Adhikarana garbhasya srAvapAtayornidAnapUrvakaM pUrvarUpam (1) · Śloka 1
ಅಥ ಮೂಢಗರ್ಭನಿದಾನಮ್ |
ಭಯಾಭಿಘಾತಾತ್ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಪಾನಾಶನನಿಷೇವಣಾತ್ |
ಗರ್ಭೇ ಪತತಿ ರಕ್ತಸ್ಯ ಸಶೂಲಂ ದರ್ಶನಂ ಭವೇತ್ ||೧||
View original
अथ मूढगर्भनिदानम् |
भयाभिघातात्तीक्ष्णोष्णपानाशननिषेवणात् |
गर्भे पतति रक्तस्य सशूलं दर्शनं भवेत् ||१||
ಯೋನಿಸ್ಥಾನವಿಕಾರಾನುವೃತ್ತೇಃ ಸ್ತ್ರೀರೋಗನಿದಾನಾರಮ್ಭಃ| ತತ್ರ ಗರ್ಭಪಾತನಿದಾನಮಾಹ– ಭಯಾಭಿಘಾತಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಏತಚ್ಚೋಪಲಕ್ಷಣಂ, ತೇನಾನ್ಯೇಽಪಿ ಸುಶ್ರುತೋಕ್ತಾ ಗ್ರಾಮ್ಯಧರ್ಮಯಾನವಾಹನಪತನಸ್ಖಲನಾದಯೋ ಬೋದ್ಧವ್ಯಾಃ| ಪತತೀತಿ ಸ್ರಂಸಮಾನೇ, ತೇನ ಸ್ರಾವಪಾತಯೋರಪಿ ಸಶೂಲಂ ರಕ್ತದರ್ಶನಂ ಭವತಿ, ಏತತ್ತು ಪೂರ್ವರೂಪಮಿತಿ ದರ್ಶಯತಿ||೧||
Adhikarana garbhasrAvagarbhapAtayoH kAlabhedaH (2) · Śloka 2
ಆಚತುರ್ಥಾತ್ತತೋ ಮಾಸಾತ್ ಪ್ರಸ್ರವೇದ್ಗರ್ಭವಿದ್ರವಃ |
ತತಃ ಸ್ಥಿರಶರೀರಸ್ಯ ಪಾತಃ ಪಞ್ಚಮಷಷ್ಠಯೋಃ ||೨||
(ಸು. ನಿ. ಅ. ೮) |
View original
आचतुर्थात्ततो मासात् प्रस्रवेद्गर्भविद्रवः |
ततः स्थिरशरीरस्य पातः पञ्चमषष्ठयोः ||२||
(सु. नि. अ. ८) |
ಏತಯೋಃ ಕಾಲಭೇದಮಾಹ– ಆಚತುರ್ಥಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಗರ್ಭವಿದ್ರವ ಇತಿ ಅನತಿಘನಾವಯವತ್ವೇನ ವಿಶೇಷೇಣ ದ್ರವರೂಪತಯಾ ಗರ್ಭವಿದ್ರವೋ ಭಣ್ಯತೇ; ಸ್ರಾವೋ ನಾತಿಘನತ್ವಾತ್, ಪಾತಸ್ತು ಘನತ್ವಾತ್| ಯತ್ತು ಭೋಜೇಽಭಿಹಿತಮ್– “ಆತೃತೀಯಾತ್ತತೋ ಮಾಸಾದ್ಗರ್ಭಃ ಸ್ರವತಿ ಶೋಣಿತಮ್| ಊರ್ಧ್ವಂ ಸಙ್ಘಾತಭೂತಸ್ತು ಗರ್ಭಃ ಪತತಿ ಯೋಷಿತಾಮ್||” ಇತಿ| ಸಙ್ಘಾತಭೂತಃ ಕೋಮಲಾಙ್ಗಃ, ಪಿಣ್ಡಿತಾವಸ್ಥ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅತ ಏವ ಸುಶ್ರುತೇ ಚತುರ್ಥಮಾಸೇಽಪ್ಯದೃಢತ್ವಾತ್ ಸ್ರಾವಃ ಕಥಿತಃ| ಸ್ಥಿರಶರೀರಸ್ಯೇತಿ ಕಠಿನಶರೀರಾವಯವಸ್ಯ| ಪಞ್ಚಮಷಷ್ಠಯೋರಿತಿ ಸಪ್ತಮೇ ಅನುಗುಣಜನನೇ ಜೀವದರ್ಶನಾಯೋಕ್ತಂ, ವಿಗುಣಜನನೇ ತು ಸಪ್ತಮಾದಿಮಾಸೇಷ್ವಪಿ ಗರ್ಭಪಾತಃ| ಅನ್ಯೇ ತು ಪಞ್ಚಮಷಷ್ಠಯೋರೇವ ಪಾತಃ, ಸಪ್ತಮಾದಿಷು ದೋಷವೈಗುಣ್ಯಾದ್ಧಿ ಪ್ರಸವ ಇತಿ ಆಚಾರ್ಯಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾದ್ವ್ಯವಹಾರಾಚ್ಚ ಮನ್ಯನ್ತೇ||೨||
Adhikarana garbhasyAkAlapAte nidAnapUrvako dRuShTAntaH (3) · Śloka 3
ಗರ್ಭೋಽಭಿಘಾತವಿಷಮಾಶನಪೀಡನಾದ್ಯೈಃ ಪಕ್ವಂ ದ್ರುಮಾದಿವ ಫಲಂ ಪತತಿ ಕ್ಷಣೇನ |೩|
View original
गर्भोऽभिघातविषमाशनपीडनाद्यैः पक्वं द्रुमादिव फलं पतति क्षणेन |३|
ಗರ್ಭಸ್ಯಾಕಾಲಪಾತೇ ನಿದಾನಪೂರ್ವಕಂ ದೃಷ್ಟಾನ್ತಮಾಹ– ಗರ್ಭೋಽಭಿಘಾತೇತ್ಯಾದಿ| ಪಕ್ವಂ ದ್ರುಮಾದಿವೇತಿ ದೃಷ್ಟಾನ್ತೇನೈವ ದರ್ಶಯತಿ– ಯಥಾ ವೃನ್ತಲಗ್ನಂ ಪಕ್ವಫಲಮಭಿಘಾತೇನಾಕಾಲ ಏವ ಪತತಿ, ತಥೋಕ್ತಹೇತುಭಿರಕಾಲೇ ಗರ್ಭಪಾತಃ|೩|–
Adhikarana ucitaprasavakAle mUDhagarbhasya sthitiH (3) · Śloka 3
ಮೂಢಃ ಕರೋತಿ ಪವನಃ ಖಲು ಮೂಢಗರ್ಭಂ ಶೂಲಂ ಚ ಯೋನಿಜಠರಾದಿಷು ಮೂತ್ರಸಙ್ಗಮ್ ||೩||
View original
मूढः करोति पवनः खलु मूढगर्भं शूलं च योनिजठरादिषु मूत्रसङ्गम् ||३||
ಉಚಿತಪ್ರಸವಕಾಲೇ ಯಥಾ ಮೂಢೋ ಗರ್ಭಃ ಸ್ಯಾತ್ತದಾಹ– ಮೂಢಃ ಕರೋತೀತ್ಯಾದಿ| ಮೂಢೋ ವ್ಯಾಸಕ್ತಗತಿಃ, ಶೂಲಂ ಚ ಯೋನಿಜಠರಾದಿಷು ‘ಕರೋತಿ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ; ಮೂತ್ರಸಙ್ಗಮಿತ್ಯತ್ರ ಕರೋತೀತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ||೩||
Adhikarana mUDhagarbhasyAShTavidhA gatiH (4-5) · Śloka 5
ಭುಗ್ನೋಽನಿಲೇನ ವಿಗುಣೇನ ತತಃ ಸ ಗರ್ಭಃ ಸಙ್ಖ್ಯಾಮತೀತ್ಯ ಬಹುಧಾ ಸಮುಪೈತಿ ಯೋನಿಮ್ |
ದ್ವಾರಂ ನಿರುಧ್ಯ ಶಿರಸಾ ಜಠರೇಣ ಕಶ್ಚಿತ್ ಕಶ್ಚಿಚ್ಛರೀರಪರಿವರ್ತಿತಕುಬ್ಜದೇಹಃ ||೪||
ಏಕೇನ ಕಶ್ಚಿದಪರಸ್ತು ಭುಜದ್ವಯೇನ ತಿರ್ಯಗ್ಗತೋ ಭವತಿ ಕಶ್ಚಿದವಾಙ್ಮುಖೋಽನ್ಯಃ |
ಪಾರ್ಶ್ವಾಪವೃತ್ತಗತಿರೇತಿ ತಥೈವ ಕಶ್ಚಿದಿತ್ಯಷ್ಟಧಾ ಗತಿರಿಯಂ ಹ್ಯಪರಾ ಚತುರ್ಧಾ ||೫||
View original
भुग्नोऽनिलेन विगुणेन ततः स गर्भः सङ्ख्यामतीत्य बहुधा समुपैति योनिम् |
द्वारं निरुध्य शिरसा जठरेण कश्चित् कश्चिच्छरीरपरिवर्तितकुब्जदेहः ||४||
एकेन कश्चिदपरस्तु भुजद्वयेन तिर्यग्गतो भवति कश्चिदवाङ्मुखोऽन्यः |
पार्श्वापवृत्तगतिरेति तथैव कश्चिदित्यष्टधा गतिरियं ह्यपरा चतुर्धा ||५||
ವಿಗುಣಾನಿಲತ್ವಾದಸಙ್ಖ್ಯೇಯತ್ವೇಽಪಿ ವಿಶಿಷ್ಟಾ ಅಷ್ಟೌ ಗತೀರಾಹ– ಭುಗ್ನೋಽನಿಲೇನೇತ್ಯಾದಿ| ಭುಗ್ನೋ ವಿಗುಣೀಕೃತಃ| ಬಹುಧೇತಿ ಕಥಿತಪ್ರಕಾರಾದಪ್ಯಧಿಕಂ ದರ್ಶಯತಿ| ದ್ವಾರಂ ನಿರುಧ್ಯ ಶಿರಸೇತ್ಯೇಕಃ ಪ್ರಕಾರಃ, ಶಿರಸಾ ವಿಪುಲೇನ ದ್ವಾರಂ ಯೋನಿಮುಖಂ ಪಿಧಾಯ ಲಗ್ನೋ ಭವತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಜಠರೇಣ ಕಶ್ಚಿದಿತ್ಯಪರಃ, ಜಠರೇಣೋದರೇಣ ಯೋನಿದ್ವಾರಂ ಪಿಧಾಯ ಸಕ್ತೋ ಭವತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಕಶ್ಚಿತ್ ಶರೀರಪರಿವರ್ತಿತಕುಬ್ಜದೇಹ ಇತಿ ಶರೀರಪರಿವರ್ತನೇನ ಕುಬ್ಜದೇಹಃ ಕಶ್ಚಿತ್ ಸಕ್ತೋ ಭವತಿ, ಅನೇನಾನ್ತಃಕುಬ್ಜಪೃಷ್ಠಕುಬ್ಜಯೋಃ ಪರಿಗ್ರಹಃ| ಏಕೇನೇತಿ ಬಾಹುನಾ, ಅಯಂ ಚತುರ್ಥಃ| ತಿರ್ಯಗ್ಗತ ಇತಿ ಅರ್ಗಲಾಯಮಾನಃ| ಕಶ್ಚಿದವಾಙ್ಮುಖೋಽನ್ಯ ಇತಿ ಗ್ರೀವಾಭಙ್ಗಾದಧಃ ಸಂಲಗ್ನಃ| ಪಾರ್ಶ್ವಾಪವೃತ್ತಗತಿರಿತಿ ಪಾರ್ಶ್ವಭಙ್ಗೇನ ವಿಗುಣೀಕೃತಃ; ಪಾರ್ಶ್ವನತ ಇತಿ ಯಾವತ್| ಏತೀತಿ ಸ್ವಸ್ಥಾನಾದಪೈತಿ, ತಥೈವೇತಿ ಅವಾಙ್ಮುಖಃ ಸನ್| ಸುಶ್ರುತೇಽಪ್ಯಷ್ಟಧಾ ಗತಿರೇವ ಪಠ್ಯತೇ| ಯಥಾ– “ಕಶ್ಚಿದ್ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಸಕ್ಥಿಭ್ಯಾಂ ಯೋನಿಮುಖಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ, ಕಶ್ಚಿದಾಭುಗ್ನೈಕಸಕ್ಥಿರೇಕೇನ ಸಕ್ಥ್ನಾ, ಕಶ್ಚಿದಾಭುಗ್ನಸಕ್ಥಿಶರೀರಃ ಸ್ಫಿಗ್ದೇಶೇನ ತಿರ್ಯಗಾಗತಃ, ಕಶ್ಚಿದುದರಪೃಷ್ಠಪಾರ್ಶ್ವಾನಾಮನ್ಯತಮೇನ ಯೋನಿದ್ವಾರಂ ಪಿಧಾಯಾವತಿಷ್ಠತೇ, ಅನ್ತಃಪಾರ್ಶ್ವಾಪವೃತ್ತಶಿರಾಃ ಕಶ್ಚಿದೇಕೇನ ಬಾಹುನಾ, ಕಶ್ಚಿದಾಭುಗ್ನಶಿರಾ ಬಾಹುದ್ವಯೇನ, ಕಶ್ಚಿದಾಭುಗ್ನಮಧ್ಯೋ ಹಸ್ತಪಾದಶಿರೋಭಿಃ, ಕಶ್ಚಿದೇಕೇನ ಸಕ್ಥ್ನಾ ಯೋನಿಮುಖಮಭಿಪ್ರಪದ್ಯತೇ ಅಪರೇಣ ಪಾಯುಮ್|” (ಸು. ನಿ. ಅ. ೮) ಇತಿ||೪-೫||
Adhikarana mUDhagarbhasyAparA catuHprakArA gatiH (6) · Śloka 6
ಸಙ್ಕೀಲಕಃ ಪ್ರತಿಖುರಃ ಪರಿಘೋಽಥ ಬೀಜಸ್ತೇಷೂರ್ಧ್ವಬಾಹುಚರಣೈಃ ಶಿರಸಾ ಚ ಯೋನಿಮ್ |
ಸಙ್ಗೀ ಚ ಯೋ ಭವತಿ ಕೀಲಕವತ್ ಸ ಕೀಲೋ ದೃಶ್ಯೈಃ ಖುರೈಃ ಪ್ರತಿಖುರಂ ಸ ಹಿ ಕಾಯಸಙ್ಗೀ |
ಗಚ್ಛೇದ್ಭುಜದ್ವಯಶಿರಾಃ ಸ ಚ ಬೀಜಕಾಖ್ಯೋ ಯೋನೌ ಸ್ಥಿತಃ ಸ ಪರಿಘಃ ಪರಿಘೇಣ ತುಲ್ಯಃ ||೬||
View original
सङ्कीलकः प्रतिखुरः परिघोऽथ बीजस्तेषूर्ध्वबाहुचरणैः शिरसा च योनिम् |
सङ्गी च यो भवति कीलकवत् स कीलो दृश्यैः खुरैः प्रतिखुरं स हि कायसङ्गी |
गच्छेद्भुजद्वयशिराः स च बीजकाख्यो योनौ स्थितः स परिघः परिघेण तुल्यः ||६||
ಇತ್ಯಷ್ಟವಿಧಾ ಗತೀಃ ಪ್ರದರ್ಶ್ಯ ಚತುಃಪ್ರಕಾರೇಣ ಯೇ ಗತಿವಿಶೇಷಾಃ ಕಥಿತಾಸ್ತಾನಾಹ– ಸಙ್ಕೀಲಕ ಇತ್ಯಾದಿ| ಸಮ್ಯಕ್ ಕೀಲವತ್ ಸಙ್ಕೀಲಕಃ, ಸ್ವಾರ್ಥೇ ಕನ್| ತೇನೋರ್ಧ್ವಬಾಹುಚರಣಶಿರೋಭಿಃ ಕೀಲಕವಲ್ಲಗ್ನೋ ಯೋನ್ಯಾಂ ಸಙ್ಕೀಲಕಃ| ಪೃಷ್ಠೇನ ಯೋನ್ಯಾಂ ತಥೈತದ್ವಿಪರೀತೇನ ದೃಶ್ಯೈಃ ಹಸ್ತಪಾದಶಿರೋಭಿಃ ಪ್ರತಿಖುರಃ ಖುರಸಾಧರ್ಮ್ಯಾತ್; ಖುರಶಬ್ದೇನ ಹಸ್ತಪಾದಾವುಚ್ಯೇತೇ| ಗಚ್ಛೇದ್ಭುಜದ್ವಯಶಿರಾ ಇತಿ ಭುಜದ್ವಯೋಪಹಿತಂ ಶಿರೋ ಯಸ್ಯ ಸ ತಥಾಭೂತಃ ಸನ್ ಯೋ ಗಚ್ಛೇತ್ ಸ ಬೀಜಕಃ ಕಾಯಸಙ್ಗೀ| ಭೋಜೇಽಪ್ಯೇತಾ ಗತಯಃ ಪಠ್ಯನ್ತೇ| ತಥಾಹಿ– “ಊರ್ಧ್ವಬಾಹುಶಿರಃಪಾದೋ ರುನ್ಧ್ಯಾದ್ಯೋನಿಮುಖಂ ತು ಯಃ| ಪ್ರತಿಕೀಲೋಪಮಸ್ಥಿತ್ಯಾ ಸ ಚ ಕೀಲಕಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ|| ಅಧಸ್ತಾತ್ ಪಾರ್ಶ್ವತೋ ವಾಽಪಿ ತಥೈವಾಕುಞ್ಚಿತೋಽಪಿ ವಾ| ಯೋ ನಿಃಸೃತ್ಯ ಮುಖಂ ಯೋನೇರ್ಜ್ಞೇಯಃ ಪ್ರತಿಖುರಸ್ತು ಸಃ|| ಯೋನಿದ್ವಾರಾತ್ತು ನಿರ್ಗಚ್ಛೇದ್ಯಶ್ಚೈಕಃ ಸಶಿರೋಭುಜಃ| ತಮಾಹುರ್ಬೀಜಕಂ ನಾಮ ಮೂಢಗರ್ಭಚಿಕಿತ್ಸಕಾಃ|| ಯೋನಿಮಾವೃತ್ಯ ಯಸ್ತಿಷ್ಠೇತ್ ಪರಿಘೋ ಗೋಪುರಂ ಯಥಾ| ತಥಾಽನ್ತರ್ಗರ್ಭಮಾಯಾನ್ತಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಪರಿಘಸಞ್ಜ್ಞಿತಮ್||” ಇತಿ||೬||
Adhikarana asAdhyamUDhagarbhagarbhiNyorlakShaNam (7) · Śloka 7
ಅಪವಿದ್ಧಶಿರಾ ಯಾ ತು ಶೀತಾಙ್ಗೀ ನಿರಪತ್ರಪಾ |
ನೀಲೋದ್ಗತಸಿರಾ ಹನ್ತಿ ಸಾ ಗರ್ಭಂ ಸ ಚ ತಾಂ ತಥಾ ||೭||
(ಸು. ನಿ. ಅ. ೮) |
View original
अपविद्धशिरा या तु शीताङ्गी निरपत्रपा |
नीलोद्गतसिरा हन्ति सा गर्भं स च तां तथा ||७||
(सु. नि. अ. ८) |
ಅಸಾಧ್ಯಮೂಢಗರ್ಭಗರ್ಭಿಣ್ಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮಾಹ– ಅಪವಿದ್ಧಶಿರಾ ಯಾ ತ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಅಪವಿದ್ಧಶಿರಾ ಶಿರೋ ಧಾರಯಿತುಮಶಕ್ತೇತ್ಯರ್ಥಃ, ಅವನತಶಿರಾ ಇತಿ ಗದಾಧರಃ| ನಿರಪತ್ರಪಾ ಲಜ್ಜಾಶೂನ್ಯಾ| ನೀಲೋದ್ಗತಸಿರಾ ಇತಿ ನೀಲವರ್ಣಾ ಉದ್ಗತಾಃ ಸಿರಾಃ ಕುಕ್ಷೌ ಯಸ್ಯಾಃ ಸಾ ತಥಾ| ಸ ಚೇತಿ ಗರ್ಭಃ||೭||
Adhikarana antarmRutagarbhalakShaNam (8) · Śloka 8
ಗರ್ಭಾಸ್ಪನ್ದನಮಾವೀನಾಂ ಪ್ರಣಾಶಃ ಶ್ಯಾವಪಾಣ್ಡುತಾ |
ಭವೇದುಚ್ಛ್ವಾಸಪೂತಿತ್ವಂ ಶೂನತಾಽನ್ತರ್ಮೃತೇ ಶಿಶೌ ||೮||
(ಸು. ನಿ. ಅ. ೮) |
View original
गर्भास्पन्दनमावीनां प्रणाशः श्यावपाण्डुता |
भवेदुच्छ्वासपूतित्वं शूनताऽन्तर्मृते शिशौ ||८||
(सु. नि. अ. ८) |
ಮೃತಗರ್ಭಲಕ್ಷಣಮಾಹ ಗರ್ಭಾಸ್ಪನ್ದನಮಿತ್ಯಾದಿ| ಅಸ್ಪನ್ದನಂ ನಿಶ್ಚಲತ್ವಂ, ಜೀವತೋ ಗರ್ಭಸ್ಯಾವಯವಚಲನಂ ಭವತಿ| ಆವೀನಾಂ ಪ್ರಣಾಶಃ ಪ್ರಸವವೇದನಾನಾಮಭಾವಃ; ಅಥವಾ ಆವೀಶಬ್ದೇನ ಪ್ರಸವಲಿಙ್ಗಾನ್ಯುಚ್ಯನ್ತೇ, ತಾನಿ ಚ ಮೂತ್ರಕಫಪ್ರಸೇಕಾದೀನಿ, ತೇಷಾಂ ನಾಶಃ| ಶೂನತೇತಿ ಉಚ್ಛೂನತಾ, ಅನ್ತರ್ಗತಸ್ಯ ಮೂಢಗರ್ಭಸ್ಯಾಧ್ಮಾಪನೇನ||೮||
Adhikarana mAnasAgantuduHkha-vyAdhibhedena dvividho garbhamaraNahetuH (9) · Śloka 9
ಮಾನಸಾಗನ್ತುಭಿರ್ಮಾತುರುಪತಾಪೈಃ ಪ್ರಪೀಡಿತಃ |
ಗರ್ಭೋ ವ್ಯಾಪದ್ಯತೇ ಕುಕ್ಷೌ ವ್ಯಾಧಿಭಿಶ್ಚ ನಿಪೀಡಿತಃ ||೯||
(ಸು. ನಿ. ಅ. ೮) |
View original
मानसागन्तुभिर्मातुरुपतापैः प्रपीडितः |
गर्भो व्यापद्यते कुक्षौ व्याधिभिश्च निपीडितः ||९||
(सु. नि. अ. ८) |
ತಸ್ಯಾನ್ತರ್ಗತಸ್ಯ ಮಾನಸಾಗನ್ತುದುಃಖವ್ಯಾಧಿಭೇದೇನ ದ್ವಿವಿಧಂ ಮರಣಹೇತುಮಾಹ– ಮಾನಸಾಗನ್ತುಭಿರಿತ್ಯಾದಿ| ಉಪತಾಪೈಃ ದುಃಖೈಃ||೯||
Adhikarana aparamasAdhyagarbhiNIlakShaNam (10-11) · Śloka 11
ಯೋನಿಸಂವರಣಂ ಸಙ್ಗಃ ಕುಕ್ಷೌ ಮಕ್ಕಲ್ಲ ಏವ ಚ |
ಹನ್ಯುಃ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಮೂಢಗರ್ಭಾಂ ಯಥೋಕ್ತಾಶ್ಚಾಪ್ಯುಪದ್ರವಾಃ ||೧೦||
ವಾಯುಃ ಪ್ರಕುಪಿತಃ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಂರುಧ್ಯ ರುಧಿರಂ ಸ್ರುತಮ್ |
ಸೂತಾಯಾ ಹೃಚ್ಛಿರೋಬಸ್ತಿಶೂಲಂ ಮಕ್ಕಲ್ಲಸಞ್ಜ್ಞಕಮ್ ||೧೧||
View original
योनिसंवरणं सङ्गः कुक्षौ मक्कल्ल एव च |
हन्युः स्त्रियं मूढगर्भां यथोक्ताश्चाप्युपद्रवाः ||१०||
वायुः प्रकुपितः कुर्यात् संरुध्य रुधिरं स्रुतम् |
सूताया हृच्छिरोबस्तिशूलं मक्कल्लसञ्ज्ञकम् ||११||
ಅಪರಮಸಾಧ್ಯಗರ್ಭಿಣೀಲಕ್ಷಣಮಾಹ– ಯೋನಿಸಂವರಣಮಿತ್ಯಾದಿ| ಯೋನಿಸಂವರಣಂ ತನ್ತ್ರಾನ್ತರಪಠಿತೋ ರೋಗಃ| ತಥಾಹಿ– “ವಾತಲಾನ್ಯನ್ನಪಾನಾನಿ ಗ್ರಾಮ್ಯಧರ್ಮಂ ಪ್ರಜಾಗರಮ್| ಅತ್ಯರ್ಥಂ ಸೇವಮಾನಾಯಾ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ಯೋನಿಮಾರ್ಗಗಃ|| ಮಾತರಿಶ್ವಾ ಪ್ರಕುಪಿತೋ ಯೋನಿದ್ವಾರಸ್ಯ ಸಂವೃತಿಮ್| ಕುರುತೇ ರುದ್ಧಮಾರ್ಗತ್ವಾತ್ ಪುನರನ್ತರ್ಗತೋಽನಿಲಃ|| ನಿರುಣದ್ಧ್ಯಾಶಯದ್ವಾರಂ ಪೀಡಯನ್ ಗರ್ಭಸಂಸ್ಥಿತಿಮ್| ನಿರುದ್ಧವದನೋಚ್ಛ್ವಾಸೋ ಗರ್ಭಶ್ಚಾಶು ವಿಪದ್ಯತೇ|| ಬದ್ಧಾಂ ಸಂರುದ್ಧಹೃದಯಾಂ ನಾಶಯತ್ಯಾಶು ಗರ್ಭಿಣೀಮ್| ಯೋನಿಸಂವರಣಂ ವಿದ್ಯಾದ್ವ್ಯಾಧಿಮೇನಂ ಸುದಾರುಣಮ್|| ಅನ್ತಕಪ್ರತಿಮಂ ಘೋರಂ ನಾರಭೇತ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್|” ಇತಿ| ಸಙ್ಗಃ ಕುಕ್ಷಾವಿತಿ ಯೋನಿಸಂವರಣೇ ಪ್ರತಿನಿವೃತ್ತೋ ವಾಯುರ್ಗರ್ಭಾಶಯಂ ಯದಾ ನಿರುಣದ್ಧಿ ತದಾ ಗರ್ಭಃ ಕುಕ್ಷೌ ಸಕ್ತೋ ಭವತಿ| ಸ ಉಚ್ಯತೇ– ಸಙ್ಗಃ ಕುಕ್ಷಾವಿತಿ| ಮಕ್ಕಲ್ಲೋ ರಕ್ತಮಾರುತಜಃ ಶೂಲವಿಶೇಷಃ| ಯದ್ಯಪಿ ಪ್ರಸೂತಾಯಾಃ ಶೂಲಂ ಮಕ್ಕಲ್ಲಮುಕ್ತಂ ಸುಶ್ರುತೇ– “ ಪ್ರಜಾತಾಯಾಶ್ಚೋತ್ತರಕಾಲಂ ತೀಕ್ಷ್ಣೈರವಿಶೋಧಿತಂ ರಕ್ತಂ ಮಕ್ಕಲ್ಲಂ ಕರೋತಿ|” (ಸು. ಶಾ. ಅ. ೧೦) ಇತಿ, ತಥಾಽಪಿ ಪ್ರಜಾತಾಯಾಶ್ಚೇತಿ ಚಕಾರೇಣಾಪ್ರಜಾತಾಯಾ ಅಪಿ ಶೂಲಂ ಮಕ್ಕಲ್ಲಮಿತಿ| ಯಥೋಕ್ತಾಶ್ಚಾಪ್ಯುಪದ್ರವಾ ಇತಿ ಯಥೋಕ್ತಾ ಯೇ ಯೇ ಉಕ್ತಾಸ್ತೇ ಪುನರಾಕ್ಷೇಪಕಶ್ವಾಸಾದಯಃ||೧೦-೧೧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 64
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ಮೂಢಗರ್ಭನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೬೪||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने मूढगर्भनिदानं समाप्तम् ||६४||
ಇತಿ ಶ್ರೀಕಣ್ಠದತ್ತಕೃತಾಯಾಂ ಮಧುಕೋಶವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಮೂಢಗರ್ಭನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್||೬೪||