Adhikarana AmavAtasya nidAnapUrvikA samprAptiH (1-5) · Śloka 5
அதாமவாதநிதாநம் | விருத்தாஹாரசேஷ்டஸ்ய மந்தாக்நேர்நிஶ்சலஸ்ய ச | ஸ்நிக்தஂ புக்தவதோ ஹ்யந்நஂ வ்யாயாமஂ குர்வதஸ்ததா ||௧|| வாயுநா ப்ரேரிதோ ஹ்யாமஃ ஶ்லேஷ்மஸ்தாநஂ ப்ரதாவதி | தேநாத்யர்தஂ விதக்தோऽஸௌ தமநீஃ ப்ரதிபத்யதே ||௨|| வாதபித்தகபைர்பூயோ தூஷிதஃ ஸோऽந்நஜோ ரஸஃ | ஸ்ரோதாஂஸ்யபிஷ்யந்தயதி நாநாவர்ணோऽதிபிச்சிலஃ ||௩|| ஜநயத்யாஶு தௌர்பல்யஂ கௌரவஂ ஹதயஸ்ய ச | வ்யாதீநாமாஶ்ரயோ ஹ்யேஷ ஆமஸஞ்ஜ்ஞோऽதிதாருணஃ ||௪|| யுகபத்குபிதாவந்தஸ்த்ரிகஸந்திப்ரவேஶகௌ | ஸ்தப்தஂ ச குருதோ காத்ரமாமவாதஃ ஸ உச்யதே ||௫||
View original
अथामवातनिदानम् | विरुद्धाहारचेष्टस्य मन्दाग्नेर्निश्चलस्य च | स्निग्धं भुक्तवतो ह्यन्नं व्यायामं कुर्वतस्तथा ||१|| वायुना प्रेरितो ह्यामः श्लेष्मस्थानं प्रधावति | तेनात्यर्थं विदग्धोऽसौ धमनीः प्रतिपद्यते ||२|| वातपित्तकफैर्भूयो दूषितः सोऽन्नजो रसः | स्रोतांस्यभिष्यन्दयति नानावर्णोऽतिपिच्छिलः ||३|| जनयत्याशु दौर्बल्यं गौरवं हृदयस्य च | व्याधीनामाश्रयो ह्येष आमसञ्ज्ञोऽतिदारुणः ||४|| युगपत्कुपितावन्तस्त्रिकसन्धिप्रवेशकौ | स्तब्धं च कुरुतो गात्रमामवातः स उच्यते ||५||
🔊 Audio coming soon
ஊருஸ்தம்பே வாயுஃ ஸாம இத்யுக்தம், அதஸ்ததநந்தரமாமவாதநிதாநமாஹ– விருத்தேத்யாதி| விருத்தாஹாரஃ ஸஂயோகாதிவிருத்தஃ, விருத்தா ச சேஷ்டா யதா– அஜீர்ணே வ்யாயாமவ்யவாயஜலப்ரதரணாதி| ஸ்நிக்தஂ புக்தவதோ வ்யாயாமஂ குர்வத இதி மிலிதோ ஹேதுஃ, ந பதக்த்வேந| ஶ்லேஷ்மஸ்தாநமாமாஶயஸந்த்யாதி| தேந வாதேந விதக்தோ தூஷிதோऽஸாவாமோ தமநீஃ ப்ரதிபத்யதே, ‘தமநீபிஃ ப்ரதிபத்யத’ இதி பாடாந்தரே ஶ்லேஷ்மஸ்தாநமிதி யோஜ்யம்| ஸோऽந்நஜோ ரஸ இதி ஆமஃ, அந்நரஸஸ்யைவாபக்வஸ்ய தந்த்ராந்தரே ஆமவ்யபதேஶாத்| யதுக்தம்– “ஊஷ்மணோऽல்பபலத்வேந தாதுமாத்யமபாசிதம்| துஷ்டமாமாஶயகதஂ ரஸமாமஂ ப்ரசக்ஷதே||” (வா. ஸூ. அ. ௧௩) இத்யாதி| அந்யைரப்யுக்தம்– “ஆமாஶயஸ்தஃ காயாக்நேர்தௌர்பல்யாதவிபாசிதஃ| ஆத்ய ஆஹாரதாதுர்யஃ ஸ ஆம இதி கீர்திதஃ||” இதி அபரே த்வாஹுஃ– “அவிபக்வமஸஂயுக்தஂ துர்கந்தஂ பஹு பிச்சிலம்| ஸதநஂ ஸர்வகாத்ராணாமாம இத்யபிதீயதே||” இதி| அந்யே த்வாஹுஃ– “ஆஹாரஸ்ய ரஸஃ ஶேஷோ யோ ந பக்வோऽக்நிலாகவாத்| ஸ மூலஂ ஸர்வரோகாணாமாம இத்யபிதீயதே||” இதி| ததா சாபரே– “ஆமமந்நரஸஂ கேசித், கேசித்து மலஸஞ்சயம்| ப்ரதமாஂ தோஷதுஷ்டிஂ ச கேசிதாமஂ ப்ரசக்ஷதே||” இதி| நாநாவர்ண இதி வாதாதிதூஷிதத்வாத்பஹுவர்ணஃ| யுகபதித்யாதி, வாதகபௌ யுகபத்குபிதாவந்தஃ கோஷ்டே த்ரிகஸந்திப்ரவேஶகௌ பவதஃ, அதவா காத்ரஂ ஸ்தப்தஂ குருதஃ; த்ரிகஸந்திஷு ப்ரவேஶஸ்தத்கதவேதநயா போத்யஃ||௧-௫||