Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ விதிஶோணிதீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथातो विधिशोणितीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி வாதாதிவத்பஹுவிகாரகர்தத்வேந ஶோணிதஸ்ய ஶோணிதவிகாராணாஂ பூர்வோக்தாநேவோபக்ரமாந் லங்கநபஂஹணாதீந் விஶேஷேண தர்ஶயிதுஂ விதிஶோணிதீயோऽபிதீயதே| இயமப்யர்தபரா ஸஞ்ஜ்ஞா ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
விதிநா ஶோணிதஂ ஜாதஂ ஶுத்தஂ பவதி தேஹிநாம்| தேஶகாலௌகஸாத்ம்யாநாஂ விதிர்யஃ ஸம்ப்ரகாஶிதஃ||௩||
विधिना शोणितं जातं शुद्धं भवति देहिनाम्| देशकालौकसात्म्यानां विधिर्यः सम्प्रकाशितः||३||
🔊 Audio coming soon
விதிநேதி ஸம்யகாஹாராசாரவிதிநா| ஶுத்தஂ பவதீத்யத்ர பவதி வித்யத இத்யர்தஃ, உத்பாதஸ்ய ஜாதஶப்தேநைவோக்தத்வாத்| கேந விதிநேத்யாஹ- தேஶேத்யாதி| ஸாத்ம்யஶப்தஸ்ய தேஶாதிபிஃ ப்ரத்யேகமந்வயஃ| ஓகஸாத்ம்யம் அப்யாஸஸாத்ம்யம்| ஸம்ப்ரகாஶித இதி தஸ்யாஶிதீயே (ஸூ.அ.௬), ஸம்ப்ரகாஶித இத்யத்ர ‘தேந’ இதி ஶேஷஃ; அதோ யஃ ஸம்ப்ரகாஶிதோ விதிஸ்தேந விதிநேதி ஸம்பந்தஃ| அந்யே வ்யாக்யாநயந்தி- ஶோணிதஂ ஜாதஂ தாவத்பவதி, தச்ச காரணாந்தரதுஷ்டஂ ஸத்விதிநா யதோக்தேந புநஃ ஶுத்தஂ பவதீதி யோஜநீயம்||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
தத்விஶுத்தஂ ஹி ருதிரஂ பலவர்ணஸுகாயுஷா| யுநக்தி ப்ராணிநஂ ப்ராணஃ ஶோணிதஂ ஹ்யநுவர்ததே||௪||
तद्विशुद्धं हि रुधिरं बलवर्णसुखायुषा| युनक्ति प्राणिनं प्राणः शोणितं ह्यनुवर्तते||४||
🔊 Audio coming soon
விஶுத்தஂ ஶோணிதஂ கிஂ கரோதீத்யாஹ- தத்விஶுத்தமித்யாதி| தேந விதிநா விஶுத்தஂ தத்விஶுத்தஂ; கிஂவா ததிதி ஶோணிதம்| ப்ராணஃ ஶோணிதஂ ஹ்யநுவர்தத இதி ஶோணிதாந்வயவ்யதிரேகமநுவிதீயதே| யதுக்தஂ- “தஶைவாயதநாந்யாஹுஃ ப்ராணா யேஷு ப்ரதிஷ்டிதாஃ| ஶங்கௌ மர்மத்ரயஂ கண்டோ ரக்தஂ ஶுக்ரௌஜஸீ குதம்”- (ஸூ.அ.௨௯) இதி||௪||
Adhikarana 4 (5-10) · Śloka 10
ப்ரதுஷ்டபஹுதீக்ஷ்ணோஷ்ணைர்மத்யைரந்யைஶ்ச தத்விதைஃ| ததாऽதிலவணக்ஷாரைரம்லைஃ கடுபிரேவ ச||௫|| குலத்தமாஷநிஷ்பாவதிலதைலநிஷேவணைஃ| பிண்டாலுமூலகாதீநாஂ ஹரிதாநாஂ ச ஸர்வஶஃ||௬|| ஜலஜாநூபபைலாநாஂ ப்ரஸஹாநாஂ ச ஸேவநாத்| தத்யம்லமஸ்துஸுக்தாநாஂ ஸுராஸௌவீரகஸ்ய ச||௭|| விருத்தாநாமுபக்லிந்நபூதீநாஂ பக்ஷணேந ச| புக்த்வா திவா ப்ரஸ்வபதாஂ த்ரவஸ்நிக்தகுரூணி ச||௮|| அத்யாதாநஂ ததா க்ரோதஂ பஜதாஂ சாதபாநலௌ| சர்திவேகப்ரதீகாதாத் காலே சாநவஸேசநாத்||௯|| ஶ்ரமாபிகாதஸந்தாபைரஜீர்ணாத்யஶநைஸ்ததா| ஶரத்காலஸ்வபாவாச்ச ஶோணிதஂ ஸம்ப்ரதுஷ்யதி||௧௦||
प्रदुष्टबहुतीक्ष्णोष्णैर्मद्यैरन्यैश्च तद्विधैः| तथाऽतिलवणक्षारैरम्लैः कटुभिरेव च||५|| कुलत्थमाषनिष्पावतिलतैलनिषेवणैः| पिण्डालुमूलकादीनां हरितानां च सर्वशः||६|| जलजानूपबैलानां प्रसहानां च सेवनात्| दध्यम्लमस्तुसुक्तानां सुरासौवीरकस्य च||७|| विरुद्धानामुपक्लिन्नपूतीनां भक्षणेन च| भुक्त्वा दिवा प्रस्वपतां द्रवस्निग्धगुरूणि च||८|| अत्यादानं तथा क्रोधं भजतां चातपानलौ| छर्दिवेगप्रतीघातात् काले चानवसेचनात्||९|| श्रमाभिघातसन्तापैरजीर्णाध्यशनैस्तथा| शरत्कालस्वभावाच्च शोणितं सम्प्रदुष्यति||१०||
🔊 Audio coming soon
ஶுத்திஹேதுமபிதாய துஷ்டிஹேதுமாஹ- ப்ரதுஷ்டேத்யாதி| ப்ரதுஷ்டஂ ஸ்வப்ரகதிவிபரீதம்| அந்யைஶ்ச தத்விதைரிதி ப்ரதுஷ்டபாநகாதிபிஃ; கிஂவா ‘அந்நைஃ’ இதி பாடஃ| ததாऽதிலவணக்ஷாரைரித்யாதி கேசித்பேஷஜவிஷயஂ வர்ணயந்தி, தத்விதைரிதி வசநேநாந்நபாநஸ்யாதிலவணாதேர்கஹீதத்வாத்| நிஷ்பாவஃ ஶ்வேதஶிம்பிஃ| அத்யாதாநஂ தப்திமதிக்ரம்ய போஜநம்| காலே சேதி ஶோணிததுஷ்டியுக்தே ஶரத்காலே| அஜீர்ணேऽத்யஶநமஜீர்ணாத்யஶநஂ; கிஂவா அஜீர்ணஸ்யாபக்வஸ்யாஶநமஜீர்ணாஶநம், அத்யஶநஂ து பூர்வாந்நஶேஷே யத்புஜ்யதே, யதாஹ- “புக்தஸ்யோபரி யத்புக்தஂ ததத்யஶநமுச்யதே” (சி.அ.௧௫)||௫-௧௦||
Adhikarana 5 (11-17) · Śloka 17
ததஃ ஶோணிதஜா ரோகாஃ ப்ரஜாயந்தே பதக்விதாஃ| முகபாகோऽக்ஷிராகஶ்ச பூதிக்ராணாஸ்யகந்திதா||௧௧|| குல்மோபகுஶவீஸர்பரக்தபித்தப்ரமீலகாஃ| வித்ரதீ ரக்தமேஹஶ்ச ப்ரதரோ வாதஶோணிதம்||௧௨|| வைவர்ண்யமக்நிஸாதஶ்ச பிபாஸா குருகாத்ரதா| ஸந்தாபஶ்சாதிதௌர்பல்யமருசிஃ ஶிரஸஶ்ச ருக்||௧௩|| விதாஹஶ்சாந்நபாநஸ்ய திக்தாம்லோத்கிரணஂ க்லமஃ| க்ரோதப்ரசுரதா புத்தேஃ ஸம்மோஹோ லவணாஸ்யதா||௧௪|| ஸ்வேதஃ ஶரீரதௌர்கந்த்யஂ மதஃ கம்பஃ ஸ்வரக்ஷயஃ| தந்த்ராநித்ராதியோகஶ்ச தமஸஶ்சாதிதர்ஶநம்||௧௫|| கண்ட்வருஃகோடபிடகாகுஷ்டசர்மதலாதயஃ| விகாராஃ ஸர்வ ஏவைதே விஜ்ஞேயாஃ ஶோணிதாஶ்ரயாஃ||௧௬|| ஶீதோஷ்ணஸ்நிக்தரூக்ஷாத்யைருபக்ராந்தாஶ்ச யே கதாஃ| ஸம்யக் ஸாத்யா ந ஸித்யந்தி ரக்தஜாஂஸ்தாந் விபாவயேத்||௧௭||
ततः शोणितजा रोगाः प्रजायन्ते पृथग्विधाः| मुखपाकोऽक्षिरागश्च पूतिघ्राणास्यगन्धिता||११|| गुल्मोपकुशवीसर्परक्तपित्तप्रमीलकाः| विद्रधी रक्तमेहश्च प्रदरो वातशोणितम्||१२|| वैवर्ण्यमग्निसादश्च पिपासा गुरुगात्रता| सन्तापश्चातिदौर्बल्यमरुचिः शिरसश्च रुक्||१३|| विदाहश्चान्नपानस्य तिक्ताम्लोद्गिरणं क्लमः| क्रोधप्रचुरता बुद्धेः सम्मोहो लवणास्यता||१४|| स्वेदः शरीरदौर्गन्ध्यं मदः कम्पः स्वरक्षयः| तन्द्रानिद्रातियोगश्च तमसश्चातिदर्शनम्||१५|| कण्ड्वरुःकोठपिडकाकुष्ठचर्मदलादयः| विकाराः सर्व एवैते विज्ञेयाः शोणिताश्रयाः||१६|| शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैरुपक्रान्ताश्च ये गदाः| सम्यक् साध्या न सिध्यन्ति रक्तजांस्तान् विभावयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
உபகுஶஃ முகரோகவிஶேஷஃ; யதுக்தஂ ஸுஶ்ருதே- “வேஷ்டேஷு தாஹஃ பாகஶ்ச தேப்யோ தந்தாஶ்சலந்தி ச| யஸ்மிந்நுபகுஶோ நாம பித்தரக்தகதோ கதஃ” (ஸு. நி. ௧௬) இதி| குஷ்ட இத்யுக்தேऽபி சர்மதலாபிதாநஂ விஶேஷார்தம்| ஶோணிதாஶ்ரயா இதி பாஷயா ஶோணிதஸ்ய வாதாதிவத் ஸ்வாதந்த்ர்யேண ரோககர்தத்வஂ நிராகரோதி| அநுக்தபூரிஶோணிதரோகக்ரஹணார்தமாஹ- ஶீதோஷ்ணேத்யாதி| ஆத்யக்ரஹணாத்தீக்ஷ்ணமத்வாதீநாஂ க்ரஹணம்| ஸம்யகிதி பூர்வேண யோஜநீயம் | தத்ர ஶீதோஷ்ணஸ்நிக்தரூக்ஷாத்யைரிதி ஶோணிதவத்திமநபேக்ஷ்ய வாதாதிஜயார்தமாத்ரப்ரயுக்தைரிதி மந்தவ்யம்| யேந ஶோணிதவ்யாதேரபி ஶாந்திர்வக்ஷ்யமாணரக்தபித்தஹரக்ரியாதிபிஃ ஶீதோஷ்ணஸ்நிக்தாதிக்ரியாப்ரவிஷ்டைவ, ததஶ்ச ஶோணிதரோகஸ்யாபி ஶீதாதிக்ரியாபிரேவ ஶோணிதப்ரதிகூலாபிஃ ப்ரஶமோ பவதி; ப்ரவத்தஶோணிதாஶ்ரயாஸ்து வாதாதய ஆஶ்ரயப்ரபாவாந்ந ஸ்வசிகித்ஸாமாத்ரேண ப்ரஶாம்யந்தி||௧௧-௧௭||
Adhikarana 6 (18) · Śloka 18
குர்யாச்சோணிதரோகேஷு ரக்தபித்தஹரீஂ க்ரியாம்| விரேகமுபவாஸஂ ச ஸ்ராவணஂ ஶோணிதஸ்ய ச||௧௮||
कुर्याच्छोणितरोगेषु रक्तपित्तहरीं क्रियाम्| विरेकमुपवासं च स्रावणं शोणितस्य च||१८||
🔊 Audio coming soon
ஶோணிதரோகசிகித்ஸாமாஹ- குர்யாதித்யாதி| ரக்தபித்தஹரக்ரியாதயோ யதாயோக்யதயா போத்தவ்யாஃ||௧௮||
Adhikarana 7 (19) · Śloka 19
பலதோஷப்ரமாணாத்வா விஶுத்த்யா ருதிரஸ்ய வா| ருதிரஂ ஸ்ராவயேஜ்ஜந்தோராஶயஂ ப்ரஸமீக்ஷ்ய வா||௧௯||
बलदोषप्रमाणाद्वा विशुद्ध्या रुधिरस्य वा| रुधिरं स्रावयेज्जन्तोराशयं प्रसमीक्ष्य वा||१९||
🔊 Audio coming soon
உக்தஶோணிதஸ்ராவணப்ரமாணமாஹ- பலேத்யாதி| பலதோஷப்ரமாணாதிதி பலஸ்ய ததா தோஷஸ்ய ஶோணிதவ்யாதிரூபஸ்ய ப்ரமாணஂ வீக்ஷ்ய; தோஷஶப்தோ ஹ்யயஂ ரோகே வர்ததே| விஶுத்த்யா ருதிரஸ்ய சேதி யாவதா ஸ்ராவணேந ஶோணிதஂ விஶுத்தஂ பவதி| ஆஶயஂ ஸ்தாநஂ துஷ்டஶோணிதாஶ(ஶ்ர)யமிதி யாவத்| யதா- ஸ்வல்பே குஷ்டே ஸ்தோகமேவ விஶுத்த்யர்தமுபாதேயஂ, மஹதி குஷ்டே பஹு ஸ்ராவணீயம்| யதுக்தஂ- “ப்ரச்சநமல்பே குஷ்டே மஹதி ச ஶஸ்தஂ ஸிராவ்யதநம்” (சி. ௭) இதி| ஏஷு ச பக்ஷேஷு யத்யத்ராநத்யயஂ பவதி தத்தத்ர க்ராஹ்யம்||௧௯||
Adhikarana 8 (20-21) · Śloka 21
அருணாபஂ பவேத்வாதாத்விஶதஂ பேநிலஂ தநு| பித்தாத் பீதாஸிதஂ ரக்தஂ ஸ்த்யாயத்யௌஷ்ண்யாச்சிரேண ச||௨௦|| ஈஷத்பாண்டு கபாத்துஷ்டஂ பிச்சிலஂ தந்துமத்கநம்| ஸஂஸஷ்டலிங்கஂ ஸஂஸர்காத்த்ரிலிங்கஂ ஸாந்நிபாதிகம்||௨௧||
अरुणाभं भवेद्वाताद्विशदं फेनिलं तनु| पित्तात् पीतासितं रक्तं स्त्यायत्यौष्ण्याच्चिरेण च||२०|| ईषत्पाण्डु कफाद्दुष्टं पिच्छिलं तन्तुमद्घनम्| संसृष्टलिङ्गं संसर्गात्त्रिलिङ्गं सान्निपातिकम्||२१||
🔊 Audio coming soon
துஷ்டரக்தலக்ஷணமாஹ- அருணாபமித்யாதி| ஸ்த்யாயதி கநஂ பவதி||௨௦-௨௧||
Adhikarana 9 (22) · Śloka 22
தபநீயேந்த்ரகோபாபஂ பத்மாலக்தகஸந்நிபம்| குஞ்ஜாபலஸவர்ணஂ ச விஶுத்தஂ வித்தி ஶோணிதம்||௨௨||
तपनीयेन्द्रगोपाभं पद्मालक्तकसन्निभम्| गुञ्जाफलसवर्णं च विशुद्धं विद्धि शोणितम्||२२||
🔊 Audio coming soon
தபநீயஂ லோஹிதஸுவர்ணம், இந்த்ரகோபஃ ஸ்வநாமப்ரஸித்தஃ கீடவிஶேஷஃ| விஶுத்தரக்தலிங்கே நாநாவர்ணதா வாதாதிப்ரகதித்வாந்மநுஷ்யாணாம்||௨௨|
Adhikarana 10 (23) · Śloka 23
நாத்யுஷ்ணஶீதஂ லகு தீபநீயஂ ரக்தேऽபநீதே ஹிதமந்நபாநம்| ததா ஶரீரஂ ஹ்யநவஸ்திதாஸகக்நிர்விஶேஷேண ச ரக்ஷிதவ்யஃ||௨௩||
नात्युष्णशीतं लघु दीपनीयं रक्तेऽपनीते हितमन्नपानम्| तदा शरीरं ह्यनवस्थितासृगग्निर्विशेषेण च रक्षितव्यः||२३||
🔊 Audio coming soon
நாத்யுஷ்ணாதிபோஜநே ஹேதுமாஹ- ததேத்யாதி| அதிஶீதமக்நிமாந்த்யஂ கரோதி, அத்யுஷ்ணஂ ச ப்ரசலஸ்யாஸஜோ நிதராஂ ப்ரசலதாஂ கரோதி, தஸ்மாந்நாத்யுஷ்ணஶீதம்| லகு தீபநீயஂ சாக்நிதீப்த்யர்தமேவ||௨௩||
Adhikarana 11 (24) · Śloka 24
ப்ரஸந்நவர்ணேந்த்ரியமிந்த்ரியார்தாநிச்சந்தமவ்யாஹதபக்தவேகம்| ஸுகாந்விதஂ து(பு)ஷ்டிபலோபபந்நஂ விஶுத்தரக்தஂ புருஷஂ வதந்தி||௨௪||
प्रसन्नवर्णेन्द्रियमिन्द्रियार्थानिच्छन्तमव्याहतपक्तृवेगम्| सुखान्वितं तु(पु)ष्टिबलोपपन्नं विशुद्धरक्तं पुरुषं वदन्ति||२४||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி ஶோணிதாதர்ஶநேநாபி விஶுத்தரக்தஜ்ஞாநார்தஂ லக்ஷணமாஹ- ப்ரஸந்நேத்யாதி| அவ்யாஹதா பக்திஶ்ச வேகஶ்ச புரீஷாதீநாஂ யஸ்ய ஸ ததா||௨௪||
Adhikarana 12 (25-29) · Śloka 29
யதா து ரக்தவாஹீநி ரஸஸஞ்ஜ்ஞாவஹாநி ச| பதக் பதக் ஸமஸ்தா வா ஸ்ரோதாஂஸி குபிதா மலாஃ||௨௫|| மலிநாஹாரஶீலஸ்ய ரஜோமோஹாவதாத்மநஃ| ப்ரதிஹத்யாவதிஷ்டந்தே ஜாயந்தே வ்யாதயஸ்ததா||௨௬|| மதமூர்ச்சாயஸந்ந்யாஸாஸ்தேஷாஂ வித்யாத்விசக்ஷணஃ| யதோத்தரஂ பலாதிக்யஂ ஹேதுலிங்கோபஶாந்திஷு||௨௭|| துர்பலஂ சேதஸஃ ஸ்தாநஂ யதா வாயுஃ ப்ரபத்யதே| மநோ விக்ஷோபயஞ்ஜந்தோஃ ஸஞ்ஜ்ஞாஂ ஸம்மோஹயேத்ததா||௨௮|| பித்தமேவஂ கபஶ்சைவஂ மநோ விக்ஷோபயந்நணாம்| ஸஞ்ஜ்ஞாஂ நயத்யாகுலதாஂ விஶேஷஶ்சாத்ர வக்ஷ்யதே||௨௯||
यदा तु रक्तवाहीनि रससञ्ज्ञावहानि च| पृथक् पृथक् समस्ता वा स्रोतांसि कुपिता मलाः||२५|| मलिनाहारशीलस्य रजोमोहावृतात्मनः| प्रतिहत्यावतिष्ठन्ते जायन्ते व्याधयस्तदा||२६|| मदमूर्च्छायसन्न्यासास्तेषां विद्याद्विचक्षणः| यथोत्तरं बलाधिक्यं हेतुलिङ्गोपशान्तिषु||२७|| दुर्बलं चेतसः स्थानं यदा वायुः प्रपद्यते| मनो विक्षोभयञ्जन्तोः सञ्ज्ञां सम्मोहयेत्तदा||२८|| पित्तमेवं कफश्चैवं मनो विक्षोभयन्नृणाम्| सञ्ज्ञां नयत्याकुलतां विशेषश्चात्र वक्ष्यते||२९||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி ரக்தவாஹிதமநீதுஷ்ட்யா யே வ்யாதயோ பவந்தி தாநாஹ- யதா த்வித்யாதி| ஸஞ்ஜ்ஞாவஹாநீதி ஸஞ்ஜ்ஞாஹேதுமநோவஹாநி, மநஸஸ்து கேவலமேவ ஶரீரமயநீபூதஂ; யதுக்தஂ- “ஸத்த்வாதீநாஂ புநஃ கேவலஂ ஶரீரமயநீபூதம்” (வி. ௫) இத்யாதி; கிஂவா ரஸஸஞ்ஜ்ஞஂ தாதுமாவஹந்தீதி ரஸஸஞ்ஜ்ஞவஹாநி | ரஸவஹதமநீநாஂ து ஹதயஂ ஸ்தாநஂ, ததுபகாதாச்ச மோஹ உபபந்ந ஏவ| மலா இதி துஷ்டதோஷஸஞ்ஜ்ஞாஃ; யதுக்தஂ- “மலிநீகரணாந்மலாஃ” இதி| யதோத்தரஂ லிங்காதிக்யஂ மதமூர்ச்சாயஸந்ந்யாஸேஷு மோஹரூபஂ ஜ்ஞேயஂ; மதேऽபி ஹி ஸ்தோகோ மோஹோऽஸ்தி, உத்தரயோஸ்து வ்யக்த ஏவ மோஹஃ||௨௫-௨௯||
Adhikarana 13 (30-32) · Śloka 33
ஸக்தாநல்பத்ருதாபாஷஂ சலஸ்கலிதசேஷ்டிதம் | வித்யாத்வாதமதாவிஷ்டஂ ரூக்ஷஶ்யாவாருணாகதிம்||௩௦|| ஸக்ரோதபருஷாபாஷஂ ஸம்ப்ரஹாரகலிப்ரியம்| வித்யாத் பித்தமதாவிஷ்டஂ ரக்தபீதாஸிதாகதிம்||௩௧|| ஸ்வல்பாஸம்பத்தவசநஂ தந்த்ராலஸ்யஸமந்விதம்| வித்யாத் கபமதாவிஷ்டஂ பாண்டுஂ ப்ரத்யாநதத்பரம்||௩௨|| ஸர்வாண்யேதாநி ரூபாணி ஸந்நிபாதகதே மதே|௩௩|
सक्तानल्पद्रुताभाषं चलस्खलितचेष्टितम् | विद्याद्वातमदाविष्टं रूक्षश्यावारुणाकृतिम्||३०|| सक्रोधपरुषाभाषं सम्प्रहारकलिप्रियम्| विद्यात् पित्तमदाविष्टं रक्तपीतासिताकृतिम्||३१|| स्वल्पासम्बद्धवचनं तन्द्रालस्यसमन्वितम्| विद्यात् कफमदाविष्टं पाण्डुं प्रध्यानतत्परम्||३२|| सर्वाण्येतानि रूपाणि सन्निपातकृते मदे|३३|
🔊 Audio coming soon
பருஷஂ ப்ரூத இதி பருஷாபாஷஃ||௩௦-௩௨||-
Adhikarana 14 (33) · Śloka 33
ஜாயதே ஶாம்யதி க்ஷிப்ரஂ மதோ மத்யமதாகதிஃ||௩௩||
जायते शाम्यति क्षिप्रं मदो मद्यमदाकृतिः||३३||
🔊 Audio coming soon
மதஸ்வரூபமாஹ- ஜாயத இத்யாதி||௩௩||
Adhikarana 15 (34) · Śloka 34
யஶ்ச மத்யகதஃ ப்ரோக்தோ விஷஜோ ரௌதிரஶ்ச யஃ| ஸர்வ ஏதே மதா நர்தே வாதபித்தகபத்ரயாத்||௩௪||
यश्च मद्यकृतः प्रोक्तो विषजो रौधिरश्च यः| सर्व एते मदा नर्ते वातपित्तकफत्रयात्||३४||
🔊 Audio coming soon
மதப்ரஸங்கேந மத்யவிஷஜயோரபி மதயோஶ்சாதுர்வித்யமாஹ- யஶ்சேத்யாதி| வாதபித்தகபத்ரயாதிதி வாதாத் பித்தாத் கபாத்வாதபித்தகபாச்ச; ஏதேந தேஷாமப்யேததேவ லக்ஷணஂ வாதாதிகதஂ பவதீதி பாவஃ||௩௪||
Adhikarana 16 (35-41) · Śloka 41
நீலஂ வா யதி வா கஷ்ணமாகாஶமதவாऽருணம்| பஶ்யஂஸ்தமஃ ப்ரவிஶதி ஶீக்ரஂ ச ப்ரதிபுத்யதே ||௩௫|| வேபதுஶ்சாங்கமர்தஶ்ச ப்ரபீடா ஹதயஸ்ய ச| கார்ஶ்யஂ ஶ்யாவாருணா ச்சாயாமூர்ச்சாயே வாதஸம்பவே||௩௬|| ரக்தஂ ஹரிதவர்ணஂ வா வியத் பீதமதாபி வா| பஶ்யஂஸ்தமஃ ப்ரவிஶதி ஸஸ்வேதஃ ப்ரதிபுத்யதே||௩௭|| ஸபிபாஸஃ ஸஸந்தாபோ ரக்தபீதாகுலேக்ஷணஃ| ஸம்பிந்நவர்சாஃ பீதாபோ மூர்ச்சாயே பித்தஸம்பவே||௩௮|| மேகஸங்காஶமாகாஶமாவதஂ வா தமோகநைஃ| பஶ்யஂஸ்தமஃ ப்ரவிஶதி சிராச்ச ப்ரதிபுத்யதே||௩௯|| குருபிஃ ப்ராவதைரங்கைர்யதைவார்த்ரேண சர்மணா| ஸப்ரஸேகஃ ஸஹல்லாஸோ மூர்ச்சாயே கபஸம்பவே||௪௦|| ஸர்வாகதிஃ ஸந்நிபாதாதபஸ்மார இவாகதஃ| ஸ ஜந்துஂ பாதயத்யாஶு விநா பீபத்ஸசேஷ்டிதைஃ||௪௧||
नीलं वा यदि वा कृष्णमाकाशमथवाऽरुणम्| पश्यंस्तमः प्रविशति शीघ्रं च प्रतिबुध्यते ||३५|| वेपथुश्चाङ्गमर्दश्च प्रपीडा हृदयस्य च| कार्श्यं श्यावारुणा च्छायामूर्च्छाये वातसम्भवे||३६|| रक्तं हरितवर्णं वा वियत् पीतमथापि वा| पश्यंस्तमः प्रविशति सस्वेदः प्रतिबुध्यते||३७|| सपिपासः ससन्तापो रक्तपीताकुलेक्षणः| सम्भिन्नवर्चाः पीताभो मूर्च्छाये पित्तसम्भवे||३८|| मेघसङ्काशमाकाशमावृतं वा तमोघनैः| पश्यंस्तमः प्रविशति चिराच्च प्रतिबुध्यते||३९|| गुरुभिः प्रावृतैरङ्गैर्यथैवार्द्रेण चर्मणा| सप्रसेकः सहृल्लासो मूर्च्छाये कफसम्भवे||४०|| सर्वाकृतिः सन्निपातादपस्मार इवागतः| स जन्तुं पातयत्याशु विना बीभत्सचेष्टितैः||४१||
🔊 Audio coming soon
மூர்ச்சாயலக்ஷணமாஹ- நீலஂ வேத்யாதி| தத்ர வாதமூர்ச்சாயே ஶ்யாவாருணா சாயா ரிஷ்டரூபத்வாந்மரணாய ஸ்யாத் வாயவ்யத்வாதிதி சோத்யஂ குர்வந்தி; உக்தஂ ஹி- “வாயவ்யா ஸா விநாஶாய க்லேஶாய மஹதேऽபி வா” (இஂ. ௭) இதி| தந்ந, அநிமித்தா ஹி சாயா ரிஷ்டஂ ந து தஶ்யமாநநிமித்தா, இஹ ச வாதஸம்பந்தோ தஶ்யத ஏவ நிமித்தஂ; கிஂவா “க்லேஶாய மஹதேऽபி வா” இதி வசநாதேவ வாயவ்யச்சாயாயா மாரகத்வஂ வ்யபிசரிதம்| தமோபிர்கநைஶ்சேதி தமோகநைஃ; கிஂவா தமோபிரேவ கநைஃ| விநா பீபத்ஸசேஷ்டிதைரிதி தந்தகாதநாங்கவிக்ஷேபணாதிகஂ விநா||௩௫-௪௧||
Adhikarana 17 (42-53) · Śloka 53
தோஷேஷு மதமூர்ச்சாயாஃ கதவேகேஷு தேஹிநாம்| ஸ்வயமேவோபஶாம்யந்தி ஸந்ந்யாஸோ நௌஷதைர்விநா||௪௨|| வாக்தேஹமநஸாஂ சேஷ்டாமாக்ஷிப்யாதிபலா மலாஃ| ஸந்ந்யஸ்யந்த்யபலஂ ஜந்துஂ ப்ராணாயதநஸஂஶ்ரிதாஃ||௪௩|| ஸ நா ஸந்ந்யாஸஸந்ந்யஸ்தஃ காஷ்டீபூதோ மதோபமஃ| ப்ராணைர்வியுஜ்யதே ஶீக்ரஂ முக்த்வா ஸத்யஃபலாஃ க்ரியாஃ||௪௪|| துர்கேऽம்பஸி யதா மஜ்ஜத்பாஜநஂ த்வரயா புதஃ| கஹ்ணீயாத்தலமப்ராப்தஂ ததா ஸந்ந்யாஸபீடிதம்||௪௫|| அஞ்ஜநாந்யவபீடாஶ்ச தூமாஃ ப்ரதமநாநி ச| ஸூசீபிஸ்தோதநஂ ஶஸ்தஂ தாஹஃ பீடா நகாந்தரே||௪௬|| லுஞ்சநஂ கேஶலோம்நாஂ ச தந்தைர்தஶநமேவ ச| ஆத்மகுப்தாவகர்ஷஶ்ச ஹிதஂ தஸ்யாவபோதநே||௪௭|| ஸம்மூர்ச்சிதாநி தீக்ஷ்ணாநி மத்யாநி விவிதாநி ச| ப்ரபூதகடுயுக்தாநி தஸ்யாஸ்யே காலயேந்முஹுஃ||௪௮|| மாதுலுங்கரஸஂ தத்வந்மஹௌஷதஸமாயுதம்| தத்வத்ஸௌவர்சலஂ தத்யாத்யுக்தஂ மத்யாம்லகாஞ்ஜிகைஃ||௪௯|| ஹிங்கூஷணஸமாயுக்தஂ யாவத் ஸஞ்ஜ்ஞாப்ரபோதநம்| ப்ரபுத்தஸஞ்ஜ்ஞமந்நைஶ்ச லகுபிஸ்தமுபாசரேத்||௫௦|| விஸ்மாபநைஃ ஸ்மாரணைஶ்ச ப்ரியஶ்ருதிபிரேவ ச| படுபிர்கீதவாதித்ரஶப்தைஶ்சித்ரைஶ்ச தர்ஶநைஃ||௫௧|| ஸ்ரஂஸநோல்லேகநைர்தூமைரஞ்ஜநைஃ கவலக்ரஹைஃ| ஶோணிதஸ்யாவஸேகைஶ்ச வ்யாயாமோத்கர்ஷணைஸ்ததா||௫௨|| ப்ரபுத்தஸஞ்ஜ்ஞஂ மதிமாநநுபந்தமுபக்ரமேத்| தஸ்ய ஸஂரக்ஷிதவ்யஂ ஹி மநஃ ப்ரலயஹேதுதஃ||௫௩||
दोषेषु मदमूर्च्छायाः कृतवेगेषु देहिनाम्| स्वयमेवोपशाम्यन्ति सन्न्यासो नौषधैर्विना||४२|| वाग्देहमनसां चेष्टामाक्षिप्यातिबला मलाः| सन्न्यस्यन्त्यबलं जन्तुं प्राणायतनसंश्रिताः||४३|| स ना सन्न्याससन्न्यस्तः काष्ठीभूतो मृतोपमः| प्राणैर्वियुज्यते शीघ्रं मुक्त्वा सद्यःफलाः क्रियाः||४४|| दुर्गेऽम्भसि यथा मज्जद्भाजनं त्वरया बुधः| गृह्णीयात्तलमप्राप्तं तथा सन्न्यासपीडितम्||४५|| अञ्जनान्यवपीडाश्च धूमाः प्रधमनानि च| सूचीभिस्तोदनं शस्तं दाहः पीडा नखान्तरे||४६|| लुञ्चनं केशलोम्नां च दन्तैर्दशनमेव च| आत्मगुप्तावघर्षश्च हितं तस्यावबोधने||४७|| सम्मूर्च्छितानि तीक्ष्णानि मद्यानि विविधानि च| प्रभूतकटुयुक्तानि तस्यास्ये गालयेन्मुहुः||४८|| मातुलुङ्गरसं तद्वन्महौषधसमायुतम्| तद्वत्सौवर्चलं दद्याद्युक्तं मद्याम्लकाञ्जिकैः||४९|| हिङ्गूषणसमायुक्तं यावत् सञ्ज्ञाप्रबोधनम्| प्रबुद्धसञ्ज्ञमन्नैश्च लघुभिस्तमुपाचरेत्||५०|| विस्मापनैः स्मारणैश्च प्रियश्रुतिभिरेव च| पटुभिर्गीतवादित्रशब्दैश्चित्रैश्च दर्शनैः||५१|| स्रंसनोल्लेखनैर्धूमैरञ्जनैः कवलग्रहैः| शोणितस्यावसेकैश्च व्यायामोद्घर्षणैस्तथा||५२|| प्रबुद्धसञ्ज्ञं मतिमाननुबन्धमुपक्रमेत्| तस्य संरक्षितव्यं हि मनः प्रलयहेतुतः||५३||
🔊 Audio coming soon
ஸந்ந்யாஸஸ்ய மூர்ச்சாதிப்யோ பேதகஂ லக்ஷணமாஹ- தோஷேஷ்வித்யாதி| கதவேகேஷ்விதி வேகஂ கத்வா க்ஷீணபலேஷு, வேகோ ஹி தோஷாணாஂ பலக்ஷயகாரணஂ பவதி; யதுக்தஂ விஷமஜ்வரே- “கத்வா வேகஂ கதபலா” (சி. ௩) இத்யாதி| ஸந்ந்யஸ்யந்தி அசேஷ்டஂ குர்வந்தி | ப்ராணாயதநமிதி ஹதயம்| முக்த்வேதி அப்ராப்ய| ஸத்யஃபலா இதி ஸத்யஃ ப்ரபோதநகாரிகாஸ்தீக்ஷ்ணாஞ்ஜநாதிகாஃ| ஸூசீபிரிதி ச தோதநேந ஸம்பத்யதே| ஸம்மூர்ச்சிதாநீதி மிலிதாநி| காலயேதிதி யத்நேந முகே ப்ரக்ஷிபேத்| ஸௌவர்சலஸ்தாநே கேசித் ஸௌவீரகமாஹுஃ| அநுபந்தஂ ஸததம்| ப்ரலயஹேதுத இதி மோஹஹேதுதஃ||௪௨-௫௩||
Adhikarana 18 (54-58) · Śloka 58
ஸ்நேஹஸ்வேதோபபந்நாநாஂ யதாதோஷஂ யதாபலம்| பஞ்ச கர்மாணி குர்வீத மூர்ச்சாயேஷு மதேஷு ச||௫௪|| அஷ்டாவிஂஶத்யௌஷதஸ்ய ததா திக்தஸ்ய ஸர்பிஷஃ| ப்ரயோகஃ ஶஸ்யதே தத்வந்மஹதஃ ஷட்பலஸ்ய வா||௫௫|| த்ரிபலாயாஃ ப்ரயோகோ வா ஸகதக்ஷௌத்ரஶர்கரஃ| ஶிலாஜதுப்ரயோகோ வா ப்ரயோகஃ பயஸோऽபி வா||௫௬|| பிப்பலீநாஂ ப்ரயோகோ வா பயஸா சித்ரகஸ்ய வா| ரஸாயநாநாஂ கௌம்பஸ்ய ஸர்பிஷோ வா ப்ரஶஸ்யதே||௫௭|| ரக்தாவஸேகாச்சாஸ்த்ராணாஂ ஸதாஂ ஸத்த்வவதாமபி| ஸேவநாந்மதமூர்ச்சாயாஃ ப்ரஶாம்யந்தி ஶரீரிணாம்||௫௮||
स्नेहस्वेदोपपन्नानां यथादोषं यथाबलम्| पञ्च कर्माणि कुर्वीत मूर्च्छायेषु मदेषु च||५४|| अष्टाविंशत्यौषधस्य तथा तिक्तस्य सर्पिषः| प्रयोगः शस्यते तद्वन्महतः षट्पलस्य वा||५५|| त्रिफलायाः प्रयोगो वा सघृतक्षौद्रशर्करः| शिलाजतुप्रयोगो वा प्रयोगः पयसोऽपि वा||५६|| पिप्पलीनां प्रयोगो वा पयसा चित्रकस्य वा| रसायनानां कौम्भस्य सर्पिषो वा प्रशस्यते||५७|| रक्तावसेकाच्छास्त्राणां सतां सत्त्ववतामपि| सेवनान्मदमूर्च्छायाः प्रशाम्यन्ति शरीरिणाम्||५८||
🔊 Audio coming soon
அஷ்டாவிஂஶத்யௌஷதஸ்யேதி பாநீயகல்யாணஸ்ய| திக்தஸ்ய மஹதஸ்ததா திக்தஸ்ய ஷட்பலஸ்ய ததா மஹதஸ்திக்தஸ்யேதி ஸம்பந்தஃ; ஏதே ச திக்தஷட்பலமஹாதிக்தககதே குஷ்டசிகித்ஸிதே வக்தவ்யே| கௌம்பஂ ஸர்பிர்தஶாப்திகம்||௫௪-௫௮||
Adhikarana 19 (59-60) · Śloka 60
தத்ர ஶ்லோகௌ- விஶுத்தஂ சாவிஶுத்தஂ ச ஶோணிதஂ தஸ்ய ஹேதவஃ| ரக்தப்ரதோஷஜா ரோகாஸ்தேஷு ரோகேஷு சௌஷதம்||௫௯|| மதமூர்ச்சாயஸந்ந்யாஸஹேதுலக்ஷணபேஷஜம்| விதிஶோணிதகேऽத்யாயே ஸர்வமேதத் ப்ரகாஶிதம்||௬௦||
तत्र श्लोकौ- विशुद्धं चाविशुद्धं च शोणितं तस्य हेतवः| रक्तप्रदोषजा रोगास्तेषु रोगेषु चौषधम्||५९|| मदमूर्च्छायसन्न्यासहेतुलक्षणभेषजम्| विधिशोणितकेऽध्याये सर्वमेतत् प्रकाशितम्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 6
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே ஶ்லோகஸ்தாநே விதிஶோணிதீயோ நாம சதுர்விஂஶோऽத்யாயஃ||௨௪|| ஸமாப்தோ யோஜநாசதுஷ்கஃ||௬||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने विधिशोणितीयो नाम चतुर्विंशोऽध्यायः||२४|| समाप्तो योजनाचतुष्कः||६||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே யோஜநாசதுஷ்கே விதிஶோணிதீயோ நாம சதுர்விஂஶோऽத்யாயஃ||௨௪||