Adhikarana masUrikAyA nidAnapUrvikA samprAptiH, pUrvarUpaM ca (1-3) · Śloka 4
അഥ മസൂരികാനിദാനമ് |
കട്വമ്ലലവണക്ഷാരവിരുദ്ധാധ്യശനാശനൈഃ |
ദുഷ്ടനിഷ്പാവശാകാദ്യൈഃ പ്രദുഷ്ടപവനോദകൈഃ ||൧||
ക്രൂരഗ്രഹേക്ഷണാച്ചാപി ദേശേ ദോഷാഃ സമുദ്ധതാഃ |
ജനയന്തി ശരീരേऽസ്മിന് ദുഷ്ടരക്തേന സങ്ഗതാഃ ||൨||
മസൂരാകൃതിസംസ്ഥാനാഃ പിഡകാഃ സ്യുര്മസൂരികാഃ |
താസാം പൂര്വം ജ്വരഃ കണ്ഡൂര്ഗാത്രഭങ്ഗോऽരതിര്ഭ്രമഃ ||൩||
ത്വചി ശോഥഃ സവൈവര്ണ്യോ നേത്രരാഗശ്ച ജായതേ |൪|
View original
अथ मसूरिकानिदानम् |
कट्वम्ललवणक्षारविरुद्धाध्यशनाशनैः |
दुष्टनिष्पावशाकाद्यैः प्रदुष्टपवनोदकैः ||१||
क्रूरग्रहेक्षणाच्चापि देशे दोषाः समुद्धताः |
जनयन्ति शरीरेऽस्मिन् दुष्टरक्तेन सङ्गताः ||२||
मसूराकृतिसंस्थानाः पिडकाः स्युर्मसूरिकाः |
तासां पूर्वं ज्वरः कण्डूर्गात्रभङ्गोऽरतिर्भ्रमः ||३||
त्वचि शोथः सवैवर्ण्यो नेत्ररागश्च जायते |४|
വിസ്ഫോടപ്രഭേദത്വാത് പ്രായേണ തുല്യനിദാനത്വാച്ച മസൂരികാനിദാനമ്| തസ്യാ നിദാനപൂര്വികാം സമ്പ്രാപ്തിമാഹ– കട്വമ്ലേത്യാദി| വിരുദ്ധാധ്യശനാശനൈരിതി വിരുദ്ധൈരന്നൈരധ്യശനൈശ്ച, ‘വിരുദ്ധാധ്യശനേന തു’ ഇതി പാഠോ വാ| ദുഷ്ടനിഷ്പാവശാകാദ്യൈരിതി ദുഷ്ടം വ്യാപന്നമന്നം, നിഷ്പാവഃ ശിമ്ബിബീജമ്, ആദ്യശബ്ദാന്മധ്വാലുകാദിഗ്രഹണമ്| പ്രദുഷ്ടപവനോദകൈരിതി വിഷകുസുമാദിസംസ്പര്ശാത് പ്രദുഷ്ടഃ പവനസ്തഥോദകം ച, തൈഃ| ക്രൂരഗ്രഹേക്ഷണാച്ചേതി ശനൈശ്ചരാദയോ ദേശക്ഷോഭകരാഃ ക്രൂരഗ്രഹാസ്തേഷാമീക്ഷണാത്| ദുഷ്ടരക്തേന സങ്ഗതാ ഇത്യനേന രക്തസ്യ കട്വമ്ലാദിഭിര്ഹേതുഭിര്വിശേഷേണ കോപം ദര്ശയതി| അത ഏവോക്തം തന്ത്രാന്തരേ– “പിത്തം ശോണിതസംസൃഷ്ടം യദാ ദൂഷയതി ത്വചമ്| തദാ കരോതി പിഡകാഃ സര്വഗാത്രേഷു ദേഹിനാമ്|| മസൂരമുദ്ഗമാഷാണാം തുല്യാഃ കോലോപമാ അപി| മസൂരികാസ്തു താ ജ്ഞേയാഃ പിത്തരക്താധികാ ബുധൈഃ||” ഇതി||൧-൩||–
Adhikarana vAtajamasUrikAlakShaNam (4-5) · Śloka 6
സ്ഫോടാഃ ശ്യാവാരുണാ രൂക്ഷാസ്തീവ്രവേദനയാऽന്വിതാഃ ||൪||
കഠിനാശ്ചിരപാകാശ്ച ഭവന്ത്യനിലസമ്ഭവാഃ |
സന്ധ്യസ്ഥിപര്വണാം ഭേദഃ കാസഃ കമ്പോऽരതിഃ ക്ലമഃ ||൫||
ശോഷസ്താല്വോഷ്ഠജിഹ്വാനാം തൃഷ്ണാ ചാരുചിസംയുതാ |൬|
View original
स्फोटाः श्यावारुणा रूक्षास्तीव्रवेदनयाऽन्विताः ||४||
कठिनाश्चिरपाकाश्च भवन्त्यनिलसम्भवाः |
सन्ध्यस्थिपर्वणां भेदः कासः कम्पोऽरतिः क्लमः ||५||
शोषस्ताल्वोष्ठजिह्वानां तृष्णा चारुचिसंयुता |६|
വാതജാമാഹ– സ്ഫോടാ ഇത്യാദി| ചിരപാകാ ഇതി വികാരപ്രഭാവാത്||൪-൫||–
Adhikarana pittajamasUrikAlakShaNam (6-7) · Śloka 8
രക്താഃ പീതാസിതാഃ സ്ഫോടാഃ സദാഹാസ്തീവ്രവേദനാഃ ||൬||
ഭവന്ത്യചിരപാകാശ്ച പിത്തകോപസമുദ്ഭവാഃ |
വിഡ്ഭേദശ്ചാങ്ഗമര്ദശ്ച ദാഹസ്തൃഷ്ണാऽരുചിസ്തഥാ ||൭||
മുഖപാകോऽക്ഷിരാഗശ്ച ജ്വരസ്തീവ്രഃ സുദാരുണഃ |൮|
View original
रक्ताः पीतासिताः स्फोटाः सदाहास्तीव्रवेदनाः ||६||
भवन्त्यचिरपाकाश्च पित्तकोपसमुद्भवाः |
विड्भेदश्चाङ्गमर्दश्च दाहस्तृष्णाऽरुचिस्तथा ||७||
मुखपाकोऽक्षिरागश्च ज्वरस्तीव्रः सुदारुणः |८|
പിത്തജാമാഹ– രക്താ ഇത്യാദി| ജ്വരസ്തീവ്രഃ സുദാരുണ ഇതി തീവ്രശ്ചണ്ഡവേഗഃ, സുദാരുണോ ബഹുദുഃഖേനാതിദുഃസഹ||൬-൭||–
Adhikarana raktaja-kaphajamasUrikAlakShaNam (8-10) · Śloka 10
രക്തജായാം ഭവന്ത്യേതേ വികാരാഃ പിത്തലക്ഷണാഃ ||൮||
കഫപ്രസേകഃ സ്തൈമിത്യം ശിരോരുഗ് ഗാത്രഗൌരവമ് |
ഹൃല്ലാസഃ സാരുചിര്നിദ്രാ തന്ദ്രാലസ്യസമന്വിതാഃ ||൯||
ശ്വേതാഃ സ്നിഗ്ധാ ഭൃശം സ്ഥൂലാഃ കണ്ഡൂരാ മന്ദവേദനാഃ |
മസൂരികാഃ കഫോത്ഥാശ്ച ചിരപാകാഃ പ്രകീര്തിതാഃ ||൧൦||
View original
रक्तजायां भवन्त्येते विकाराः पित्तलक्षणाः ||८||
कफप्रसेकः स्तैमित्यं शिरोरुग् गात्रगौरवम् |
हृल्लासः सारुचिर्निद्रा तन्द्रालस्यसमन्विताः ||९||
श्वेताः स्निग्धा भृशं स्थूलाः कण्डूरा मन्दवेदनाः |
मसूरिकाः कफोत्थाश्च चिरपाकाः प्रकीर्तिताः ||१०||
രക്തജാമാഹ– രക്തജായാമിത്യാദി| ഏതേ വികാരാഃ പിത്തലക്ഷണാ ഇതി പിത്തജമസൂരീലക്ഷണത്വേന ഉക്താഃ| ‘ രക്താഃ പീതാസിതാഃ സ്ഫോടാ’ ഇത്യാദയോ യേ യേ വികാരാസ്തേ രക്തജായാം ഭവന്തി| അത്ര കഫജാമനുക്ത്വൈവ പിത്തജായാ അനന്തരം രക്തജായാ ഉക്തിഃ പിത്തലക്ഷണസ്യാതിദിഷ്ടസ്യാവ്യവഹിതത്വേന സുഖഗ്രഹണാര്ഥം, രക്തരസസമത്വാത് രക്തമലത്വാദ്വാ പിത്തസ്യ പിത്തജാമഭിധായ അസ്യാഃ കഥനം, സര്വത്ര കൃതസ്യ സമര്ഥനായ||൮-൧൦||
Adhikarana tridoShajamasUrikAlakShaNam (11-12) · Śloka 12
നീലാശ്ചിപിടവിസ്തീര്ണാ മധ്യേ നിമ്നാ മഹാരുജാഃ |
ചിരപാകാഃ പൂതിസ്രാവാഃ പ്രഭൂതാഃ സര്വദോഷജാഃ ||൧൧||
കണ്ഠരോധാരുചിസ്തമ്ഭപ്രലാപാരതിസംയുതാഃ |
ദുശ്ചികിത്സ്യാഃ സമുദ്ദിഷ്ടാഃ പിഡകാശ്ചര്മസഞ്ജ്ഞിതാഃ ||൧൨||
View original
नीलाश्चिपिटविस्तीर्णा मध्ये निम्ना महारुजाः |
चिरपाकाः पूतिस्रावाः प्रभूताः सर्वदोषजाः ||११||
कण्ठरोधारुचिस्तम्भप्रलापारतिसंयुताः |
दुश्चिकित्स्याः समुद्दिष्टाः पिडकाश्चर्मसञ्ज्ञिताः ||१२||
സാന്നിപാതികലക്ഷണമാഹ– നീലാ ഇത്യാദി| ചിപിടവിസ്തീര്ണാ ഇതി ചിപിടഃ ‘ചിഉഡാ’ ഇതി ഖ്യാതഃ, തദ്വദ്വിസ്തൃതാഃ| ചര്മസഞ്ജ്ഞിതാ ഇതി ‘ചര്മദല’ ഇതി ഖ്യാതാഃ||൧൧-൧൨||
Adhikarana romAntikAlakShaNam (13) · Śloka 13
രോമകൂപോന്നതിസമാ രാഗിണ്യഃ കഫപിത്തജാഃ |
കാസാരോചകസംയുക്താ രോമാന്ത്യോ ജ്വരപൂര്വികാഃ ||൧൩||
View original
रोमकूपोन्नतिसमा रागिण्यः कफपित्तजाः |
कासारोचकसंयुक्ता रोमान्त्यो ज्वरपूर्विकाः ||१३||
മസൂരികായാഃ പ്രകാരം രോമാന്തികാമാഹ– രോമകൂപോന്നതിസമാ ഇത്യാദി| രാഗിണ്യ ഇതി ലോഹിതാഃ, ജ്വരപൂര്വികാ ഇതി ജ്വരപൂര്വരൂപാഃ||൧൩||
Adhikarana rasAdisaptadhAtugatamasUrikAli~ggam (14-23) · Śloka 23
തോയബുദ്ബുദസങ്കാശാസ്ത്വഗ്ഗതാസ്തു മസൂരികാഃ |
സ്വല്പദോഷാഃ പ്രജായന്തേ ഭിന്നാസ്തോയം സ്രവന്തി ച ||൧൪||
രക്തസ്ഥാ ലോഹിതാകാരാഃ ശീഘ്രപാകാസ്തനുത്വചഃ |
സാധ്യാ നാത്യര്ഥദുഷ്ടാശ്ച ഭിന്നാ രക്തം സ്രവന്തി ച ||൧൫||
മാംസസ്ഥാഃ കഠിനാഃ സ്നിഗ്ധാശ്ചിരപാകാ ഘനത്വചഃ |
ഗാത്രശൂലതൃഷാകണ്ഡൂജ്വരാരതിസമന്വിതാഃ ||൧൬||
മേദോജാ മണ്ഡലാകാരാ മൃദവഃ കിഞ്ചിദുന്നതാഃ |
ഘോരജ്വരപരീതാശ്ച സ്ഥൂലാഃ സ്നിഗ്ധാഃ സവേദനാഃ ||൧൭||
സമ്മോഹാരതിസന്താപാഃ കശ്ചിദാഭ്യോ വിനിസ്തരേത് |
ക്ഷുദ്രാ ഗാത്രസമാ രൂക്ഷാശ്ചിപിടാഃ കിഞ്ചിദുന്നതാഃ ||൧൮||
മജ്ജോത്ഥാ ഭൃശസമ്മോഹവേദനാരതിസംയുതാഃ |
ഛിന്ദന്തി മര്മധാമാനി പ്രാണാനാശു ഹരന്തി ഹി ||൧൯||
ഭ്രമരേണേവ വിദ്ധാനി കുര്വന്ത്യസ്ഥീനി സര്വതഃ |
പക്വാഭാഃ പിഡകാഃ സ്നിഗ്ധാഃ സൂക്ഷ്മാശ്ചാത്യര്ഥവേദനാഃ ||൨൦||
സ്തൈമിത്യാരതിസമ്മോഹദാഹോന്മാദസമന്വിതാഃ |
ശുക്രജായാം മസൂര്യാം തു ലക്ഷണാനി ഭവന്തി ഹി ||൨൧||
നിര്ദിഷ്ടം കേവലം ചിഹ്നം ദൃശ്യതേ ന തു ജീവിതമ് |
ദോഷമിശ്രാസ്തു സപ്തൈതാ ദ്രഷ്ടവ്യാ ദോഷലക്ഷണൈഃ ||൨൨||
ത്വഗ്ഗതാ രക്തജാശ്ചൈവ പിത്തജാഃ ശ്ലേഷ്മജാസ്തഥാ |
ശ്ലേഷ്മപിത്തകൃതാശ്ചൈവ സുഖസാധ്യാ മസൂരികാഃ ||൨൩||
View original
तोयबुद्बुदसङ्काशास्त्वग्गतास्तु मसूरिकाः |
स्वल्पदोषाः प्रजायन्ते भिन्नास्तोयं स्रवन्ति च ||१४||
रक्तस्था लोहिताकाराः शीघ्रपाकास्तनुत्वचः |
साध्या नात्यर्थदुष्टाश्च भिन्ना रक्तं स्रवन्ति च ||१५||
मांसस्थाः कठिनाः स्निग्धाश्चिरपाका घनत्वचः |
गात्रशूलतृषाकण्डूज्वरारतिसमन्विताः ||१६||
मेदोजा मण्डलाकारा मृदवः किञ्चिदुन्नताः |
घोरज्वरपरीताश्च स्थूलाः स्निग्धाः सवेदनाः ||१७||
सम्मोहारतिसन्तापाः कश्चिदाभ्यो विनिस्तरेत् |
क्षुद्रा गात्रसमा रूक्षाश्चिपिटाः किञ्चिदुन्नताः ||१८||
मज्जोत्था भृशसम्मोहवेदनारतिसंयुताः |
छिन्दन्ति मर्मधामानि प्राणानाशु हरन्ति हि ||१९||
भ्रमरेणेव विद्धानि कुर्वन्त्यस्थीनि सर्वतः |
पक्वाभाः पिडकाः स्निग्धाः सूक्ष्माश्चात्यर्थवेदनाः ||२०||
स्तैमित्यारतिसम्मोहदाहोन्मादसमन्विताः |
शुक्रजायां मसूर्यां तु लक्षणानि भवन्ति हि ||२१||
निर्दिष्टं केवलं चिह्नं दृश्यते न तु जीवितम् |
दोषमिश्रास्तु सप्तैता द्रष्टव्या दोषलक्षणैः ||२२||
त्वग्गता रक्तजाश्चैव पित्तजाः श्लेष्मजास्तथा |
श्लेष्मपित्तकृताश्चैव सुखसाध्या मसूरिकाः ||२३||
രസാദിസപ്തധാതുഗതമസൂരികാലിങ്ഗമാഹ– തോയബുദ്ബുദസങ്കാശാ ഇത്യാദി| അത്ര ദുഷ്ടദൂഷ്യപ്രഭാവാത് തോയബുദ്ബുദസങ്കാശാദീനി ദോഷലക്ഷണാനി ച ഭവന്തി, ദോഷമന്തരേണ ദൂഷ്യദുഷ്ടേരഭാവാത്; അത ഏവ വക്ഷ്യതി– “ദോഷമിശ്രാശ്ച സപ്തൈതാ ദ്രഷ്ടവ്യാ ദോഷലക്ഷണൈഃ|” ഇതി| ത്വക്ശബ്ദേനാത്ര രസോऽഭിധീയതേ, ധാതുഗതപ്രസ്താവാത്| ത്വഗ്ഗതാഃ സാധ്യാഃ, അല്പദോഷസമ്ബന്ധാദ്രക്തജായാ അപി സാധ്യത്വേനാഭിധാനാത്| മാംസസ്ഥാഃ കൃച്ഛ്രസാധ്യാഃ, അത്യവഗാഢദോഷദുഷ്ടേഃ| മേദോജായാം കശ്ചിദാഭ്യോ വിനിസ്തരേദിത്യനേനാത്യന്തകൃച്ഛ്രസാധ്യത്വം ബോധയതി, അസ്ഥിമധ്യസ്ഥിതത്വാന്മജ്ജ്ഞഃ| ക്ഷുദ്രാ ഇത്യാദിനാ അസ്ഥിമജ്ജഗതയോഃ സമാനം ലിങ്ഗമ്| മജ്ജോത്ഥാ ഇത്യത്ര മജ്ജഗ്രഹണാദസ്ഥ്നോऽപി ഗ്രഹണമ്, ആധാരത്വാത്; അത ഏവ വക്ഷ്യതി– “ഭ്രമരേണേവ വിദ്ധാനി കുര്വന്ത്യസ്ഥീനി സര്വതഃ|” ഇതി| മര്മധാമാനീതി മര്മസ്ഥാനാനി| പക്വാഭാ ഇത്യാദിനാ ശുക്രജായാ ലിങ്ഗമ്| ദൃശ്യതേ ന തു ജീവിതമിതി ഗമ്ഭീരധാതുഗതദോഷദുഷ്ടേഃ ശുക്രജായാ അസാധ്യത്വമ്| അസ്യ ന്യായസ്യ സമാനതയാ അസ്ഥിമജ്ജഗതയോരപ്യസാധ്യത്വം ബോദ്ധവ്യമ്||൧൪-൨൩||
Adhikarana masUrikAyAH sAdhyAsAdhyavicAraH (24-26) · Śloka 26
വാതജാ വാതപിത്തോത്ഥാഃ ശ്ലേഷ്മവാതകൃതാശ്ച യാഃ |
കൃച്ഛ്രസാധ്യതമാസ്തസ്മാദ്യത്നാദേതാ ഉപാചരേത് ||൨൪||
അസാധ്യാഃ സന്നിപാതോത്ഥാസ്താസാം വക്ഷ്യാമി ലക്ഷണമ് |
പ്രവാലസദൃശാഃ കാശ്ചിത് കാശ്ചിജ്ജമ്ബൂഫലോപമാഃ ||൨൫||
ലോഹജാലസമാഃ കാശ്ചിദതസീഫലസന്നിഭാഃ |
ആസാം ബഹുവിധാ വര്ണാ ജായന്തേ ദോഷഭേദതഃ ||൨൬||
View original
वातजा वातपित्तोत्थाः श्लेष्मवातकृताश्च याः |
कृच्छ्रसाध्यतमास्तस्माद्यत्नादेता उपाचरेत् ||२४||
असाध्याः सन्निपातोत्थास्तासां वक्ष्यामि लक्षणम् |
प्रवालसदृशाः काश्चित् काश्चिज्जम्बूफलोपमाः ||२५||
लोहजालसमाः काश्चिदतसीफलसन्निभाः |
आसां बहुविधा वर्णा जायन्ते दोषभेदतः ||२६||
വാതജാ ഇത്യാദി| വാതജാദയഃ സന്നിപാതോത്ഥാന്താ അസാധ്യാഃ| ഏതാസാം സമ്മൂര്ഛനവിശേഷജനിതവക്ഷ്യമാണപ്രവാലാദിവര്ണയോഗാദസാധ്യത്വം, തേനൈതദ്വര്ണവിരഹേ വാതജായാശ്ചികിത്സാവിധിരപ്യുക്ത ഉപപദ്യത ഇതി കേചിത്| അന്യേ തു വാതജാദയ ഏതാഃ സ്വരൂപത ഏവാസാധ്യാഃ, ചികിത്സോക്തിസ്തു വാതജാദീനാം മഹാത്യയനിഷേധാര്ഥം, ലിങ്ഗാന്തരസമ്ഭവാര്ഥം ച താസാം വക്ഷ്യാമി ലക്ഷണമിത്യുക്തമിത്യാഹുഃ| താസാമിതി അസാധ്യവാതജാദീനാമ്| ലോഹജാലസമാ ഇതി ജാലം ജാലകം ഗുഡകമിതി യാവത്, തദ്വത്കൃഷ്ണവര്ണാഃ| അതസീഫലസന്നിഭാ ഇതി ഉമാഫലവര്ണതുല്യവര്ണാഃ| അനുക്തവര്ണാന്തരസങ്ഗ്രഹാര്ഥമാഹ– ആസാം ബഹുവിധാ ഇത്യാദി| ദോഷഭേദത ഇതി വാതപിത്താദിദോഷവിശേഷാത്, ദുഷ്ടിവിശേഷാദിത്യന്യേ||൨൪-൨൬||
Adhikarana sarvamasUrikAyA AvasthikaM lakShaNam (27-29) · Śloka 29
കാസോ ഹിക്കാ പ്രമേഹശ്ച ജ്വരസ്തീവ്രഃ സുദാരുണഃ |
പ്രലാപശ്ചാരതിര്മൂര്ഛാ തൃഷ്ണാ ദാഹോऽതിഘൂര്ണതാ ||൨൭||
മുഖേന പ്രസ്രവേദ്രക്തം തഥാ ഘ്രാണേന ചക്ഷുഷാ |
കണ്ഠേ ഘുര്ഘുരകം കൃത്വാ ശ്വസിത്യത്യര്ഥവേദനമ് ||൨൮||
മസൂരികാഭിഭൂതസ്യ യസ്യൈതാനി ഭിഷഗ്വരൈഃ |
ലക്ഷണാനി ച ദൃശ്യന്തേ ന ദദ്യാദത്ര ഭേഷജമ് ||൨൯||
View original
कासो हिक्का प्रमेहश्च ज्वरस्तीव्रः सुदारुणः |
प्रलापश्चारतिर्मूर्छा तृष्णा दाहोऽतिघूर्णता ||२७||
मुखेन प्रस्रवेद्रक्तं तथा घ्राणेन चक्षुषा |
कण्ठे घुर्घुरकं कृत्वा श्वसित्यत्यर्थवेदनम् ||२८||
मसूरिकाभिभूतस्य यस्यैतानि भिषग्वरैः |
लक्षणानि च दृश्यन्ते न दद्यादत्र भेषजम् ||२९||
സര്വമസൂരികായാ ആവസ്ഥികം ലിങ്ഗമാഹ– കാസ ഇത്യാദി| ജ്വരസ്തീവ്രഃ സുദാരുണ ഇതി, അത്ര സുദാരുണ ഇതി പരേണ സമ്ബധ്യതേ, തേന സുദാരുണഃ പ്രലാപഃ| അതിഘൂര്ണതാ ജിഹ്മായനമ്| തഥാ ഘ്രാണേന ചക്ഷുഷേത്യത്ര രക്തം സ്രവേദിതി സമ്ബധ്യതേ| ശ്വസിതീതി ശ്വാസോ ഭവതി||൨൭-൨൯||
Adhikarana masUrikAyA asAdhyalakShaNam (30) · Śloka 30
മസൂരികാഭിഭൂതോ യോ ഭൃശം ഘ്രാണേന നിഃശ്വസേത് |
സ ഭൃശം ത്യജതി പ്രാണാംസ്തൃഷാര്തോ വായുദൂഷിതഃ ||൩൦||
View original
मसूरिकाभिभूतो यो भृशं घ्राणेन निःश्वसेत् |
स भृशं त्यजति प्राणांस्तृषार्तो वायुदूषितः ||३०||
സാമാന്യേനാസാധ്യത്വമാഹ– മസൂരികാഭിഭൂതോ യ ഇത്യാദി| ഘ്രാണേന നിഃശ്വസേദിതി മുഖവ്യതിരേകേണ ഘ്രാണേനൈവ നിഃശ്വസേത്, സര്വവാക്യാനാമവധാരണഫലത്വാത്||൩൦||
Adhikarana masUrikopadravAH (31) · Śloka 31
മസൂരികാന്തേ ശോഥഃ സ്യാത് കൂര്പരേ മണിബന്ധകേ |
തഥാംऽസഫലകേ ചാപി ദുശ്ചികിത്സ്യഃ സുദാരുണഃ ||൩൧||
View original
मसूरिकान्ते शोथः स्यात् कूर्परे मणिबन्धके |
तथांऽसफलके चापि दुश्चिकित्स्यः सुदारुणः ||३१||
മസൂരികായാ ഉപദ്രവമാഹ– മസൂരികാന്തേ ഇത്യാദി| ദുശ്ചികിത്സ്യ ഇതി ദുഃശബ്ദോऽയം നിഷേധേ, തേന അസാധ്യ ഇത്യര്ഥഃ||൩൧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 54
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ മസൂരികാനിദാനം സമാപ്തമ് ||൫൪||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने मसूरिकानिदानं समाप्तम् ||५४||
ഇതി ശ്രീകണ്ഠദത്തകൃതായാം മധുകോശവ്യാഖ്യായാം മസൂരികാനിദാനം സമാപ്തമ്||൫൪||