32. aśmarīnidānam

Adhikarana ashmarInidAnaM samprAptishca (1-2) · Śloka 2

அதாஶ்மரீநிதாநம் | வாதபித்தகபைஸ்திஸ்ரஶ்சதுர்தீ ஶுக்ரஜாऽபரா | ப்ராயஃ ஶ்லேஷ்மாஶ்ரயாஃ ஸர்வா அஶ்மர்யஃ ஸ்யுர்யமோபமாஃ ||௧|| விஶோஷயேத்பஸ்திகதஂ ஸஶுக்ரஂ மூத்ரஂ ஸபித்தஂ பவநஃ கபஂ வா | யதா ததாऽஶ்மர்யுபஜாயதே து க்ரமேண பித்தேஷ்விவ ரோசநா கோஃ ||௨|| நைகதோஷாஶ்ரயாஃ ஸர்வாஃ... | (ச. சி. அ. ௨௬) |

மூத்ரரோதித்வஸாதர்ம்யாதஶ்மரீமாஹ– வாதேத்யாதி| ஶ்லேஷ்மாஶ்ரயா இதி ஶ்லேஷ்மஸமவாயிகாரணாஃ, ஶுக்ரஜாஂ விநா; தத்ர ஶுக்ரஸ்யைவ ஸமவாயிகாரணத்வாத்| ததாச தடபலஃ– “விஶோஷயேத்பஸ்திகதஂ ஸஶுக்ரஂ” (ச. சி. அ. ௨௬) இத்யாதி, ஏதச்ச ஸாமாந்யோக்தமபி விஶேஷேண ஸம்பத்யதே| யதா– ஹல்ங்யாதிஸூத்ரே ‘தீர்காத்’ இதி விஶேஷணஂ ங்யாப்யாஂ ஸம்பத்யதே, ந து ஹலா| அத ஏவாத்ர ப்ராயோக்ரஹணஂ கதவாந்| அந்யே து ஶுக்ராஶ்மர்யாமபி கபகாரணத்வமிச்சந்த்யேவ, விரோதாபாவாத்| ப்ராயஃஶப்தஶ்சாத்ர விஶேஷார்தஃ| யமோபமா இதி அஸதி சிகித்ஸிதே அவஶ்யமேவ மாரகத்வாத்| விஶோஷயேதித்யாதி பித்தேஷ்விவேதி வாதஶோஷிதேஷு| நைகதோஷாஶ்ரய இதி த்ரிதோஷஜாஃ, உத்கததோஷேண வ்யபதேஶஃ||௧-௨||

Adhikarana ashmarIpUrvarUpam (3) · Śloka 3

... அதாஸாஂ பூர்வலக்ஷணம் | பஸ்த்யாத்மாநஂ ததாஸந்நதேஶேஷு பரிதோऽதிருக் ||௩|| மூத்ரே பஸ்தஸகந்தத்வஂ மூத்ரகச்ச்ரஂ ஜ்வரோऽருசிஃ | (வா. நி. அ. ௯) |

பூர்வரூபமாஹ– அதேத்யாதி| பஸ்தஸகந்தத்வஂ பஸ்தஸமாநகந்தத்வம்||௩||–

Adhikarana ashmarIsAmAnyalakShaNam (4-5) · Śloka 5

ஸாமாந்யலிங்கஂ ருங்நாபிஸேவநீபஸ்திமூர்தஸு ||௪|| விஶீர்ணதாரஂ மூத்ரஂ ஸ்யாத்தயா மார்கே நிரோதிதே | தத்வ்யபாயாத் ஸுகஂ மேஹேதச்சஂ கோமேதகோபமம் ||௫|| தத்ஸங்க்ஷோபாத் க்ஷதே ஸாஸ்ரமாயாஸாச்சாதிருக்பவேத் | (வா. நி. அ. ௯) |

தாஸாஂ ஸாமாந்யலக்ஷணமாஹ– ஸாமாந்யேத்யாதி| ருக் ஶூலஂ, பஸ்திமூர்தா நாபேரதோதேஶஃ| விஶீர்ணதாரஂ ஸவிச்சேததாரம்| தயா அஶ்மர்யா| மார்கோ மூத்ரவாஹிஸ்ரோதஃ| தத்வ்யபாயாத் வாயுநா கதாசிதஶ்மரீகதமார்கரோதவ்யபகமாத்| மேஹேத் மூத்ரயேத்| அச்சமநாவிலம்| கோமேதகோபமமிதி கோமேதகோ லோஹிதமணிஸ்தத்வர்ணம்| தத்ஸங்க்ஷோபாத் நிருத்தமார்கமூத்ரேண பீடநாதஶ்மரீஸம்பாதாத்வா க்ஷதே ஜாதே மூத்ரவஹாதௌ, ஸாஸ்ரஂ ஸரக்தஂ மூத்ரஂ ப்ரவர்ததே| ஆயாஸாத் ப்ரவாஹணாதிஜநிதக்லமாத்||௪-௫||–

Adhikarana vAtajAshmarIlakShaNam (6-7) · Śloka 7

தத்ர வாதாத்பஶஂ சார்தோ தந்தாந் காததி வேபதே ||௬|| கஹ்ணாதி மேஹநஂ நாபிஂ பீடயத்யநிஶஂ க்வணந் | ஸாநிலஂ முஞ்சதி ஶகந்முஹுர்மேஹதி பிந்துஶஃ ||௭|| ஶ்யாவாருணாऽஶ்மரீ சாஸ்ய ஸ்யாச்சிதா கண்டகைரிவ | (வா. நி. அ. ௯) |

வாதஜாமாஹ– தத்ரேத்யாதி| க்வணந் ஆர்தநாதஂ குர்வந்| ஸாநிலஂ ஸஶப்தஂ மூத்ரப்ரவத்த்யர்தஂ கதாதிகுந்தநாத்| மேஹதி பிந்துஶ இதி பிந்துஂ பிந்துஂ மூத்ரயதி, “பஹ்வல்பார்தாச்சஸ் காரகாதந்யதரஸ்யாம்” இதி அல்பார்தே ஶஸ்ப்ரத்யயஃ| ஶ்யாவேத்யாதி| அஶ்மர்யா ஆகாரகதநம்; ஏதச்சாகஷ்டாநாஂ ப்ரத்யக்ஷஸஂவாதேந ஶாஸ்த்ரப்ராமாண்யக்யாபநார்தமித்யாஹுஃ, ஆகஷ்டாஸு தோஷோசிதசிகித்ஸார்தமித்யந்யே||௬-௭||–

Adhikarana pittajAshmarIlakShaNam (8) · Śloka 8

பித்தேந தஹ்யதே பஸ்திஃ பச்யமாந இவோஷ்மவாந் ||௮|| பல்லாதகாஸ்திஸஂஸ்தாநா ரக்தபீதாऽஸிதாऽஶ்மரீ | (வா. நி. அ. ௯) |

பித்தஜாமாஹ– பித்தேநேத்யாதி| பச்யமாநஃ க்ஷாரேணேவ| ஊஷ்மவாந் உஷ்ணஸ்பர்ஶஃ| அஸிதா கஷ்ணா||௮||–

Adhikarana shleShmajAshmarIlakShaNam (9) · Śloka 9

பஸ்திர்நிஸ்துத்யத இவ ஶ்லேஷ்மணா ஶீதலோ குருஃ ||௯|| அஶ்மரீ மஹதீ ஶ்லக்ஷ்ணா மதுவர்ணாऽதவா ஸிதா | (வா. நி. அ. ௯) |

ஶ்லேஷ்மஜாமாஹ– பஸ்திரித்யாதி| ஶ்லக்ஷ்ணா மஸணா| மதுவர்ணா ஈஷத் பிங்கலஶுக்லா||௯||–

Adhikarana pUrvoktAshmarINAM sukhasAdhyalakShaNam (10) · Śloka 10

ஏதா பவந்தி பாலாநாஂ தேஷாமேவ ச பூயஸா ||௧௦|| ஆஶ்ரயோபசயால்பத்வாத்க்ரஹணாஹரணே ஸுகாஃ | (வா. நி. அ. ௯) |

ஏதா இதி த்ரிதோஷஜா பாலாநாஂ ஸ்யுஃ, தேஷாஂ தந்நிதாநாப்யாஸாத்| பூயஸா ப்ராயேண, தேந மஹதாமபி த்ரிதோஷஜா பவந்தி| தேஷாமேவ பாலாநாஂ க்ரஹணாஹரணே ஸுகா இதி ஸம்பந்தஃ| ஆஶ்ரயோபசயால்பத்வாதிதி ஆஶ்ரயோ பஸ்திஃ, உபசயஃ ஸ்தௌல்யஂ, தயோரல்பத்வஂ; தச்ச தத்தேஹால்பத்வாத்| ஆஹரணஂ பாடநாதிபூர்வகமாகர்ஷணஂ, க்ரஹணஂ ததர்தமேவாங்குலிப்யாஂ தாரணம்| உக்தஂ ஹி ஸுஶ்ருதே– “ப்ராயேணைதாஸ்திஸ்ரோऽஶ்மர்யோ திவாஸ்வப்நஸமஶநாத்யஶநஶீதஸ்நிக்தமதுராஹாரப்ரியத்வாத்விஶேஷேண பாலாநாஂ பவந்தி, தேஷாமேவால்பபஸ்திகாயத்வாதல்பமாஂஸோபசயாச்ச பஸ்தேஃ ஸுகக்ரஹணாஹரணா பவந்தி|” (ஸு. நி. அ. ௩) இதி||௧௦||–

Adhikarana shukrAshmaryA nidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (11-13) · Śloka 13

ஶுக்ராஶ்மரீ து மஹதாஂ ஜாயதே ஶுக்ரதாரணாத் ||௧௧|| ஸ்தாநாச்ச்யுதமமுக்தஂ ஹி முஷ்கயோரந்தரேऽநிலஃ | ஶோஷயத்யுபஸங்கஹ்ய ஶுக்ரஂ தச்சுக்ரமஶ்மரீ ||௧௨|| பஸ்திருங்மூத்ரகச்ச்ரத்வமுஷ்கஶ்வயதுகாரிணீ | தஸ்யாமுத்பந்நமாத்ராயாஂ ஶுக்ரமேதி விலீயதே ||௧௩|| பீடிதே த்வவகாஶேऽஸ்மிந்... | (வா. நி. அ. ௯) |

ஶுக்ராஶ்மரீமாஹ– ஶுக்ரேத்யாதி| துஶப்தோऽவதாரணே; தேந மஹதாமேவ நது பாலாநாஂ, தேஷாஂ வக்ஷ்யமாணஸம்ப்ராப்தேரபாவாத்; ந து ஶுக்ராபாவாத், அந்யதா ஷட்தாதுகத்வஂ ஸ்யாத்| ஶுக்ரதாரணாதுபஸ்திதஶுக்ரவேகஸ்ய மைதுநாகரணாத்| முஷ்கயோரந்தரே ‘மேட்ரேண ஸஹ’ இதி ஶேஷஃ| ஸுஶ்ருதே ஹி ‘மேட்ரவஷணயோரந்தரே’ (ஸு. நி. அ. ௩) இத்யேவோக்தம்| மேட்ரவஷணமத்யகதபஸ்திமுக இத்யர்தஃ, தத்ரைவ ஶுக்ரவஹஸ்ரோதஸோ பஸ்திமுகேந ஸஹ ஸம்பந்தாத்| ததாபூதஂ ஶுக்ரமேவாஶ்மரீதி| பஸ்திருக் பஸ்திஶூலஂ, முஷ்கஶ்வயதுகாரிணீ வஷணயோஃ ஶோதகாரிணீ| தஸ்யாஂ ஶுக்ராஶ்மர்யாம்| ஏதி வர்ததே| துஶப்தோऽவதாரணே| அவகாஶேऽஸ்மிந்நிதி மேட்ரவஷணயோரந்தரே| அஸ்மிந்நேவ பீடிதே ஸதி விலீயதே ப்ரவிலயமாபத்யத இத்யர்தஃ| அத ஏவ ஸுஶ்ருதஃ– “பீடிதமாத்ரே ச தஸ்மிந்நேவாவகாஶே ப்ரவிலயமாபத்யதே|” (ஸு. நி. அ. ௩) இதி||௧௧-௧௩||–

Adhikarana sharkarAlakShaNam (14) · Śloka 14

...அஶ்மர்யேவ ச ஶர்கரா |௧௪| (வா. நி. அ. ௯) |

ஸைவாவஸ்தாபேதாதஶ்மரீ ஶர்கரா, பஞ்சமீ ந பவதீத்யாஹ– அஶ்மர்யேவ சேதி| சகாராத் ஸிகதாऽபி பவதீதி மந்தவ்யம்| அத ஏவ ‘ஶர்கரா ஸிகதாந்விதா’ இதி வக்ஷ்யதி| ஶர்கராஸிகதயோஶ்ச மஹத்த்வால்பத்வாப்யாஂ பேதஃ|௧௪|–

Adhikarana ashmaryupadravAH (14-16) · Śloka 16

அணுஶோ வாயுநா பிந்நா ஸா தஸ்மிந்நநுலோமகே ||௧௪|| நிரேதி ஸஹ மூத்ரேண ப்ரதிலோமே நிருத்யதே | (வா. நி. அ. ௯) | மூத்ரஸ்ரோதஃப்ரவத்தா ஸா ஸக்தா குர்யாதுபத்ரவாந் ||௧௫|| தௌர்பல்யஂ ஸதநஂ கார்ஶ்யஂ குக்ஷிஶூலமதாருசிம் | பாண்டுத்வமுஷ்ணவாதஂ ச தஷ்ணாஂ ஹத்பீடநஂ வமிம் ||௧௬|| (ஸு. நி. அ. ௩) |

கதமஶ்மரீ ஶர்கரா பவதீத்யாஹ– அணுஶ இத்யாதி| அணுஶோऽல்பஶஃ| அத்ரார்தே ஸுஶ்ருதஃ– ‘பவநேऽநுகுணே ஸா து நிரேத்யல்பா விஶேஷதஃ| ஸா பிந்நமூர்திர்வாதேந ஶர்கரேத்யபிதீயதே||’ (ஸு. நி. அ. ௬) இதி| மூத்ரஸ்ரோதஃப்ரவத்தா ஸா ஸக்தேதி மூத்ரமார்ககா ஸதீ ஸஂலக்நேத்யர்தஃ||௧௪-௧௬||

Adhikarana ashmaryA asAdhyalakShaNam (17) · Śloka 17

ப்ரஶூநநாபிவஷணஂ பத்தமூத்ரஂ ருஜாதுரம் | அஶ்மரீ க்ஷபயத்யாஶு ஸிகதா ஶர்கராந்விதா ||௧௭|| (ஸு. ஸூ. அ. ௩௩) |

அஸாத்யலக்ஷணமாஹ– ப்ரஶூநேத்யாதி| ருஜாதுரஂ ஶூலபீடிதமித்யர்தஃ||௧௭||

Adhikarana puShpikA · Śloka 32

இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநேऽஶ்மரீநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௩௨||

இதி ஶ்ரீவிஜயரக்ஷிதகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாமஶ்மரீநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௩௨||