Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதஸ்த்ரிவிதகுக்ஷீயஂ விமாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथातस्त्रिविधकुक्षीयं विमानं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ரஸவிமாநே ராஶிருக்தஃ, தஸ்ய ராஶேர்மாத்ராமாத்ராவதஃ பலப்ரபஞ்சஂ தோஷவிகாரப்ரபஞ்சஂ தர்ஶயிதுஂ த்ரிவிதகுக்ஷீயோऽபிதீயதே||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
த்ரிவிதஂ குக்ஷௌ ஸ்தாபயேதவகாஶாஂஶமாஹாரஸ்யாஹாரமுபயுஞ்ஜாநஃ; தத்யதா- ஏகமவகாஶாஂஶஂ மூர்தாநாமாஹாரவிகாராணாம், ஏகஂ த்ரவாணாம், ஏகஂ புநர்வாதபித்தஶ்லேஷ்மணாம்; ஏதாவதீஂ ஹ்யாஹாரமாத்ராமுபயுஞ்ஜாநோ நாமாத்ராஹாரஜஂ கிஞ்சிதஶுபஂ ப்ராப்நோதி||௩||
त्रिविधं कुक्षौ स्थापयेदवकाशांशमाहारस्याहारमुपयुञ्जानः; तद्यथा- एकमवकाशांशं मूर्तानामाहारविकाराणाम्, एकं द्रवाणाम्, एकं पुनर्वातपित्तश्लेष्मणाम्; एतावतीं ह्याहारमात्रामुपयुञ्जानो नामात्राहारजं किञ्चिदशुभं प्राप्नोति||३||
🔊 Audio coming soon
த்ரிவிதமிதி த்ரிப்ரகாரம்| அவகாஶாஂஶமிதி கோஷ்டாவகாஶபாகம்| ஆஹாரஸ்யேதி ஆஹாரநிமித்தமித்யர்தஃ| தேந த்வாவவகாஶாவாஹாரஸ்ய வக்தவ்யௌ, ஏகஸ்து தோஷாணாமிதி த்ரிவிதஂ வக்ஷ்யமாணமுக்தம்| தோஷாவகாஶஸ்தாபநஂ ஹ்யாஹாரோபகாரகத்வாதாஹாரஸ்யேத்யுச்யதே, தோஷாவகாஶாநவஸ்தாநே ஹ்யாஹாரோ தோஷைர்தூஷ்யத இதி வக்தவ்யம்| கிஂவா, ஆஹாரஸ்யாவகாஶாஂஶமாமாஶயரூபஂ குக்ஷௌ வக்ஷ்யமாணவிபாகேந த்ரிவிதஂ ஸ்தாபயேதித்யர்தஃ| குக்ஷ்யஂஶபாகஂ யதாகர்தவ்யமாஹ- தத்யதேத்யாதி| மூர்தாநாமிதி ஆஶ்யகாத்யாநாஂ, த்ரவாணாமிதி லேஹ்யபேயாநாம்| இஹ சாஂஶஶப்தோ ந ஸமப்ரவிபாகே வர்ததே, கிந்து யதோசிதவிபாகே; தேந மூர்தாநாஂ பஹுபாகோ பவதீதி ஜ்ஞேயம்| வாதபித்தஶ்லேஷ்மணாஂ யத்யபி பிந்நாநி ஸ்தாநாநி, ததாऽபி மூர்தாஹாராதிபாகாபேக்ஷயா மிலிதாநாஂ கிஞ்சித்ஸ்தாநஂ பவதீத்யேகத்வேநாத்யாரோப்யாத்ர ஏகமிதி கதம்| நநு குக்ஷ்யஂஶவிபாகேந கதேऽப்யாஹாரே ப்ரகதிகுர்வாதிதுஷ்டத்ரவ்யஜதோஷோ தஶ்யத இத்யாஹ- நாமாத்ராஹாரஜமிதி; ப்ரகத்யாதிதோஷகதஂ து ப்ராப்நோத்யேவேத்யர்தஃ||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ந ச கேவலஂ மாத்ராவத்த்வாதேவாஹாரஸ்ய கத்ஸ்நமாஹாரபலஸௌஷ்டவமவாப்துஂ ஶக்யஂ, ப்ரகத்யாதீநாமஷ்டாநாமாஹாரவிதிவிஶேஷாயதநாநாஂ ப்ரவிபக்தபலத்வாத்||௪||
न च केवलं मात्रावत्त्वादेवाहारस्य कृत्स्नमाहारफलसौष्ठवमवाप्तुं शक्यं, प्रकृत्यादीनामष्टानामाहारविधिविशेषायतनानां प्रविभक्तफलत्वात्||४||
🔊 Audio coming soon
ததேவ ஸ்போரயதி- ந சேத்யாதி| ஸௌஷ்டவஂ ஸுஷ்டுத்வஂ பாத்ரக்யமித்யர்தஃ| ப்ரவிபக்தபலத்வாதிதி ப்ரவிபிந்நபலத்வாத்||௪||
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
தத்ராயஂ தாவதாஹாரராஶிமதிகத்ய மாத்ராமாத்ராபலவிநிஶ்சயார்தஃ ப்ரகதஃ| ஏதாவாநேவ ஹ்யாஹாரராஶிவிதிவிகல்போ யாவந்மாத்ராவத்த்வமமாத்ராவத்த்வஂ ச||௫|| தத்ர மாத்ராவத்த்வஂ பூர்வமுத்திஷ்டஂ குக்ஷ்யஂஶவிபாகேந, தத்பூயோ விஸ்தரேணாநுவ்யாக்யாஸ்யாமஃ| தத்யதா- குக்ஷேரப்ரணீடநமாஹாரேண, ஹதயஸ்யாநவரோதஃ, பார்ஶ்வயோரவிபாடநம், அநதிகௌரவமுதரஸ்ய, ப்ரீணநமிந்த்ரியாணாஂ, க்ஷுத்பிபாஸோபரமஃ, ஸ்தாநாஸநஶயநகமநோச்ச்வாஸப்ரஶ்வாஸஹாஸ்யஸங்கதாஸு ஸுகாநுவத்திஃ, ஸாயஂ ப்ராதஶ்ச ஸுகேந பரிணமநஂ , பலவர்ணோபசயகரத்வஂ ச; இதி மாத்ராவதோ லக்ஷணமாஹாரஸ்ய பவதி||௬||
तत्रायं तावदाहारराशिमधिकृत्य मात्रामात्राफलविनिश्चयार्थः प्रकृतः| एतावानेव ह्याहारराशिविधिविकल्पो यावन्मात्रावत्त्वममात्रावत्त्वं च||५|| तत्र मात्रावत्त्वं पूर्वमुद्दिष्टं कुक्ष्यंशविभागेन, तद्भूयो विस्तरेणानुव्याख्यास्यामः| तद्यथा- कुक्षेरप्रणीडनमाहारेण, हृदयस्यानवरोधः, पार्श्वयोरविपाटनम्, अनतिगौरवमुदरस्य, प्रीणनमिन्द्रियाणां, क्षुत्पिपासोपरमः, स्थानासनशयनगमनोच्छ्वासप्रश्वासहास्यसङ्कथासु सुखानुवृत्तिः, सायं प्रातश्च सुखेन परिणमनं , बलवर्णोपचयकरत्वं च; इति मात्रावतो लक्षणमाहारस्य भवति||६||
🔊 Audio coming soon
குக்ஷ்யஂஶவிபாகேநேதி ஏகமவகாஶாஂஶஂ மூர்தாநாமித்யாதிநா| உத்திஷ்டமிதி ஸங்க்ஷேபேண கதிதம்| ஸாயஂ ப்ராதஶ்சேதிவசநாத் ஸாயஂ போஜநே கதே யதி ப்ராதஃ, ப்ராதஶ்ச கதே யதி ஸாயஂ, ஸுகேந பரிணமநஂ ததா ஸ்தாநாஸநாதிஷு ஸுகாநுவத்திர்பவதி, ததா மாத்ராவத்போஜநமநேந கதமிதி ஜ்ஞேயம்||௫-௬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
அமாத்ராவத்த்வஂ புநர்த்விவிதமாசக்ஷதே- ஹீநம், அதிகஂ ச| தத்ர ஹீநமாத்ரமாஹாரராஶிஂ பலவர்ணோபசயக்ஷயகரமதப்திகரமுதாவர்தகரமநாயுஷ்யவஷ்யமநௌஜஸ்யஂ ஶரீரமநோபுத்தீந்த்ரியோபகாதகரஂ ஸாரவிதமநமலக்ஷ்ம்யாவஹமஶீதேஶ்ச வாதவிகாராணாமாயதநமாசக்ஷதே, அதிமாத்ரஂ புநஃ ஸர்வதோஷப்ரகோபணமிச்சந்தி குஶலாஃ| யோ ஹி மூர்தாநாமாஹாரஜாதாநாஂ ஸௌஹித்யஂ கத்வா த்ரவைஸ்தப்திமாபத்யதே பூயஸ்தஸ்யாமாஶயகதா வாதபித்தஶ்லேஷ்மாணோऽப்யவஹாரேணாதிமாத்ரேணாதிப்ரபீட்யமாநாஃ ஸர்வே யுகபத் ப்ரகோபமாபத்யந்தே, தே ப்ரகுபிதாஸ்தமேவாஹாரராஶிமபரிணதமாவிஶ்ய குக்ஷ்யேகதேஶமந்நாஶ்ரிதா விஷ்டம்பயந்தஃ ஸஹஸா வாऽப்யுத்தராதராப்யாஂ மார்காப்யாஂ ப்ரச்யாவயந்தஃ பதக் பதகிமாந் விகாராநபிநிர்வர்தயந்த்யதிமாத்ரபோக்துஃ| தத்ர வாதஃ ஶூலாநாஹாங்கமர்தமுகஶோஷமூர்ச்சாப்ரமாக்நிவைஷம்ய- பார்ஶ்வபஷ்டகடிக்ரஹஸிராகுஞ்சநஸ்தம்பநாநி கரோதி, பித்தஂ புநர்ஜ்வராதீஸாராந்தர்தாஹதஷ்ணாமதப்ரமப்ரலபநாநி, ஶ்லேஷ்மா து சர்த்யரோசகாவிபாகஶீதஜ்வராலஸ்யகாத்ரகௌரவாணி||௭||
अमात्रावत्त्वं पुनर्द्विविधमाचक्षते- हीनम्, अधिकं च| तत्र हीनमात्रमाहारराशिं बलवर्णोपचयक्षयकरमतृप्तिकरमुदावर्तकरमनायुष्यवृष्यमनौजस्यं शरीरमनोबुद्धीन्द्रियोपघातकरं सारविधमनमलक्ष्म्यावहमशीतेश्च वातविकाराणामायतनमाचक्षते, अतिमात्रं पुनः सर्वदोषप्रकोपणमिच्छन्ति कुशलाः| यो हि मूर्तानामाहारजातानां सौहित्यं गत्वा द्रवैस्तृप्तिमापद्यते भूयस्तस्यामाशयगता वातपित्तश्लेष्माणोऽभ्यवहारेणातिमात्रेणातिप्रपीड्यमानाः सर्वे युगपत् प्रकोपमापद्यन्ते, ते प्रकुपितास्तमेवाहारराशिमपरिणतमाविश्य कुक्ष्येकदेशमन्नाश्रिता विष्टम्भयन्तः सहसा वाऽप्युत्तराधराभ्यां मार्गाभ्यां प्रच्यावयन्तः पृथक् पृथगिमान् विकारानभिनिर्वर्तयन्त्यतिमात्रभोक्तुः| तत्र वातः शूलानाहाङ्गमर्दमुखशोषमूर्च्छाभ्रमाग्निवैषम्य- पार्श्वपृष्ठकटिग्रहसिराकुञ्चनस्तम्भनानि करोति, पित्तं पुनर्ज्वरातीसारान्तर्दाहतृष्णामदभ्रमप्रलपनानि, श्लेष्मा तु छर्द्यरोचकाविपाकशीतज्वरालस्यगात्रगौरवाणि||७||
🔊 Audio coming soon
ஸாரவிதமநமிதி ரோகபிஷக்ஜிதீயே (வி.அ.௮) வக்ஷ்யமாணத்வக்ஸாராதிவிதமநம்| ஆஹாரவிகாராணாமிதி கரணே ஸௌஹித்யயோகாத் ஷஷ்டீ| த்ரவைஸ்தப்திமிதி பூயஃபதவிஶேஷணாததிதப்திமித்யர்தஃ| ஆமாஶயகதா இதி வசநேநாக்நிஸஹாய(ஸமாந)ஸ்யைவ வாயோஃ கோபோ பவதி, ந பக்வாஶயகதஸ்யேதி தர்ஶயதி| குக்ஷ்யேகதேஶமந்நாஶ்ரிதாஃ ஸஹ தூஷிதேநாஹாரேணேத்யர்தஃ||௭||
Adhikarana 6 (8-9) · Śloka 9
ந ச கலு கேவலமதிமாத்ரமேவாஹாரராஶிமாமப்ரதோஷகரமிச்சந்தி , அபி து கலு குருரூக்ஷஶீதஶுஷ்கத்விஷ்டவிஷ்டம்பிவிதாஹ்யஶுசிவிருத்தாநாமகாலே சாந்நபாநாநாமுபஸேவநஂ, காமக்ரோதலோபமோஹேர்ஷ்யாஹ்ரீஶோகமாநோத்வேகபயோபதப்தமநஸா வா யதந்நபாநமுபயுஜ்யதே, ததப்யாமமேவ ப்ரதூஷயதி||௮|| பவதி சாத்ர- மாத்ரயாऽப்யப்யவஹதஂ பத்யஂ சாந்நஂ ந ஜீர்யதி| சிந்தாஶோகபயக்ரோததுஃகஶய்யாப்ரஜாகரைஃ||௯||
न च खलु केवलमतिमात्रमेवाहारराशिमामप्रदोषकरमिच्छन्ति , अपि तु खलु गुरुरूक्षशीतशुष्कद्विष्टविष्टम्भिविदाह्यशुचिविरुद्धानामकाले चान्नपानानामुपसेवनं, कामक्रोधलोभमोहेर्ष्याह्रीशोकमानोद्वेगभयोपतप्तमनसा वा यदन्नपानमुपयुज्यते, तदप्याममेव प्रदूषयति||८|| भवति चात्र- मात्रयाऽप्यभ्यवहृतं पथ्यं चान्नं न जीर्यति| चिन्ताशोकभयक्रोधदुःखशय्याप्रजागरैः||९||
🔊 Audio coming soon
அதிமாத்ராஶநஜந்யத்வேநாமப்ரதோஷே வக்தவ்யேऽந்யதஶ்ச யத ஆமப்ரதோஷோ பவதி தமாஹ- ந ச கல்வித்யாதி| காமாதிபிர்மாநஸ உபகாதஃ ப்ரபாவாதேவாந்நஂ தூஷயதி| ஏவமஶுச்யப்யந்நமஶுசித்வேந ஜ்ஞாதஂ மநஸ உபகாதகத்வாதாமதூஷகஂ பவதி| ஆமஸ்யாபக்வஸ்யாஹாரஸ்ய ப்ரதோஷ ஆமப்ரதோஷஃ| ஆமமேவ ப்ரதூஷயதீதி அத்ர கர்மகர்தத்வே ‘அச்’, துஷ்டஂ பவதீத்யர்தஃ; கிஂவா, ஆமமபக்வஂ ஸத்துஷ்டதோஷஸம்பர்காச்சரீரஂ தூஷயதீதி ஜ்ஞேயம்||௮-௯||
Adhikarana 7 (10-11) · Śloka 11
தஂ த்விவிதமாமப்ரதோஷமாசக்ஷதே பிஷஜஃ- விஸூசிகாம், அலஸகஂ ச||௧௦|| தத்ர விஸூசிகாமூர்த்வஂ சாதஶ்ச ப்ரவத்தாமதோஷாஂ யதோக்தரூபாஂ வித்யாத்||௧௧||
तं द्विविधमामप्रदोषमाचक्षते भिषजः- विसूचिकाम्, अलसकं च||१०|| तत्र विसूचिकामूर्ध्वं चाधश्च प्रवृत्तामदोषां यथोक्तरूपां विद्यात्||११||
🔊 Audio coming soon
த்விவிதமித்யாதௌ அலஸக ஏவ தண்டாலஸகாமவிஷயோரவரோதோ ஜ்ஞேயஃ; தயோரபி ஹி தோஷோऽப்ரவர்தமாநத்வாதலஸீபூத ஏவ பவதி||௧௦-௧௧||
Adhikarana 8 (12) · Śloka 12
அலஸகமுபதேக்ஷ்யாமஃ- துர்பலஸ்யால்பாக்நேர்பஹுஶ்லேஷ்மணோ வாதமூத்ரபுரீஷவேகவிதாரிணஃ ஸ்திரகுருபஹுரூக்ஷஶீதஶுஷ்காந்நஸேவிநஸ்ததந்நபாநமநிலப்ரபீடிதஂ ஶ்லேஷ்மணா ச விபத்தமார்கமதிமாத்ரப்ரலீநமலஸத்வாந்ந பஹிர்முகீபவதி, ததஶ்சர்த்யதீஸாரவர்ஜ்யாந்யாமப்ரதோஷலிங்காந்யபிதர்ஶயத்யதிமாத்ராணி| அதிமாத்ரப்ரதுஷ்டாஶ்ச தோஷாஃ ப்ரதுஷ்டாமபத்தமார்காஸ்திர்யக்கச்சந்தஃ கதாசிதேவ கேவலமஸ்ய ஶரீரஂ தண்டவத் ஸ்தம்பயந்தி, ததஸ்தஂ தண்டாலஸகமஸாத்யஂ ப்ருவதே| விருத்தாத்யஶநாஜீர்ணாஶநஶீலிநஃ புநராமதோஷமாமவிஷமித்யாசக்ஷதே பிஷஜஃ, விஷஸதஶலிங்கத்வாத்; தத் பரமஸாத்யம், ஆஶுகாரித்வாத்விருத்தோபக்ரமத்வாச்சேதி||௧௨||
अलसकमुपदेक्ष्यामः- दुर्बलस्याल्पाग्नेर्बहुश्लेष्मणो वातमूत्रपुरीषवेगविधारिणः स्थिरगुरुबहुरूक्षशीतशुष्कान्नसेविनस्तदन्नपानमनिलप्रपीडितं श्लेष्मणा च विबद्धमार्गमतिमात्रप्रलीनमलसत्वान्न बहिर्मुखीभवति, ततश्छर्द्यतीसारवर्ज्यान्यामप्रदोषलिङ्गान्यभिदर्शयत्यतिमात्राणि| अतिमात्रप्रदुष्टाश्च दोषाः प्रदुष्टामबद्धमार्गास्तिर्यग्गच्छन्तः कदाचिदेव केवलमस्य शरीरं दण्डवत् स्तम्भयन्ति, ततस्तं दण्डालसकमसाध्यं ब्रुवते| विरुद्धाध्यशनाजीर्णाशनशीलिनः पुनरामदोषमामविषमित्याचक्षते भिषजः, विषसदृशलिङ्गत्वात्; तत् परमसाध्यम्, आशुकारित्वाद्विरुद्धोपक्रमत्वाच्चेति||१२||
🔊 Audio coming soon
அலஸகமுபதேக்ஷ்யாம இத்யாதிநா புநர்விஶேஷஹேதுஃ ப்ராயோऽபிநிர்வர்தக உச்யதே, ஸாமாந்யேந த்வதிமாத்ராஹாரரூப உக்த ஏவேதி ஜ்ஞேயம்| அநிலப்ரபீடிதஂ ஶ்லேஷ்மணா ச விபத்தமார்கமிதி தோஷத்வயவ்யாபாரவசநாத்வாதஶ்லேஷ்மணோரலஸகே ப்ராதாந்யமுச்யதே, பித்தஂ து ஸாமாந்யவசநஸித்தமப்ரதாநமஸ்த்யேவ தஷ்ணாமதப்ரமாதிலிங்கமிதி ஜ்ஞேயம்| ப்ரதுஷ்டாமபத்தமார்கா இதி அத்ராபக்வ ஆஹாரோऽந்நரஸோ வா அபக்வ ஆம உச்யதே| கேவலஂ கத்ஸ்நம்| விருத்தாத்யஶநாஜீர்ணாஶநஶீலிந இதி விருத்தாஶநம், அத்யஶநம், அஜீர்ணாஶநஂ ச; அஜீர்ணஸ்யாபக்வஸ்யாஶநமஜீர்ணாஶநம், அஜீர்ணே போஜநஸ்யாத்யஶநஶப்தேந லப்தத்வாத்| ஆமதோஷமாமவிஷமாசக்ஷத இத்யத்ர விஷஸதஶலிங்க ஏவாமப்ரதோஷோऽபிப்ரேதஃ, அத ஏவ விஷஸதஶலிங்கத்வாதித்யுக்தம்| விருத்தோபக்ரமத்வாதிதி ஆமாபேக்ஷயா யதுஷ்ணஂ க்ரியதே தத்விஷவிருத்தஂ, யச்ச விஷாபேக்ஷயா ஶீதஂ க்ரியதே ததாமவிருத்தம்| விஷஸதஶதா சாமஸ்யாமஜநகஹேதுவிஶேஷப்ரபாவாத்பவதி மதுகதஸமஸஂயோக இவ விஷத்வம்||௧௨||
Adhikarana 9 (13) · Śloka 13
தத்ர ஸாத்யமாமஂ ப்ரதுஷ்டமலஸீபூதமுல்லேகயேதாதௌ பாயயித்வா ஸலவணமுஷ்ணஂ வாரி, ததஃ ஸ்வேதநவர்திப்ரணிதாநாப்யாமுபாசரேதுபவாஸயேச்சைநம்| விஸூசிகாயாஂ து லங்கநமேவாக்ரே விரிக்தவச்சாநுபூர்வீ| ஆமப்ரதோஷேஷு த்வந்நகாலே ஜீர்ணாஹாரஂ புநர்தோஷாவலிப்தாமாஶயஂ ஸ்திமிதகுருகோஷ்டமநந்நாபிலாஷிணமபிஸமீக்ஷ்ய பாயயேத்தோஷஶேஷபாசநார்தமௌஷதமக்நிஸந்துக்ஷணார்தஂ ச, நத்வேவாஜீர்ணாஶநம்; ஆமப்ரதோஷதுர்பலோ ஹ்யக்நிர்ந யுகபத்தோஷமௌஷதமாஹாரஜாதஂ ச ஶக்தஃ பக்தும்| அபி சாமப்ரதோஷாஹாரௌஷதவிப்ரமோऽதிபலத்வாதுபரதகாயாக்நிஂ ஸஹஸைவாதுரமபலமதிபாதயேத்| ஆமப்ரதோஷஜாநாஂ புநர்விகாராணாமபதர்பணேநைவோபரமோ பவதி, ஸதி த்வநுபந்தே கதாபதர்பணாநாஂ வ்யாதீநாஂ நிக்ரஹே நிமித்தவிபரீதமபாஸ்யௌஷதமாதங்கவிபரீதமேவாவசாரயேத்யதாஸ்வம்| ஸர்வவிகாராணாமபி ச நிக்ரஹே ஹேதுவ்யாதிவிபரீதமௌஷதமிச்சந்தி குஶலாஃ, ததர்தகாரி வா| விமுக்தாமப்ரதோஷஸ்ய புநஃ பரிபக்வதோஷஸ்ய தீப்தே சாக்நாவப்யங்காஸ்தாபநாநுவாஸநஂ விதிவத் ஸ்நேஹபாநஂ ச யுக்த்யா ப்ரயோஜ்யஂ ப்ரஸமீக்ஷ்ய தோஷபேஷஜதேஶகாலபலஶரீராஹாரஸாத்ம்யஸத்த்வப்ரகதிவயஸாமவஸ்தாந்தராணி விகாராஂஶ்ச ஸம்யகிதி||௧௩||
तत्र साध्यमामं प्रदुष्टमलसीभूतमुल्लेखयेदादौ पाययित्वा सलवणमुष्णं वारि, ततः स्वेदनवर्तिप्रणिधानाभ्यामुपाचरेदुपवासयेच्चैनम्| विसूचिकायां तु लङ्घनमेवाग्रे विरिक्तवच्चानुपूर्वी| आमप्रदोषेषु त्वन्नकाले जीर्णाहारं पुनर्दोषावलिप्तामाशयं स्तिमितगुरुकोष्ठमनन्नाभिलाषिणमभिसमीक्ष्य पाययेद्दोषशेषपाचनार्थमौषधमग्निसन्धुक्षणार्थं च, नत्वेवाजीर्णाशनम्; आमप्रदोषदुर्बलो ह्यग्निर्न युगपद्दोषमौषधमाहारजातं च शक्तः पक्तुम्| अपि चामप्रदोषाहारौषधविभ्रमोऽतिबलत्वादुपरतकायाग्निं सहसैवातुरमबलमतिपातयेत्| आमप्रदोषजानां पुनर्विकाराणामपतर्पणेनैवोपरमो भवति, सति त्वनुबन्धे कृतापतर्पणानां व्याधीनां निग्रहे निमित्तविपरीतमपास्यौषधमातङ्कविपरीतमेवावचारयेद्यथास्वम्| सर्वविकाराणामपि च निग्रहे हेतुव्याधिविपरीतमौषधमिच्छन्ति कुशलाः, तदर्थकारि वा| विमुक्तामप्रदोषस्य पुनः परिपक्वदोषस्य दीप्ते चाग्नावभ्यङ्गास्थापनानुवासनं विधिवत् स्नेहपानं च युक्त्या प्रयोज्यं प्रसमीक्ष्य दोषभेषजदेशकालबलशरीराहारसात्म्यसत्त्वप्रकृतिवयसामवस्थान्तराणि विकारांश्च सम्यगिति||१३||
🔊 Audio coming soon
வர்திரிதி பலவர்திஃ| ஆநுபூர்வீதி பேயாதிக்ரம இத்யர்தஃ| ஜீர்ணாஹாரமிதி விஸூசிகாலஸகயோரேவாஹாரஸ்ய ஜீர்ணதாஂ தர்ஶயதி| தோஷாவலிப்தாமாஶயஸ்திமிதகுருகோஷ்டத்வாதி புருஷவிஶேஷணமபி லக்ஷணஂ ஜ்ஞேயம்| ந த்வஜீர்ணாஶநமிதி புநர்நிஷேதகரணேநாஜீர்ணாஶநே ப்ரமாதாதஜீர்ணப்ரஶமநாபிப்ராயேண க்ரியமாணபேஷஜஸ்ய மஹாத்யயதாஂ ‘தோஷதுர்பலோ ஹ்யக்நிஃ’ இத்யாதிநா வக்ஷ்யமாணாஂ தர்ஶயதி| கதாபதர்பணாநாமித்யநேந தோஷாணாமாமதாக்ஷயஂ ஸூசயதி; ஸம்யக்கதே ஹ்யபதர்பணே நாமாநுபந்தோऽஸ்தி | ததஶ்ச நிராமதோஷாரப்தே விஸூசிகாலஸகவ்யவஸ்திதே ஶூலஜ்வராதௌ ஆதங்கவிபரீதஂ நிராமஶூலஜ்வராதிஹரமேவ யுஜ்யதே| யதாஸ்வமிதி யத்யஸ்ய ஶூலாதேராதங்கஸ்ய விபரீதஂ தத்தத்ர கார்யமித்யர்தஃ| ஆதங்கவிபரீதஶப்தேந ச ததர்தகாரி கஹீதஂ மந்தவ்யம்| அத ஏவோத்தரத்ர ‘ததர்தகாரி வா’ இதி ஸர்வவிகாரபேஷஜகதநே உபபந்நஂ பவதி; அந்யதா கதமிஹாநபிஹிதஂ ததர்தகாரி தத்ராப்ரஸ்துதமுச்யதே| விமுக்தாமப்ரதோஷஸ்யேத்யாதிநாऽப்யங்காதிவிதாநஂ வ்யாதிஜநிதாதிதௌர்பல்யாதிதோஷப்ரஶமநார்தம்||௧௩||
Adhikarana 10 (14) · Śloka 14
பவதி சாத்ர- ஆஹாரவித்யாயதநாநி சாஷ்டௌ ஸம்யக் பரீக்ஷ்யாத்மஹிதஂ விதத்யாத்| அந்யஶ்ச யஃ கஶ்சிதிஹாஸ்தி மார்கோ ஹிதோபயோகேஷு பஜேத தஂ ச||௧௪||
भवति चात्र- आहारविध्यायतनानि चाष्टौ सम्यक् परीक्ष्यात्महितं विदध्यात्| अन्यश्च यः कश्चिदिहास्ति मार्गो हितोपयोगेषु भजेत तं च||१४||
🔊 Audio coming soon
அநுக்தவித்யுபக்ரஹார்தமாஹ- அந்யஶ்சேத்யாதி| அந்யஶ்சேதி க்ரஹண்யதிஸாராதிவக்ஷ்யமாணாமதோஷக்ஷயகரோ பேஷஜரூபோ மார்க இஹாமப்ரதோஷே ஹித இதி ஸம்பந்தஃ||௧௪||
Adhikarana 11 (15-19) · Śloka 19
அஶிதஂ காதிதஂ பீதஂ லீடஂ ச க்வ விபச்யதே| ஏதத்த்வாஂ தீர! பச்சாமஸ்தந்ந ஆசக்ஷ்வ புத்திமந்||௧௫|| இத்யக்நிவேஶப்ரமுகைஃ ஶிஷ்யைஃ பஷ்டஃ புநர்வஸுஃ| ஆசசக்ஷே ததஸ்தேப்யோ யத்ராஹாரோ விபச்யதே||௧௬|| நாபிஸ்தநாந்தரஂ ஜந்தோராமாஶய இதி ஸ்மதஃ| அஶிதஂ காதிதஂ பீதஂ லீடஂ சாத்ர விபச்யதே||௧௭|| ஆமாஶயகதஃ பாகமாஹாரஃ ப்ராப்ய கேவலம்| பக்வஃ ஸர்வாஶயஂ பஶ்சாத்தமநீபிஃ ப்ரபத்யதே||௧௮|| தத்ர ஶ்லோகஃ- தஸ்ய மாத்ராவதோ லிங்கஂ பலஂ சோக்தஂ யதாயதம்| அமாத்ரஸ்ய ததா லிங்கஂ பலஂ சோக்தஂ விபாகஶஃ||௧௯||
अशितं खादितं पीतं लीढं च क्व विपच्यते| एतत्त्वां धीर! पृच्छामस्तन्न आचक्ष्व बुद्धिमन्||१५|| इत्यग्निवेशप्रमुखैः शिष्यैः पृष्टः पुनर्वसुः| आचचक्षे ततस्तेभ्यो यत्राहारो विपच्यते||१६|| नाभिस्तनान्तरं जन्तोरामाशय इति स्मृतः| अशितं खादितं पीतं लीढं चात्र विपच्यते||१७|| आमाशयगतः पाकमाहारः प्राप्य केवलम्| पक्वः सर्वाशयं पश्चाद्धमनीभिः प्रपद्यते||१८|| तत्र श्लोकः- तस्य मात्रावतो लिङ्गं फलं चोक्तं यथायथम्| अमात्रस्य तथा लिङ्गं फलं चोक्तं विभागशः||१९||
🔊 Audio coming soon
ஆமாஶயப்ரமாணோபதர்ஶநார்தஂ ச குருபச்சோத்தரக்ரந்தமாஹ- அஶிதமித்யாதி| ஸர்வாஶ்ரயமிதி ஸர்வஶரீரம்||௧௫-௧௯||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே விமாநஸ்தாநே த்ரிவிதகுக்ஷீயவிமாநஂ நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते विमानस्थाने त्रिविधकुक्षीयविमानं नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ விமாநஸ்தாநே த்ரிவிதகுக்ஷீயவிமாநஂ நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||