Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ ரோகாநீகஂ விமாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथातो रोगानीकं विमानं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
பூர்வாத்யாயே ஸ்ரோதோரூபாதிஷ்டாநபேதேந ரோகாநபிதாய ப்ரபாவாதிபேதேந ரோகாநபிதாதுஂ ரோகாநீகஂ விமாநமுச்யதே| ரோகாநீகமிதி ரோகஸமூஹஃ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
த்வே ரோகாநீகே பவதஃ ப்ரபாவபேதேந- ஸாத்யம், அஸாத்யஂ ச; த்வே ரோகாநீகே பலபேதேந- மது, தாருணஂ ச; த்வே ரோகாநீகே அதிஷ்டாநபேதேந- மநோऽதிஷ்டாநஂ, ஶரீராதிஷ்டாநஂ ச; த்வே ரோகாநீகே நிமித்தபேதேந- ஸ்வதாதுவைஷம்யநிமித்தம், ஆகந்துநிமித்தஂ ச; த்வே ரோகாநீகே ஆஶயபேதேந- ஆமாஶயஸமுத்தஂ, பக்வாஶயஸமுத்தஂ சேதி| ஏவமேதத் ப்ரபாவபலாதிஷ்டாநநிமித்தாஶயபேதாத்த்வைதஂ ஸத்பேதப்ரகத்யந்தரேண பித்யமாநமதவாऽபி ஸந்தீயமாநஂ ஸ்யாதேகத்வஂ பஹுத்வஂ வா| ஏகத்வஂ தாவதேகமேவ ரோகாநீகஂ, துஃகஸாமாந்யாத் ; பஹுத்வஂ து தஶ ரோகாநீகாநி ப்ரபாவபேதாதிநா பவந்தி; பஹுத்வமபி ஸங்க்யேயஂ ஸ்யாதஸங்க்யேயஂ வா| தத்ர ஸங்க்யேயஂ தாவத்யதோக்தமஷ்டோதரீயே, அபரிஸங்க்யேயஂ புநர்யதா- மஹாரோகாத்யாயே ருக்வர்ணஸமுத்தாநாதீநாமஸங்க்யேயத்வாத்||௩||
द्वे रोगानीके भवतः प्रभावभेदेन- साध्यम्, असाध्यं च; द्वे रोगानीके बलभेदेन- मृदु, दारुणं च; द्वे रोगानीके अधिष्ठानभेदेन- मनोऽधिष्ठानं, शरीराधिष्ठानं च; द्वे रोगानीके निमित्तभेदेन- स्वधातुवैषम्यनिमित्तम्, आगन्तुनिमित्तं च; द्वे रोगानीके आशयभेदेन- आमाशयसमुत्थं, पक्वाशयसमुत्थं चेति| एवमेतत् प्रभावबलाधिष्ठाननिमित्ताशयभेदाद्द्वैधं सद्भेदप्रकृत्यन्तरेण भिद्यमानमथवाऽपि सन्धीयमानं स्यादेकत्वं बहुत्वं वा| एकत्वं तावदेकमेव रोगानीकं, दुःखसामान्यात् ; बहुत्वं तु दश रोगानीकानि प्रभावभेदादिना भवन्ति; बहुत्वमपि सङ्ख्येयं स्यादसङ्ख्येयं वा| तत्र सङ्ख्येयं तावद्यथोक्तमष्टोदरीये, अपरिसङ्ख्येयं पुनर्यथा- महारोगाध्याये रुग्वर्णसमुत्थानादीनामसङ्ख्येयत्वात्||३||
🔊 Audio coming soon
பலபேதேநேத்யத்ர மது அல்பபலஂ, தாருணஂ து மஹாபலஂ ஜ்ஞேயம்| தாருணஂ கிஞ்சித்காலாதிபாதாதேவ பலவத்த்வாந்மாரயதி| யதுக்தஂ- “ஸந்தி ஹ்யேவஂவிதா ரோகாஃ ஸாத்யா தாருணஸம்மதாஃ| யே ஹந்யுரநுபக்ராந்தா மித்யாரம்பேண வா புநஃ” (ஸூ.அ.௧௮) இதி| ஆமாஶயஸமுத்தத்வேந ஆமாஶயாஶ்ரயாஃ கபபித்தஜாஃ ஸர்வே கதா கஹ்யந்தே, பக்வாஶயஸமுத்தக்ரஹணேந ஸர்வே வாதஜாஃ; ஏவஂ ஸர்வவிகாராவரோதஃ| த்வைதஂ ஸதிதி த்வைவித்யஂ ஸத்| பேதப்ரகத்யந்தரேணேதி பேதகாரணாந்தரேண| அதவாऽபி ஸந்தீயமாநமிதி ஏகீக்ரியமாணம், ஏகபுத்திகாரகாநுகததர்மாந்தரேணேதி போத்தவ்யம்| துஃகஸாமாந்யாதிதி துஃககர்தத்வேந ஸர்வரோகாநுகதேந ஸாதாரணேந ரூபேண ஸர்வ ஏவ ரோகா ஏகரூபா பவந்தி| பஹுத்வமபீதி உக்தப்ரபாவபேதாதிகதத்வாதபி பஹுத்வமித்யர்தஃ| ஸங்க்யேயத்வமஷ்டோதரீயே “அஷ்டசத்வாரிஂஶத்ரோகாதிகரணாந்யஸ்மிந் ஸங்க்ரஹே” (ஸூ.அ.௧௯) இத்யாதிநோக்தம்| அஸங்க்யேயத்வஂ மஹாரோகாத்யாயே ததா த்ரிஶோபீயே ச “த ஏவாபரிஸங்க்யேயா பித்யமாநா பவந்தி ஹி| ருஜாவர்ணஸமுத்தாநஸ்தாநஸஂஸ்தாநநாமபிஃ” (ஸூ.அ.௧௮) இத்யநேநோக்தம்||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ந ச ஸங்க்யேயாக்ரேஷு பேதப்ரகத்யந்தரீயேஷு விகீதிரித்யதோ தோஷவதீ ஸ்யாதத்ர காசித் ப்ரதிஜ்ஞா, ந சாவிகீதிரித்யதஃ ஸ்யாததோஷவதீ| பேத்தா ஹி பேத்யமந்யதாபிநத்தி, அந்யதா புரஸ்தாத்பிந்நஂ பேதப்ரகத்யந்தரேண பிந்தந் பேதஸங்க்யாவிஶேஷமாபாதயத்யநேகதா, ந ச பூர்வஂ பேதாக்ரமுபஹந்தி| ஸமாநாயாமபி கலு பேதப்ரகதௌ ப்ரகதாநுப்ரயோகாந்தரமபேக்ஷ்யம் | ஸந்தி ஹ்யர்தாந்தராணி ஸமாநஶப்தாபிஹிதாநி, ஸந்தி சாநர்தாந்தராணி பர்யாயஶப்தாபிஹிதாநி| ஸமாநோ ஹி ரோகஶப்தோ தோஷேஷு ச வ்யாதிஷு ச; தோஷா ஹ்யபி ரோகஶப்தமாதங்கஶப்தஂ யக்ஷ்மஶப்தஂ தோஷப்ரகதிஶப்தஂ விகாரஶப்தஂ ச லபந்தே, வ்யாதயஶ்ச ரோகஶப்தமாதங்கஶப்தஂ யக்ஷ்மஶப்தஂ தோஷப்ரகதிஶப்தஂ விகாரஶப்தஂ ச லபந்தே| தத்ர தோஷேஷு சைவ வ்யாதிஷு ச ரோகஶப்தஃ ஸமாநஃ, ஶேஷேஷு து விஶேஷவாந்||௪||
न च सङ्ख्येयाग्रेषु भेदप्रकृत्यन्तरीयेषु विगीतिरित्यतो दोषवती स्यादत्र काचित् प्रतिज्ञा, न चाविगीतिरित्यतः स्याददोषवती| भेत्ता हि भेद्यमन्यथाभिनत्ति, अन्यथा पुरस्ताद्भिन्नं भेदप्रकृत्यन्तरेण भिन्दन् भेदसङ्ख्याविशेषमापादयत्यनेकधा, न च पूर्वं भेदाग्रमुपहन्ति| समानायामपि खलु भेदप्रकृतौ प्रकृतानुप्रयोगान्तरमपेक्ष्यम् | सन्ति ह्यर्थान्तराणि समानशब्दाभिहितानि, सन्ति चानर्थान्तराणि पर्यायशब्दाभिहितानि| समानो हि रोगशब्दो दोषेषु च व्याधिषु च; दोषा ह्यपि रोगशब्दमातङ्कशब्दं यक्ष्मशब्दं दोषप्रकृतिशब्दं विकारशब्दं च लभन्ते, व्याधयश्च रोगशब्दमातङ्कशब्दं यक्ष्मशब्दं दोषप्रकृतिशब्दं विकारशब्दं च लभन्ते| तत्र दोषेषु चैव व्याधिषु च रोगशब्दः समानः, शेषेषु तु विशेषवान्||४||
🔊 Audio coming soon
நநு ஸங்க்யேயத்வமஸங்க்யேயத்வஂ ச விருத்தாவேதௌ தர்மௌ, ததைகத்வமநேகத்வஂ சேதி விருத்தௌ, தத் கதஂ விருத்தத்வேந க்யாதௌ தர்மாவேகஸ்மிந் ரோகே கடேதாமித்யாஹ- ந சேத்யாதி| ஸங்க்யேயாக்ரேஷ்விதி ஸங்க்யேயரோகபரிமாணேஷு, அக்ரஶப்தஃ பரிமாணே வர்ததே; யதா- ஏகைகஸ்ய பேதாக்ரமபரிஸங்க்யேயஂ பவதி, பேதஸங்க்யாரூபஂ பரிமாணமித்யர்தஃ| பேதப்ரகத்யந்தரீயேஷ்விதி பேதகாரணாந்தரபவேஷு| விருத்தா கீதிஃ விகீதிஃ கதநஂ ; யதா- ‘ஏகஂ சாநேகஂ ச தத்’ இத்யாதிகா விருத்தா கீதிஃ| அத இதி யதோக்தவிகீதியோகாத், ந தோஷவதீ காசித் ப்ரதிஜ்ஞா; யதா- ஏகாநேகரூபாந்தரகமநரூபா அத்ரோக்தா ஸ்யாதிதி யோஜநா| விகீதௌ தோஷாபாவஂ தர்ஶயித்வா பேதகாரணாந்தரகதாயாமவிகீதாவபி தோஷோ பவதீதி தர்ஶயந்நாஹ- ந சாவிகீதிரித்யாதி| யதி ஹி ‘ஏகஂ ரோகாநீகஂ ருஜாஸாமாந்யாத்’ இத்யபிதாய புநஃ ‘ஏகஂ ரோகாநீகஂ ப்ரபாவபேதாத்’ இத்யவிருத்தா ஏகதாக்யாயிகாऽவிகீதிஃ க்ரியதே, ஸா விருத்தைவ ஸ்யாத்; யதோ ந ப்ரபாவபேதேந ரோகாணாமேகத்வமுபபந்நஂ, கிந்து த்வைதமேவேதி பாவஃ| விகீதௌ தோஷாபாவே ஹேதுமாஹ- பேத்தா ஹீத்யாதி|- பேத்தா புருஷஃ, பேத்யஂ ரோகம், அந்யதா த்வித்வாதிநா பிநத்தி, அந்யதா ஏகத்வேந புரஸ்தாத்பேதிதஂ சாந்யதா பிநத்தீதி| அஸ்யார்தஂ வ்யாகரோதி- பேதப்ரகத்யந்தரேணேத்யாதிநா| அநேகதேதி த்வே ரோகாநீகே, ததா தஶ ரோகாநீகாநீத்யாதி| ந ச பூர்வஂ பேதாக்ரஂ பேதப்ரமாணமுபஹந்தி| ஏவஂ மந்யதே- யத்தர்மயோகவிவக்ஷயைகத்வமுக்தஂ, தத்தர்மயோகவிவக்ஷயைவ யதி பஹுத்வமப்யுச்யதே ரோகாணாஂ ததோ விரோதோ பவதி, ந ஹி ததேவைகஂ சாநேகஂ சேத்யுபபந்நஂ; யதா து தர்மாந்தரயோகவிவக்ஷயா பஹுத்வமுச்யதே, ந ததா விரோதஃ; பஹுத்வாபிதாநகாலே பஹூநாமேவ ரோகதர்மாணாஂ விவக்ஷிதத்வாத்; தேந ரோகாணாமேகத்வமேகதர்மவிஷயஂ, பஹுத்வஂ ச பஹுதர்மவிஷயமிதி நாஸ்தி விரோதஃ| நநு யத்ராஸமாநஂ பேதகாரணஂ தத்ர காரணாந்தரகதத்வாதுக்தந்யாயேந விகீதிஃ ஸாத்வீ பவது, யத்ர து தஶ ரோகாநீகாநி ப்ரபாவாதித்வைவித்யாதுச்யந்தே, தத்ர கதஂ த்வே ரோகாநீகே இதி த்வித்வகதஂ த்வைவித்யமபிதாய புநர்த்வித்வாதிபேதேநைவ தஶத்வமுச்யதே? ஸமாநோ ஹ்யயஂ த்விஶப்தோ த்வித்வே தஶத்வே ச ரோகாணாஂ ஹேதுரித்யாஹ- ஸமாநாயாமபீதி; ஸமாநஶப்தாபிதேயத்வேநாபாததஃ ஸமாநத்வேந ப்ரதிபாஸமாநாயாமித்யர்தஃ| ப்ரகதாநுப்ரயோகாந்தரமபேக்ஷ்யமிதி ப்ரகதஸ்ய ஸமாநஶப்தேநாபிஹிதஸ்ய யத்பேதக்யாபகஂ பஶ்சாத்ப்ரயோகாந்தரஂ, ததபேக்ஷணீயஂ விகீதிஸமாதாநார்தமித்யர்தஃ| ஏதேநைதத்தர்ஶயதி- யத்யபி த்விஶப்தோ ரோகப்ரபாவே ததா ரோகபலாதௌ ச ஸமாநஃ, ததாऽப்யேகத்ர ‘ப்ரபாவபேதாத்’ இத்யநுப்ரயோகாந்தரமபேக்ஷ்ய ப்ரபாவத்வைவித்யே வர்ததே, ததா ‘பலபேதாத்’ இத்யநுப்ரயோகாந்தரமபேக்ஷ்ய ச த்விஶப்தோ பலத்வைவித்யே வர்தத இத்யாதி| தேநார்தாந்தராபிதாயிபிர்த்விஶப்தைர்பித்யமாநஸ்ய தஶத்வமப்யுபபந்நஂ ததா த்வித்வஂ சேதி பாவஃ| தஷ்டாந்தார்தமேகேந ஶப்தேநாநேகார்தாபிதாநமாஹ- ஸந்தி ஹீத்யாதி| அர்தாந்தராணி பர்யாயஶப்தாநபிஹிதா அர்தாஃ| தத்ரோதாஹரணமாஹ- ஸமாநோ ஹீத்யாதி|- தோஷேஷு வ்யாதிஷு ச ஸமாந உபயவாசகத்வேந துல்யோ ரோகஶப்தஃ; தேந ரோகதோஷஸமாநத்வேநாபிதேயஸமாநாநாஂ ரோகாதங்கயக்ஷ்மாதிஶப்தாநாஂ ஸர்வேஷாமேவ வக்ஷ்யமாணாநாஂ க்ரஹணம்| ஶேஷேஷ்விதி ஹேத்வாதிஷு| விஶேஷவாநிதி அபிதாநரூபவிஶேஷவாநித்யர்தஃ||௪||
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
தத்ர வ்யாதயோऽபரிஸங்க்யேயா பவந்தி, அதிபஹுத்வாத்| தோஷாஸ்து கலு பரிஸங்க்யேயா பவந்தி, அநதிபஹுத்வாத்| தஸ்மாத்யதாசித்ரஂ விகாராநுதாஹரணார்தம், அநவஶேஷேண ச தோஷாந் வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| ரஜஸ்தமஶ்ச மாநஸௌ தோஷௌ| தயோர்விகாராஃ காமக்ரோதலோபமோஹேர்ஷ்யாமாநமதஶோகசித்தோ(ந்தோ)த்வேகபயஹர்ஷாதயஃ| வாதபித்தஶ்லேஷ்மாணஸ்து கலு ஶாரீரா தோஷாஃ| தேஷாமபி ச விகாரா ஜ்வராதீஸாரஶோபஶோஷஶ்வாஸமேஹகுஷ்டாதயஃ| இதி தோஷாஃ கேவலா வ்யாக்யாதா விகாரைகதேஶஶ்ச||௫|| தத்ர கல்வேஷாஂ த்வயாநாமபி தோஷாணாஂ த்ரிவிதஂ ப்ரகோபணஂ; தத்யதா- அஸாத்ம்யேந்த்ரியார்தஸஂயோகஃ, ப்ரஜ்ஞாபராதஃ, பரிணாமஶ்சேதி||௬||
तत्र व्याधयोऽपरिसङ्ख्येया भवन्ति, अतिबहुत्वात्| दोषास्तु खलु परिसङ्ख्येया भवन्ति, अनतिबहुत्वात्| तस्माद्यथाचित्रं विकारानुदाहरणार्थम्, अनवशेषेण च दोषान् व्याख्यास्यामः| रजस्तमश्च मानसौ दोषौ| तयोर्विकाराः कामक्रोधलोभमोहेर्ष्यामानमदशोकचित्तो(न्तो)द्वेगभयहर्षादयः| वातपित्तश्लेष्माणस्तु खलु शारीरा दोषाः| तेषामपि च विकारा ज्वरातीसारशोफशोषश्वासमेहकुष्ठादयः| इति दोषाः केवला व्याख्याता विकारैकदेशश्च||५|| तत्र खल्वेषां द्वयानामपि दोषाणां त्रिविधं प्रकोपणं; तद्यथा- असात्म्येन्द्रियार्थसंयोगः, प्रज्ञापराधः, परिणामश्चेति||६||
🔊 Audio coming soon
தத்ராபி ரோகஶப்தாபிதேயதயா ஸமாநேऽபி தோஷே ததா விகாரே ச பரிஸங்க்யேயாபரிஸங்க்யேய(த்வ)ரூபா விகீதிரஸ்த்யத சாதோஷ இத்யபிப்ராயேணாஹ- தத்ரேத்யாதி| ஏகைகஸ்மிந் தோஷே பஹவோ விகாரா பவந்தீத்யபிப்ராயேண விகாராபேக்ஷயா தோஷாணாமநதிபஹுத்வஂ ஜ்ஞேயம்| யதாசித்ரமிதி யதாவிந்யாஸஂ, தேந யாநேவ பூர்வாசார்யா விகாராநதிகதமத்வேநோக்தவந்தஸ்தாநேவ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ; நது ஸர்வாந், அஶக்யத்வாத்| கிஂவா, ‘யதோசிதம் ’ இதி பாடஃ| அநவஶேஷேண ச தோஷாநித்யநேந தோஷா அநதிபஹுத்வேநாநவஶேஷேணாப்யபிதாதுஂ ஶக்யந்த இதி ப்ரகாஶயதி| தத்ர மாநஸதோஷவிகாரயோரநல்பவக்தவ்யத்வேநாக்ரேऽபிதாநம்||௫-௬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ப்ரகுபிதாஸ்து கலு தே ப்ரகோபணவிஶேஷாத்தூஷ்யவிஶேஷாச்ச விகாரவிஶேஷாநபிநிர்வர்தயந்த்யபரிஸங்க்யேயாந்||௭||
प्रकुपितास्तु खलु ते प्रकोपणविशेषाद्दूष्यविशेषाच्च विकारविशेषानभिनिर्वर्तयन्त्यपरिसङ्ख्येयान्||७||
🔊 Audio coming soon
நநு பரிமிதாத்தோஷரூபாத் காரணாத் கதமபரிமிதா விகாரா பவந்தீத்யாஹ- ப்ரகுபிதாஸ்த்வித்யாதி| ஹேதுவிஶேஷதுஷ்டோ ஹி ஸ ஏவ தோஷோ தூஷ்யாந்தரகதஶ்ச விபிந்நஶக்தியோகாத்பஹூந் விகாராந் கரோதீதி யுக்தமேவ| உக்தஂ ச- “ஸ ஏவ குபிதோ தோஷஃ ஸமுத்தாநவிஶேஷதஃ| ஸ்தாநாந்தரகதஶ்சைவ விகாராந் குருதே பஹூந்” (ஸூ.அ.௧௮) இதி||௭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
தே ச விகாராஃ பரஸ்பரமநுவர்தமாநாஃ கதாசிதநுபத்நந்தி காமாதயோ ஜ்வராதயஶ்ச||௮||
ते च विकाराः परस्परमनुवर्तमानाः कदाचिदनुबध्नन्ति कामादयो ज्वरादयश्च||८||
🔊 Audio coming soon
விகாராணாஂ ஶாரீரமாநஸாநாஂ பரஸ்பரஂ ஸஂஸர்கமாஹ- தே ச விகாரா இத்யாதி| அநுவர்தமாநா இத்யநேந யதைவ ஜ்வராதயஃ காமாதயோ வா பலவத்த்வேந சிரகாலமநுவர்தந்தே, ததைவாநுபத்நந்தி ப்ராயஃ; யதா து ஸ்தோககாலாவஸ்தாயிநோ பவந்தி, ந ததா ப்ராயோऽநுபத்நந்தீத்யர்தஃ| கிஂவா, அநுவர்தமாநாஃ பரஸ்பரபலமபிவர்தயந்தஃ| அத்ர ச பரஸ்பரஶப்தேந ஶாரீராணாஂ ஶாரீரேண, மாநஸாநாஂ மாநஸேந, ஶாரீராணாஂ மாநஸேந, மாநஸாநாஂ ஶாரீரேண சாநுபந்தோ ஜ்ஞேயஃ||௮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
நியதஸ்த்வநுபந்தோ ரஜஸ்தமஸோஃ பரஸ்பரஂ, ந ஹ்யரஜஸ்கஂ தமஃ ப்ரவர்ததே ||௯||
नियतस्त्वनुबन्धो रजस्तमसोः परस्परं, न ह्यरजस्कं तमः प्रवर्तते ||९||
🔊 Audio coming soon
விகாராநுபந்தஂ தர்ஶயித்வா தோஷாநுபந்தமாஹ- நியதஸ்த்வித்யாதி||௯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
(ப்ராயஃ) ஶாரீரதோஷாணாமேகாதிஷ்டாநீயாநாஂ ஸந்நிபாதஃ ஸஂஸர்கோ வா ஸமாநகுணத்வாத்; தோஷா ஹி தூஷணைஃ ஸமாநாஃ||௧௦||
(प्रायः) शारीरदोषाणामेकाधिष्ठानीयानां सन्निपातः संसर्गो वा समानगुणत्वात्; दोषा हि दूषणैः समानाः||१०||
🔊 Audio coming soon
ஶாரீரதோஷாநுபந்தமாஹ- ஶாரீரேத்யாதி| ஏகாதிஷ்டாநீயாநாமித்யநேநைகஶரீராதிஷ்டாநப்ரத்யாஸத்த்யா ச ஸஂஸர்கா தோஷாணாஂ பவந்தீதி தர்ஶயதி| ஸமாநகுணத்வாதிதி ஹேதுஂ விவணோதி- தோஷா ஹீத்யாதி| தூஷணைரிதி ஹேதுபிஃ; ப்ராயோ ஹி ஶாரீராணாஂ வாதாதீநாஂ ஸமாந ஏவ ஹேதுர்பவதி; யதா- ஹ்யம்லஂ லவணஂ கடு ச பித்தகரஂ ; தத்ராம்லஂ ஸகபஂ பித்தஂ கரோதி, லவணஂ ச ஸபித்தஂ கபஂ கரோதி, கடு து ஸவாதஂ பித்தஂ கரோதி| ததா வஸந்தஃ ஶ்லேஷ்மகாரகோऽப்யாதாநத்வேந வாதபித்தே ச கரோதி, ததா வர்ஷாஸ்வபி பித்தஂ சீயமாநஂ ஶரதி ப்ரகுப்ய கபாநுகதமேவ குப்யதி, ததா க்ரீஷ்மோ வாதசயஂ ரூக்ஷத்வேந குர்வந் உஷ்ணத்வேந மநாக் பித்தசயமபி கரோதீத்யநுஸரணீயம்||௧௦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
தத்ராநுபந்த்யாநுபந்தகதோ விஶேஷஃ- ஸ்வதந்த்ரோ வ்யக்தலிங்கோ யதோக்தஸமுத்தாநப்ரஶமோ பவத்யநுபந்த்யஃ, தத்விபரீதலக்ஷணஸ்த்வநுபந்தஃ| அநுபந்த்யலக்ஷணஸமந்விதாஸ்தத்ர யதி தோஷா பவந்தி தத்த்ரிகஂ ஸந்நிபாதமாசக்ஷதே, த்வயஂ வா ஸஂஸர்கம்| அநுபந்த்யாநுபந்தவிஶேஷகதஸ்து பஹுவிதோ தோஷபேதஃ| ஏவமேஷ ஸஞ்ஜ்ஞாப்ரகதோ பிஷஜாஂ தோஷேஷு வ்யாதிஷு ச நாநாப்ரகதிவிஶேஷவ்யூஹஃ ||௧௧||
तत्रानुबन्ध्यानुबन्धकृतो विशेषः- स्वतन्त्रो व्यक्तलिङ्गो यथोक्तसमुत्थानप्रशमो भवत्यनुबन्ध्यः, तद्विपरीतलक्षणस्त्वनुबन्धः| अनुबन्ध्यलक्षणसमन्वितास्तत्र यदि दोषा भवन्ति तत्त्रिकं सन्निपातमाचक्षते, द्वयं वा संसर्गम्| अनुबन्ध्यानुबन्धविशेषकृतस्तु बहुविधो दोषभेदः| एवमेष सञ्ज्ञाप्रकृतो भिषजां दोषेषु व्याधिषु च नानाप्रकृतिविशेषव्यूहः ||११||
🔊 Audio coming soon
ஏநமேவ தோஷாநுபந்தமநுபந்த்யாநுபந்தபேதேந தர்ஶயிதுமநுபந்த்யாநுபந்தலக்ஷணமேவாஹ- தத்ரேத்யாதி| அநுபந்த்யஸ்ய அநுபந்தஸ்ய ச விஶேஷோऽநுபந்த்யாநுபந்தவிஶேஷஃ ‘ஸ்வதந்த்ர’ இத்யாதிக்ரந்தலக்ஷணீயஃ| ஸ்வதந்த்ர இத்யஸ்யைவ விவரணஂ- வ்யக்தலிங்க இத்யாதி| யதோக்தஸமுத்தாநப்ரஶம இதி ஸ்வஹேதுஸமுத்திதஃ ஸ்வசிகித்ஸயைவ ப்ரஶமநீயஃ| கிஂவா, ஸ்வதந்த்ர இத்யேநாபி ஸ்வவிகாரகரணே ப்ராதாந்யமுச்யதே ; ஸ்வதந்த்ரோ ஹி தோஷஃ ப்ரகோபகாலே விகாராந் கரோதி, அஸ்வதந்த்ரஸ்து ஸ்வதந்த்ரப்ரகோபகால ஏவ விகாரஂ ப்ரதாநதோஷேரிதஃ ஸந் கரோதி| தத்விபரீதலக்ஷண இதி அநேநாவ்யக்தலிங்கோऽஸ்வஹேதுப்ரகுபிதஃ பரசிகித்ஸாப்ரஶமநீயஶ்சாநுபந்த இதி லப்யதே; அநுபந்தோ ஹ்யபலவத்த்வேந ந லிங்கஂ வ்யக்தஂ கரோதி, ததா பரஹேதுநா கிஞ்சிதநுகுணேந கதஃ பரசிகித்ஸயைவ கிஞ்சிதநுகுணயா ஶாம்யதி| யதா- ஶரதி ஶ்லேஷ்மா பித்தஹேதுநா ஜலாத்யம்லவிபாகேந ஜந்யதே, ஸ ச பித்தசிகித்ஸயைவ திக்தஸர்பிராதிகயா கபேऽப்யநுகுணயா ஶாம்யதி| த்வயஂ வாऽநுபந்த்யலக்ஷணஂ ப்ராப்தஂ ஸஂஸர்கமாசக்ஷத இதி யோஜநா| அநுபந்த்யஶப்தஶ்சாயஂ வ்யக்தலிங்கதாதிதர்மயுக்தே தோஷே வர்ததே| தேநாப்ரதாநாநுகமநீயே ஸந்நிபாதே அநுபந்தாபாவேऽப்யநுபந்த இதி வ்யபதேஶோ பவத்யேவ அநுபந்த்யாநுபந்தரூபஸஂஸர்கவிஶேஷேண கதஃ| ஸஞ்ஜ்ஞாப்ரகத இதி அநுபந்த்யாநுபந்தஸந்நிபாதஸஂஸர்கஜ்வராதிஸாராதிஸஞ்ஜ்ஞாகத இத்யர்தஃ| நாநாப்ரகதிவிஶேஷவ்யூஹ இதி யதோக்தநாநாகாரணவிஶேஷகதோ ஜ்வராதிஸாராதிரூபோ வ்யதீநாஂ தோஷாணாஂ ச ஸமூஹ இத்யர்தஃ| பிஷஜாமிதிபதேந ச வைத்யாநாமேவேயஂ ஸமயஸித்தாऽநுபந்த்யாதிஸஞ்ஜ்ஞேதி தர்ஶயதி||௧௧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
அக்நிஷு து ஶாரீரேஷு சதுர்விதோ விஶேஷோ பலபேதேந பவதி| தத்யதா- தீக்ஷ்ணோ, மந்தஃ, ஸமோ, விஷமஶ்சேதி| தத்ர தீக்ஷ்ணோऽக்நிஃ ஸர்வாபசாரஸஹஃ, தத்விபரீதலக்ஷணஸ்து மந்தஃ, ஸமஸ்து கல்வபசாரதோ விகதிமாபத்யதேऽநபசாரதஸ்து ப்ரகதாவவதிஷ்டதே, ஸமலக்ஷணவிபரீதலக்ஷணஸ்து விஷம இதி| ஏதே சதுர்விதா பவந்த்யக்நயஶ்சதுர்விதாநாமேவ புருஷாணாம்| தத்ர ஸமவாதபித்தஶ்லேஷ்மணாஂ ப்ரகதிஸ்தாநாஂ ஸமா பவந்த்யக்நயஃ, வாதலாநாஂ து வாதாபிபூதேऽக்ந்யதிஷ்டாநே விஷமா பவந்த்யக்நயஃ, பித்தலாநாஂ து பித்தாபிபூதே ஹ்யக்ந்யதிஷ்டாநே தீக்ஷ்ணா பவந்த்யக்நயஃ, ஶ்லேஷ்மலாநாஂ து ஶ்லேஷ்மாபிபூதேऽக்ந்யதிஷ்டாநே மந்தா பவந்த்யக்நயஃ||௧௨||
अग्निषु तु शारीरेषु चतुर्विधो विशेषो बलभेदेन भवति| तद्यथा- तीक्ष्णो, मन्दः, समो, विषमश्चेति| तत्र तीक्ष्णोऽग्निः सर्वापचारसहः, तद्विपरीतलक्षणस्तु मन्दः, समस्तु खल्वपचारतो विकृतिमापद्यतेऽनपचारतस्तु प्रकृताववतिष्ठते, समलक्षणविपरीतलक्षणस्तु विषम इति| एते चतुर्विधा भवन्त्यग्नयश्चतुर्विधानामेव पुरुषाणाम्| तत्र समवातपित्तश्लेष्मणां प्रकृतिस्थानां समा भवन्त्यग्नयः, वातलानां तु वाताभिभूतेऽग्न्यधिष्ठाने विषमा भवन्त्यग्नयः, पित्तलानां तु पित्ताभिभूते ह्यग्न्यधिष्ठाने तीक्ष्णा भवन्त्यग्नयः, श्लेष्मलानां तु श्लेष्माभिभूतेऽग्न्यधिष्ठाने मन्दा भवन्त्यग्नयः||१२||
🔊 Audio coming soon
தோஷபேதவிகாரபேதமபிதாய ஶரீரஸ்திதேஃ ப்ரதாநகாரணஸ்யாக்நேர்பேதமாஹ- அக்நிஷ்வித்யாதி| ஶாரீரேஷ்விதி ஸாமாந்யவசநேந ஸர்வஶரீரகதாநக்நீந் க்ராஹயதி, விவரணே து ஜடராக்நேரேவ ‘தீக்ஷ்ணோऽக்நிஃ ஸர்வாபசாரஸஹஃ’ இத்யாதிநா யச்சாதுர்வித்யமுக்தஂ, தஜ்ஜடராக்நிதீக்ஷ்ணதாதிமூலகமேவ த்வகக்ந்யாதிதீக்ஷ்ணத்வாதிகமிதி ஜ்ஞாபயதி| வசநஂ ஹி- “தந்மூலாஸ்தே ஹி தத்வத்திக்ஷயவத்திக்ஷயாத்மகாஃ” (சி.அ.௧௫) இதி| யத்யபி ஸமோऽக்நிஃ ஶஸ்தத்வேநாக்ரேऽபிதாதுஂ யுஜ்யதே, ததாऽபி ஸமதஶ்ச தீக்ஷ்ணஸ்யைவ ப்ராதாந்யோபதர்ஶநார்தமிஹாக்ரேऽபிதாநஂ; ஸமஸ்ய ஹி ப்ராதாந்யஂ நிர்விகாரத்வேநைவ ஸுஸ்திதஂ, தீக்ஷ்ணஸ்ய து ஸர்வாபசாரஸஹத்வேந ப்ராதாந்யம்| தத்விபரீதலக்ஷண இதி ஸ்வல்பாபசாரமபி யோ ந ஸஹதே, ஸ மந்த இத்யர்தஃ| ஸமலக்ஷணவிபரீதலக்ஷண இதி கதாசித்விஷமோऽபசாராதபி ந விக்ரியதே, கதாசித்விக்ரியதே| ஸமவாதபித்தஶ்லேஷ்மணாமித்யுக்தேऽபி ப்ரகதிஸ்தாநாமிதி பதஂ வத்தாநாஂ ஸமவாதபித்தஶ்லேஷ்மணாஂ ப்ரதிஷேதார்தம்| ப்ரகதிஶப்தஸ்ய காரணாத்யநேகார்ததாவ்யுதாஸார்தஂ ஸமவாதபித்தஶ்லேஷ்மணாமிதி கதம்| வாதாபிபூதேऽக்ந்யதிஷ்டாநே இதி வசநேந வாதலாநாமபி யதைவாக்ந்யதிஷ்டாநோபகாதோ வாதேந க்ரியதே, ததைவ வைஷம்யஂ பவதி| ஏவஂ பித்தாபிபூத இத்யாதாவபி வ்யாக்யேயம்||௧௨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
தத்ர கேசிதாஹுஃ- ந ஸமவாதபித்தஶ்லேஷ்மாணோ ஜந்தவஃ ஸந்தி, விஷமாஹாரோபயோகித்வாந்மநுஷ்யாணாஂ; தஸ்மாச்ச வாதப்ரகதயஃ கேசித், கேசித் பித்தப்ரகதயஃ, கேசித் புநஃ ஶ்லேஷ்மப்ரகதயோ பவந்தீதி| தச்சாநுபபந்நஂ, கஸ்மாத் காரணாத்? ஸமவாதபித்தஶ்லேஷ்மாணஂ ஹ்யரோகமிச்சந்தி பிஷஜஃ, யதஃ ப்ரகதிஶ்சாரோக்யம், ஆரோக்யார்தா ச பேஷஜப்ரவத்திஃ, ஸா சேஷ்டரூபா, தஸ்மாத் ஸந்தி ஸமவாதபித்தஶ்லேஷ்மாணஃ; ந கலு ஸந்தி வாதப்ரகதயஃ பித்தப்ரகதயஃ ஶ்லேஷ்மப்ரகதயோ வா| தஸ்ய தஸ்ய கில தோஷஸ்யாதிக்யாத் ஸா ஸா தோஷப்ரகதிருச்யதே மநுஷ்யாணாஂ, ந ச விகதேஷு தோஷேஷு ப்ரகதிஸ்தத்வமுபபத்யதே, தஸ்மாந்நைதாஃ ப்ரகதயஃ ஸந்தி; ஸந்தி து கலு வாதலாஃ பித்தலாஃ ஶ்லேஷ்மலாஶ்ச, அப்ரகதிஸ்தாஸ்து தே ஜ்ஞேயாஃ||௧௩||
तत्र केचिदाहुः- न समवातपित्तश्लेष्माणो जन्तवः सन्ति, विषमाहारोपयोगित्वान्मनुष्याणां; तस्माच्च वातप्रकृतयः केचित्, केचित् पित्तप्रकृतयः, केचित् पुनः श्लेष्मप्रकृतयो भवन्तीति| तच्चानुपपन्नं, कस्मात् कारणात्? समवातपित्तश्लेष्माणं ह्यरोगमिच्छन्ति भिषजः, यतः प्रकृतिश्चारोग्यम्, आरोग्यार्था च भेषजप्रवृत्तिः, सा चेष्टरूपा, तस्मात् सन्ति समवातपित्तश्लेष्माणः; न खलु सन्ति वातप्रकृतयः पित्तप्रकृतयः श्लेष्मप्रकृतयो वा| तस्य तस्य किल दोषस्याधिक्यात् सा सा दोषप्रकृतिरुच्यते मनुष्याणां, न च विकृतेषु दोषेषु प्रकृतिस्थत्वमुपपद्यते, तस्मान्नैताः प्रकृतयः सन्ति; सन्ति तु खलु वातलाः पित्तलाः श्लेष्मलाश्च, अप्रकृतिस्थास्तु ते ज्ञेयाः||१३||
🔊 Audio coming soon
விஷமாஹாரோபயோகித்வாதிதி நாயஂ புருஷஸ்துலாதாரததமிவாஹாரமுபயுங்க்தே, தேநாவஶ்யமத்ர வாதாதிஷ்வந்யதமோऽபி தோஷோ விகதோ பவதீதி பாவஃ| ஸமவாதபித்தஶ்லேஷ்மாணமித்யாதிநா அஸ்தி தாவதாரோக்யஂ புருஷேஷு வைத்யவ்யவஹாரஸித்தமிதி தர்ஶயதி| தேந, யாதகிதஂ தோஷாணாஂ கலாகாஷ்டாதிவைஷம்யஂ பரித்யஜ்யாவிர்பூதவிகாராகாரித்வேநாதூராந்தரஂ ஸாம்யமிஷ்யதே, தாதகேவ ப்ரகதாவபி ஸாம்யமஸ்த்யேவேதி பாவஃ| அந்யே து வைஷம்யஂ நாத்ரியந்த ஏவ, வ்யபதேஶ்யரோகாஜநகத்வாத்| தோஷப்ரகதிரிதி துஷ்டதோஷபாவிதா ப்ரகதிரித்யர்தஃ||௧௩||
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
தேஷாஂ து கலு சதுர்விதாநாஂ புருஷாணாஂ சத்வார்யநுப்ரணிதாநாநி ஶ்ரேயஸ்கராணி பவந்தி| தத்ர ஸமஸர்வதாதூநாஂ ஸர்வாகாரஸமம், அதிகதோஷாணாஂ து த்ரயாணாஂ யதாஸ்வஂ தோஷாதிக்யமபிஸமீக்ஷ்ய தோஷப்ரதிகூலயோகீநி த்ரீண்யநு(ந்ந)ப்ரணிதாநாநி ஶ்ரேயஸ்கராணி பவந்தி யாவதக்நேஃ ஸமீபாவாத், ஸமே து ஸமமேவ கார்யம்; ஏவஂ சேஷ்டா பேஷஜப்ரயோகாஶ்சாபரே| தாந் விஸ்தரேணாநுவ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧௪||
तेषां तु खलु चतुर्विधानां पुरुषाणां चत्वार्यनुप्रणिधानानि श्रेयस्कराणि भवन्ति| तत्र समसर्वधातूनां सर्वाकारसमम्, अधिकदोषाणां तु त्रयाणां यथास्वं दोषाधिक्यमभिसमीक्ष्य दोषप्रतिकूलयोगीनि त्रीण्यनु(न्न)प्रणिधानानि श्रेयस्कराणि भवन्ति यावदग्नेः समीभावात्, समे तु सममेव कार्यम्; एवं चेष्टा भेषजप्रयोगाश्चापरे| तान् विस्तरेणानुव्याख्यास्यामः||१४||
🔊 Audio coming soon
தோஷே ப்ரவத்தே ப்ரதிகூலதயா யோகீநி தோஷப்ரதிகூலயோகீநி| த்ரீணி வாதபித்தஶ்லேஷ்மப்ரதிகூலாநி| ஸமே த்விதி ஸமதாஂ கதே வஹ்நௌ, யதோசிதவிதாநேந (வாதப்ரகத்யாதீநாஂ ) ஸமமேவாநுப்ரணிதாநஂ கர்தவ்யம்| ஏவமித்யநேந ப்ரகாரேண சேஷ்டாபேஷஜயோரபி ப்ரயோகா வாதாதீநாஂ பவந்தி; யே து, ஏவமித்யநேந சதுர்விதேநோக்தேந ப்ரகாரேணேதி வதந்தி, தே ஸமப்ரகதீநாஂ ச ஸமவ்யாயாமாதிசேஷ்டா பேஷஜஂ ச துசர்யாவிதேயஂ வமநாதிகாரகஂ ஸூச்யதேऽநேநேதி வ்யாக்யாநயந்தி||௧௪||
Adhikarana 13 (15-16) · Śloka 16
த்ரயஸ்து புருஷா பவந்த்யாதுராஃ, தே த்வநாதுராஸ்தந்த்ராந்தரீயாணாஂ பிஷஜாம்| தத்யதா- வாதலஃ, பித்தலஃ, ஶ்லேஷ்மலஶ்சேதி| தேஷாமிதஂ விஶேஷவிஜ்ஞாநஂ- வாதலஸ்ய வாதநிமித்தாஃ, பித்தலஸ்ய பித்தநிமித்தாஃ, ஶ்லேஷ்மலஸ்ய ஶ்லேஷ்மநிமித்தா வ்யாதயஃ ப்ராயேண பலவந்தஶ்ச பவந்தி||௧௫|| தத்ர வாதலஸ்ய வாதப்ரகோபணாந்யாஸேவமாநஸ்ய க்ஷிப்ரஂ வாதஃ ப்ரகோபமாபத்யதே, ந ததேதரௌ தோஷௌ; ஸ தஸ்ய ப்ரகோபமாபந்நோ யதோக்தைர்விகாரைஃ ஶரீரமுபதபதி பலவர்ணஸுகாயுஷாமுபகாதாய| தஸ்யாவஜயநஂ- ஸ்நேஹஸ்வேதௌ விதியுக்தௌ, மதூநி ச ஸஂஶோதநாநி ஸ்நேஹோஷ்ணமதுராம்லலவணயுக்தாநி, தத்வதப்யவஹார்யாணி, அப்யங்கோபநாஹநோத்வேஷ்டநோந்மர்தநபரிஷேகாவகாஹநஸஂவாஹநாவபீடநவித்ராஸநவிஸ்மாபநவிஸ்மாரணாநி, ஸுராஸவவிதாநஂ, ஸ்நேஹாஶ்சாநேகயோநயோ தீபநீயபாசநீயவாதஹரவிரேசநீயோபஹிதாஸ்ததா ஶதபாகாஃ ஸஹஸ்ரபாகாஃ ஸர்வஶஶ்ச ப்ரயோகார்தாஃ, பஸ்தயஃ, பஸ்திநியமஃ ஸுகஶீலதா சேதி||௧௬||
त्रयस्तु पुरुषा भवन्त्यातुराः, ते त्वनातुरास्तन्त्रान्तरीयाणां भिषजाम्| तद्यथा- वातलः, पित्तलः, श्लेष्मलश्चेति| तेषामिदं विशेषविज्ञानं- वातलस्य वातनिमित्ताः, पित्तलस्य पित्तनिमित्ताः, श्लेष्मलस्य श्लेष्मनिमित्ता व्याधयः प्रायेण बलवन्तश्च भवन्ति||१५|| तत्र वातलस्य वातप्रकोपणान्यासेवमानस्य क्षिप्रं वातः प्रकोपमापद्यते, न तथेतरौ दोषौ; स तस्य प्रकोपमापन्नो यथोक्तैर्विकारैः शरीरमुपतपति बलवर्णसुखायुषामुपघाताय| तस्यावजयनं- स्नेहस्वेदौ विधियुक्तौ, मृदूनि च संशोधनानि स्नेहोष्णमधुराम्ललवणयुक्तानि, तद्वदभ्यवहार्याणि, अभ्यङ्गोपनाहनोद्वेष्टनोन्मर्दनपरिषेकावगाहनसंवाहनावपीडनवित्रासनविस्मापनविस्मारणानि, सुरासवविधानं, स्नेहाश्चानेकयोनयो दीपनीयपाचनीयवातहरविरेचनीयोपहितास्तथा शतपाकाः सहस्रपाकाः सर्वशश्च प्रयोगार्थाः, बस्तयः, बस्तिनियमः सुखशीलता चेति||१६||
🔊 Audio coming soon
ந ததேதரௌ தோஷாவிதி ஸத்யாऽபி ஹேதுஸேவயேத்யர்தஃ; அந்யதா வாதப்ரகோபணஸேவயா பித்தஶ்லேஷ்மணோர்வத்திரேவ நாஸ்தி| வித்ராஸநாதயோ யத்யபி வாதகாரகாஸ்ததாऽபி வாதஜநிதோந்மாதவிநாஶகத்வேந சோக்தா இதி ஜ்ஞேயம்| உந்மாதே ஹி வித்ராஸநாதி பேஷஜமபிதாயோக்தஂ- “தேந யாதி ஶமஂ தஸ்ய ஸர்வதோ விப்லுதஂ மநஃ” (சி.அ.௯) இதி| ஸர்வஶஃ ப்ரயோகார்தா இதி பாநாப்யங்கபஸ்த்யாதிபிஃ ப்ரயோஜநீயா இத்யர்தஃ| பஸ்திநியம இதி பஸ்தௌ யதோக்தநியமஸேவேத்யர்தஃ; கிஂவா பஸ்திநியமஶப்தேந ஸித்தௌ வக்ஷ்யமாணகர்ம-கால-யோகரூபஂ பஸ்திஸங்க்யாநியமஂ கர்தவ்யதயா தர்ஶயதி| வக்ஷ்யதி ஹி- “த்ரிஂஶந்மதாஃ கர்மஸு பஸ்தியோகாஃ காலஸ்ததோऽர்தேந ததஶ்ச யோகஃ” (ஸி.அ.௧) இதி| ஸுகஶீலதா ஸததஸுகஸேவித்வம்||௧௫-௧௬||
Adhikarana 14 (17) · Śloka 17
பித்தலஸ்யாபி பித்தப்ரகோபணாந்யாஸேவமாநஸ்ய க்ஷிப்ரஂ பித்தஂ ப்ரகோபமாபத்யதே, ந ததேதரௌ தோஷௌ; ததஸ்ய ப்ரகோபமாபந்நஂ யதோக்தைர்விகாரைஃ ஶரீரமுபதபதி பலவர்ணஸுகாயுஷாமுபகாதாய| தஸ்யாவஜயநஂ- ஸர்பிஷ்பாநஂ, ஸர்பிஷா ச ஸ்நேஹநம், அதஶ்ச தோஷஹரணஂ, மதுரதிக்தகஷாயஶீதாநாஂ சௌஷதாப்யவஹார்யாணாமுபயோகஃ, மதுமதுரஸுரபிஶீதஹத்யாநாஂ கந்தாநாஂ சோபஸேவா, முக்தாமணிஹாராவலீநாஂ ச பரமஶிஶிரவாரிஸஂஸ்திதாநாஂ தாரணமுரஸா, க்ஷணே க்ஷணேऽக்ர்யசந்தநப்ரியங்குகாலீயமணாலஶீதவாதவாரிபிருத்பலகுமுதகோகநதஸௌகந்திகபத்மாநுகதைஶ்ச வாரிபிரபிப்ரோக்ஷணஂ, ஶ்ருதிஸுகமதுமதுரமநோऽநுகாநாஂ ச கீதவாதித்ராணாஂ ஶ்ரவணஂ, ஶ்ரவணஂ சாப்யுதயாநாஂ, ஸுஹத்பிஃ ஸஂயோகஃ, ஸஂயோகஶ்சேஷ்டாபிஃ ஸ்த்ரீபிஃ ஶீதோபஹிதாஂஶுகஸ்ரக்தாரிணீபிஃ, நிஶாகராஂஶுஶீதலப்ரவாதஹர்ம்யவாஸஃ, ஶைலாந்தரபுலிநஶிஶிரஸதநவஸநவ்யஜநபவநஸேவநஂ, ரம்யாணாஂ சோபவநாநாஂ ஸுகஶிஶிரஸுரபிமாருதோபஹிதாநாமுபஸேவநஂ, ஸேவநஂ ச பத்மோத்பலநலிநகுமுதஸௌகந்திகபுண்டரீகஶதபத்ரஹஸ்தாநாஂ , ஸௌம்யாநாஂ ச ஸர்வபாவாநாமிதி||௧௭||
पित्तलस्यापि पित्तप्रकोपणान्यासेवमानस्य क्षिप्रं पित्तं प्रकोपमापद्यते, न तथेतरौ दोषौ; तदस्य प्रकोपमापन्नं यथोक्तैर्विकारैः शरीरमुपतपति बलवर्णसुखायुषामुपघाताय| तस्यावजयनं- सर्पिष्पानं, सर्पिषा च स्नेहनम्, अधश्च दोषहरणं, मधुरतिक्तकषायशीतानां चौषधाभ्यवहार्याणामुपयोगः, मृदुमधुरसुरभिशीतहृद्यानां गन्धानां चोपसेवा, मुक्तामणिहारावलीनां च परमशिशिरवारिसंस्थितानां धारणमुरसा, क्षणे क्षणेऽग्र्यचन्दनप्रियङ्गुकालीयमृणालशीतवातवारिभिरुत्पलकुमुदकोकनदसौगन्धिकपद्मानुगतैश्च वारिभिरभिप्रोक्षणं, श्रुतिसुखमृदुमधुरमनोऽनुगानां च गीतवादित्राणां श्रवणं, श्रवणं चाभ्युदयानां, सुहृद्भिः संयोगः, संयोगश्चेष्टाभिः स्त्रीभिः शीतोपहितांशुकस्रग्धारिणीभिः, निशाकरांशुशीतलप्रवातहर्म्यवासः, शैलान्तरपुलिनशिशिरसदनवसनव्यजनपवनसेवनं, रम्याणां चोपवनानां सुखशिशिरसुरभिमारुतोपहितानामुपसेवनं, सेवनं च पद्मोत्पलनलिनकुमुदसौगन्धिकपुण्डरीकशतपत्रहस्तानां , सौम्यानां च सर्वभावानामिति||१७||
🔊 Audio coming soon
யதோக்தைரிதி மஹாரோகாத்யாயோக்தைஃ| அதஶ்ச தோஷஹரணமிதி விரேசநாதித்யர்தஃ| அக்ர்யசந்தநஂ தவலசந்தம்| ஹஸ்தாநாமிதி கலாபாநாம்||௧௭||
Adhikarana 15 (18) · Śloka 18
ஶ்லேஷ்மலஸ்யாபி ஶ்லேஷ்மப்ரகோபணாந்யாஸேவமாநஸ்ய க்ஷிப்ரஂ ஶ்லேஷ்மா ப்ரகோபமாபத்யதே, ந ததேதரௌ தோஷௌ; ஸ தஸ்ய ப்ரகோபமாபந்நோ யதோக்தைர்விகாரைஃ ஶரீரமுபதபதி பலவர்ணஸுகாயுஷாமுபகாதாய| தஸ்யாவஜயநஂ- விதியுக்தாநி தீக்ஷ்ணோஷ்ணாநி ஸஂஶோதநாநி, ரூக்ஷப்ராயாணி சாப்யவஹார்யாணி கடுகதிக்தகஷாயோபஹிதாநி, ததைவ தாவநலங்கநப்லவநபரிஸரணஜாகரணநியுத்தவ்யவாயவ்யாயாமோந்மர்தநஸ்நாநோத்ஸாதநாநி, விஶேஷதஸ்தீக்ஷ்ணாநாஂ தீர்ககாலஸ்திதாநாஂ ச மத்யாநாமுபயோகஃ, ஸதூமபாநஃ ஸர்வஶஶ்சோபவாஸஃ, ததோஷ்ணஂ வாஸஃ, ஸுகப்ரதிஷேதஶ்ச ஸுகார்தமேவேதி||௧௮||
श्लेष्मलस्यापि श्लेष्मप्रकोपणान्यासेवमानस्य क्षिप्रं श्लेष्मा प्रकोपमापद्यते, न तथेतरौ दोषौ; स तस्य प्रकोपमापन्नो यथोक्तैर्विकारैः शरीरमुपतपति बलवर्णसुखायुषामुपघाताय| तस्यावजयनं- विधियुक्तानि तीक्ष्णोष्णानि संशोधनानि, रूक्षप्रायाणि चाभ्यवहार्याणि कटुकतिक्तकषायोपहितानि, तथैव धावनलङ्घनप्लवनपरिसरणजागरणनियुद्धव्यवायव्यायामोन्मर्दनस्नानोत्सादनानि, विशेषतस्तीक्ष्णानां दीर्घकालस्थितानां च मद्यानामुपयोगः, सधूमपानः सर्वशश्चोपवासः, तथोष्णं वासः, सुखप्रतिषेधश्च सुखार्थमेवेति||१८||
🔊 Audio coming soon
ஶ்லேஷ்மவிஜயார்தஂ ரூக்ஷஸ்யைவ ஹிதத்வேந ரூக்ஷாணீதி வக்தவ்யே யத்ரூக்ஷப்ராயாணீதி கரோதி, தேநாத்யர்தரூக்ஷாந்நஸ்ய வாதாநுகுணத்வேந ததா தாத்வபோஷகத்வேந சாஸேவ்யத்வஂ தர்ஶயதி; உக்தஂ ஹி ரஸவிமாநே- “ஸ்நிக்தமஶ்நீயாத்; ஸ்நிக்தஂ ஹி புக்தஂ ஸ்வததே, புக்தமௌதர்யமக்நிமுதீரயதி” (வி.அ.௧) இத்யாதி| லங்கநம் உத்ப்லுத்ய கமநஂ, பரிஸரணஂ குண்டலரூபப்ரமணம்| ஸர்வஶஶ்சோபவாஸ இதி ஸர்வலங்கநாநி| யதுக்தஂ- “சதுஷ்ப்ரகாரா ஸஂஶுத்திஃ பிபாஸா மாருதாதபௌ| பாசநாந்யுபவாஸஶ்ச வ்யாயாமஶ்சேதி லங்கநம்” (ஸூ.அ.௨௨) இதி| உபவாஸஶப்தோ ஹ்யத்ர லங்கநே வர்ததே| ஸுகார்தமிதி ஆயதிஸுகார்தஂ; ஸுகப்ரதிஷேதாத்தி ஶ்லேஷ்மக்ஷயே பூதே ஶ்லேஷ்மவிகாராபாவலக்ஷணஂ ஸுகஂ பவதி||௧௮||
Adhikarana 16 (19) · Śloka 19
பவதி சாத்ர- ஸர்வரோகவிஶேஷஜ்ஞஃ ஸர்வகார்யவிஶேஷவித்| ஸர்வபேஷஜதத்த்வஜ்ஞோ ராஜ்ஞஃ ப்ராணபதிர்பவேதிதி||௧௯||
भवति चात्र- सर्वरोगविशेषज्ञः सर्वकार्यविशेषवित्| सर्वभेषजतत्त्वज्ञो राज्ञः प्राणपतिर्भवेदिति||१९||
🔊 Audio coming soon
யதோக்தாத்யாயஜ்ஞாநாதேவ ஸர்வரோகாபிஜ்ஞஂ ஸ்தௌதி- ஸர்வேத்யாதிநா| ப்ராணாந் பாதி ரக்ஷதீதி ப்ராணபதிஃ||௧௯||
Adhikarana 17 (20-22) · Śloka 22
தத்ர ஶ்லோகாஃ- ப்ரகத்யந்தரபேதேந ரோகாநீகவிகல்பநம்| பரஸ்பராவிரோதஶ்ச ஸாமாந்யஂ ரோகதோஷயோஃ||௨௦|| தோஷஸங்க்யா விகாராணாமேகதேஶஃ ப்ரகோபணம்| ஜரணஂ ப்ரதி சிந்தா ச காயாக்நேர்துக்ஷணாநி ச||௨௧|| நராணாஂ வாதலாதீநாஂ ப்ரகதிஸ்தாபநாநி ச| ரோகாநீகே விமாநேऽஸ்மிந் வ்யாஹதாநி மஹர்ஷிணா||௨௨||
तत्र श्लोकाः- प्रकृत्यन्तरभेदेन रोगानीकविकल्पनम्| परस्पराविरोधश्च सामान्यं रोगदोषयोः||२०|| दोषसङ्ख्या विकाराणामेकदेशः प्रकोपणम्| जरणं प्रति चिन्ता च कायाग्नेर्धुक्षणानि च||२१|| नराणां वातलादीनां प्रकृतिस्थापनानि च| रोगानीके विमानेऽस्मिन् व्याहृतानि महर्षिणा||२२||
🔊 Audio coming soon
ஸங்க்ரஹே ஜரயதீதி ஜரணோ வஹ்நிஃ, தஂ ப்ரதி சிந்தா ‘அக்நிஷு’ இத்யாதிநா கதா| ப்ரகதிஸ்தாபநாநீதி பேஷஜாநி||௨௦-௨௨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 6
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே விமாநஸ்தாநே ரோகாநீகவிமாநஂ நாம ஷஷ்டோऽத்யாயஃ||௬||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते विमानस्थाने रोगानीकविमानं नाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ விமாநஸ்தாநே ரோகாநீகவிமாநஂ நாம ஷஷ்டோऽத்யாயஃ||௬||