Adhikarana apasmArasamprAptiH, sAmAnyalakShaNaM ca (1) · Śloka 1
அதாபஸ்மாரநிதாநம் |
(சிந்தாஶோகாதிபிர்தோஷாஃ க்ருத்தா ஹத்ஸ்ரோதஸி ஸ்திதாஃ |
கத்வா ஸ்மதேரபத்வஂஸமபஸ்மாரஂ ப்ரகுர்வதே) |
தமஃப்ரவேஶஃ ஸஂரம்போ தோஷோத்ரேகஹதஸ்மதேஃ |
அபஸ்மார இதி ஜ்ஞேயோ கதோ கோரஶ்சதுர்விதஃ ||௧||
View original
अथापस्मारनिदानम् |
(चिन्ताशोकादिभिर्दोषाः क्रुद्धा हृत्स्रोतसि स्थिताः |
कृत्वा स्मृतेरपध्वंसमपस्मारं प्रकुर्वते) |
तमःप्रवेशः संरम्भो दोषोद्रेकहतस्मृतेः |
अपस्मार इति ज्ञेयो गदो घोरश्चतुर्विधः ||१||
மநோதுஷ்டிஸாதர்ம்யாத் ஸமாநசிகித்ஸ்யத்வாதுந்மாதாநந்தரமபஸ்மாராரம்பஃ| தஸ்ய நிருக்திஃ ஸுஶ்ருதேந கதா– ‘‘ஸ்மதிர்பூதார்தவிஜ்ஞாநமபஸ்தத்பரிவர்ஜநம்| அபஸ்மார இதி ப்ரோக்தஸ்ததோऽயஂ வ்யாதிரந்தகத்||’’ (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௧) இதி| ஸ்மதிஶ்ச ஜ்ஞாநோபலக்ஷணஂ, தேநாநுபவாகமோऽபி போத்யஃ| தஸ்ய ஸாமாந்யலக்ஷணமாஹ– தமஃப்ரவேஶ இத்யாதி| தமஃப்ரவேஶோऽந்தகாரப்ரவேஶ இவ ஜ்ஞாநாபாவ இத்யர்தஃ| ஸஂரம்போ நேத்ரவிகதிஃ, ஹஸ்தபாதாதிக்ஷேபணாதிகஂ ச||௧||
Adhikarana apasmArapUrvarUpam (2) · Śloka 2
ஹத்கம்பஃ ஶூந்யதா ஸ்வேதோ த்யாநஂ மூர்சா ப்ரமூடதா |
நித்ராநாஶஶ்ச தஸ்மிஂஶ்ச பவிஷ்யதி பவத்யத ||௨||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௧) |
View original
हृत्कम्पः शून्यता स्वेदो ध्यानं मूर्छा प्रमूढता |
निद्रानाशश्च तस्मिंश्च भविष्यति भवत्यथ ||२||
(सु. उ. तं. अ. ६१) |
பூர்வரூபமாஹ– ஹத்கம்ப இத்யாதி| ஶூந்யதா ஹதயஸ்யைவ| த்யாநஂ ஜிஹ்மாயநம்| அத்ர மூர்சா மநோமோஹஃ, ப்ரமூடதா இந்த்ரியமோஹஃ||௨||
Adhikarana vAtikApasmAralakShaNam (3) · Śloka 3
கம்பதே ப்ரதஶேத்தந்தாந் பேநோத்வாமீ ஶ்வஸித்யபி |
பருஷாருணகஷ்ணாநி பஶ்யேத்ரூபாணி சாநிலாத் ||௩||
(ச. சி. அ. ௧௦) |
View original
कम्पते प्रदशेद्दन्तान् फेनोद्वामी श्वसित्यपि |
परुषारुणकृष्णानि पश्येद्रूपाणि चानिलात् ||३||
(च. चि. अ. १०) |
வாதிகலக்ஷணமாஹ– கம்பத இத்யாதி| ஶ்வஸிதி கரஶ்வாஸோ பவதி| ரூபாணீதி ப்ராணிநஃ, ‘நீலோ மாமநுதாவதி’ இதி ஸுஶ்ருதவசநாத், ஏவஂ பைத்திகே “பீதோ மாமநுதாவதி” இதி, ஏவஂ ஶ்லைஷ்மிகே “ஶ்வேதோ மாமநுதாவதி” (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௧) இதி||௩||
Adhikarana paittikApasmAralakShaNam (4) · Śloka 4
பீதபேநாங்கவக்த்ராக்ஷஃ பீதாஸக்ரூபதர்ஶகஃ |
ஸதஷ்ணோஷ்ணாநலவ்யாப்தலோகதர்ஶீ ச பைத்திகஃ ||௪||
(ச. சி. அ. ௧௦) |
View original
पीतफेनाङ्गवक्त्राक्षः पीतासृग्रूपदर्शकः |
सतृष्णोष्णानलव्याप्तलोकदर्शी च पैत्तिकः ||४||
(च. चि. अ. १०) |
பைத்திகலக்ஷணமாஹ– பீதேத்யாதி| பீதாஸக்ரூபதர்ஶக இதி பீதலோஹிதவர்ணஸமஸ்தவஸ்துதர்ஶீ| ஸதஷ்ணேத்யாதி ஸதஷ்ணஶ்சாஸாவுஷ்ணஶ்சேதி ஸதஷ்ணோஷ்ணஃ, ஸதஷ்ணோஷ்ணஶ்சாஸாவநலவ்யாப்தலோகதர்ஶீ சேதி ஸமாஸஃ||௪||
Adhikarana shlaiShmikApasmAralakShaNam (5) · Śloka 5
ஶுக்லபேநாங்கவக்த்ராக்ஷஃ ஶீதஹஷ்டாங்கஜோ குருஃ |
பஶ்யேசுக்லாநி ரூபாணி ஶ்லைஷ்மிகோ முச்யதே சிராத் ||௫||
(ச. சி. அ. ௧௦) |
View original
शुक्लफेनाङ्गवक्त्राक्षः शीतहृष्टाङ्गजो गुरुः |
पश्येछुक्लानि रूपाणि श्लैष्मिको मुच्यते चिरात् ||५||
(च. चि. अ. १०) |
ஶ்லைஷ்மிகலக்ஷணமாஹ– ஶுக்லேத்யாதி| ஹஷ்டாங்கஜோ ஹஷ்டரோமா| சிராதித்யநேநைவ வாதபித்தயோரசிரேண வேகமோக்ஷ இதி ஸூசயதி||௫||
Adhikarana sAnnipAtikApasmAralakShaNam apasmArasyAsAdhyalakShaNaM ca (6-7) · Śloka 7
ஸர்வைரேதைஃ ஸமஸ்தைஶ்ச லிங்கைர்ஜ்ஞேயஸ்த்ரிதோஷஜஃ |
அபஸ்மாரஃ ஸ சாஸாத்யோ யஃ க்ஷீணஸ்யாநவஶ்ச யஃ ||௬||
(ச. சி. அ. ௧௦) |
ப்ரதிஸ்புரந்தஂ பஹுஶஃ க்ஷீணஂ ப்ரசலிதப்ருவம் |
நேத்ராப்யாஂ ச விகுர்வாணமபஸ்மாரோ விநாஶயேத் ||௭||
View original
सर्वैरेतैः समस्तैश्च लिङ्गैर्ज्ञेयस्त्रिदोषजः |
अपस्मारः स चासाध्यो यः क्षीणस्यानवश्च यः ||६||
(च. चि. अ. १०) |
प्रतिस्फुरन्तं बहुशः क्षीणं प्रचलितभ्रुवम् |
नेत्राभ्यां च विकुर्वाणमपस्मारो विनाशयेत् ||७||
ஸாந்நிபாதிகலக்ஷணமாஹ– ஸர்வைரித்யாதி| ஸ சேதி ஸ ஸாந்நிபாதிகஃ க்ஷீணஸ்யைகதோஷஜோऽப்யஸாத்யஃ| ஏவமநவஶ்ச போத்யஃ| ப்ரஸ்புரந்தஂ ப்ரகம்பந்தம்| நேத்ராப்யாஂ ச விகுர்வாணமிதி நேத்ராப்யாஂ விகதிமாஸாதயந்தம்||௬-௭||
Adhikarana apasmAraprakopakAlaH (8-9) · Śloka 9
பக்ஷாத்வா த்வாதஶாஹாத்வா மாஸாத்வா குபிதா மலாஃ |
அபஸ்மாராய குர்வந்தி வேகஂ கிஞ்சிததாந்தரம் ||௮||
(ச. சி. அ. ௧௦) |
தேவே வர்ஷத்யபி யதா பூமௌ பீஜாநி காநிசித் |
ஶரதி ப்ரதிரோஹந்தி ததா வ்யாதிஸமுச்ச்ரயாஃ ||௯||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௧) |
View original
पक्षाद्वा द्वादशाहाद्वा मासाद्वा कुपिता मलाः |
अपस्माराय कुर्वन्ति वेगं किञ्चिदथान्तरम् ||८||
(च. चि. अ. १०) |
देवे वर्षत्यपि यथा भूमौ बीजानि कानिचित् |
शरदि प्रतिरोहन्ति तथा व्याधिसमुच्छ्रयाः ||९||
(सु. उ. तं. अ. ६१) |
அபஸ்மாரப்ரகோபகாலமாஹ– பக்ஷாதித்யாதி| பக்ஷாத் பைத்திகஃ, த்வாதஶாஹாத்வாதிகஃ, மாஸாத் ஶ்லைஷ்மிகஃ| த்வாதஶாஹாநந்தரஂ பக்ஷே வக்தவ்யே தத்பூர்வஂ பக்ஷாபிதாநஂ, தேநாதோऽதிககாலேநாபி வேகஂ கரோதீத்யாஹுஃ| கிஞ்சிததாந்தரமிதி உக்தகாலேப்யோऽர்வாகபி தோஷதாரதம்யாதிதி| நநு, வேகஂ கத்வா அபஸ்மாராரம்பகோ தோஷோऽஸ்த்யேவ தத் குதஃ ஸர்வதா வேகஂ ந குருதே? த்வாதஶாஹாதிஷ்வேவ குருத இத்யாஹ– தேவே வர்ஷதீத்யாதி| அயமபிஸந்திஃ– தேஜோऽவநீபவநபயஃஸநாதஂ வித்யமாநமபி பீஜஂ காலவிஶேஷ ஏவாங்குரஂ ஜநயதி, காலவிஶேஷஸ்ய அபி ஸஹகாரித்வாத்; ததா கதஸ்யாப்யபஸ்மாரஸ்ய புநருத்பவஃ ஸம்பவதி| ஶரதீதி தத்காலோசிதபீஜாபிப்ராயேண, தேந காநிசித்பீஜாநி வர்ஷாஸ்வபி பவந்தீதி| அயஂ ச ந்யாயஃ சாதுர்திகஜ்வராதிஷ்வபி போத்யஃ||௮-௯||
Adhikarana puShpikA · Śloka 21
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநேऽபஸ்மாரநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௨௧||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदानेऽपस्मारनिदानं समाप्तम् ||२१||
இதி ஶ்ரீவிஜயரக்ஷிதகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாமபஸ்மாரநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௨௧||