್| ಕೇನ ವಿಧಿನೇತ್ಯಾಹ- ದೇಶೇತ್ಯಾದಿ| ಸಾತ್ಮ್ಯಶಬ್ದಸ್ಯ ದೇಶಾದಿಭಿಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮನ್ವಯಃ| ಓಕಸಾತ್ಮ್ಯಮ್ ಅಭ್ಯಾಸಸಾತ್ಮ್ಯಮ್| ಸಮ್ಪ್ರಕಾಶಿತ ಇತಿ ತಸ್ಯಾಶಿತೀಯೇ (ಸೂ.ಅ.೬), ಸಮ್ಪ್ರಕಾಶಿತ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ತೇನ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ; ಅತೋ ಯಃ ಸಮ್ಪ್ರಕಾಶಿತೋ ವಿಧಿಸ್ತೇನ ವಿಧಿನೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಅನ್ಯೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ- ಶೋಣಿತಂ ಜಾತಂ ತಾವದ್ಭವತಿ, ತಚ್ಚ ಕಾರಣಾನ್ತರದುಷ್ಟಂ ಸದ್ವಿಧಿನಾ ಯಥೋಕ್ತೇನ ಪುನಃ ಶುದ್ಧಂ ಭವತೀತಿ ಯೋಜನೀಯಮ್||೩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ತದ್ವಿಶುದ್ಧಂ ಹಿ ರುಧಿರಂ ಬಲವರ್ಣಸುಖಾಯುಷಾ| ಯುನಕ್ತಿ ಪ್ರಾಣಿನಂ ಪ್ರಾಣಃ ಶೋಣಿತಂ ಹ್ಯನುವರ್ತತೇ||೪||
तद्विशुद्धं हि रुधिरं बलवर्णसुखायुषा| युनक्ति प्राणिनं प्राणः शोणितं ह्यनुवर्तते||४||
🔊 Audio coming soon
ವಿಶುದ್ಧಂ ಶೋಣಿತಂ ಕಿಂ ಕರೋತೀತ್ಯಾಹ- ತದ್ವಿಶುದ್ಧಮಿತ್ಯಾದಿ| ತೇನ ವಿಧಿನಾ ವಿಶುದ್ಧಂ ತದ್ವಿಶುದ್ಧಂ; ಕಿಂವಾ ತದಿತಿ ಶೋಣಿತಮ್| ಪ್ರಾಣಃ ಶೋಣಿತಂ ಹ್ಯನುವರ್ತತ ಇತಿ ಶೋಣಿತಾನ್ವಯವ್ಯತಿರೇಕಮನುವಿಧೀಯತೇ| ಯದುಕ್ತಂ- “ದಶೈವಾಯತನಾನ್ಯಾಹುಃ ಪ್ರಾಣಾ ಯೇಷು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಃ| ಶಙ್ಖೌ ಮರ್ಮತ್ರಯಂ ಕಣ್ಠೋ ರಕ್ತಂ ಶುಕ್ರೌಜಸೀ ಗುದಮ್”- (ಸೂ.ಅ.೨೯) ಇತಿ||೪||
Adhikarana 4 (5-10) · Śloka 10
ಪ್ರದುಷ್ಟಬಹುತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣೈರ್ಮದ್ಯೈರನ್ಯೈಶ್ಚ ತದ್ವಿಧೈಃ| ತಥಾಽತಿಲವಣಕ್ಷಾರೈರಮ್ಲೈಃ ಕಟುಭಿರೇವ ಚ||೫|| ಕುಲತ್ಥಮಾಷನಿಷ್ಪಾವತಿಲತೈಲನಿಷೇವಣೈಃ| ಪಿಣ್ಡಾಲುಮೂಲಕಾದೀನಾಂ ಹರಿತಾನಾಂ ಚ ಸರ್ವಶಃ||೬|| ಜಲಜಾನೂಪಬೈಲಾನಾಂ ಪ್ರಸಹಾನಾಂ ಚ ಸೇವನಾತ್| ದಧ್ಯಮ್ಲಮಸ್ತುಸುಕ್ತಾನಾಂ ಸುರಾಸೌವೀರಕಸ್ಯ ಚ||೭|| ವಿರುದ್ಧಾನಾಮುಪಕ್ಲಿನ್ನಪೂತೀನಾಂ ಭಕ್ಷಣೇನ ಚ| ಭುಕ್ತ್ವಾ ದಿವಾ ಪ್ರಸ್ವಪತಾಂ ದ್ರವಸ್ನಿಗ್ಧಗುರೂಣಿ ಚ||೮|| ಅತ್ಯಾದಾನಂ ತಥಾ ಕ್ರೋಧಂ ಭಜತಾಂ ಚಾತಪಾನಲೌ| ಛರ್ದಿವೇಗಪ್ರತೀಘಾತಾತ್ ಕಾಲೇ ಚಾನವಸೇಚನಾತ್||೯|| ಶ್ರಮಾಭಿಘಾತಸನ್ತಾಪೈರಜೀರ್ಣಾಧ್ಯಶನೈಸ್ತಥಾ| ಶರತ್ಕಾಲಸ್ವಭಾವಾಚ್ಚ ಶೋಣಿತಂ ಸಮ್ಪ್ರದುಷ್ಯತಿ||೧೦||
प्रदुष्टबहुतीक्ष्णोष्णैर्मद्यैरन्यैश्च तद्विधैः| तथाऽतिलवणक्षारैरम्लैः कटुभिरेव च||५|| कुलत्थमाषनिष्पावतिलतैलनिषेवणैः| पिण्डालुमूलकादीनां हरितानां च सर्वशः||६|| जलजानूपबैलानां प्रसहानां च सेवनात्| दध्यम्लमस्तुसुक्तानां सुरासौवीरकस्य च||७|| विरुद्धानामुपक्लिन्नपूतीनां भक्षणेन च| भुक्त्वा दिवा प्रस्वपतां द्रवस्निग्धगुरूणि च||८|| अत्यादानं तथा क्रोधं भजतां चातपानलौ| छर्दिवेगप्रतीघातात् काले चानवसेचनात्||९|| श्रमाभिघातसन्तापैरजीर्णाध्यशनैस्तथा| शरत्कालस्वभावाच्च शोणितं सम्प्रदुष्यति||१०||
🔊 Audio coming soon
ಶುದ್ಧಿಹೇತುಮಭಿಧಾಯ ದುಷ್ಟಿಹೇತುಮಾಹ- ಪ್ರದುಷ್ಟೇತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರದುಷ್ಟಂ ಸ್ವಪ್ರಕೃತಿವಿಪರೀತಮ್| ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ತದ್ವಿಧೈರಿತಿ ಪ್ರದುಷ್ಟಪಾನಕಾದಿಭಿಃ; ಕಿಂವಾ ‘ಅನ್ನೈಃ’ ಇತಿ ಪಾಠಃ| ತಥಾಽತಿಲವಣಕ್ಷಾರೈರಿತ್ಯಾದಿ ಕೇಚಿದ್ಭೇಷಜವಿಷಯಂ ವರ್ಣಯನ್ತಿ, ತದ್ವಿಧೈರಿತಿ ವಚನೇನಾನ್ನಪಾನಸ್ಯಾತಿಲವಣಾದೇರ್ಗೃಹೀತತ್ವಾತ್| ನಿಷ್ಪಾವಃ ಶ್ವೇತಶಿಮ್ಬಿಃ| ಅತ್ಯಾದಾನಂ ತೃಪ್ತಿಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಭೋಜನಮ್| ಕಾಲೇ ಚೇತಿ ಶೋಣಿತದುಷ್ಟಿಯುಕ್ತೇ ಶರತ್ಕಾಲೇ| ಅಜೀರ್ಣೇಽಧ್ಯಶನಮಜೀರ್ಣಾಧ್ಯಶನಂ; ಕಿಂವಾ ಅಜೀರ್ಣಸ್ಯಾಪಕ್ವಸ್ಯಾಶನಮಜೀರ್ಣಾಶನಮ್, ಅಧ್ಯಶನಂ ತು ಪೂರ್ವಾನ್ನಶೇಷೇ ಯದ್ಭುಜ್ಯತೇ, ಯದಾಹ- “ಭುಕ್ತಸ್ಯೋಪರಿ ಯದ್ಭುಕ್ತಂ ತದಧ್ಯಶನಮುಚ್ಯತೇ” (ಚಿ.ಅ.೧೫)||೫-೧೦||
Adhikarana 5 (11-17) · Śloka 17
ತತಃ ಶೋಣಿತಜಾ ರೋಗಾಃ ಪ್ರಜಾಯನ್ತೇ ಪೃಥಗ್ವಿಧಾಃ| ಮುಖಪಾಕೋಽಕ್ಷಿರಾಗಶ್ಚ ಪೂತಿಘ್ರಾಣಾಸ್ಯಗನ್ಧಿತಾ||೧೧|| ಗುಲ್ಮೋಪಕುಶವೀಸರ್ಪರಕ್ತಪಿತ್ತಪ್ರಮೀಲಕಾಃ| ವಿದ್ರಧೀ ರಕ್ತಮೇಹಶ್ಚ ಪ್ರದರೋ ವಾತಶೋಣಿತಮ್||೧೨|| ವೈವರ್ಣ್ಯಮಗ್ನಿಸಾದಶ್ಚ ಪಿಪಾಸಾ ಗುರುಗಾತ್ರತಾ| ಸನ್ತಾಪಶ್ಚಾತಿದೌರ್ಬಲ್ಯಮರುಚಿಃ ಶಿರಸಶ್ಚ ರುಕ್||೧೩|| ವಿದಾಹಶ್ಚಾನ್ನಪಾನಸ್ಯ ತಿಕ್ತಾಮ್ಲೋದ್ಗಿರಣಂ ಕ್ಲಮಃ| ಕ್ರೋಧಪ್ರಚುರತಾ ಬುದ್ಧೇಃ ಸಮ್ಮೋಹೋ ಲವಣಾಸ್ಯತಾ||೧೪|| ಸ್ವೇದಃ ಶರೀರದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯಂ ಮದಃ ಕಮ್ಪಃ ಸ್ವರಕ್ಷಯಃ| ತನ್ದ್ರಾನಿದ್ರಾತಿಯೋಗಶ್ಚ ತಮಸಶ್ಚಾತಿದರ್ಶನಮ್||೧೫|| ಕಣ್ಡ್ವರುಃಕೋಠಪಿಡಕಾಕುಷ್ಠಚರ್ಮದಲಾದಯಃ| ವಿಕಾರಾಃ ಸರ್ವ ಏವೈತೇ ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಶೋಣಿತಾಶ್ರಯಾಃ||೧೬|| ಶೀತೋಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಾದ್ಯೈರುಪಕ್ರಾನ್ತಾಶ್ಚ ಯೇ ಗದಾಃ| ಸಮ್ಯಕ್ ಸಾಧ್ಯಾ ನ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ರಕ್ತಜಾಂಸ್ತಾನ್ ವಿಭಾವಯೇತ್||೧೭||
ततः शोणितजा रोगाः प्रजायन्ते पृथग्विधाः| मुखपाकोऽक्षिरागश्च पूतिघ्राणास्यगन्धिता||११|| गुल्मोपकुशवीसर्परक्तपित्तप्रमीलकाः| विद्रधी रक्तमेहश्च प्रदरो वातशोणितम्||१२|| वैवर्ण्यमग्निसादश्च पिपासा गुरुगात्रता| सन्तापश्चातिदौर्बल्यमरुचिः शिरसश्च रुक्||१३|| विदाहश्चान्नपानस्य तिक्ताम्लोद्गिरणं क्लमः| क्रोधप्रचुरता बुद्धेः सम्मोहो लवणास्यता||१४|| स्वेदः शरीरदौर्गन्ध्यं मदः कम्पः स्वरक्षयः| तन्द्रानिद्रातियोगश्च तमसश्चातिदर्शनम्||१५|| कण्ड्वरुःकोठपिडकाकुष्ठचर्मदलादयः| विकाराः सर्व एवैते विज्ञेयाः शोणिताश्रयाः||१६|| शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैरुपक्रान्ताश्च ये गदाः| सम्यक् साध्या न सिध्यन्ति रक्तजांस्तान् विभावयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
ಉಪಕುಶಃ ಮುಖರೋಗವಿಶೇಷಃ; ಯದುಕ್ತಂ ಸುಶ್ರುತೇ- “ವೇಷ್ಟೇಷು ದಾಹಃ ಪಾಕಶ್ಚ ತೇಭ್ಯೋ ದನ್ತಾಶ್ಚಲನ್ತಿ ಚ| ಯಸ್ಮಿನ್ನುಪಕುಶೋ ನಾಮ ಪಿತ್ತರಕ್ತಕೃತೋ ಗದಃ” (ಸು. ನಿ. ೧೬) ಇತಿ| ಕುಷ್ಠ ಇತ್ಯುಕ್ತೇಽಪಿ ಚರ್ಮದಲಾಭಿಧಾನಂ ವಿಶೇಷಾರ್ಥಮ್| ಶೋಣಿತಾಶ್ರಯಾ ಇತಿ ಭಾಷಯಾ ಶೋಣಿತಸ್ಯ ವಾತಾದಿವತ್ ಸ್ವಾತನ್ತ್ರ್ಯೇಣ ರೋಗಕರ್ತೃತ್ವಂ ನಿರಾಕರೋತಿ| ಅನುಕ್ತಭೂರಿಶೋಣಿತರೋಗಗ್ರಹಣಾರ್ಥಮಾಹ- ಶೀತೋಷ್ಣೇತ್ಯಾದಿ| ಆದ್ಯಗ್ರಹಣಾತ್ತೀಕ್ಷ್ಣಮೃದ್ವಾದೀನಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ಸಮ್ಯಗಿತಿ ಪೂರ್ವೇಣ ಯೋಜನೀಯಮ್ | ತತ್ರ ಶೀತೋಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಾದ್ಯೈರಿತಿ ಶೋಣಿತವೃದ್ಧಿಮನಪೇಕ್ಷ್ಯ ವಾತಾದಿಜಯಾರ್ಥಮಾತ್ರಪ್ರಯುಕ್ತೈರಿತಿ ಮನ್ತವ್ಯಮ್| ಯೇನ ಶೋಣಿತವ್ಯಾಧೇರಪಿ ಶಾನ್ತಿರ್ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಕ್ರಿಯಾದಿಭಿಃ ಶೀತೋಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧಾದಿಕ್ರಿಯಾಪ್ರವಿಷ್ಟೈವ, ತತಶ್ಚ ಶೋಣಿತರೋಗಸ್ಯಾಪಿ ಶೀತಾದಿಕ್ರಿಯಾಭಿರೇವ ಶೋಣಿತಪ್ರತಿಕೂಲಾಭಿಃ ಪ್ರಶಮೋ ಭವತಿ; ಪ್ರವೃದ್ಧಶೋಣಿತಾಶ್ರಯಾಸ್ತು ವಾತಾದಯ ಆಶ್ರಯಪ್ರಭಾವಾನ್ನ ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾತ್ರೇಣ ಪ್ರಶಾಮ್ಯನ್ತಿ||೧೧-೧೭||
Adhikarana 6 (18) · Śloka 18
ಕುರ್ಯಾಚ್ಛೋಣಿತರೋಗೇಷು ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರೀಂ ಕ್ರಿಯಾಮ್| ವಿರೇಕಮುಪವಾಸಂ ಚ ಸ್ರಾವಣಂ ಶೋಣಿತಸ್ಯ ಚ||೧೮||
कुर्याच्छोणितरोगेषु रक्तपित्तहरीं क्रियाम्| विरेकमुपवासं च स्रावणं शोणितस्य च||१८||
🔊 Audio coming soon
ಶೋಣಿತರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಕುರ್ಯಾದಿತ್ಯಾದಿ| ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಕ್ರಿಯಾದಯೋ ಯಥಾಯೋಗ್ಯತಯಾ ಬೋದ್ಧವ್ಯಾಃ||೧೮||
Adhikarana 7 (19) · Śloka 19
ಬಲದೋಷಪ್ರಮಾಣಾದ್ವಾ ವಿಶುದ್ಧ್ಯಾ ರುಧಿರಸ್ಯ ವಾ| ರುಧಿರಂ ಸ್ರಾವಯೇಜ್ಜನ್ತೋರಾಶಯಂ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ವಾ||೧೯||
बलदोषप्रमाणाद्वा विशुद्ध्या रुधिरस्य वा| रुधिरं स्रावयेज्जन्तोराशयं प्रसमीक्ष्य वा||१९||
🔊 Audio coming soon
ಉಕ್ತಶೋಣಿತಸ್ರಾವಣಪ್ರಮಾಣಮಾಹ- ಬಲೇತ್ಯಾದಿ| ಬಲದೋಷಪ್ರಮಾಣಾದಿತಿ ಬಲಸ್ಯ ತಥಾ ದೋಷಸ್ಯ ಶೋಣಿತವ್ಯಾಧಿರೂಪಸ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ; ದೋಷಶಬ್ದೋ ಹ್ಯಯಂ ರೋಗೇ ವರ್ತತೇ| ವಿಶುದ್ಧ್ಯಾ ರುಧಿರಸ್ಯ ಚೇತಿ ಯಾವತಾ ಸ್ರಾವಣೇನ ಶೋಣಿತಂ ವಿಶುದ್ಧಂ ಭವತಿ| ಆಶಯಂ ಸ್ಥಾನಂ ದುಷ್ಟಶೋಣಿತಾಶ(ಶ್ರ)ಯಮಿತಿ ಯಾವತ್| ಯಥಾ- ಸ್ವಲ್ಪೇ ಕುಷ್ಠೇ ಸ್ತೋಕಮೇವ ವಿಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಮುಪಾದೇಯಂ, ಮಹತಿ ಕುಷ್ಠೇ ಬಹು ಸ್ರಾವಣೀಯಮ್| ಯದುಕ್ತಂ- “ಪ್ರಚ್ಛನಮಲ್ಪೇ ಕುಷ್ಠೇ ಮಹತಿ ಚ ಶಸ್ತಂ ಸಿರಾವ್ಯಧನಮ್” (ಚಿ. ೭) ಇತಿ| ಏಷು ಚ ಪಕ್ಷೇಷು ಯದ್ಯತ್ರಾನತ್ಯಯಂ ಭವತಿ ತತ್ತತ್ರ ಗ್ರಾಹ್ಯಮ್||೧೯||
Adhikarana 8 (20-21) · Śloka 21
ಅರುಣಾಭಂ ಭವೇದ್ವಾತಾದ್ವಿಶದಂ ಫೇನಿಲಂ ತನು| ಪಿತ್ತಾತ್ ಪೀತಾಸಿತಂ ರಕ್ತಂ ಸ್ತ್ಯಾಯತ್ಯೌಷ್ಣ್ಯಾಚ್ಚಿರೇಣ ಚ||೨೦|| ಈಷತ್ಪಾಣ್ಡು ಕಫಾದ್ದುಷ್ಟಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ತನ್ತುಮದ್ಘನಮ್| ಸಂಸೃಷ್ಟಲಿಙ್ಗಂ ಸಂಸರ್ಗಾತ್ತ್ರಿಲಿಙ್ಗಂ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಮ್||೨೧||
अरुणाभं भवेद्वाताद्विशदं फेनिलं तनु| पित्तात् पीतासितं रक्तं स्त्यायत्यौष्ण्याच्चिरेण च||२०|| ईषत्पाण्डु कफाद्दुष्टं पिच्छिलं तन्तुमद्घनम्| संसृष्टलिङ्गं संसर्गात्त्रिलिङ्गं सान्निपातिकम्||२१||
🔊 Audio coming soon
ದುಷ್ಟರಕ್ತಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ಅರುಣಾಭಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸ್ತ್ಯಾಯತಿ ಘನಂ ಭವತಿ||೨೦-೨೧||
Adhikarana 9 (22) · Śloka 22
ತಪನೀಯೇನ್ದ್ರಗೋಪಾಭಂ ಪದ್ಮಾಲಕ್ತಕಸನ್ನಿಭಮ್| ಗುಞ್ಜಾಫಲಸವರ್ಣಂ ಚ ವಿಶುದ್ಧಂ ವಿದ್ಧಿ ಶೋಣಿತಮ್||೨೨||
तपनीयेन्द्रगोपाभं पद्मालक्तकसन्निभम्| गुञ्जाफलसवर्णं च विशुद्धं विद्धि शोणितम्||२२||
🔊 Audio coming soon
ತಪನೀಯಂ ಲೋಹಿತಸುವರ್ಣಮ್, ಇನ್ದ್ರಗೋಪಃ ಸ್ವನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಃ ಕೀಟವಿಶೇಷಃ| ವಿಶುದ್ಧರಕ್ತಲಿಙ್ಗೇ ನಾನಾವರ್ಣತಾ ವಾತಾದಿಪ್ರಕೃತಿತ್ವಾನ್ಮನುಷ್ಯಾಣಾಮ್||೨೨|
Adhikarana 10 (23) · Śloka 23
ನಾತ್ಯುಷ್ಣಶೀತಂ ಲಘು ದೀಪನೀಯಂ ರಕ್ತೇಽಪನೀತೇ ಹಿತಮನ್ನಪಾನಮ್| ತದಾ ಶರೀರಂ ಹ್ಯನವಸ್ಥಿತಾಸೃಗಗ್ನಿರ್ವಿಶೇಷೇಣ ಚ ರಕ್ಷಿತವ್ಯಃ||೨೩||
नात्युष्णशीतं लघु दीपनीयं रक्तेऽपनीते हितमन्नपानम्| तदा शरीरं ह्यनवस्थितासृगग्निर्विशेषेण च रक्षितव्यः||२३||
🔊 Audio coming soon
ನಾತ್ಯುಷ್ಣಾದಿಭೋಜನೇ ಹೇತುಮಾಹ- ತದೇತ್ಯಾದಿ| ಅತಿಶೀತಮಗ್ನಿಮಾನ್ದ್ಯಂ ಕರೋತಿ, ಅತ್ಯುಷ್ಣಂ ಚ ಪ್ರಚಲಸ್ಯಾಸೃಜೋ ನಿತರಾಂ ಪ್ರಚಲತಾಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಮಾನ್ನಾತ್ಯುಷ್ಣಶೀತಮ್| ಲಘು ದೀಪನೀಯಂ ಚಾಗ್ನಿದೀಪ್ತ್ಯರ್ಥಮೇವ||೨೩||
Adhikarana 11 (24) · Śloka 24
ಪ್ರಸನ್ನವರ್ಣೇನ್ದ್ರಿಯಮಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನಿಚ್ಛನ್ತಮವ್ಯಾಹತಪಕ್ತೃವೇಗಮ್| ಸುಖಾನ್ವಿತಂ ತು(ಪು)ಷ್ಟಿಬಲೋಪಪನ್ನಂ ವಿಶುದ್ಧರಕ್ತಂ ಪುರುಷಂ ವದನ್ತಿ||೨೪||
प्रसन्नवर्णेन्द्रियमिन्द्रियार्थानिच्छन्तमव्याहतपक्तृवेगम्| सुखान्वितं तु(पु)ष्टिबलोपपन्नं विशुद्धरक्तं पुरुषं वदन्ति||२४||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ಶೋಣಿತಾದರ್ಶನೇನಾಪಿ ವಿಶುದ್ಧರಕ್ತಜ್ಞಾನಾರ್ಥಂ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ಪ್ರಸನ್ನೇತ್ಯಾದಿ| ಅವ್ಯಾಹತಾ ಪಕ್ತಿಶ್ಚ ವೇಗಶ್ಚ ಪುರೀಷಾದೀನಾಂ ಯಸ್ಯ ಸ ತಥಾ||೨೪||
Adhikarana 12 (25-29) · Śloka 29
ಯದಾ ತು ರಕ್ತವಾಹೀನಿ ರಸಸಞ್ಜ್ಞಾವಹಾನಿ ಚ| ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ಸಮಸ್ತಾ ವಾ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಕುಪಿತಾ ಮಲಾಃ||೨೫|| ಮಲಿನಾಹಾರಶೀಲಸ್ಯ ರಜೋಮೋಹಾವೃತಾತ್ಮನಃ| ಪ್ರತಿಹತ್ಯಾವತಿಷ್ಠನ್ತೇ ಜಾಯನ್ತೇ ವ್ಯಾಧಯಸ್ತದಾ||೨೬|| ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಸನ್ನ್ಯಾಸಾಸ್ತೇಷಾಂ ವಿದ್ಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ| ಯಥೋತ್ತರಂ ಬಲಾಧಿಕ್ಯಂ ಹೇತುಲಿಙ್ಗೋಪಶಾನ್ತಿಷು||೨೭|| ದುರ್ಬಲಂ ಚೇತಸಃ ಸ್ಥಾನಂ ಯದಾ ವಾಯುಃ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ| ಮನೋ ವಿಕ್ಷೋಭಯಞ್ಜನ್ತೋಃ ಸಞ್ಜ್ಞಾಂ ಸಮ್ಮೋಹಯೇತ್ತದಾ||೨೮|| ಪಿತ್ತಮೇವಂ ಕಫಶ್ಚೈವಂ ಮನೋ ವಿಕ್ಷೋಭಯನ್ನೃಣಾಮ್| ಸಞ್ಜ್ಞಾಂ ನಯತ್ಯಾಕುಲತಾಂ ವಿಶೇಷಶ್ಚಾತ್ರ ವಕ್ಷ್ಯತೇ||೨೯||
यदा तु रक्तवाहीनि रससञ्ज्ञावहानि च| पृथक् पृथक् समस्ता वा स्रोतांसि कुपिता मलाः||२५|| मलिनाहारशीलस्य रजोमोहावृतात्मनः| प्रतिहत्यावतिष्ठन्ते जायन्ते व्याधयस्तदा||२६|| मदमूर्च्छायसन्न्यासास्तेषां विद्याद्विचक्षणः| यथोत्तरं बलाधिक्यं हेतुलिङ्गोपशान्तिषु||२७|| दुर्बलं चेतसः स्थानं यदा वायुः प्रपद्यते| मनो विक्षोभयञ्जन्तोः सञ्ज्ञां सम्मोहयेत्तदा||२८|| पित्तमेवं कफश्चैवं मनो विक्षोभयन्नृणाम्| सञ्ज्ञां नयत्याकुलतां विशेषश्चात्र वक्ष्यते||२९||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ರಕ್ತವಾಹಿಧಮನೀದುಷ್ಟ್ಯಾ ಯೇ ವ್ಯಾಧಯೋ ಭವನ್ತಿ ತಾನಾಹ- ಯದಾ ತ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಸಞ್ಜ್ಞಾವಹಾನೀತಿ ಸಞ್ಜ್ಞಾಹೇತುಮನೋವಹಾನಿ, ಮನಸಸ್ತು ಕೇವಲಮೇವ ಶರೀರಮಯನೀಭೂತಂ; ಯದುಕ್ತಂ- “ಸತ್ತ್ವಾದೀನಾಂ ಪುನಃ ಕೇವಲಂ ಶರೀರಮಯನೀಭೂತಮ್” (ವಿ. ೫) ಇತ್ಯಾದಿ; ಕಿಂವಾ ರಸಸಞ್ಜ್ಞಂ ಧಾತುಮಾವಹನ್ತೀತಿ ರಸಸಞ್ಜ್ಞವಹಾನಿ | ರಸವಹಧಮನೀನಾಂ ತು ಹೃದಯಂ ಸ್ಥಾನಂ, ತದುಪಘಾತಾಚ್ಚ ಮೋಹ ಉಪಪನ್ನ ಏವ| ಮಲಾ ಇತಿ ದುಷ್ಟದೋಷಸಞ್ಜ್ಞಾಃ; ಯದುಕ್ತಂ- “ಮಲಿನೀಕರಣಾನ್ಮಲಾಃ” ಇತಿ| ಯಥೋತ್ತರಂ ಲಿಙ್ಗಾಧಿಕ್ಯಂ ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಸನ್ನ್ಯಾಸೇಷು ಮೋಹರೂಪಂ ಜ್ಞೇಯಂ; ಮದೇಽಪಿ ಹಿ ಸ್ತೋಕೋ ಮೋಹೋಽಸ್ತಿ, ಉತ್ತರಯೋಸ್ತು ವ್ಯಕ್ತ ಏವ ಮೋಹಃ||೨೫-೨೯||
Adhikarana 13 (30-32) · Śloka 33
ಸಕ್ತಾನಲ್ಪದ್ರುತಾಭಾಷಂ ಚಲಸ್ಖಲಿತಚೇಷ್ಟಿತಮ್ | ವಿದ್ಯಾದ್ವಾತಮದಾವಿಷ್ಟಂ ರೂಕ್ಷಶ್ಯಾವಾರುಣಾಕೃತಿಮ್||೩೦|| ಸಕ್ರೋಧಪರುಷಾಭಾಷಂ ಸಮ್ಪ್ರಹಾರಕಲಿಪ್ರಿಯಮ್| ವಿದ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತಮದಾವಿಷ್ಟಂ ರಕ್ತಪೀತಾಸಿತಾಕೃತಿಮ್||೩೧|| ಸ್ವಲ್ಪಾಸಮ್ಬದ್ಧವಚನಂ ತನ್ದ್ರಾಲಸ್ಯಸಮನ್ವಿತಮ್| ವಿದ್ಯಾತ್ ಕಫಮದಾವಿಷ್ಟಂ ಪಾಣ್ಡುಂ ಪ್ರಧ್ಯಾನತತ್ಪರಮ್||೩೨|| ಸರ್ವಾಣ್ಯೇತಾನಿ ರೂಪಾಣಿ ಸನ್ನಿಪಾತಕೃತೇ ಮದೇ|೩೩|
सक्तानल्पद्रुताभाषं चलस्खलितचेष्टितम् | विद्याद्वातमदाविष्टं रूक्षश्यावारुणाकृतिम्||३०|| सक्रोधपरुषाभाषं सम्प्रहारकलिप्रियम्| विद्यात् पित्तमदाविष्टं रक्तपीतासिताकृतिम्||३१|| स्वल्पासम्बद्धवचनं तन्द्रालस्यसमन्वितम्| विद्यात् कफमदाविष्टं पाण्डुं प्रध्यानतत्परम्||३२|| सर्वाण्येतानि रूपाणि सन्निपातकृते मदे|३३|
🔊 Audio coming soon
ಪರುಷಂ ಬ್ರೂತ ಇತಿ ಪರುಷಾಭಾಷಃ||೩೦-೩೨||-
Adhikarana 14 (33) · Śloka 33
ಜಾಯತೇ ಶಾಮ್ಯತಿ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಮದೋ ಮದ್ಯಮದಾಕೃತಿಃ||೩೩||
जायते शाम्यति क्षिप्रं मदो मद्यमदाकृतिः||३३||
🔊 Audio coming soon
ಮದಸ್ವರೂಪಮಾಹ- ಜಾಯತ ಇತ್ಯಾದಿ||೩೩||
Adhikarana 15 (34) · Śloka 34
ಯಶ್ಚ ಮದ್ಯಕೃತಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ವಿಷಜೋ ರೌಧಿರಶ್ಚ ಯಃ| ಸರ್ವ ಏತೇ ಮದಾ ನರ್ತೇ ವಾತಪಿತ್ತಕಫತ್ರಯಾತ್||೩೪||
यश्च मद्यकृतः प्रोक्तो विषजो रौधिरश्च यः| सर्व एते मदा नर्ते वातपित्तकफत्रयात्||३४||
🔊 Audio coming soon
ಮದಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಮದ್ಯವಿಷಜಯೋರಪಿ ಮದಯೋಶ್ಚಾತುರ್ವಿಧ್ಯಮಾಹ- ಯಶ್ಚೇತ್ಯಾದಿ| ವಾತಪಿತ್ತಕಫತ್ರಯಾದಿತಿ ವಾತಾತ್ ಪಿತ್ತಾತ್ ಕಫಾದ್ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಚ್ಚ; ಏತೇನ ತೇಷಾಮಪ್ಯೇತದೇವ ಲಕ್ಷಣಂ ವಾತಾದಿಕೃತಂ ಭವತೀತಿ ಭಾವಃ||೩೪||
Adhikarana 16 (35-41) · Śloka 41
ನೀಲಂ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಕೃಷ್ಣಮಾಕಾಶಮಥವಾಽರುಣಮ್| ಪಶ್ಯಂಸ್ತಮಃ ಪ್ರವಿಶತಿ ಶೀಘ್ರಂ ಚ ಪ್ರತಿಬುಧ್ಯತೇ ||೩೫|| ವೇಪಥುಶ್ಚಾಙ್ಗಮರ್ದಶ್ಚ ಪ್ರಪೀಡಾ ಹೃದಯಸ್ಯ ಚ| ಕಾರ್ಶ್ಯಂ ಶ್ಯಾವಾರುಣಾ ಚ್ಛಾಯಾಮೂರ್ಚ್ಛಾಯೇ ವಾತಸಮ್ಭವೇ||೩೬|| ರಕ್ತಂ ಹರಿತವರ್ಣಂ ವಾ ವಿಯತ್ ಪೀತಮಥಾಪಿ ವಾ| ಪಶ್ಯಂಸ್ತಮಃ ಪ್ರವಿಶತಿ ಸಸ್ವೇದಃ ಪ್ರತಿಬುಧ್ಯತೇ||೩೭|| ಸಪಿಪಾಸಃ ಸಸನ್ತಾಪೋ ರಕ್ತಪೀತಾಕುಲೇಕ್ಷಣಃ| ಸಮ್ಭಿನ್ನವರ್ಚಾಃ ಪೀತಾಭೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯೇ ಪಿತ್ತಸಮ್ಭವೇ||೩೮|| ಮೇಘಸಙ್ಕಾಶಮಾಕಾಶಮಾವೃತಂ ವಾ ತಮೋಘನೈಃ| ಪಶ್ಯಂಸ್ತಮಃ ಪ್ರವಿಶತಿ ಚಿರಾಚ್ಚ ಪ್ರತಿಬುಧ್ಯತೇ||೩೯|| ಗುರುಭಿಃ ಪ್ರಾವೃತೈರಙ್ಗೈರ್ಯಥೈವಾರ್ದ್ರೇಣ ಚರ್ಮಣಾ| ಸಪ್ರಸೇಕಃ ಸಹೃಲ್ಲಾಸೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯೇ ಕಫಸಮ್ಭವೇ||೪೦|| ಸರ್ವಾಕೃತಿಃ ಸನ್ನಿಪಾತಾದಪಸ್ಮಾರ ಇವಾಗತಃ| ಸ ಜನ್ತುಂ ಪಾತಯತ್ಯಾಶು ವಿನಾ ಬೀಭತ್ಸಚೇಷ್ಟಿತೈಃ||೪೧||
नीलं वा यदि वा कृष्णमाकाशमथवाऽरुणम्| पश्यंस्तमः प्रविशति शीघ्रं च प्रतिबुध्यते ||३५|| वेपथुश्चाङ्गमर्दश्च प्रपीडा हृदयस्य च| कार्श्यं श्यावारुणा च्छायामूर्च्छाये वातसम्भवे||३६|| रक्तं हरितवर्णं वा वियत् पीतमथापि वा| पश्यंस्तमः प्रविशति सस्वेदः प्रतिबुध्यते||३७|| सपिपासः ससन्तापो रक्तपीताकुलेक्षणः| सम्भिन्नवर्चाः पीताभो मूर्च्छाये पित्तसम्भवे||३८|| मेघसङ्काशमाकाशमावृतं वा तमोघनैः| पश्यंस्तमः प्रविशति चिराच्च प्रतिबुध्यते||३९|| गुरुभिः प्रावृतैरङ्गैर्यथैवार्द्रेण चर्मणा| सप्रसेकः सहृल्लासो मूर्च्छाये कफसम्भवे||४०|| सर्वाकृतिः सन्निपातादपस्मार इवागतः| स जन्तुं पातयत्याशु विना बीभत्सचेष्टितैः||४१||
🔊 Audio coming soon
ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ನೀಲಂ ವೇತ್ಯಾದಿ| ತತ್ರ ವಾತಮೂರ್ಚ್ಛಾಯೇ ಶ್ಯಾವಾರುಣಾ ಛಾಯಾ ರಿಷ್ಟರೂಪತ್ವಾನ್ಮರಣಾಯ ಸ್ಯಾದ್ ವಾಯವ್ಯತ್ವಾದಿತಿ ಚೋದ್ಯಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ; ಉಕ್ತಂ ಹಿ- “ವಾಯವ್ಯಾ ಸಾ ವಿನಾಶಾಯ ಕ್ಲೇಶಾಯ ಮಹತೇಽಪಿ ವಾ” (ಇಂ. ೭) ಇತಿ| ತನ್ನ, ಅನಿಮಿತ್ತಾ ಹಿ ಛಾಯಾ ರಿಷ್ಟಂ ನ ತು ದೃಶ್ಯಮಾನನಿಮಿತ್ತಾ, ಇಹ ಚ ವಾತಸಮ್ಬನ್ಧೋ ದೃಶ್ಯತ ಏವ ನಿಮಿತ್ತಂ; ಕಿಂವಾ “ಕ್ಲೇಶಾಯ ಮಹತೇಽಪಿ ವಾ” ಇತಿ ವಚನಾದೇವ ವಾಯವ್ಯಚ್ಛಾಯಾಯಾ ಮಾರಕತ್ವಂ ವ್ಯಭಿಚರಿತಮ್| ತಮೋಭಿರ್ಘನೈಶ್ಚೇತಿ ತಮೋಘನೈಃ; ಕಿಂವಾ ತಮೋಭಿರೇವ ಘನೈಃ| ವಿನಾ ಬೀಭತ್ಸಚೇಷ್ಟಿತೈರಿತಿ ದನ್ತಖಾದನಾಙ್ಗವಿಕ್ಷೇಪಣಾದಿಕಂ ವಿನಾ||೩೫-೪೧||
Adhikarana 17 (42-53) · Śloka 53
ದೋಷೇಷು ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಾಃ ಕೃತವೇಗೇಷು ದೇಹಿನಾಮ್| ಸ್ವಯಮೇವೋಪಶಾಮ್ಯನ್ತಿ ಸನ್ನ್ಯಾಸೋ ನೌಷಧೈರ್ವಿನಾ||೪೨|| ವಾಗ್ದೇಹಮನಸಾಂ ಚೇಷ್ಟಾಮಾಕ್ಷಿಪ್ಯಾತಿಬಲಾ ಮಲಾಃ| ಸನ್ನ್ಯಸ್ಯನ್ತ್ಯಬಲಂ ಜನ್ತುಂ ಪ್ರಾಣಾಯತನಸಂಶ್ರಿತಾಃ||೪೩|| ಸ ನಾ ಸನ್ನ್ಯಾಸಸನ್ನ್ಯಸ್ತಃ ಕಾಷ್ಠೀಭೂತೋ ಮೃತೋಪಮಃ| ಪ್ರಾಣೈರ್ವಿಯುಜ್ಯತೇ ಶೀಘ್ರಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಸದ್ಯಃಫಲಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ||೪೪|| ದುರ್ಗೇಽಮ್ಭಸಿ ಯಥಾ ಮಜ್ಜದ್ಭಾಜನಂ ತ್ವರಯಾ ಬುಧಃ| ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್ತಲಮಪ್ರಾಪ್ತಂ ತಥಾ ಸನ್ನ್ಯಾಸಪೀಡಿತಮ್||೪೫|| ಅಞ್ಜನಾನ್ಯವಪೀಡಾಶ್ಚ ಧೂಮಾಃ ಪ್ರಧಮನಾನಿ ಚ| ಸೂಚೀಭಿಸ್ತೋದನಂ ಶಸ್ತಂ ದಾಹಃ ಪೀಡಾ ನಖಾನ್ತರೇ||೪೬|| ಲುಞ್ಚನಂ ಕೇಶಲೋಮ್ನಾಂ ಚ ದನ್ತೈರ್ದಶನಮೇವ ಚ| ಆತ್ಮಗುಪ್ತಾವಘರ್ಷಶ್ಚ ಹಿತಂ ತಸ್ಯಾವಬೋಧನೇ||೪೭|| ಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ಮದ್ಯಾನಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ| ಪ್ರಭೂತಕಟುಯುಕ್ತಾನಿ ತಸ್ಯಾಸ್ಯೇ ಗಾಲಯೇನ್ಮುಹುಃ||೪೮|| ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಂ ತದ್ವನ್ಮಹೌಷಧಸಮಾಯುತಮ್| ತದ್ವತ್ಸೌವರ್ಚಲಂ ದದ್ಯಾದ್ಯುಕ್ತಂ ಮದ್ಯಾಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕೈಃ||೪೯|| ಹಿಙ್ಗೂಷಣಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಯಾವತ್ ಸಞ್ಜ್ಞಾಪ್ರಬೋಧನಮ್| ಪ್ರಬುದ್ಧಸಞ್ಜ್ಞಮನ್ನೈಶ್ಚ ಲಘುಭಿಸ್ತಮುಪಾಚರೇತ್||೫೦|| ವಿಸ್ಮಾಪನೈಃ ಸ್ಮಾರಣೈಶ್ಚ ಪ್ರಿಯಶ್ರುತಿಭಿರೇವ ಚ| ಪಟುಭಿರ್ಗೀತವಾದಿತ್ರಶಬ್ದೈಶ್ಚಿತ್ರೈಶ್ಚ ದರ್ಶನೈಃ||೫೧|| ಸ್ರಂಸನೋಲ್ಲೇಖನೈರ್ಧೂಮೈರಞ್ಜನೈಃ ಕವಲಗ್ರಹೈಃ| ಶೋಣಿತಸ್ಯಾವಸೇಕೈಶ್ಚ ವ್ಯಾಯಾಮೋದ್ಘರ್ಷಣೈಸ್ತಥಾ||೫೨|| ಪ್ರಬುದ್ಧಸಞ್ಜ್ಞಂ ಮತಿಮಾನನುಬನ್ಧಮುಪಕ್ರಮೇತ್| ತಸ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಿತವ್ಯಂ ಹಿ ಮನಃ ಪ್ರಲಯಹೇತುತಃ||೫೩||
दोषेषु मदमूर्च्छायाः कृतवेगेषु देहिनाम्| स्वयमेवोपशाम्यन्ति सन्न्यासो नौषधैर्विना||४२|| वाग्देहमनसां चेष्टामाक्षिप्यातिबला मलाः| सन्न्यस्यन्त्यबलं जन्तुं प्राणायतनसंश्रिताः||४३|| स ना सन्न्याससन्न्यस्तः काष्ठीभूतो मृतोपमः| प्राणैर्वियुज्यते शीघ्रं मुक्त्वा सद्यःफलाः क्रियाः||४४|| दुर्गेऽम्भसि यथा मज्जद्भाजनं त्वरया बुधः| गृह्णीयात्तलमप्राप्तं तथा सन्न्यासपीडितम्||४५|| अञ्जनान्यवपीडाश्च धूमाः प्रधमनानि च| सूचीभिस्तोदनं शस्तं दाहः पीडा नखान्तरे||४६|| लुञ्चनं केशलोम्नां च दन्तैर्दशनमेव च| आत्मगुप्तावघर्षश्च हितं तस्यावबोधने||४७|| सम्मूर्च्छितानि तीक्ष्णानि मद्यानि विविधानि च| प्रभूतकटुयुक्तानि तस्यास्ये गालयेन्मुहुः||४८|| मातुलुङ्गरसं तद्वन्महौषधसमायुतम्| तद्वत्सौवर्चलं दद्याद्युक्तं मद्याम्लकाञ्जिकैः||४९|| हिङ्गूषणसमायुक्तं यावत् सञ्ज्ञाप्रबोधनम्| प्रबुद्धसञ्ज्ञमन्नैश्च लघुभिस्तमुपाचरेत्||५०|| विस्मापनैः स्मारणैश्च प्रियश्रुतिभिरेव च| पटुभिर्गीतवादित्रशब्दैश्चित्रैश्च दर्शनैः||५१|| स्रंसनोल्लेखनैर्धूमैरञ्जनैः कवलग्रहैः| शोणितस्यावसेकैश्च व्यायामोद्घर्षणैस्तथा||५२|| प्रबुद्धसञ्ज्ञं मतिमाननुबन्धमुपक्रमेत्| तस्य संरक्षितव्यं हि मनः प्रलयहेतुतः||५३||
🔊 Audio coming soon
ಸನ್ನ್ಯಾಸಸ್ಯ ಮೂರ್ಚ್ಛಾದಿಭ್ಯೋ ಭೇದಕಂ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ದೋಷೇಷ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಕೃತವೇಗೇಷ್ವಿತಿ ವೇಗಂ ಕೃತ್ವಾ ಕ್ಷೀಣಬಲೇಷು, ವೇಗೋ ಹಿ ದೋಷಾಣಾಂ ಬಲಕ್ಷಯಕಾರಣಂ ಭವತಿ; ಯದುಕ್ತಂ ವಿಷಮಜ್ವರೇ- “ಕೃತ್ವಾ ವೇಗಂ ಗತಬಲಾ” (ಚಿ. ೩) ಇತ್ಯಾದಿ| ಸನ್ನ್ಯಸ್ಯನ್ತಿ ಅಚೇಷ್ಟಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ | ಪ್ರಾಣಾಯತನಮಿತಿ ಹೃದಯಮ್| ಮುಕ್ತ್ವೇತಿ ಅಪ್ರಾಪ್ಯ| ಸದ್ಯಃಫಲಾ ಇತಿ ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಬೋಧನಕಾರಿಕಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾಞ್ಜನಾದಿಕಾಃ| ಸೂಚೀಭಿರಿತಿ ಚ ತೋದನೇನ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾನೀತಿ ಮಿಲಿತಾನಿ| ಗಾಲಯೇದಿತಿ ಯತ್ನೇನ ಮುಖೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್| ಸೌವರ್ಚಲಸ್ಥಾನೇ ಕೇಚಿತ್ ಸೌವೀರಕಮಾಹುಃ| ಅನುಬನ್ಧಂ ಸತತಮ್| ಪ್ರಲಯಹೇತುತ ಇತಿ ಮೋಹಹೇತುತಃ||೪೨-೫೩||
Adhikarana 18 (54-58) · Śloka 58
ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೋಪಪನ್ನಾನಾಂ ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥಾಬಲಮ್| ಪಞ್ಚ ಕರ್ಮಾಣಿ ಕುರ್ವೀತ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯೇಷು ಮದೇಷು ಚ||೫೪|| ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತ್ಯೌಷಧಸ್ಯ ತಥಾ ತಿಕ್ತಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಃ| ಪ್ರಯೋಗಃ ಶಸ್ಯತೇ ತದ್ವನ್ಮಹತಃ ಷಟ್ಪಲಸ್ಯ ವಾ||೫೫|| ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಪ್ರಯೋಗೋ ವಾ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಃ| ಶಿಲಾಜತುಪ್ರಯೋಗೋ ವಾ ಪ್ರಯೋಗಃ ಪಯಸೋಽಪಿ ವಾ||೫೬|| ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ಪ್ರಯೋಗೋ ವಾ ಪಯಸಾ ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ವಾ| ರಸಾಯನಾನಾಂ ಕೌಮ್ಭಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷೋ ವಾ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೫೭|| ರಕ್ತಾವಸೇಕಾಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ಸತಾಂ ಸತ್ತ್ವವತಾಮಪಿ| ಸೇವನಾನ್ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಾಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯನ್ತಿ ಶರೀರಿಣಾಮ್||೫೮||
स्नेहस्वेदोपपन्नानां यथादोषं यथाबलम्| पञ्च कर्माणि कुर्वीत मूर्च्छायेषु मदेषु च||५४|| अष्टाविंशत्यौषधस्य तथा तिक्तस्य सर्पिषः| प्रयोगः शस्यते तद्वन्महतः षट्पलस्य वा||५५|| त्रिफलायाः प्रयोगो वा सघृतक्षौद्रशर्करः| शिलाजतुप्रयोगो वा प्रयोगः पयसोऽपि वा||५६|| पिप्पलीनां प्रयोगो वा पयसा चित्रकस्य वा| रसायनानां कौम्भस्य सर्पिषो वा प्रशस्यते||५७|| रक्तावसेकाच्छास्त्राणां सतां सत्त्ववतामपि| सेवनान्मदमूर्च्छायाः प्रशाम्यन्ति शरीरिणाम्||५८||
🔊 Audio coming soon
ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತ್ಯೌಷಧಸ್ಯೇತಿ ಪಾನೀಯಕಲ್ಯಾಣಸ್ಯ| ತಿಕ್ತಸ್ಯ ಮಹತಸ್ತಥಾ ತಿಕ್ತಸ್ಯ ಷಟ್ಪಲಸ್ಯ ತಥಾ ಮಹತಸ್ತಿಕ್ತಸ್ಯೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ; ಏತೇ ಚ ತಿಕ್ತಷಟ್ಪಲಮಹಾತಿಕ್ತಕಘೃತೇ ಕುಷ್ಠಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ ವಕ್ತವ್ಯೇ| ಕೌಮ್ಭಂ ಸರ್ಪಿರ್ದಶಾಬ್ದಿಕಮ್||೫೪-೫೮||
Adhikarana 19 (59-60) · Śloka 60
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ವಿಶುದ್ಧಂ ಚಾವಿಶುದ್ಧಂ ಚ ಶೋಣಿತಂ ತಸ್ಯ ಹೇತವಃ| ರಕ್ತಪ್ರದೋಷಜಾ ರೋಗಾಸ್ತೇಷು ರೋಗೇಷು ಚೌಷಧಮ್||೫೯|| ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಸನ್ನ್ಯಾಸಹೇತುಲಕ್ಷಣಭೇಷಜಮ್| ವಿಧಿಶೋಣಿತಕೇಽಧ್ಯಾಯೇ ಸರ್ವಮೇತತ್ ಪ್ರಕಾಶಿತಮ್||೬೦||
तत्र श्लोकौ- विशुद्धं चाविशुद्धं च शोणितं तस्य हेतवः| रक्तप्रदोषजा रोगास्तेषु रोगेषु चौषधम्||५९|| मदमूर्च्छायसन्न्यासहेतुलक्षणभेषजम्| विधिशोणितकेऽध्याये सर्वमेतत् प्रकाशितम्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 6
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಶ್ಲೋಕಸ್ಥಾನೇ ವಿಧಿಶೋಣಿತೀಯೋ ನಾಮ ಚತುರ್ವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೪|| ಸಮಾಪ್ತೋ ಯೋಜನಾಚತುಷ್ಕಃ||೬||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने विधिशोणितीयो नाम चतुर्विंशोऽध्यायः||२४|| समाप्तो योजनाचतुष्कः||६||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಯೋಜನಾಚತುಷ್ಕೇ ವಿಧಿಶೋಣಿತೀಯೋ ನಾಮ ಚತುರ್ವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೪||