ಅಥಾಸೃಗ್ದರನಿದಾನಮ್ | ವಿರುದ್ಧಮದ್ಯಾಧ್ಯಶನಾದಜೀರ್ಣಾದ್ಗರ್ಭಪ್ರಪಾತಾದತಿಮೈಥುನಾಚ್ಚ | ಯಾನಾಧ್ವಶೋಕಾದತಿಕರ್ಷಣಾಚ್ಚ ಭಾರಾಭಿಘಾತಾಚ್ಛಯನಾದ್ದಿವಾ ಚ | ತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಾನಿಲಸನ್ನಿಪಾತೈಶ್ಚತುಷ್ಪ್ರಕಾರಂ ಪ್ರದರಂ ವದನ್ತಿ ||೧||
View original
अथासृग्दरनिदानम् | विरुद्धमद्याध्यशनादजीर्णाद्गर्भप्रपातादतिमैथुनाच्च | यानाध्वशोकादतिकर्षणाच्च भाराभिघाताच्छयनाद्दिवा च | तं श्लेष्मपित्तानिलसन्निपातैश्चतुष्प्रकारं प्रदरं वदन्ति ||१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ಮಧುಕೋಶ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ವಿಜಯರಕ್ಷಿತ, ಶ್ರೀಕಣ್ಠದತ್ತ ಕೃತ)
ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಾಂ ಸಾಧಾರಣಾನ್ ವಿಕಾರಾನಭಿಧಾಯ ಪುಮ್ಪ್ರತಿನಿಯತಸ್ಯೋಪದಂಶಾದೇರುಕ್ತತ್ವಾತ್ ಸ್ತ್ರೀನಿಯತರೋಗಾಭಿಧಾನಮ್| ತತ್ರ ಚ ಯೋನಿವ್ಯಾಪತ್ತಿವಿಶೇಷೇಽಪ್ಯಾರ್ತವಪ್ರವೃತ್ತಿಸದ್ಭಾವಾತ್ ಪ್ರಥಮಂ ದುಷ್ಟಾರ್ತವಪ್ರವೃತ್ತಿಸ್ವರೂಪಂ ಪ್ರದರಮಾಹ– ವಿರುದ್ಧೇತ್ಯಾದಿ| ವಿರುದ್ಧಮದ್ಯಂ ದುಷ್ಟಮದ್ಯಮ್; ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧಂ ಸಂಯೋಗಾದಿವಿರುದ್ಧಂ, ಮದ್ಯಂ ಚ ಸ್ವರೂಪತಃ| ಅಜೀರ್ಣಾದಪಕ್ವಭೋಜನಾತ್| ಅತಿಕರ್ಷಣಾತ್ ಲಙ್ಘನಾದ್ಯತಿಯೋಗೇನ ಕ್ಷೀಣಧಾತುತ್ವಾತ್| ತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಾನಿಲಸನ್ನಿಪಾತೈರಿತ್ಯತ್ರ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋಽಗ್ರೇಽಭಿಧಾನಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಜೇಽಪಿ ವೇದನಾಸೂಚನಾರ್ಥಮ್||೧||
ಆತಙ್ಕದರ್ಪಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ವಾಚಸ್ಪತಿ ವೈದ್ಯ ಕೃತ)
ಅಥ ಪ್ರದರನಿದಾನಾರಮ್ಭಃ| ತಸ್ಯ ನಿದಾನಮಾಹ– ವಿರುದ್ಧೇತ್ಯಾದಿ| ವಿರುದ್ಧಮದ್ಯಂ ವ್ಯಾಪನ್ನಂ ಮದ್ಯಂ, ಕಿಂವಾ ವಿರುದ್ಧಂ ಕ್ಷೀರಮತ್ಸ್ಯಾದಿ ಮದ್ಯಂ ಚ| ತಸ್ಯ ಸಙ್ಖ್ಯಾಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಮಾಹ– ತಮಿತ್ಯಾದಿ| ವೃದ್ಧಾಃ ವೃದ್ಧವೈದ್ಯಾಃ||೧||