Adhikarana gulmasya nidAnabhedasthAnAni (1) · Śloka 1
அத குல்மநிதாநம் |
துஷ்டா வாதாதயோऽத்யர்தஂ மித்யாஹாரவிஹாரதஃ |
குர்வந்தி பஞ்சதா குல்மஂ கோஷ்டாந்தர்க்ரந்திரூபிணம் |
தஸ்ய பஞ்சவிதஂ ஸ்தாநஂ பார்ஶ்வஹந்நாபிபஸ்தயஃ ||௧||
View original
अथ गुल्मनिदानम् |
दुष्टा वातादयोऽत्यर्थं मिथ्याहारविहारतः |
कुर्वन्ति पञ्चधा गुल्मं कोष्ठान्तर्ग्रन्थिरूपिणम् |
तस्य पञ्चविधं स्थानं पार्श्वहृन्नाभिबस्तयः ||१||
குல்மேऽப்யாநாஹோ பவதீத்யாநாஹாநந்தரஂ குல்மமாஹ– துஷ்டா இத்யாதி| பஞ்சதேதி வாதபித்தகபஸந்நிபாதரக்தஜாஃ| த்வந்த்வஜாஸ்து ப்ரகதிஸமஸமவேதத்வாந்ந பதக்கண்யந்தே, அர்ஶோரோகவத்| கோஷ்டாந்தராமாஶயாதிமத்யே, க்ரந்திரூபிணஂ குடகாகாரம்| தஸ்யேத்யாதி| ஏததேவ விவணோதி– பார்ஶ்வேத்யாதி| பார்ஶ்வே த்வே கணநீயே, அந்யதா பஞ்சத்வாநுபபத்திஃ, அத ஏவ ‘பார்ஶ்வே’ இதி த்விவசநாந்தமேவ க்வசித் பட்யதே||௧||
Adhikarana sAmAnyagulmarUpam (2) · Śloka 2
ஹந்நாப்யோரந்தரே க்ரந்திஃ ஸஞ்சாரீ யதி வாऽசலஃ |
வத்தஶ்சயாபசயவாந் ஸ ‘குல்ம’ இதி கீர்திதஃ ||௨||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௨) |
View original
हृन्नाभ्योरन्तरे ग्रन्थिः सञ्चारी यदि वाऽचलः |
वृत्तश्चयापचयवान् स ‘गुल्म’ इति कीर्तितः ||२||
(सु. उ. तं. अ. ४२) |
ஸாமாந்யகுல்மரூபமாஹ– ஹதித்யாதி| நாபிஶப்தேந பஸ்திர்போத்யஃ, ஸாமீப்யாத்; யதா கங்காயாஂ கோஷ இத்யாஹுஃ; பஸ்தேரபி குல்மாஶ்ரயத்வேநோக்தத்வாத்| அத ஏவ ‘ஹத்பஸ்த்யோரந்தரே’ இதி பாடாந்தரம்| அந்யே த்வாஹுஃ– பஸ்தௌ வித்ரதிரேவ ஸ்யாந்நது குல்ம இதி| தந்ந, குல்மலக்ஷணப்ரதீதேஃ| ஏதத் பஞ்சஸ்தாநகதநஂ தோஷஜாபிப்ராயேண, ரக்தஜஸ்ய து கர்பாஶயஃ ஸ்தாநம்; அதவா பார்ஶ்வஸ்திதத்வாத் கர்பாஶயஸ்ய பார்ஶ்வக்ரஹணேநைவ க்ரஹணம்| வத்தோ வர்துலஃ| சயாபசயவாநிதி கதாசிதுபசீயதே, கதாசிதபசீயதே; ஏதச்ச ஸாமாந்யோக்தமபி வாதிகே வ்யவதிஷ்டதே, தல்லக்ஷணே ததபிதாநாதிதி ஜேஜ்ஜடஃ; கதாதரஸ்து ஸாமாந்யலக்ஷணமாஹ, ஸர்வகுல்மாநாஂ வாதமூலத்வாத்| ‘சயோபசயவாந்’ இதி பாடாந்தரே தோஷஸ்ய சயேநோபசயவாநிதி| குல்ம இதி லதாதிபிஹிதஸஂஸ்தாநவிஶேஷாதௌ குல்மவ்யபதேஶோ லோகே, தத்ஸாதஶ்யாத் ஸஞ்சிதபரிபிண்டிததோஷேऽபி குல்மஸஞ்ஜ்ஞேத்யாஹுஃ; வாப்யசந்த்ரஸ்த்வாஹ– ஸம்பிண்டிததோஷோ குடகேந மீயத இதி நிருக்திஃ||௨||
Adhikarana pa~jcavidhagulmavivaraNam (3) · Śloka 3
ஸ வ்யஸ்தைர்ஜாயதே தோஷைஃ ஸமஸ்தைரபி சோச்ச்ரிதைஃ |
புருஷாணாஂ ததா ஸ்த்ரீணாஂ ஜ்ஞேயோ ரக்தேந சாபரஃ ||௩||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௨) |
View original
स व्यस्तैर्जायते दोषैः समस्तैरपि चोच्छ्रितैः |
पुरुषाणां तथा स्त्रीणां ज्ञेयो रक्तेन चापरः ||३||
(सु. उ. तं. अ. ४२) |
பூர்வோக்தஂ பஞ்சவிதத்வஂ விவணோதி– ஸ இத்யாதி| வ்யஸ்தைரித்யநேநைகஜோ த்வந்த்வஜோऽபி க்ராஹ்யஃ| பஞ்சதா குல்ம இத்யநேந விரோத இதி சேத்| ந, நஹி தத்ராவதாரணஂ கதஂ, பஞ்சதைவேதி| அத ஏவ ஸூத்ரஸ்தாநே சரகேண “பஞ்ச குல்மா” (ச. ஸூ. அ. ௧௯) இத்யபிதாயாபி “ஸஂஸஷ்டலிங்காநபராஂஶ்ச குல்மாஂஸ்த்ரீநாதிஶேதௌஷதகல்பநார்தம்|” (ச. சி. அ. ௫) இத்யுக்தஂ, ஸமாநசிகித்ஸ்யத்வேந தத்ராந்தர்பாவாத்| ரக்தேந சாபர இதி ஸ்த்ரீணாமேவ| வக்ஷ்யதி ஹி– “ஸ ரௌதிரஃ ஸ்த்ரீபவ ஏவ குல்மஃ|” (ச. சி. அ. ௫) இதி| ரக்தஂ சாத்ரார்தவஂ ந தாதுரூபஂ, தாதுரூபரக்தஜஸ்து குல்மோ யத்யப்யந்யோऽஸ்தி ததாऽபி நைதத்ஸம்ப்ராப்திகோ பவதீதி பதகுபதிஶ்யதே| பதக்ஜ்ஞாநாநபிதாநஂ து பித்தகுல்மஸமாநநிதாநசிகித்ஸ்யதத்வேந தத்ராந்தர்பாவாத், ஸுஶ்ருதே ரக்தாதீஸாரவத்| விஶேஷலக்ஷணஂ ச யதாஹ சரகஃ– “தஷ்ணாஜ்வரபரீதாஹஶூலஸ்வேதாக்நிமார்தவைஃ| குல்மிநாமருசௌ சாபி ரக்தமேவாவஸேசயேத்||” (ச. சி. அ. ௫) இதி| தாதுரூபரக்தஜஃ ஸ்த்ரீணாஂ புஂஸாஂ ச பவதீதி பட்டாரஹரிசந்த்ரஃ| ததாச க்ஷாரபாணிஃ– “ஸ்த்ரீணாமார்தவஜோ குல்மோ ந புஂஸாமுபஜாயதே| அந்யஸ்த்வஸக்பவோ குல்மஃ ஸ்த்ரீணாஂ புஂஸாஂ ச ஜாயதே||” இதி| வாப்யசந்த்ரஸ்த்வாஹ– வாதாதிதோஷஜஸ்யைவாபசாராத்ரக்தே துஷ்டே ரக்தஜவ்யபதேஶஃ, யதா சரகே– கபபித்தமேஹாநாமதிகர்ஷணாதுத்தரகாலஂ வாதஸஂஸர்கே ஸதி வாதமேஹத்வமுக்தம்| யதுக்தம்– “யா வாதமேஹாந் ப்ரதி பூர்வமுக்தா வாதோல்பணாநாஂ விஹிதா க்ரியா ஸா| வாயுர்ஹி மேஹேஷ்வதிகர்ஷிதேஷு குப்யத்யஸாத்யாந் ப்ரதி நாஸ்தி சிந்தா||” (ச. சி. அ. ௬) இதி| க்ஷாரபாணேரப்யேவமேவாபிப்ராயஃ| யதி து பதக் ஸ்யாத்ததா தமபி நவமஂ லிங்கஸ்தாநாதிபிரபிதாஸ்யத், ந சோக்தம்| ஜேஜ்ஜடகயதாஸாப்யாஂ து ஹரிசந்த்ரமதமேவாநுமதமிதி| ஸர்வகுல்மேஷு வாதகாரணத்வஂ ஜ்ஞேயம்| யதுக்தஂ சரகே– “குல்மிநாமநிலஶாந்திருபாயைஃ ஸர்வஶோ விதிவதாசரிதவ்யா| மாருதே ஹ்யவஜிதேऽந்யமுதீர்ணஂ தோஷமல்பமபி கர்ம நிஹந்யாத்||” (ச. சி. அ. ௫) இதி; ஸுஶ்ருதேऽப்யுக்தம்– “குபிதாநிலமூலத்வாத் ஸஞ்சிதத்வாந்மலஸ்ய ச| துல்யத்வாத்வா விஶாலத்வாத்குல்ம இத்யபிதீயதே||” (ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௨) இதி| ந சைதாவதா நாநாத்மஜத்வப்ரஸங்கஃ, வாதஸ்யாநுபந்தரூபத்வாத் ஜ்வரே பித்தவத்| நநு வாதாவ்யபிசாராத் த்விதோஷஜஸ்த்ரிதோஷஜோ வா குல்மஃ ஸ்யாந்ந கேவலஂ கபஜஃ பித்தஜோ வேதி, ததஶ்ச பஞ்சதேதி விரோதஃ| நைதத், அநுபந்தரூபேண வாதஜவ்யபதேஶோ, ந த்வநுபந்த்யரூபேணேதி||௩||
Adhikarana gulmapUrvarUpam (4) · Śloka 4
உத்காரபாஹுல்யபுரீஷபந்ததப்த்யக்ஷமத்வாந்த்ரவிகூஜநாநி |
ஆடோப ஆத்மாநமபக்திஶக்திராஸந்நகுல்மஸ்ய வதந்தி சிஹ்நம் ||௪||
(வா. நி. அ. ௧௧) |
View original
उद्गारबाहुल्यपुरीषबन्धतृप्त्यक्षमत्वान्त्रविकूजनानि |
आटोप आध्मानमपक्तिशक्तिरासन्नगुल्मस्य वदन्ति चिह्नम् ||४||
(वा. नि. अ. ११) |
பூர்வரூபமாஹ– உத்காரேத்யாதி| புரீஷபந்தோ விட்பந்தஃ| தப்திரநந்நாபிலாஷஃ| ஸுஶ்ருதேऽபி ஹி ‘த்வேஷோऽந்நே’ (ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௨) இதி படிதம்| அக்ஷமத்வமஸாமர்த்யம்| ஆடோபோऽத்ர ருஜாபூர்வகஃ க்ஷோபஃ, தலதலஂ வா; நது குடகுடாஶப்தஃ, தஸ்யாந்த்ரகூஜநேநைவ கஹீதத்வாத்; நாப்யாத்மாநஂ, தஸ்யோபாத்தத்வாத்| அபக்திஶக்திஃ மந்தாக்நிதா; ‘அபக்தஶக்திஃ’ இதி பாடே ஸ ஏவார்தஃ||௪||
Adhikarana sarvagulmasAdhAraNaM rUpam (5) · Śloka 5
அருசிஃ கச்ச்ரவிண்மூத்ரவாததாऽந்த்ரவிகூஜநம் |
ஆநாஹஶ்சோர்த்வவாதத்வஂ ஸர்வகுல்மேஷு லக்ஷயேத் ||௫||
View original
अरुचिः कृच्छ्रविण्मूत्रवातताऽन्त्रविकूजनम् |
आनाहश्चोर्ध्ववातत्वं सर्वगुल्मेषु लक्षयेत् ||५||
குல்மஸாதாரணரூபமாஹ– அருசிரித்யாதி||௫||
Adhikarana vAtikagulmasya nidAnapUrvakaM lakShaNam (6-8) · Śloka 8
ரூக்ஷாந்நபாநஂ விஷமாதிமாத்ரஂ விசேஷ்டநஂ வேகவிநிக்ரஹஶ்ச |
ஶோகோऽபிகாதோऽதிமலக்ஷயஶ்ச நிரந்நதா சாநிலகுல்மஹேதுஃ ||௬||
யஃ ஸ்தாநஸஂஸ்தாநருஜாஂ விகல்பஂ விட்வாதஸங்கஂ கலவக்த்ரஶோஷம் |
ஶ்யாவாருணத்வஂ ஶிஶிரஜ்வரஂ ச ஹத்குக்ஷிபார்ஶ்வாஂஸஶிரோருஜஂ ச ||௭||
கரோதி ஜீர்ணே த்வதிகஂ ப்ரகோபஂ புக்தே மதுத்வஂ ஸமுபைதி யஶ்ச |
வாதாத் ஸ குல்மோ நச தத்ர ரூக்ஷஂ கஷாயதிக்தஂ கடு சோபஶேதே ||௮||
(ச. சி. அ. ௫) |
View original
रूक्षान्नपानं विषमातिमात्रं विचेष्टनं वेगविनिग्रहश्च |
शोकोऽभिघातोऽतिमलक्षयश्च निरन्नता चानिलगुल्महेतुः ||६||
यः स्थानसंस्थानरुजां विकल्पं विड्वातसङ्गं गलवक्त्रशोषम् |
श्यावारुणत्वं शिशिरज्वरं च हृत्कुक्षिपार्श्वांसशिरोरुजं च ||७||
करोति जीर्णे त्वधिकं प्रकोपं भुक्ते मृदुत्वं समुपैति यश्च |
वातात् स गुल्मो नच तत्र रूक्षं कषायतिक्तं कटु चोपशेते ||८||
(च. चि. अ. ५) |
வாதிகமாஹ– ரூக்ஷேத்யாதி| விஷமாதிமாத்ரமிதி அந்நபாநவிஶேஷணம்| விசேஷ்டநஂ விருத்தசேஷ்டாஃ பலவத்விக்ரஹாதி| அதிமலக்ஷயோ விரேகாதிநா| நிரந்நதா நிராஹாரதா| விகல்பஶப்தஃ ஸ்தாநாதிபிஃ ப்ரத்யேகஂ யோஜ்யஃ| ஸ்தாநவிகல்போ யதா– கதாசிந்நாபௌ, கதாசித்பார்ஶ்வயோஃ, கதாசித்பஸ்தாவித்யாதிஸ்தாநாந்தரகமநம்| ஸஂஸ்தாநவிகல்போ யதா– கதாசிதல்பஃ, கதாசிந்மஹாந், வத்தோ, தீர்கோ வேதி| ருஜாவிகல்போ யதா– கதாசிதல்பா, கதாசிந்மஹதீ, தோதரூபா, பேதரூபா, அநேகரூபா வேதி| ந ச தத்ரோபஶேதே ந ஸுகயதி||௬-௮||
Adhikarana paittikagulmasya nidAnapUrvakaM lakShaNam (9-10) · Śloka 10
கட்வம்லதீக்ஷ்ணோஷ்ணவிதாஹிரூக்ஷக்ரோதாதிமத்யார்கஹுதாஶஸேவா |
ஆமாபிகாதோ ருதிரஂ ச துஷ்டஂ பைத்தஸ்ய குல்மஸ்ய நிமித்தமுக்தம் ||௯||
ஜ்வரஃ பிபாஸா வதநாங்கராகஃ ஶூலஂ மஹஜ்ஜீர்யதி போஜந ச |
ஸ்வேதோ விதாஹோ வ்ரணவச்ச குல்மஃ ஸ்பர்ஶாஸஹஃ பைத்திககுல்மரூபம் ||௧௦||
(ச. சி. அ. ௫) |
View original
कट्वम्लतीक्ष्णोष्णविदाहिरूक्षक्रोधातिमद्यार्कहुताशसेवा |
आमाभिघातो रुधिरं च दुष्टं पैत्तस्य गुल्मस्य निमित्तमुक्तम् ||९||
ज्वरः पिपासा वदनाङ्गरागः शूलं महज्जीर्यति भोजन च |
स्वेदो विदाहो व्रणवच्च गुल्मः स्पर्शासहः पैत्तिकगुल्मरूपम् ||१०||
(च. चि. अ. ५) |
பைத்திகமாஹ– கட்வித்யாதி| ஆமாபிகாத இதி விதக்தாஜீர்ணஜநிததுஷ்டரஸேநாபிபவஃ; அந்யே து ‘ஆமாபிகாதௌ’ இதி படந்தி, தத்ராம உக்தரூபஃ, அபிகாதோ லகுடாதேஃ ரக்ததூஷகோ ஜ்ஞேயஃ| ஜீர்யதீதி ஸப்தம்யந்தம்| வ்ரணவத் ஸ்பர்ஶாஸஹ இதி யோஜ்யம்||௯-௧௦||
Adhikarana shlaiShmikagulmasya nidAnapUrvakaM lakShaNam (11-12) · Śloka 12
ஶீதஂ குரு ஸ்நிக்தமசேஷ்டநஂ ச ஸம்பூரணஂ ப்ரஸ்வபநஂ திவா ச |
குல்மஸ்ய ஹேதுஃ கபஸம்பவஸ்ய ஸர்வஸ்து துஷ்டோ நிசயாத்மகஸ்ய ||௧௧||
ஸ்தைமித்யஶீதஜ்வரகாத்ரஸாதஹல்லாஸகாஸாருசிகௌரவாணி |
ஶைத்யஂ ருகல்பா கடிநோந்நதத்வஂ குல்மஸ்ய ரூபாணி கபாத்மகஸ்ய ||௧௨||
(ச. சி. அ. ௫) |
View original
शीतं गुरु स्निग्धमचेष्टनं च सम्पूरणं प्रस्वपनं दिवा च |
गुल्मस्य हेतुः कफसम्भवस्य सर्वस्तु दुष्टो निचयात्मकस्य ||११||
स्तैमित्यशीतज्वरगात्रसादहृल्लासकासारुचिगौरवाणि |
शैत्यं रुगल्पा कठिनोन्नतत्वं गुल्मस्य रूपाणि कफात्मकस्य ||१२||
(च. चि. अ. ५) |
ஶ்லைஷ்மிகமாஹ– ஶீதமித்யாதி| ஸம்பூரணஂ தப்திபோஜநம்| ஸர்வ இதி வாதஜாத்யுக்தஃ| நிசயாத்மகஸ்ய ஸந்நிபாதஜஸ்ய| கடிநோந்நதத்வஂ குல்மஸ்ய||௧௧-௧௨||
Adhikarana dvyAtmakeShu triShvekajahetulakShaNAtideshaH (13) · Śloka 13
நிமித்தரூபாண்யுபலப்ய குல்மே த்விதோஷஜே தோஷபலாபலஂ ச |
வ்யாமிஶ்ரலிங்காநபராஂஶ்ச குல்மாஂஸ்த்ரீநாதிஶேதௌஷதகல்பநார்தம் ||௧௩||
(ச. சி. அ. ௫) |
View original
निमित्तरूपाण्युपलभ्य गुल्मे द्विदोषजे दोषबलाबलं च |
व्यामिश्रलिङ्गानपरांश्च गुल्मांस्त्रीनादिशेदौषधकल्पनार्थम् ||१३||
(च. चि. अ. ५) |
த்வ்யாத்மகேஷு த்ரிஷ்வேகஜஹேதுலக்ஷணாதிதேஶார்தமாஹ– நிமித்தேத்யாதி| நிமித்தாநி ச ரூபாணி சேதி த்வந்த்வஃ| தோஷபலாபலஂ சேத்யநேந ஸமத்விதோஷத்வந்த்வஜத்ரயேண ஏகோல்பணாதித்விதோஷஜோऽபி க்ராஹ்ய இதி தர்ஶயதி, அந்யதா பஹுத்வாபத்தேஃ| ஔஷதகல்பநார்தமிதி ஏகதோஷஜாபிஹிதசிகித்ஸாமேலகேந தாந் சிகித்ஸேதித்யர்தஃ||௧௩||
Adhikarana sAnnipAtikagulmalakShaNam (14) · Śloka 14
மஹாருஜஂ தாஹபரீதமஶ்மவத்கநோந்நதஂ ஶீக்ரவிதாஹி தாருணம் |
மநஃஶரீராக்நிபலாபஹாரிணஂ த்ரிதோஷஜஂ குல்மமஸாத்யமாதிஶேத் ||௧௪||
(ச. சி. அ. ௫) |
View original
महारुजं दाहपरीतमश्मवद्घनोन्नतं शीघ्रविदाहि दारुणम् |
मनःशरीराग्निबलापहारिणं त्रिदोषजं गुल्ममसाध्यमादिशेत् ||१४||
(च. चि. अ. ५) |
ஸாந்நிபாதிகமாஹ– மஹாருஜமித்யாதி| அஶ்மவத் கநோந்நதஂ பாஷாணவத் கடிநமுந்நதஂ ச| மந இத்யாதி மநோऽபஹாரிணஂ மநோவைகல்யகாரிணஂ, ஶரீராபஹாரிணஂ கஶத்வவைவர்ண்யகரம், அக்ந்யபஹாரிணமக்நிவைஷம்யகரஂ, பலாபஹாரிணமஸாமர்த்யகரம்| நநு, அஸாத்யமிதி விருத்தஂ, “ஸந்நிபாதோத்திதே குல்மே த்ரிதோஷக்நோ விதிர்ஹிதஃ|” (ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௨) இதி ஸுஶ்ருதவசநாத்| நைவம், அயஂ ச விகதிவிஷமஸமவேதோऽஸாத்யஃ, ப்ரகதிஸமஸமவேதஸ்து ஸாத்ய இத்யாஹுஃ| நநு, ஸோऽப்யஸாத்யஃ, யதாஹ ஸுஶ்ருதஃ– “ஸர்வாத்மகே ஸர்வருஜோபபத்திஸ்தஂ சாப்யஸாத்யஂ ப்ரவதந்தி தஜ்ஜ்ஞாஃ|” (ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௨) இதி| உச்யதே– தஂ சாபீதி அபிஶப்தாதசிரோத்திதஃ ஸாத்யோ விஶ்வாமித்ரஸஂவாதாதிதி கயதாஸஃ||௧௪||
Adhikarana raktagulmasya nidAnapUrvakaM lakShaNam (15-16) · Śloka 16
நவப்ரஸூதாऽஹிதபோஜந யா யா சாமகர்பஂ விஸஜேததௌ வா |
வாயுர்ஹி தஸ்யாஃ பரிகஹ்ய ரக்தஂ கரோதி குல்மஂ ஸருஜஂ ஸதாஹம் |
பைத்தஸ்ய லிங்கேந ஸமாநலிங்கஂ விஶேஷணஂ சாப்யபரஂ நிபோத ||௧௫||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௨) |
யஃ ஸ்பந்ததே பிண்டித ஏவ நாங்கைஶ்சிராத் ஸஶூலஃ ஸமகர்பலிங்கஃ |
ஸ ரௌதிரஃ ஸ்த்ரீபவ ஏவ குல்மோ மாஸே வ்யதீதே தஶமே சிகித்ஸ்யஃ ||௧௬||
(ச. சி. அ. ௫) |
View original
नवप्रसूताऽहितभोजन या या चामगर्भं विसृजेदृतौ वा |
वायुर्हि तस्याः परिगृह्य रक्तं करोति गुल्मं सरुजं सदाहम् |
पैत्तस्य लिङ्गेन समानलिङ्गं विशेषणं चाप्यपरं निबोध ||१५||
(सु. उ. तं. अ. ४२) |
यः स्पन्दते पिण्डित एव नाङ्गैश्चिरात् सशूलः समगर्भलिङ्गः |
स रौधिरः स्त्रीभव एव गुल्मो मासे व्यतीते दशमे चिकित्स्यः ||१६||
(च. चि. अ. ५) |
ரக்தகுல்மமாஹ– நவேத்யாதி| ஆமகர்பஂ விஸஜேதிதி நவமமாஸாதர்வாக் ப்ரஸூதே| தௌ ஆர்தவப்ரவத்திகாலே, அஹிதபோஜநேதி ஸம்பந்தஃ| ஏதச்சோபலக்ஷணார்தஂ, தேநாஹாராசாராதிகஂ ஜ்ஞேயம்| யதாஹ சரகஃ– “தாவநாஹாரதயா பயேந விரூக்ஷணைர்வேகவிதாரணைஶ்ச| ஸஂஸ்தம்பநோல்லேகநயோநிதோஷைர்குல்மஃ ஸ்த்ரியஂ ரக்தபவோऽப்யுபைதி||” (ச. சி. அ. ௫) இதி| பைத்தஸ்ய பைத்திககுல்மஸ்ய| விஶேஷணஂ பைத்திககுல்மாத்விஶேஷலக்ஷணம்| பிண்டிதஃ ஸமுதிதஃ| ஏவகாரோऽத்ர அவதாரணே| ஏததேவ ஸ்புடயதி– நாங்கைர்நாவயவைஶ்சிராத் ஸ்பந்தத இதி ஸம்பந்தஃ| ஸமகர்பலிங்க இதி ஆர்தவாதர்ஶநமுகஸ்ரவணஸ்தநமுககஷ்ணத்வதோஹதாதிகர்பலக்ஷணயுக்தஃ, ஏதச்ச வ்யாதிப்ரபாவாத்; யதா– க்ஷயார்ஶஸோஃ ஸ்த்ரீரிரஂஸாகஷ்ணத்வங்நகாதயஃ| அந்யே து ஸமகர்பலிங்கோऽவிகதகர்பலிங்க இத்யாஹுஃ| உக்தவிஶேஷணைரேவ ஸ்த்ரீபவத்வே லப்தே ஸ்த்ரீக்ரஹணேந குமாரீமதிவத்தாஂ ச நிஷேதயதி, அநுத்பூதக்ஷீணரஜஸ்கத்வாத்தயோஃ| வ்யதீதேऽதிக்ராந்தே| கர்பஸமாநலிங்கத்வேந ஸஂஶயஃ– கர்போ வா, ரக்தகுல்மோ வா, இதி; தச்சங்காநிராஸார்தஂ தஶமே மாஸே வ்யதீதே இத்யுக்தஂ; நவமதஶமயோஃ ப்ரஸவகாலத்வாதித்யேகே| தந்ந, ‘யஃ ஸ்பந்ததே பிண்டித ஏவ நாங்கைஃ’ இத்யாதிநைவ விஶேஷதர்ஶநேந ஸஂஶயஸ்ய நிவர்திதத்வாத்| கர்போ ஹி நிரந்தரஂ ப்ரத்யங்கைர்நிஃஶூலஂ ஸ்பந்ததே, குல்மஸ்து ஏதத்விபரீதேந| கிஞ்ச நவமே தஶமே ப்ரஸூத இத்யுத்ஸர்கஃ, நது நியமஃ, தததிககாலேऽபி ப்ரஸவதர்ஶநாத், ஆகமாச்ச| உக்தஂ ஹி சரகே– “தஂ ஸ்த்ரீ ப்ரஸூதே ஸுசிரேண கர்பஂ புஷ்டோ யதா வர்ஷகணைரபி ஸ்யாத்|” (ச. ஶா. அ. ௨) இதி| தஸ்மாந்நேதஂ தஶமமாஸவ்யதிக்ரமே சிகித்ஸாவிதாநஸ்ய ப்ரயோஜநஂ, கிந்து வ்யாதிமஹிம்நா தாவதைவ காலேந தஸ்ய சிகித்ஸயா ஸுகோச்சேதநமிதி| யதா ஜ்வரே புராணே ஏவ க்ஷீரபாநவிரேசநே| உக்தஂ ஹி தந்த்ராந்தரே– “ரக்தகுல்மே புராணத்வஂ ஸுகஸாத்யஸ்ய லக்ஷணம்|” இதி| புராணதா சாஸ்ய தஶமமாஸவ்யதிக்ரமேணைவ பவதி| ஜேஜ்ஜடேநாப்யுக்தம்– யத்யர்வாக் ரக்தபேதநஂ க்ரியதே ததா கர்பஶய்யாஂ க்ஷிணாதி, தல்லீநத்வாத்ரக்தஸ்ய; ஏகாதஶமாஸே து பரிபிண்டிதகுல்மே ஸ்நேஹாதிநோபஸ்கததேஹாயா ந கர்பஶய்யாயா விகதிமாததாதி ரக்தபேதநமிதி||௧௫-௧௬||
Adhikarana gulmino~asAdhyalakShaNAni (17-20) · Śloka 20
ஸஞ்சிதஃ க்ரமஶோ குல்மோ மஹாவாஸ்துபரிக்ரஹஃ |
கதமூலஃ ஸிராநத்தோ யதா கூர்ம இவோத்திதஃ ||௧௭||
தௌர்பல்யாருசிஹல்லாஸகாஸச்சர்த்யரதிஜ்வரைஃ |
தஷ்ணாதந்த்ராப்ரதிஶ்யாயைர்யுஜ்யதே ஸ ந ஸித்யதி ||௧௮||
கஹீத்வா ஸஜ்வரஂ ஶ்வாஸச்சர்த்யதீஸாரபீடிதம் |
ஹந்நாபிஹஸ்தபாதேஷு ஶோதஃ கர்ஷதி குல்மிநம் ||௧௯||
(ச. சி. அ. ௫) |
ஶ்வாஸஃ ஶூலஂ பிபாஸாऽந்நவித்வேஷோ க்ரந்திமூடதா |
ஜாயதே துர்பலத்வஂ ச குல்மிநோ மரணாய வை ||௨௦||
(ஸு. ஸூ. அ. ௩௩) |
View original
सञ्चितः क्रमशो गुल्मो महावास्तुपरिग्रहः |
कृतमूलः सिरानद्धो यदा कूर्म इवोत्थितः ||१७||
दौर्बल्यारुचिहृल्लासकासच्छर्द्यरतिज्वरैः |
तृष्णातन्द्राप्रतिश्यायैर्युज्यते स न सिध्यति ||१८||
गृहीत्वा सज्वरं श्वासच्छर्द्यतीसारपीडितम् |
हृन्नाभिहस्तपादेषु शोथः कर्षति गुल्मिनम् ||१९||
(च. चि. अ. ५) |
श्वासः शूलं पिपासाऽन्नविद्वेषो ग्रन्थिमूढता |
जायते दुर्बलत्वं च गुल्मिनो मरणाय वै ||२०||
(सु. सू. अ. ३३) |
சிரஜஸ்யாவஸ்தாயாமஸாத்யத்வமாஹ– ஸஞ்சித இத்யாதி| மஹாவாஸ்துபரிக்ரஹஃ ஸகலோதரவ்யாபீ| கதமூலோ தாத்வந்தராவகாஹீ| ஸிராநத்தஃ ஸிராஜாலவாந்| கஹீத்வேத்யாதி| ஹதயாதௌ கஹீத்வா ஶோதோ குல்மிநஂ கர்ஷதி, ‘மரணாய’ இதி ஶேஷஃ| ஶ்வாஸேத்யாதி| க்ரந்திமூடதா க்ரந்திரூபஸ்ய குல்மஸ்யாகஸ்மாத்விலயநமிதி| நநு ச, அந்தர்வித்ரதிகுல்மயோஃ கோ பேதஃ? ஸமாநஸ்தாநஸம்பவத்வாத்| உச்யதே– வித்ரதிஃ பச்யதே, குல்மோ ந பச்யதே நிராஶ்ரயத்வாத்| யதாஹ ஸுஶ்ருதஃ– “ந நிபந்தோऽஸ்தி குல்மஸ்ய வித்ரதிஃ ஸநிபந்தநஃ| குல்மஸ்திஷ்டதி தோஷேஷு வித்ரதிர்மாஂஸஶோணிதே|| வித்ரதிஃ பச்யதே தஸ்மாத்குல்மஃ க்வாபி ந பச்யதே|” (ஸு. நி. அ. ௯) இதி| நநு, குல்மோऽபி பச்யத ஏவ| யதாஹ சரகஃ– “விதாஹஶூலஸங்க்ஷோபஸ்வப்நநாஶாரதிஜ்வரைஃ| விதஹ்யமாநஂ ஜாநீயாத்குல்மஂ தமுபநாஹயேத்||” (ச. சி. அ. ௫) இதி| உச்யதே– குல்மோ ந பச்யதே நிராஶ்ரயத்வாத்; யதா து காரணவஶாதாஶ்ரயஂ மாஂஸாதிகமாஸாதயதி, வாதோபஶமநார்தஂ கதஸ்வேதாதிபிர்வா ரக்ததுஷ்டிர்பவதி, ததா பச்யமாநோ விதாஹநிமித்தகஂ வித்ரதித்வமாப்நோதி| உக்தஂ ஹி– “ ஸ வை ஶீக்ரவிதாஹித்வாத்வித்ரதீத்யபிதீயதே|” (ச. ஸூ. அ. ௧௭) இதி| ந ஹி யஸ்மாத் விகாராத் யதுத்பத்யதே விகாராந்தரஂ தத் ஸ ஏவ பவதீதி; மாபூத் ப்லீஹைவ உதரம், அஶ்மர்யேவ ஶர்கரா, இத்யாதிஶாஸ்த்ரோக்தவிரோதவிஸ்தரஃ| தஸ்மாத்வித்ரதிஃ பச்யதே, குல்மோ ந பச்யதே இதி ஸித்தாந்தோ நிரபவாதஃ| யே து அந்தர்வித்ரதிஂ ந படந்தி தேஷாமயமபிப்ராயஃ– குல்மே பக்வே வித்ரதௌ ச பாடநஶோதநரோபணாதேஃ, அபக்வே ச விரேகலேபவிம்லாபநாதேஶ்சிகித்ஸிதஸ்ய ப்ராயோ விஶேஷாபாவாதலஂ பதக்விகாரஸ்வீகாரேணேதி||௧௭-௨௦||
Adhikarana puShpikA · Śloka 28
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே குல்மநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௨௮||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने गुल्मनिदानं समाप्तम् ||२८||
இதி ஶ்ரீவிஜயரக்ஷிதகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாஂ குல்மநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௨௮||